T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 20/12/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 17/03/2021
DAVANIN KONUSU: Alacak
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 20/12/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, sözleşmenin geçerliliği için aranan şartların ihlal edildiğini, ...Şti. ve ... arasındaki Acentalık ve Taşıt Kiralama Sözleşmelerinin muvazalı olduğunu, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi ....E. sayılı dosya ile ...müdürünün (...'ın) haklı sebeple görevden alınması ve ... Şti. arasındaki organik bağın ortaya çıkması davalarının derdest olduğunu, dosyada mevcut ... tarihli bilirkişi raporu ve ... tarihli bilirkişi ek raporu neticesinde; ... yetkili müdürü ...'ın fiktif ve faturasal işlemlerle şirketi zarara uğrattığının, şirket müdürü ...'ın şirket çıkarlarını zedeleyecek davranışlarda bulunduğunun, bağlılık yükümlülüğünü ihlal ettiğinin, .... muvazaalı işlemler ile şirket müdürü ...'a borçlandırıldığının, ... ile ... . arasında organik bağ bulunduğunun tespit edildiğini, ... her iki şirketin arasında organik bağ bulunduğunu, her iki şirket müdürünün ... olduğunu, müdür ...'ın ....'ni borca sürüklediğini ve .,.. Şti'nin faaliyet konusu, kar elde eden gelirlerini kaçırdığını sahibi/yöneticisi olduğu .,.. . Şti'ye aktardığını açık bir şekilde bildiğini, ... ... ve ... nin yapmış olduğu muvazaaya taraf olduğunu,... şirketinin borca batmasına ön ayak olduğunu, ..., ... ... arasındaki Acentalık ve Taşıt Kiralama Sözleşmelerinin kamu düzenine ve ahlaka aykırı olduğunu, davalı taraf yetkili müdür ...'ın yapmış olduğu hukuka aykırı işlemler sonucunda, müvekkilinin ortağı olduğu ... Şti. firmasının borca sürüklendiğini, bu nedenlerle tedbiren ve .... ile yapılan sözleşmelerin değiştirilme, iptal edilme ihtimallerine binaen davalı ...'ın ve eşi ... ... münferit temsil ve imza yetkisinin durdurulmasına, şirkete yönetim kayyımı atanmasına, mahkeme aksi kanaatte ise denetim kayyımı atanmasına, ... Şti.ile .... arasında yapılan acentelik ve taşıt kiralama sözleşmelerinin muvazaa, kamu düzeni, ahlaka aykırılık, haksız fiil nedeniyle iptaline, müvekkilinin uğradığı zararın tespiti ve tazminine, mahkeme aksi kanaatteyse .,..Şti.'nin uğradığı zararın tazminine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalılar ... ve ... Şirketi vekili; açılan davanın hukuki yarar yokluğu ve husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, yapılan sözleşmelerin resmi ve gerçek sözleşmeler olduğunu ve muvazaa iddiasının dinlenemeyeceğini, iptalin ... tarafından istenemeyeceğini çünkü ...firmasının ortağı olmakla üçüncü kişi bile sayılamayacağını, ... ile ... arasındaki organik bağ olduğu iddiasının mesnetsiz olduğunu, müvekkili ...'ın sadece ...şirketinin ortağı olduğunu, diğer davalı ...şirketinin ortağı olmadığını, ...otobüs firmasının acenteliğinin ...şirketine geçtiği iddiasına gelince, ... şirketinin (aynen diğer büyük otobüs şirketlerinde olduğu gibi) bu konuda tekel yetkisine sahip olup istediği kişi veya şirketi istediği zaman acente yapabileceğini, davacının davasının bu kısmının hukuki yarardan ve dayanaktan yoksun olduğundan reddi gerektiğini, davacı aynı iddialarla Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasıyla dava açtığını, sadece tazminat talebi ekleyerek bire bir aynı iddia ve delillerle işbu davayı açtığını, bu itibarla derdestlik itirazında bulunduklarını, davacının şirkete ne kadar katkı koyduğunun şirket kayıt ve hesaplarında belli olduğunu, şirkete ne kadar katkı yaptıysa bunu bilmesi ve elinde belgesinin bulunması gerektiğini, zararının tam miktarını bilmesinin mümkün olduğunu, bu itibarla belirsiz alacak davası açılmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili ...'ın ... şirketini tek başına sırtladığını ve şirketi idare ettiğini, davacı ve diğer ortak ... tarafından ne maddi ve ne de başka bir şekilde destek verilmediğini, müvekkil dışındaki iki ortağın sadece sermaye koyup hiçbir işe karışmadıklarını, müvekkilinin tüm iyi niyetine ve çabalarına rağmen şirketi zarar etmekten kurtaramadığını, davacı ... ile defalarca görüşme yapıp ve desteklerini istediğini ancak yine de desteklerini alamadığını, müvekkilinin piyasada 10 numara yağ tabir edilen ve otobüslerde yakıt olarak kullanılan maldan satın almak istediğini, 2008 yılından beri mal aldığı ...şirketi ile protokol yaptığını, protokole göre müvekkilinin ... şirketinin çeklerini verdiğini ve peyderpey yakıt almak üzere anlaştığını ancak ...Şirketinin işleri bozunca verilmiş olan çeklerin 3. kişilere intikal ettiğini ve icraya konulmasına engel olunamadığını, yakıtların ise başkalarından temin edildiğini, bu şekilde ...şirketinin zarara uğradığını, müvekkilinin şirketi kasıtla zarara uğratmadığını, müvekkilinin iyi niyetli olduğunu, davacıya ve diğer ortağa zarar verme amacını taşımadığını, şirketin zarara uğramasının kasıtlı bir durum olmayıp ticari hayatın olağan akışı içinde gerçekleşen bir durum olduğunu, müvekkilinin muvazaalı hiçbir eylem ve muamelesinin bulunmadığını, dava dilekçesindeki muvazaa iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama masrafı ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Şirketi vekili; Müvekkili şirketin adresinin ... ... ... arası No:.../....olduğunu, bu nedenle yetki itirazlarının bulunduğunu, müvekkil şirketin hangi ilde hangi şirket veya şahıs ile çalışacağı veya hangi şirket veya şahıs ile acentalık sözleşmesi gibi sözleşmeler yaparak faaliyetini sürdereceği veya yaptığı sözleşmeleri sona erdirme konusunda tam bir serbesti içerisinde olduğunu, müvekkili şirketin davacı ile diğer davalılar arasındaki anlaşmazlıklardan herhangi bir bilgisi veya dahili bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere müvekkili şirketin davacının iddia ettiği hususları biliyor olsa idi dahi bu durumun davacının muvaza iddiasını sözleşme serbestisi ilkesi gereği destekleyecebilecek bir durum olmadığını, davacının müvekkili şirkete husumet yöneltmesi hukuken mümkün olmayıp öncelikle davanın husumet yönünden reddini talep ettiklerini, davacının iddiasının aksine ...şirketi ile müvekkili şirketi arasında imzalanmış sözleşmelerin muvazaalı olmadığını, sözleşmelerin üçüncü kişileri aldatmak maksadı ile yapılmadığını, gerçekte var olduklarını ve iki tarafı da bağlayan sözleşmeler olduğunu, sözleşmelerin kamu düzeni ve ahlaka aykırı olduğu hususunda davacının bu iddiasının tam bir mantık tutulması olduğunu, davacının uğradığını iddia ettiği zararlardan müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, bu nedenlerle haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, \".... davalı ...'ın yönetici olduğu dönemde şirketi zarara uğratması nedeniyle Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas dosyası ile davalı ...'ın ...yönetim hakkının ve temsil yetkilerinin kaldırılmasına karar verildiği, ....şirketinin uğradığı zararların; 2013 dönem zararı 175.395,00 TL, 331 ortaklar hesabı 451.165,00 TL, satıcılara fazla ödenen tutar 2.389.012,55 TL, maliye borcu 231.388,57 TL, SGK prim borcu 478.876,53 TL olmak üzere toplam 3.725.837,65 TL olduğu, hükmedilecek tazminatın şirkete ödenmesi gerektiği, davacının Kaletaç şirketinin Vergi Dairesi borçlarını ve SGK borçlarını ödediğinden dolayı doğrudan zararının toplamda 108.890,51 TL olduğu,Ticaret Sicil Kayıtları esas alındığında ...'ın ...ve ...müdürlüğünü birlikte yürüttüğü, ...şirketi ...kurulması ile net satışları 2012 yılında 6.113.014,39 TL iken 2013 yılında 1.997.879,76 TL'ye düştüğünü, bu azalışın sebebinin ...'ın ...faaliyetlerini .... aktarmasından kaynaklandığının tespit edildiği, davalı şirket ile yapılan acentelik sözleşmesine göre, taşımacı acentenin bulunduğu bölgede dilediği gerçek ve tüzel kişilere \"satış acenteliği” vermek, dilediği gerçek ve tüzel kişilere otobüs seferleri için \"yolcu bileti sattırmak\" hakkına haiz olduğu, acentenin bu durumda herhangi bir hak ve talepte bulunamayacağını, acentenin herhangi bir hak ve talepte bulunmayacağının yazılı olarak beyan edildiğinden, davalı ... Turizm şirketinin tam bir serbesti içinde olduğunu, davalı ...bakımından Acente Sözleşmesinin 7. maddesinde tekel hakkının açıkça kaldırılması nedeniyle herhangi bir sorumluluk tespit edilmediği anlaşılmakla davalı .,..ve ,...yönünden sübut bulmayan davanın reddine, davalı Yönetici ...'ın ise bağlılık ve özen yükümlülüklerini ihlali neticesinde davacıyı ve dava dışı şirketi zarara uğratması nedeniyle taleple bağlı kalınarak, Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile; Davalı ... ile davalı ... arasında yapılan acentelik ve taşıt kiralama sözleşmelerinin iptali talebinin reddine, Davalılar ... ve ... aleyhine açılan sorumluluk davasının reddine, 5.000,00 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, 5.000,00 TL' nin davalı ...'dan alınarak dava dışı ...verilmesine,\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; .,..A.Ş.ile müvekkilinin ortağı olduğu ....arasında ... tarihli araç kiralama sözleşmesinin yapıldığını, yerel mahkemenin davalı...nin zarardan sorumluluğuna ilişkin olarak somut olayı detaylı bir şekilde incelemediğini, yukarıda açıklanan acente ve müvekkilinin birbirlerini koruma yükümlülüğünü ve hakkın kötüye kullanılmasını göz ardı ederek lafzi bir yorumla davalı .... müvekkilinin haksız fiiller neticesinde uğramış olduğu zarardan sorumlu olmadığı değerlendirmesinde bulunduğunu, yerel mahkemece yapılan bu değerlendirmenin Türk Ticaret Kanunu, Rekabet Kanunu hükümlerine aykırı olduğunu, ticari örf ve ahlak ile iyiniyet ve dürüstlük kuralları ile bağdaşmadığını, zira ... , ....ile alakası olmayan X firmasına bu acenteliği vermiş olsaydı yerel mahkemenin değerlendirmesinin haklı olacağını ancak ...organik bağı açıkça ortada olan ,....Şti'ye acentelik vermek suretiyle hakkını kötüye kullandığını ve müvekkilinin ve ...'nin zarara uğramasına açıkça yardımcı olduğunu, ...'ın fiktif işlemler ile ...'nin içini boşaltmasına ve faaliyet konusunu başka bir şirkete taşımasına ve müvekkilini zarara uğratmasına bilinçli bir şekilde yardımcı olup olmadığı, ...'ın işlemiş olduğu haksız fiiline iştirak edip etmediği sorularının yerel mahkemece incelenmeden karar verdiğini, ,....31.12.2013 tarihinden itibaren .... ile hiçbir ticari faaliyette bulunmamasına karşın ...tarafından hiçbir tenkite maruz kalmadığını, hiçbir bilet satış işlemi yapılmamasına karşın ...'nin .,..' ye yazılı bir bildirimde bulunmadığını, sözleşmeyi fesih ettiğine dair hiçbir ihtarda da bulunmadığını, adeta ...'nin ticari faaliyetten çekildiğini biliyor gibi davrandığını, söz konusu büyüklükte bir seyahat firmasının, bir tane bile bilet satmayan acente ile sözleşmesini devam ettirmesinin veyahut yazılı bir uyarıda bulunmamasının hayatın olağan akışına tamamen aykırı olduğunu, bu durumun bile davalı ...'ın ....içini boşalttığının .,..A.Ş.tarafından bilindiğinin kanıtı olduğunu, her ne kadar kağıt üzerinde ,...Şti.'nin kurucusunun ... olarak görünse dahi işin iç yüzünün bu şekilde olmadığını, ...'ın sosyal medya hesabına ait fotoğraflardan ve ...13/06/2013 tarihli haberinden anlaşılacağını, .... .'yi kuran ... olduğunu, ...'den acentelik almak için kişisel ilişkilerini kullandığını, her iki şirketin aynı binada aynı katta ve yanyana dairelerde bulunduğunu, her iki şirketin müdürünün ... olduğundan iki şirket arasındaki organik bağın açık olduğunu, yerel mahkemenin .... ile ... Şti.arasındaki organik bağın açıkça ortaya koymalarına karşın yukarıda anlatılanlar ışığında bu organik bağdan .,..haberi ve bilgisinin olmadığını ve istediği kişiye acentelik verme yetkisi bulunduğundan bahisle zarardan sorumlu olmadığına ilişkin kararın hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, her iki şirkete de acenteliği aldığı ...acentelik verme hakkını kötüye kullanarak ve acenteyi koruma yükümlüğünü ihlal etmek suretiyle ...Şti'ye acentelik verdiğini bu suretle Davalı ...'ın ...faaliyet konusunu ...taşımasına bilerek ve isteyerek yardımcı olduğunu, bu nedenle zarardan sorumlu olduğunu, tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, davalı şirketler arasındaki acentalık sözleşmesinin iptali ile şirketin ve şirket ortağının doğrudan ve dolaylı zararlarının tazmini istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, dava dışı ... ile davalı ...arasında düzenlenen acentelik sözleşmesinde taşımacı acentanın, bulunduğu bölgede dilediği gerçek ve tüzel kişilere \"satış acenteliği\" vermek, dilediği gerçek ve tüzel kişilere otobüs seferleri için \"yolcu bileti sattırmak\" hakkına haiz olmasına, davalı ...bu konuda tam bir serbesti içinde olmasına, acentalık sözleşmesinin hükümleri dikkate alındığında ...herhangi bir sorumluluğun olmamasına, davalılar ...ve ,... bakımından herhangi bir sorumluluğun bulunmamasına, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı taraf lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere karar verildi.
20/12/2024
...