T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1929
KARAR NO: 2025/15
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ: 23/09/2024
NUMARASI: 2018/730 Esas (Derdest)
DAVA: Sözleşmenin İptali, Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 15/01/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Asıl dava dosyasında davacı vekili; taraflar arasında Üsküdar ... Noterliği’nin 21/04/2017 tarihli ve ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi imzalandığını, akabinde taraflar Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Tadili Sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşme gereğince bitişik arsa satın alma işlemlerinin arsa maliklinin yürütüleceği, inşaat satın alma bedelinin 3 iş günü içerisinde müteahhit tarafından ödeneceği kararlaştırıldığını, sözleşmeye aykırı davranılması halinde sözleşmenin tek taraflı fesih için yeterli olacağını, sözleşme gereğince: Üsküdar İlçesi, ... (...) mahallesinde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ... hissesinin 4706 sayılı Kanun 4/c uyarınca davacıya satılmasını talep ettiklerini, satın alma taleplerinin İstanbul Valiliği Defterdarlık Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Kadıköy Emlak Müdürlüğü’nün 05/02/2018 tarihli yazısı ile davacının satın alma talebinin kabul edildiğini, satın alma yazının tebliğinden itibaren 15 gün içinde satış bedeli olan 2.099.097,00 TL’nin ödenerek tescil işleminin yapılması istenildiğini, davalı müteahhit bedeli ödemesi için ihtarname tebliğ ettiklerini ancak ödemenin yapılmadığını, davalı edimlerini süresinde yerine getirmediğini belirterek taraflar arasında imzalanan sözleşmenin davalı şirketin edimini yerine getirmemesi sebebiyle feshine, davacının uğramış olduğu zarar ve kazanç kaybının şimdilik 50.000,00 TL tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, sözleşmenin ifası davacı tarafın haksız ve kötü niyetli davranışları sebebiyle imkansız hale geldiğini, davacı taraf sözleşmeye konu taşınmazı sözleşmenin devamı esnasında bilgileri dışında 3. Kişiye devir ettiğini, sözleşmenin uygulanmasının imkansız hale geldiğini ve bunun sebebinin davacı taraf olduğunu, davacı taraf sebebiyle sözleşme imkansız hale geldiğinden tazminat talep etme haklarının bulunmadığını, sözleşmenin arsa sahibince tek taraflı olarak feshi mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen dosya davacısı ... Reklam şirket vekili; taraflar arasında düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı sözleşmelerinin düzenlendiğini, sözleşme gereğince ... mahallesi ... ada ... parselde kayıtlı 5.080 m2 arsa ile ... inşaat adına satın alacağı 1.475 m2 arsa üzerine konut yapmayı ve ... inşaatın bağımsız bölümlerin %50 hissesini müteahit'e verilmesini kabul ettiğini, ... Reklam şirketinin arsayı satın alarak ... inşaat adına tescil ettirdiğini, arsa alımı için toplam 4.535.000,00 TL ödendiğini, ayrıca diğer masraflar ile birlikte toplam 7.878.000,00 TL ödeme yapıldığını, inşaat devam etmekte iken davalı tarafın sözleşme gereğince üzerine düşen yükümlüklerini ve arsa üzerindeki ipotekleri fek etme taahhüdünü yerine getirmediğini, arsayı 3 parsele tefrik ederek üçüncü kişilere satarak devir ettiğini, akabinde davalının sözleşmeyi fesih ettiğini belirterek menfi ve müspet zararlarının tazmini için 100.000,00 TL tahsilini talep etmiştir. Asıl davacı davalı- birleşen davada davalı ... Reklam şirketi ve ve ... vekili tarafından sunulan 19.03.2024 tarihli dilekçesi ile; bilirkişi heyet raporu ile ... Reklam şirketi tarafından 6.715.533,69 TL masraf yapıldığı ve 1.577.000,00 TL ... inşat şirketine gönderildiği anlaşılmakla toplam 8.292.533,69 TL tutarlı alacak olduğunu, ... şirketi haksız olarak sözleşme konusu parselleri üçüncü kişileri satarak devir etmek suretiyle mal kaçırmak amacıyla hareket ettiğini belirterek muvazaalı devredilen taşınmazlar üzerine teminatsız olarak ihtiyati tedbir vedavalı borçlunun mallarına İİK 257 maddesi hükmü gereği ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir. Mahkemece, dosya kapsamı itibariyle bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyeti tarafından 08.02.2024 tarihli raporu dava dosyasına sunulmuş olduğu anlaşılmıştır. Dava dosyasına davacı ... şirket vekili tarafından 11.07.2023 tarihli dilekçe ile ibraname sunmuş olduğu anlaşılmıştır. Mahkeme 20.03.2024 tarihli duruşmada 4 nolu ara kararı ile \" Tahkikatın devam ettiği, dosyaya sunulan ibranın da irdelenmesi gerektiği nazara alınarak birleşen dosya davacısı ... vekilinin ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı istinaf edilmiştir. Dairemiz 11.07.2024 tarih 2024/897 Esas ve 2024/545 Karar sayılı ilamı ile, istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı-birleşen davada davalı ... inşaat şirket vekilinin 23.09.2024 tarihli duruşmada ihtiyati tedbir talebinin reddine karar karar verilmiştir. Davalı ... Reklam vekili 18.09.2024 tarihli dilekçesi ile ... şirketine muvazaalı devredilen taşınmazlara ve borçlunun mallarına ihtiyati tedbir konulmasını talep edilmiştir. Mahkemece 23.09.2024 tarihili ara kararı ile; ... vekili tarafından dosyaya sunulan ibra yazısı borcu sona erdiren sebeplerden biri olduğunu, delillerin değerlendirmesi devam ettiğini, ihtiyati tedbir şartlarının henüz oluşmadığını belirterek ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiştir. Davalı/Birleşen dosya davacısı ... Reklam ve ... vekili istinafında; mahkemece alınan bilirkişi raporunda sözleşmenin ruhuna uygun olarak ödemelerin ... Reklam tarafından yapıldığı tespit edildiğini, ... reklam tarafından 6.715.533,69 TL masraf yapıldığı ve 1.577.000,00 TL ... İnşaat'a gönderildiği anlaşılmakla toplamda 8.292.833,69 TL alacak tutarı bilirkişi raporu ile tespit edildiğini ve bu miktar itibariyle dava ıslah edildiğini, dava dosyasına somut kanıtlar sunulduğunu, muvaazalı işlemler yapıldığı ispatlandığını, davalı ... inşaat şirketi arsa payı karşılığı inşaaat sözleşmesine konu taşınmazları haksız ve hukuka aykırı bir şekilde mal kaçırmak maksadı ile üçüncü kişilere devrettiğini, ... şirketi ile muvazaalı şirket olan ... şirketi arasında organik bağ olduğu hususu ispat edildiğini, muvaazalı devir edilen taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir ve davalı borçlu ... inşaatın mallarına HMK 389 madde hükmü gereği ihtiyati tedbir taleplerinin bulunduğunu, ihtiyati tedbir taleplerinin şartları oluştuğunu, ibra olduğunu belirtilen belgedeki imza ... Reklam yetkilisinine ait olmadığını, bu hususta yetkili ... tarafından 09.08.2023 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na 2023/8867 muharebe no ile suç duyusununda bulunduklarını ve İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/20665 soruşturma numarası olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesidir. Asıl davada davacı - birleşen davada davalı arsa sahibi, asıl davada davalı ve birleşen davada davalı yüklenicidir. İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralı uygulanırken, iddianın doğruluğunu kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir. Bu nedenle, ihtiyati tedbire karar verilirken, talebin haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır. Geçici hukuki koruma kapsamında olan ihtiyati tedbir kararı verirken hakim, asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar vermemelidir. Bununla birlikte, ihtiyati tedbire karar verilirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati tedbirin amacını hakimin gözetmesi gerekli ve zorunludur. İhtiyati tedbir kararı verilmesinde hakime geniş bir takdir alanı bırakılmışsa da; hakim, her somut olayda, ihtiyati tedbir şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini dikkatlice incelemelidir ve hangi yasal sebebe ve hangi somut duruma göre ihtiyati tedbir kararını verdiğini kararında belirtmelidir. İhtiyati tedbir şartları mevcut değilse, Yasa’nın öngördüğü ölçüde ispat edilememişse, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmelidir. Anayasanın 141/3. Maddesine göre mahkeme ihtiyati tedbir isteminin kabulü ile ihtiyati tedbir kararı vermesi veya istemin reddine karar vermesi hallerinde kararında hukuksal gerekçe göstermek zorundadır. Somut olayda, mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişi raporu dava dosyasına sunulmuştur. Ayrıca dava dosyasına taraflar arasında imzalanmış ibraname sunulmuştur. Mahkemece, daha önce talep edilen ihtiyati tedbir talebi dava dosyasına ibraname sunulmuş olması sebebiyle talebin reddine karar verilmiş iş bu karar dairemiz istinaf incelemesi neticesinde istinaf talebin reddine karar verilmiştir. Ancak dava dosyasına sunulan ibranın sahte olduğuna ilişkin başvuru üzerine İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2023/206665 sayılı soruşturma yürütülmektedir. Mahkeme 18.09.2024 tarihli celsede savcılık soruşturma evrakları celbine karar verilmiş ancak evraklar celp edilmeden ihtiyati tedbir talebin reddine karar verilmiştir. Dava dosyasına sunulan ibraname sebebiyle ihtiyati tedbir talebin reddine karar verilmiştir. İbraname'nin sahteliği yönelik Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru yapılmış olması ve Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma devam etmekte olması, ibranamenin doğruluğu yönünde şüphe uyandırdığı açıktır. O halde, mahkemece İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/206665 Esas sayılı soruşturma evrakı celbi sağlanarak, alınmış imza inceleme vb. Raporlar ile birlikte soruşturma evrakı incelenmek suretiyle, ihtiyati tedbir talebi hususunda bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olması hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin tarih, 2018/730 Esas, null/null Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE, 5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 15/01/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.