T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/2583
KARAR NO: 2025/14
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/11/2024
ESAS NO: 2022/598
KARAR NO: 2024/959
DAVANIN KONUSU: Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:08/01/2025
İSTİNAF KARAR YAZIM
TARİHİ:09/01/2025
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/11/2024 tarih ve 2022/598 Esas 2024/959 Karar sayılı ilamına karşı ,davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; -Davacı ...'nin T.Halk Bankası A.Ş.... Şubesi müşterisi olan \" ... A.Ş.( VKN : ...) \" isimli firmanın kullanmış olduğu kredilere teminat olmak üzere kefil olduğunu, dava dışı firmaya tanımlanan kredi limitinin teminatı olarak ...'nin şahsi kefaletinin yanında ... isimli kişinin kefaleti ile \" Kayseri ili ... İlçesi ... ada ... parselde kain ...bağımsız bölüm numaralı mesken\" ve \" Kayseri ili ... İlçesi ... ada... parselde kain...bağımsız bölüm numaralı dükkan olmak üzere iki adet gayrimenkul ipoteğinin de davalı banka tarafından alındığını, borçlu firmanın kredilerin ödenmesinde gecikmeye düştüğünü, son olarak T.Halk Bankası A.Ş. ... Şubesi nezdinde açılan \"... No'lu Kredi Hesabı\" altında kredi borçlarını yapılandırdığını, Yukarıda sayılan teminatların aynı zamanda yapılandırılan kredilerin de teminatını oluşturduğunu, davalı bankanın , borçlu firmanın kredi ödemelerini yerine getirmemesi nedeni ile , hem müteselsil kefil olması hemde teminat olarak hemde ipotek konulan taşınmazlardan \" Kayseri İli ... İlçesi ... Ada ... parselde kain... Bağımsız Bölüm Numaralı\" dükkan niteliğindeki gayrimenkulün maliki olması sebebiyle Davacı ...'ye borcun muaccel olduğuna ilişkin ihtarname gönderdiğini, davacı ...'nin kredi ödemelerini yapmayan asıl borçlu ... A.Ş. Yerine kefaletine istinaden kredi taksit ödemelerini ve kredinin kapama ödemelerinin tamını kendisinin yaptığını, davacı tarafından yapılan ödemelerin aşağıdaki gibi olduğunu, ödemelerin ve kredi kapama ödemelerinin \"kefalete istinaden temlik alınacak ödeme\" şeklinde yapıldığını, davacının borçlar kanunu 592 maddesi gereği doğan haklarını bildirmek üzere Antalya 29.Noterliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davalı bankaya ihtarname keşide edildiğini, davacının bu ihtarnamede , davalı bankaya \" Kefil sıfatıyla yaptığı tüm ödemelerden ötürü alacak haklarına halef olduğunu, sahip olduğu hakları kullanmasına yarayacak borç senetlerinin , gerekli bilgilerin rehin ve diğer güvencelerin kendisine devir ve teslim edilmesi gerektiğini\" ihtaren bildirdiğini, davalı bankanın , davacı ...'ye alacak haklarına halef olduğunun kabul edildiğine ilişkin cevabi yazısını Kayseri 3.Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı yazısıyla bildirdiğini, davalı bankanın, davacının alacak haklarına halef olduğunu kabul etmiş olsada Borçlar Kanunu'nun 592.Maddesi uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini belirterek davacı ...'nin davalı bankanın asıl kredi borçlusu ...A.Ş.'nin banka nezdinde yer alan kredi borçlarını kefil olarak ödeyerek TBK Madde 596 uyarınca davalı bankanın alacak haklarına halef olduğu, ancak davalı bankanın TBK 592 maddesi gereği alacağını teminat altına almış olduğu ipotekleri usulüne uygun olarak davacıya temlik etmemesi sebebiyle TBK 592/4 Uyarınca davacının kefil olarak ödemiş olduğu fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 1.000,00TL'nin faiziyle birlikte davalı bankadan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALI VEKİLİNİN İLK DERECE MAHKEMESİNE SUNMUŞ OLDUĞU CEVAP DİLEKÇESİNDEN ÖZETLE:
Müvekkili bankanın ... Şubesi müşterilerinden ...A.Ş. Firmasının kefili olan davacı tarafından, firmanın yapılandırılan kredi borcu 407.016,00TL olarak ödemek suretiyle 11.10.2021 tarihinde kapattığını, dava dışı ...A.Ş.'nin çek kullanımından kaynaklı çek değerli kağıt bedeli riskinin devam ettiğini, davacının yapmış olduğu kredi ödemelerinden kaynaklı 407.016,00TL halefiyet hakkı bulunduğu, konuyla ilişkili olarak TBK 581. 596 ve 597 maddelerini dayanak göstererek, banka tarafından düzenlenen 28.12.2021 tarih 150 sayılı halefiyet yazısı ile , davacı kefilin borçlu ve diğer kefillere karşı bankaya yapmış olduğu ödeme tutarı kadar rücu hakkı bulunduğunu belirterek izah edilen nedenlerle cevapların kabulüne, haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda \"...Somut davada, davalı banka ile dava dışı ... A.Ş. arasında 29.08.2017, 08/12/2017, 16/10/2017 ve 10/07/2017 tarihli tarihli genel kredi sözleşmeleri imzalandığı ve davacının da 29.08.2017, 16/10/2017 ve 10/07/2017 tarihli sözleşmelere kefil olduğu,davacı adına kayıtlı ...ada ... parselde kain ... nolu depolu dükkan vasfında taşınmazın dava dışı şirket ... A.Ş.'in davalı bankadan kullandığı/kullanacağı krediler için 13/04/2018 tarihinde ipotek ettirildiği, dava dışı şirket ... A.Ş. Adına kayıtlı ... ada ... parsel ... nolu mesken vasfında taşınmazın da davalı bankadan kullandığı/kullanacağı krediler için 14/08/2017 tarihinde ipotek ettirildiği, davacı kefil tarafından dava dışı ... A.Ş.'nin çekmiş olduğu kredi borcunun 407.016,50 TL'sinin peyderpey ödendiği, davalı bankaya kısmen ifada bulunan kefilin, rehin hakkının sadece bunu karşılayan kısmına halef olacağı, davacı tarafından Antalya 29.Noterliğinin ihtarıyla alacağın teminatı olarak banka lehine tesis edilen ipoteğin tarafına temlikinin talep edildiği, davalı banka tarafından ise yalnızca tapu müdürlüğüne davacının ödeme nispetinde bankanın yasal halefi olduğunun bildirildiği, tapu müdürlüğünün de bu yazıya istinaden işlem yapmadığının anlaşıldığı,davalı bankanın alacağın teminatı olan ipoteği temlikname ile davacıya devretmesi gerektiği halde davalı bankanın ipoteğin temliki işlemini yerine getirmediği anlaşıldığından yukarıda açıklanan yasa maddeleri uyarınca davacının borçtan kurtulduğu ve davalı bankaya ödediği miktarı geri talep edebileceğinden davanın kabulüne dair karar verilmiştir.1-Davanın KABULÜ ile, 407.016,50-TL' nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine...\" dair karar verilmiştir.
İş bu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinden özetle; müvekkilinin banka ...Şubesi Müşterilerinden ... A.ş firmasının kefili olan davacı tarafından firmanın yapılandıran kredi borcunun 407.016,00 TL olarak ödenmek suretiyle 11/10/2021 tarihide kapatıldığını, dava dışı ... A.ş nin çek kullanımından kaynaklı çekin değerli kağıt bedeli riskinin ise halen devam ettiğini, borçluya keşide edilen ihtarnamede gayrinakdi olarak 7.650,00 TL talep edilmiş olduğunu, gayrinakdi alacağa 4 adet çekin dayanak yaptırıldığını, yerel mahkemenin gerekçeli kararında müvekkilinin banka tapu müdürlüğüne davacının ödeme nispetinde bankanın yasal halefi olduğunu bildirdiğini ancak tapu müdürlüğünün bu yazıya istinaden işlem yapıldığının anlaşılacağını açıkça zikrettiğini, dava dışı ... A.ş firmasının müvekkilinin banka nezdinde ki risklerine karşılık teminatını teşkil eden davacının maliki olduğu Kayseri İli, ... İlçesi, ... Ada, ... parseldeki kain ... bağımsız bölüm nolu gayrimenkul üzerinde bulunan ipoteklerinin 11/10/2021 tarihinde fek edildiğini, söz konusu teminat dışında dava dışı... ün maliki olduğu, Kayseri İli, ... İlçesi, ... adA, ... Parselde bulunan konut niteliğindeki gayrimenkul üzerindeki 480.000,00 TL bedelli 1. Dereceden ipoteklerinin devam ettiğini, davacının yapmış olduğu kredi ödemelerinden kaynaklı 407.016,00 TL halefiyet hakkının bulunduğunu, davacının 407.016,00 TL tutarında halefiyet hakkı olduğunun açık olduğunu, müvekkilinin banka teminatında bulunan ipoteği davacıya temlik etme gibi bir zorunluluğu bulunmadığını, davacının yasadan kaynaklı halefiyet hakkını kullanılabilmesi için başka bir hukuki merasime gerek bulunmadığını, davacının halefiyet hakkının halen geçerli ve yürürlükte olduğununda dikkate alındığında davacının bu davayı açmakta hiç bir hukuki dayanağı bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, tüm bu nedenlerle öncelikle hükmün icrasının istinaf incelmesi sonuna kadar durdurulması için tehiri icra taleplerinin kabulüne karar verilmesini, usul ve esas yönünden haksız ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının davanın reddi yönünden kaldırılmasını, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İstinafa cevap veren davacı vekilinin dilekçesinden özetle; davalının istinaf başvurusunun reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;\t
Dosya kapsamından somut olayda, davacının dava dışı şirketin kullandığı krediye kefil olup çekilen krediye teminat için üzerine kayıtlı gayrimenkulünü bankaya ipotek verdiği ve kredi ödenmeyince borcun tamamını ödeyip kapattığı,söz konusu borca yine dava dışı asıl borçlu şirkete ait taşınmazın ipotek verildiği görülmüştür. Davacı yan yaptığı ödemeden dolayı TBK 596 maddesi gereğince davalı alacaklının haklarına halef olduğunu işbu yasal halefiyet ilkesinden doğan yasal rücu hakkını kullanabilmek için kanunun öngördüğü gerekli temlik ve devir işlemlerinin davalı tarafından yerine getirilmediğini ileri sürmüş, davalı banka ise dava dışı asıl borçlu şirketin (çek kullanımındankaynaklı) devam eden borçlarının bulunduğunu, davacının ödediği tutar kadar davalı bankanın halefi olarak rücu hakkı bulunduğunu, bankanın ipoteği temlik etme gibi bir yükümlülüğünün olmadığını savunmuştur.
Dava konusu olaya uygulanması gereken TBK 596/1-2 md.sinde '' Kefil, alacaklıya ifada bulunduğu ölçüde, onun haklarına halef olur. Kefil, bu hakları asıl borç muaccel olunca kullanabilir.
Kefil, aksi kararlaştırılmamışsa, rehin hakları ile aynı alacak için sağlanmış diğer güvencelerden sadece kefalet anında var olan veya bizzat asıl borçlu tarafından, sonradan özellikle bu alacak için verilmiş bulunanlara halef olur. Alacaklıya kısmen ifada bulunan kefil, rehin hakkının sadece bunu karşılayan kısmına halef olur. Alacaklının rehin konusu üzerinde geriye kalan alacak hakkı, kefilin rehin hakkından ön sırada gelir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.11.2022 tarihli ve 2021/(13)3-427Esas, 2022/1610 Karar sayılı kararında ''....ipoteğe konu taşınmazın yeni malikinin kişisel olarak sorumlu olmadığı bir borcu ifa etmesi kanun gereği alacaklının haklarına halef olma sonucunu doğurur. Bu hâlde borcu ifa eden malik, ifa etkisini gösterir göstermez yani alacaklı alacağına kavuşur kavuşmaz alacağı elde eder ve bu halefiyetin gerçekleşmesi için ayrıca bir hukuki işlemin yapılması gerekmez....'' şeklinde karar verilmiştir.
Bu bilgiler ışığında dava konusu uyuşmazlık değerlendirildiğinde davacı kefilin yapmış olduğu ödeme ile dava dışı borçlu şirketçe borcun teminatı olarak verilen taşınmazdaki ipotek hakkını TBK’nın 596. maddesinde belirtilen kanuni halefiyet ilkesi uyarınca alacaklının haklarına halef olmak suretiyle temlik aldığı, kefaleten ödeme yapmasının yeterli olduğu ve bu ödeme nedeniyle ödediği borç miktarınca asıl borçludan talepte bulunabileceği, dava dışı şirkete rücu edebilmesi işin yasal bir engel bulunmadığı, davacı kefilin ipotek hakkını temlik alması için davalı alacaklı banka ile yeniden (temlik belgesi istenmesine dair) işlem gerçekleştirilmesinin şart olmadığı açıktır.
Bu itibarla; yerel mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan davalı taraf vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak HMK'nın 353/1-b,2 maddesi uyarınca düzeltilmek suretiyle yeniden aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin istinafa konu edilen 2022/598E. 2024/959Karar sayılı sayılı karara ilişkin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
HMK'nın 353/1-b,2. maddesi gereğince düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 'nin 01/11/2024 tarih ve 2022/598 Esas 2024/959 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
Buna göre;
\"1-)Davanın REDDİNE,
2-)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar kanunu gereğince 80,70 TL peşin harç ve 6.934,00 TL ıslah harcı toplamı 7.014,70 TL harçtan alınması gerekli 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının mahsubu ile artan 6.399,30 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya İADESİNE,
3-)Kayseri Arabuluculuk Bürosunun ... Esas sayılı dosyasından yazılan 1.560,00 TL sarf bedelinin davacıdan alınmasına, Hazineye İrat KAYDINA,
4-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde BIRAKILMASNA ,
5-)Davalı taraf kendisini vekille temsil ettiğinden AAÜT hükümleri gereğince 65.052,47 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
6-)Karar kesinleştiğinde bakiye gider avansının taraflara İADESİNE,\"
2-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde kendisine iadesine,
3-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
4-İstinaf eden davalıdan alınan dosya gönderi gideri 458,00-TL'nin ve istinaf yoluna başvurma harcı 1.169,40 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-H.M.K. 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin, harç tahsil işlemlerinin,H.M.K. 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 08/01/2025