TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t:
KARAR NO\t:
HAKİM\t:
KATİP\t:
DAVACI \t:
VEKİLİ\t:
DAVALI \t:
VEKİLİ\t:
DAVA\t: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 17/12/2024
KARAR TARİHİ\t: 29/01/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t:
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket davalıdan yüklü miktarda ... malzemesi alımı için anlaşma yapmış, müvekkilinin bunun karşılığında çek verdiğini, davalı edimini peşinen gerçekleştirecek olmasına rağmen anlaşılan ürünlerden yalnızca çok düşük bir miktarı gönderdiğini, müvekkilinin defalarca kendisinin çek verdiğini, ürünlerin tamamının ivedilikle gönderilmesini talep etmesine rağmen davalı bir türlü göndermediğini, Müvekkilinin daha fazla mağdur olmamak için sözleşmeyi feshetmeye karar verdiğini, Esasen müvekkili tarafından şimdiye kadar ödenen toplam ...-TL'nin karşılığı dahi gönderilmediğini, vadesi gelmeyen çekler toplamı ...-TL olup, müvekkilinin ödediği çeklerin karşılığı olan malları dahi almadığını, bu nedenle sözleşmeyi feshederek çeklerini iade almak istediğini, müvekkilinin daha fazla mağdur olmaması amacıyla vadesi gelecek olan aşağıda yer alan .. adet çekin ödemesinin tedbiren ivedilikle durdurulmasına karar verilmesini, bu çeklerin bedelsiz kaldığının tespiti ile müvekkile iadesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Söz konusu dava yetkili mahkemede açılmadığını, 6100 sayılı HMK.'nin genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasına göre; “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Müvekkil ...'da ikamet etmekte olduğunu, yetkili Mahkeme Adana Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri usulüne uygun gerçekleştirilmediğini,
öncelikle yetki itirazımızın kabulü ile mahkememizin yetkisiliğine ve yetkili mahkemenin Adana Mahkemeleri olduğuna karar verilmesini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve beyan etmiştir.
GEREKÇE;
Dava, Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasıdır.
Davacı vekili, dava dilekçesi sonuç ve istem kısmında davaya ve icra takibine konu edilen senetler yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddi üzerine davacı yanca istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ...sayılı kararında özetle; \"... 7445 sayılı Kanun'un m. 31 hükmü ile 6102 sayılı TTK m. 5/A hükmünde yapılan değişiklik ile uygulamada ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi amacıyla maddeye açıklık getirildiği, davanın 2004 sayılı İİK'nun 72. maddesi uyarınca menfi tespit talebine ilişkin olduğu ve 6102 sayılı TTK m. 4(1)-a kapsamında mutlak ticarî dava olduğu, dava tarihi itibarıyla uygulanması gereken kanun hükmünde menfi tespit davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği, esas hakkındaki dava için zorunlu olan arabuluculuk dava şartından, bu dava içerisinde istenilen geçici hukukî himaye talepleri de etkileneceğinden, İlk Derece Mahkemesince dava şartı olan arabuluculuk yönünden herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan, bu konuda bir karar verilmeden, tedbir taleplerinin esasının incelenmesi usûl ve yasaya aykırı olmuştur. O halde, İlk Derece Mahkemesince öncelikle dava şartı yönünden, diğer bir deyişle, davacı tarafça yapılan arabuluculuk başvurusu üzerine düzenlenen tutanağa göre ihtiyatî tedbir talebi bakımından dava şartının sağlanıp sağlanmadığı hususunda bir karar verilmesi gerektiği, belirtilen sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-4-6 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulü ile davacının geçici hukukî koruma talebinin yukarıda açıklanan gerekçeler çerçevesinde yeniden incelenmesi için İlk Derece Mahkemesinin ara kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine, kararın niteliğine göre davacı vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına..\" şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
7155 Sayılı Kanunun 20.maddesi ile getirilen değişiklik ile 6325 Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A.maddesi uyarınca davacı tarafça zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadığının anlaşıldığı, Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan açık düzenleme uyarınca davacının, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorunda olduğu, dava dilekçesi ekindeki Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunun ... büro dosya, ... arabuluculuk numaralı son tutanağın incelenmesinden, davacı tarafından ... tarihinde arabulucuya başvurulduğu, arabuluculu tarafından, \"taraflardan ... Yapı Mobilya İnşaat Kuyumculuk Otomotiv Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili Av. ...'nın 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 17/c bendi (\"Taraflardan birinin karşı tarafa veya arabulucuya, arabuluculuk faaliyetinden çekildiğini bildirmesi.\") gereği, ivedi bir şekilde dava açmamız gerektiğinden müzakerelerden çekiliyoruz'' beyanı üzerine 6235 sayılı hukuk uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 17/c bendine göre müzakere görüşmelerine son verilmiştir.\" gerekçesi ile tutanak düzenlendiği ve tutanağın sadece arabulucunu tarafından imzalandığı anlaşılmakla, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... sayılı kararında bahsi geçtiği üzere 6325 sayılı HUAK'ın m. 3(1) hükmü ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin \"İradi olma ve eşitlik\" başlıklı m. 5(1) hükmü ve 6325 sayılı HUAK m. 17(1)-c hükmünün dava şartı (zorunlu) arabuluculuk bakımından uygulanma imkânının bulunmadığı dikkate alındığında davaya dayanak olan arabuluculuk tutanağının 6325 sayılı HUAK m. 18/A hükmündeki koşulları taşımadığı dolayısı ile de bu durumda davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği, buradaki dava şartı arabuluculuk sürecinin, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde, gider avansı yatırılmasında veya gerekli hallerde teminat gösterilmesinde olduğu gibi tamamlanabilen bir dava şartı eksikliği olarak düzenlenmediği, bir başka ifadeyle, dava şartı noksanlığının giderilmesi ve arabulucuya başvurulması için mahkemece davacıya süre verilmeyeceği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça ödenen harçların ve yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Talep halinde artan avansın iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
Katip \t\t\t\t\t\t\tHakim