T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/745
KARAR NO:2025/118
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ:24/11/2021
NUMARASI:2021/75 E. - 2021/37 K.
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:16/01/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ...'ün İstanbul Üniversitesinde felsefe ve sosyoloji eğitimi aldığını, Türkiye'nin ilk sokak tiyatrosunu belgesel film çalışmalarıyla da sinemaya geçerek büyük tanınan eserlerinden birinin ... olduğunu, ...'ın yönetmenliğini, ..., ... ve ...'in oyunculuğunu yaptığı filmin senaryosunun ... tarafından yazıldığını, 1977 tarihli film yapımcısının ise ... olduğunu , Kırgız yazar ...'un ... adlı eserinden yola çıkarak yazılan, ancak anılan eserden çok daha farklı olan senaryo için ...'un \"...'nin hikayesi benimkinden çok daha güzel\" dediği bilindiğini, müvekkilinin FSEK 8/3 maddesi uyarınca ... sinema filminin eser sahibi olmayıp senaryonun eser sahibi olduğunu, sinema filminin eser sahibi ise dava dışı ... olduğunu, davalılardan ...'un 2017 yılında diğer davalı ... Ltd.şirketinin yapımcılığını üstlendiğini, ...adlı albümün hem icracı sanatçısı, hem de bazı şarkıların söz ve müziği kendisine ait olduğu için o şarkıların eser sahibi olduğunu, ... Ltd.şirketinin FSEK 80/B maddesi uyarınca bu albümün fonogram yapımcısı olup eser sahibinin ve icracı sanatçının izni alınarak yapılan tespitin çoğaltılması, dağıtımı, kiralanması, kamuya ödünç verilmesi konularında hak sahibi olduğunu, müvekkil tarafından Beşiktaş ....Noterliği'nin vasıtasıyla ... ile ... şirketine 16.03.2018 gün ve... yevmiye nolu ihtarname gönderildiğini, ihtarnamede ... isimli eserde yer alan bir kısım cümlelerin albümün 9.şarkısında aynı isim ve aynı dizelerle yer aldığı, ayrıca şarkıya klip çekildiğini ve klibin başında da \" ...'a ve...'a Saygı ve Sevgiyle\" ifadesine yer verildiği belirtilerek ihlalin durdurulması ve giderilmesi talep edildiğini, bu ihtarnameye karşılık adları geçen davalıların Beyoğlu ...Noterliği'nin 26/03/2018 gün ve ... yevmiye nolu ihtarnamesini göndererek, önceki FSEK 8. Maddesi uyarınca, sinema eserinin sahibinin yapımca ... olduğunu, her iki davalının da yapımcı olan bu şahıstan gerekli izin ve muvafakati aldığını, FSEK 8. Maddesinde yapılan değişiklikliğin, birlikte eser sahipliği kavramına dahil edilmiş olmasının sonuca etkili olmadığını ileri sürdüğünü, ancak ...'in haklarının sadece film üzerinde olduğunu, film ile başlayıp bittiğini, ...'in haklarının sadece film üzerinde olduğunu, film ile başlayıp bittiğini, ...'in bu filmi istediği kanala, arzu ettiği süreliğine satabileceğini, kiralayabileceğini ve bedelini de tahsil edebileceğini, herhangi bir klipte eğer filmden \" orjinal\" bazı sahnelerin kullanılması istenirse, bu iznin de ...'den alınacağını, fakat adı geçen şahsın filmin eser sahibi olması, bir başka eser olan senaryonun da sahibi olduğunu ve senaryonun üzerinde istediği gibi tasarrufta bulunabileceği anlamına gelmediğini, FSEK 52.maddesi uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şart olduğunu, müvekkilinin yazdığı bu senaryonun anılan filde kullanılmasına muvafakati var ise de senaryo ile ilgili diğer mali haklarını devretmediğini, ve buna ilişkin herhangi bir sözleşmede imzaladığını, müvekkilinin senaryo üzerindeki mali haklarını yasaya uygun ve yazılı olarak devir almadığına göre ...'in sahip olmadığı bu hakları başkasına devretmeye de hakkı bulunmadığını, diğer davalıların da böyle bir belge bulunup bulunmadığını ...'den sorup, araştırmaksızın kusurlu olduğunu, davalılardan ...'un ... Şirketi yapımcılığında ...isimli dokuz şarkılık bir albüm yaptığını, bu albümün 9.şarkısının adı \"...\" olup, albüm kartonetinde şarkının sözlerinin ...'a müziğin ise...'a ait olduğu bilgisine yer verildiğini, şarkının sözleri adı da dahil toplam 33 satırdan ibaret olduğunu, bunlardan altı satır birebir müvekkilinin senaryosundan alındığını, hiçbir şekilde davalı ...'a ait olmadığını, bazı dizeler ise birebir olmamakla beraber yine müvekkilinin senaryosundan alıntı yapılıp değiştirilerek kullanıldığını, müvekkilinin senaryosundan bir kısım dizelerin aynen alınıp bir kısım dizelerin de benzerleri kullanılarak şarkı sözü haline getirildiğini ve şarkıya çekilen klipte de kullanıldığını, bu klibin TV'lerin normal ve müzik kanallarının dışında internette de yayınlandığını, 16 Ekim 2018 tarihini itibariyle Youtube kanalında toplam milyonlarca kez görüntülendiğini, müvekkilinin maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğini beyan ederek milyonlarca ihlalin her gün arttığı da nazara alınarak 150.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen albümün piyasaya çıkış tarihi olan 23/06/2017 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte tahsiline, müvekkilinin ihlal edilen mali haklar nedeniyle maddi zararın miktarı tam olarak tespit edildiğinde arttırılmak üzere ve FSEK 68.maddesi uyarınca üç misli olacak şekilde şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın , albümün piyasaya çıktığı 23/06/2017 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve davalıların müvekkilinin mali ve manevi haklarını ihlal ettiğinden FSEK 66.maddesi uyarınca tecavüzün ref'ine, dava konusu albüm kartonetlerinin toplatılarak , ... isimli şarkının güftesinin davalı ... ile birlikte ...'e ait olduğunun tespitine, klibin başında güftenin ... ile birlikte ...'e ait olduğunun açıklanmasına, bu düzeltme yapıldıktan sonra eserin yayınlanmasının devam edilmesine, aksi takdirde FSEK 69.maddesi uyarınca tecavüzün men'ine , bölünmesi mümkün olmadığından \"...\" isimli albümün bulunduğu her yerden toplatılmasına, şarkının herhangi bir şekilde ve ortamda yayınlanmasının engellenmesine, ihlal teşkil edecek tüm unsurların kaldırılmasına ve silinmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davaya dahil edilen davacı... Cemiyeti 14/02/2020 tarihli dilekçesi ile; davaya konu \"...\" adlı senaryo üzerindeki mali hakların kullanımı eser sahibi ... ile ... Cemiyeti arasında 01/07/2019 tarihinde akdedilen sözleşme ile müvekkil Cemiyet'e bağlandığı, yapılan sözleşme gereği devredilen eserin üzerindeki mali haklar olduğu, , eserin mülkiyetinin devrinin mümkün olamayacağı, mali hakların kullanımın sözleşme tarihi olan 01/07/2019 tarihi itibariyle müvekkil cemiyete geçtiğini, 16/10/2018 tarihinde ikame edilmiş olan iş bu davanın konusu olan sözleşme öncesi dönemde doğan hak ihlallerinden kaynaklı maddi tazminat alacaklarının eser sahibine ait olacağına, davacı ... ile Cemiyet arasındaki bağışlama sözleşmesinin dava açılmasından çok sonra 01/07/2019 tarihinde akdedildiği, devredilen eser üzerindeki mali haklar olup manevi haklar ile eser sahipliğinin devrinin mümkün olmadığı, dava açılmasından sonra yapılan bu devrin davanın davacısının bu davadan kaynaklanan haklarını etkilemesinin mümkün olmadığını, açılan davada manevi tazminat talebi de olduğunu, manevi haklar bağışlama sözleşmesi ile müvekkili cemiyete geçmediğini, talebin tümü bakımından ...'nın hak sahipliğinden söz edilemeyeceğini belirterek Cemiyet'e devredilmiş mali haklar bakımından iş bu davaya davacı yanında müdahil olarak kabulüne, aksi halde mali haklar bakımından davacı olarak davaya kabullerine, FSEK 66.maddesi uyarınca tecavüzün ref'ine, dava konusu albüm kartonetlerinin toplatılarak , ... isimli şarkının güftesinin davalı ... ile birlikte ...'e ait olduğunun tespitine, klibin başında güftenin ... ile birlikte ...'e ait olduğunun açıklanmasına, bu düzeltme yapıldıktan sonra eserin yayınlanmasının devam edilmesine, aksi takdirde FSEK 69.maddesi uyarınca tecavüzün men'ine , bölünmesi mümkün olmadığından \"...\" isimli albümün bulunduğu her yerden toplatılmasına, şarkının herhangi bir şekilde ve ortamda yayınlanmasının engellenmesine, ihlal teşkil edecek tüm unsurların kaldırılmasına vesilinmesine, ihlal edilen mali haklar nedeniyle maddi zararın miktarı tam olarak tespit edildiğinde arttırılmak üzere ve FSEK 68.maddesi uyarınca üç misli olacak şekilde şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın , albümün piyasaya çıktığı 23/06/2017 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı ...Cemiyeti vekili 09/11/2021 tarihli dilekçesi ile; dava dilekçesinde talep edilen 1.000,00 TL maddi tazminat talebini 14.000,00 TL arttırarak 15.000,00 TL maddi tazminatın 23/06/2017 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı taraf cevap dilekçesi ile; müvekkilinin küçük yaşlardan beri müzikle ilgilendiğini ve kendisine has tarzıyla çok özel bir hayran kitlesi edindiğini, tarzında örnek gösterilen ciddi manada tanınmışlık düzeyine ulaşmış özel bir sanatçı olduğunu, diğer müvekkili ... Tic.Ltd.Şti ise 1986 yılından bu yana ticari faaliyetlerini sürdürdüğünü, bu tarihe kadar pek çok başarılı sanatçı ile işbirliği yürüterek müzik sektörünün öncü yapım şirketlerinden biri olduğunu, müvekkil şirketin ve sanatçının telif hakları konusunda özen gösteren , karşılıklı haklar ve borçlar açısından duyarlılık sahibi olduklarını, \"...\" isimli eserde güfte yönünden eser sahipliği müvekkili ...'a ait olduğunu, müvekkilinin 2017 yılında yayınladığı \"...\" isimli albümde \"...\" isimli sözleri kendisine ait olduğunu, bestesinin de...'ın aynı adlı eseri olan şarkısına yer verdiğini, müvekkilinin...'ın \"...\" bestesinden ...'un \"...\" isimli kitabında anlattığı hikayeden ve ...'in yapımcısı olduğu \"...\" isimli filmin görsellerinden ... ve ...'ın canlandırdığı karakterlerden esinlenerek bu eseri yarattığını, \"...\" isimli eserde ise mali hakların müvekkil şirket ... Müzik'e ait olduğunu, müvekkillerinin herhangi bir fikri hakkı ihlal etmediğini, bir şarkının bestesi ile aynı adı taşıması, şarkının güftesinde bestesi ve adı ile aynı sözlerin yer almasından daha doğal bir şey olmayacağını, bu nedenle şarkının sözlerinde yer alan \"...\" satırlarının davacı ile herhangi bir ilişiği bulunmadığını, tümüyle bestenin ismine dayandığını, \"...\" isimli sinema filminin yegane ve mutlak hak sahibinin \"eser sahibi\" sıfatıyla yapımcı ... olduğunu, hak sahibi olan yapımcıdan gerekli izin ve muvafakati aldığını, davacının senaryosundan alıntı yapılıp eserin değiştirilerek kullanıldığını iddia etmişse de bu iddianın doğru olmadığını, davacının senaryosunun işleme eser olduğunu, davacının ...'a ait \"...\" isimli eserini senaryolaştırdığını, işleme eser meydana geldiğini, söz konusu senaryo incelendiğinde kitabın hususiyetini de taşıdığını, kitapta yer alan unsurları da içerdiğini, bu nedenle kitaptan esinlenen müvekkilinin eseri ile yine kitabı işleyen davacının eseri arasında benzerliklerin olması son derece olağan olduğunu, davacının birlikte eser sahipliği taleplerinin yerinde olmadığını, ortak eser sahipliğinin hak sahiplerinin ortak yarar ya da değerlendirmeye karar verdiği durumlarda gündeme geldiğini, ve tarafların anlaşması olmadığı hallerde ortak eserden söz edilemeyeceğini, somut olayda da bu yönde bir anlaşma olmadığını, davacının somut gerçekten uzak iddialarla hukuka aykırı talepler ileri sürdüğünü, ayrıca talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk derece mahkemesi kararında özetle; \"Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davalılar kullanımlarının, davacıların mali ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespiti ile, tecavüzün ref'ine, bu bağlamda dava konusu \"...\" isimli şarkının güftesinin davalılardan ... ile birlikte davacılardan ...'e ait olduğunun albüm kayıtlarında belirtilmesine, yayınlanan klibin başında güftenin ... ile birlikte ...'e ait olduğunun belirtilmesine, bu düzeltmelerden sonra eserin yayınlanmasının devamına, aksi taktirde kullanımların önlenmesine, davacılardan ... Cemiyeti'nin maddi tazminat talebinin kabulü ile, takdiren (FSEK md. 68 gereği 5.000,00 TL x3)15.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacılardan ...'ün manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 100.000,00 TL'nin 23.06.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, hüküm özetinin masrafı davalılara ait olmak üzere Türkiyede yayın yapan tırajı en yüksek üç gazeteden birinde bir defaya mahsus olmak üzere ilanına,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURULARI:Davacı ... vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece HMK 125/2 maddesi uyarınca mali hakların ...'ya devredildiği gerekçesiyle, maddi tazminat olarak taktir edilen 15.000 TL'nın ... cemiyetine verilmesine karar verilmişse de; mali hakların davanın açılış tarihi olan 16/10/2018 tarihinden neredeyse bir yıl sonra 01/07/2019 tarihinde devredildiğinden cemiyetin devir tarihinden sonra gerçekleşecek bir mali hak ihlali söz konusu olduğunda hak sahibi olacağını.-Bilirkişilerce mali hak ihlali nedeniyle tazminat hesabının tamamen afaki olarak hesaplandığını, eserin sahnede, youtube da birçok kez temsil edildiğini ve yayınlandığını, dilekçelerindeki oranlama doğrultusunda tazminatın belirlenmesi gerektiğini, hiçbir bilimsel veri kullanılmadan 5.000 TL maddi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu.-Manevi tazminattan indirim yapılarak karşı tarafa vekalet ücretine hükmedildiğini, davalının ihlale halen devam etmesinin manevi tazminatın caydırıcılığının bulunmadığını gösterdiğini, müvekkilinin mahkemenin taktirleri nedeniyle bir kez daha mağdur olduğunu beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davacı ... Cemiyeti vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; mahkemenin müvekkilini 11/03/3030 tarihli ara kararla davaya dahil ettiğini, daha önce alınan 11/10/2019 tarihli raporun kendilerine tebliğ edilmediğini ancak hükme esas alınarak savunma haklarının kısıtlandığını gördüklerini.-Mahkemece taktir edilen tazminatın caydırıcı niteliğinin bulunmadığını, emsal Yargıtay ilamları ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki kriterlerin dikkate alınmadığını.-Davalı ...'un ...'un bu eseri pek çok kez yurt içinde ve yurt dışında olmak üzere konserlerinde, radyolarda, TV kanallarında söylediği, Youtube'da yayınlandığını, eserin dijital müzik kanallarında çalınmaya devam ettiğini, hükmedilen maddi tazminatın çok düşük olduğunu.-... denince yediden yetmişe herkesin aklına davacı ...'ün senaryosunda yer alan repliklerin geldiğini, ...'e ait senaryonun Türk sinema tarihi bakımından öneminin çok büyük olduğunu ve pek çok bilimsel çalışmaya konu olduğunu, dava konusu müzik eserinin en vurucu güftesi olan \"...? ...\" repliğinin de ...'e ait olduğunu. -Dava konusu müzik eserinde yer alan İstanbullu\" ifadesinin kitapta bulunmadığını, senaryoda geçtiğini, kitapta kadın karakterin adı Asel iken, senaryoda müzik eserindeki gibi Asya olduğunu, yine \"Tuttum elini sıcacıktı, yüreği derindeymiş gibi\" güftesinin de kitapta yer almadığını, kült repliklerin ...'ün yaratıcının bir parçası olduğunu, söz konusu güfteleri çıkarınca müzik eserinin aynı etkiyi yaratmayacağını.-Mahkemece sadece çoğaltma, yayma, umuma arz ve temsil haklarının ihlal edildiğini, mahkemenin ise sadece işleme hakkı ihlali bulunduğuna karar verdiğni.-Faizin ihlal tarihi olan 23.06/2017 tarihinden itibaren başlatılması gerektiğini, dava tarihinden başlatılmasının doğru olmadığını, beyanla mahkeme kararının kaldırılarak sonradan arttırılmak ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla şimdilik 15.000 TL'dan az olmamak üzere HMK 107. Madde uyarınca tazminata hükmedilerek 23.06/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.Davalılar vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde, Usule ilişkin istinaf sebeplerinde; mahkeme kararının Anayasa'nın 138 ve 141. Maddeleri gereğince gerekçeli kararın taraflar için Anayasal bir insan hakkı olduğunu, hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde mahkemelerin kararlarını gerekçelendirmek zorunda olduğunu, HMK 297. Madde de kararda tarafların iddia ve savunmalarının özeti anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiğinin vurgulandığını ancak kararda, yargılamada ileri sürdükleri savunmaların cevaplanmadığını, savunmaların değerlendirilmediğini, FSEK'teki hak sahipliğine yönelik iddiaları ile işleme eserde tazminat talebine yönelik eser sahibinden muvaffakat alınmış olmasına yönelik itirazlarına değer atfedilmediğini.-Mahkemenin yargılamayı yürütürken ve gerekçeli kararı yazarken gerekli dikkat ve özeni göstermediğini, kararda müvekkilinin ismini \"...\" olarak yazıldığını, \"...'in haklarının sadece film üzerinde olduğu ..\" cümlesinin kararın ikinci sayfasında sekiz ve dokuzuncu satırda iki kez yazıldığını, kararın bir aylık sürede yazılmadığını, mahkemenin manevi tazminat hakkını 100.000 TL olarak kullanırken açıklamaya yer vermediğini.-Mahkemenin ...'ün davacı sıfatının devam etmesi hakkında tazminat yönünden hüküm kurmasının hatalı olduğunu, 01/07/2019 tarihli Bağışlama Sözleşmesi ile ...'ün tüm eserleri ile birlikte ...'e ait filmin senaryosunu da ... Cemiyeti'ne devrettiğini, devrederkern elde etmeyi umduğu maddi menfaat yada mali geliri saklı tutmadığını, kayıtsız şartsız devrin manevi tazminatı da kapsadığını.-Esasa ilişkin istinaf sebeplerinde; “...” isimli eserde güfte yönünden eser sahipliğinin müvekkil ...’a ait olduğunu, FSEK m.8/1 uyarınca bir eseri meydana getiren kişinin o eserin sahibi olduğunu, FSEK m. 11/2 düzenlemesinde de “Umumi yerlerde veya radyo-televizyon aracılığı ile verilen konferans ve temsillerde, mutad şekilde eser sahibi olarak tanıtılan kimse o eserin sahibi sayılır.” karinesinin yer aldığını, müvekkili sanatçının, ...’ın “...” bestesinden, ...’un “...”(...) isimli kitabında anlattığı hikayeden ve ...’in yapımcısı olduğu “...” isimli filminin görsellerinden, ... ve ...’ın canlandırdığı karakterlerden esinlenerek bu eseri yarattığını.-Hak ihlalinin bulunmadığını, sinema filmlerinin, senaryosu, müzikleri ile bir bütün olup, bu bütünün hak sahibinin kim olduğunun da mülga FSEK’in 8. maddesinde yer alan “Bir sinema eserinin sahibi onu imal ettirendir.” düzenlemesi ile açıkça ortaya konulduğunu, düzenlemeye göre -1995 yılındaki değişikliğe kadar- sinema eserlerinin tek hak sahibinin yapımcılar olduğunun kabul edildiğini, 1995 yılında FSEK m.8’de yapılan değişiklik ile senaristin, yapımcı ile birlikte eser sahipliği kavramına dahil edilmiş olmasının da somut olayda sonuca etkili olmadığını, davacının filme ilişkin bir hak sahipliğinin söz konusu olmadığından, sonuç olarak1995 yılından önce yapımı gerçekleşen sinema eserlerinin tek hak sahipliği filmlerin yapımcılarına ait olduğundan 1977 yılında yapımı “...” isimli sinema filminin yegane ve mutlak hak sahibi “eser sahibi” sıfatı ile yapımcı ... olduğunu, müvekkilinin de yapımcıdan gerekli izinleri aldığını, bilirkişiye bu hususta değerlendirme yapılması görevi verilmişse de, bu konuda değerlendirme yapılmadığını.-...'ün işleme esere dayanarak talepte bulunduğunu, işleme eser sahibinin esas eser sahibinden yazılı muvafakat almadıkça işleme esere ilişkin maddi taleplerde bulunamayacağını, işleme eser sahibinin üçüncü kişilerden maddi yahut manevi tazminat talep edebilmesi için FSEK m. 21 ve m.52'ye uygun olarak muvafakat almasının zorunlu olduğunu, bu hususun Yargıtay tarafından da kabul edildiğini (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2005/4501 E. 2006/4495 K. Sayılı ve 24.04.2006 tarihli kararı) , orijinal eserin hak sahibinin ... olduğunu, ...'ün ise işleme eserle ilgili iddia ve talepte bulunmasına rağmen ...'dan, mirasçılarından almış olduğu yazılı muvafakatnameyi ibraz etmediğini.-Esasa ilişkin bu önemli hususlara rağmen davada kabul kararı verilmesinin açıkça hatalı olduğunu, mahkemenin gerek maddi gerekse manevi tazminatı belirlerken dosyadaki verilerin hiçe sayıldığını, müvekkilinin cezalandırıldığını, müvekkili şirkete ait ticari defter ve kayıtlarını, meslek birliklerinden yapılan ödemeleri de inceleyerek müvekkil şirket ve müvekkil sanatçının \"...\" isimli müzik eserinden elde ettiği telif geliri ve karı da hesapladıklarını, bilirkişi heyetinin 07.06.2021 tarihli ek raporda şarkı ile içerisinde kullanılan kelimeleri de oranlayarak (her ne kadar izinsiz kullanım olduğu yönündeki tespit, kanaat hukuken hatalı ise de) müvekkili şirketten 1.832,08-TL telif bedeli talep edebileceğini hesapladığını, mahkemeye defaatle davacı yanca ihlal edilen milyonlarca kez ihlal iddialarının ve maddi beklentilerinin gerçeği yansıtmadığı, taleplerin fahiş olduğunun beyan edildiğini, buna rağmen mahkeme hakiminin takdir hakkını kullanarak ve takdir hakkını nasıl kullandığını kararda açıklamaksızın 15.000-TL maddi tazminata ve 100.000-TL manevi tazminata hükmettiğini, hükmedilen tazminatların müvekkillerin kazancının bir hayli üzerinde olduğunun açık olduğunu, kararın kaldırılması gerektiğini.-Meydana getirilen eserin toplamı içinde davacı eserinin kullanım miktarı oranının 33 satırlık şarkıda sadece 9 satır olduğunu, 5.000 TL tazminata hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, toplam 9 şarkıdan oluşan ...isimli albümün gelirinden çok fazla tazminat ödeneceğine yönelik tespitin kabul edilemez olduğunu, bedelin belirlenmesine ilişkin kıstasların raporda yer alması gerektiğini. -... lehine bağış tarihinden önce dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesinin mümkün olmadığını. -Manevi tazminatın da izaha muhtaç olduğunu, uygulamada az rastlanır şekilde 100.000 TL manevi tazminata hükmedildiğini, manevi tazminatın amacının tarafları zenginleştirmek olmadığını, zarara uğrayan kimsede bir huzur hissi, tatmin duygusu yaşatmak amacı güdüldüğünü, emsallerin dikkate alınması gerektiğini, mahkemenin sadece \"şarkının dijital platformlardaki dinlenme sayısı ve beğenilirliğini\" dikkate aldığını gerekçesinde açıkladığını, açıkça zenginleşmeye yol açtığını beyanla mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini, ... vekilinin istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir Davacı ... Cemiyeti vekili davalılar vekilinin istinaf dilekçesine cevabında; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla başvurunun reddini talep etmiştir.Davacı... Cemiyeti vekili ve ... vekili ayrı ayrı dilekçeler ibraz ederek 24/06/2022 tarihinde taraflar arasındaki bağış sözleşmesinin feshedildiğini bildirdikleri, ... vekili mali hakların müvekkiline geri döndüğünü beyan ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER:Mahkemece FSEK konusunda uzmanlığı bulunan hukukçu bilirkişi, Senarist/Yönetmen bilirkişi, bilgisayar mühendisi bilirkişi, müzisyen bilirkişiden alınan 11/10/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davaya konu senaryonun \"...\" isimli eserden yararlanılarak oluşturulan senaryo formatına dönüştürmenin hususiyet arz ettiği, davacının senaryoya asıl eserden farklı olarak kendi uslup ve hususiyeti kattığı dikkate alındığında davaya konu senaryonun FSEK 6/2 çerçevesinde işlenme eser olduğu ve FSEK 6 son hükmü gereğince de FSEK çerçevesinde eser korumasına mazhar olabileceği, davacının davaya konu senaryonun FSEK 11/deki karine çerçevesinde işlenme eser sahibi olduğunu, davacı tarafça sinema filmi yapımcısı ...'e senaryonun şarkı sözünde kullanıma ilişkin hak devri yapılmamakla davalıların ...'den aldığı iznin FSEK 54 çerçevesinde yetkisiz bir izin olduğu, bu çerçevede takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla bu şekildeki kullanımın FSEK 21 çerçevesinde davacının işleme hakkının ihlali sayılabileceği, dava dosyasında emsal bedel yazısı veya emsal sözleşme bulunmamakla somut olay dikkate alındığında izinsiz kullanımın davalı güftesindeki kullanım oranının düşüklüğü, kullanım albüm ve video klip şeklindeki mecrasında olması, davacı eserinin beğeni ölçüsü, davacı eserinin davalı şarkı sözlerine yarattığı ek değer, ihlal edilen mali hakkının işleme hakkı olması ve ayrıca sektörel uygulamadaki emsal bedeller birlikte değerlendirildiğinde vaki izinsiz işleme halinde davacının talep edebileceği telif bedelinin 5.000 TL olabileceği, davacının FSEK 68 gereğince bu bedelin 3 katı talebinin takdirinin mahkemeye ait olacağı, dosyada mübrez kullanım sırasında şarkı sözlerinin davacının işlenme eserinden faydalanılarak oluşturulduğunun belirtilmemesi dikkate alındığında davacının FSEK 15 çerçevesinde manevi haklarından olan eser sahibi olarak belirtilme haklarının ihlalinin söz konusu olabileceği manevi tazminatın türü ve miktarının takdir ve tayin hakkının sayın mahkemeye ait olacağı yönünde görüş ve kanaat bildirmişlerdir.Mahkemece bilirkişi heyetine mali müşavir bilirkişi eklenerek alınan 07/06/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı dava dilekçesinde FSEK 68/'e göre maddi tazminat talebinde bulunduğundan bu tazminatın hesabında ticari defterlerde elde edilen kar dikkate alınarak hesaplama yapılmayacağı, FSEK 70 çerçevesinde tazminat talebi halinde ticari defterlerdeki kar kaybı çerçevesinde hesaplama yapılabileceği, FSEK 68 çerçevesinde maddi tazminat hesabında dava dosyasında emsal bedel yazısı ve emsal sözleşme bulunmadığını, somut olay dikkate alındığında izinsiz kullanım davalı güftesindeki kullanım oranının düşüklüğü, kullanımın albüm ve video klip şeklindeki mecrasında olması, davacı eserinin beğeni ölçüsü, davacı eserinin davalı şarkı sözlerine yarattığı ek değer, ihlal edilen mali hakkının işleme hakkı olması ve ayrıca sektörel uygulamadaki emsel bedeller birlikte değerlendirildiğinde vaki izinsiz halinde davacının talep edebileceği telif bedelinin 5.000 TL olabileceği, davacının FSEK 68 gereğince bu bedelin 3 katı talebinin takdirinin mahkemeye ait olacağı, davalılardan ... adına ödenen telif bedellinin 3.938,01 olduğu, davalı ... firmasının hesaplanan albüm satışından elde edebileceği kar 3.009,60 TL olarak , yayın gelirleri ve telif haklarından elde edebileceği kar toplam 11.083,31 TL olarak hesaplanmış olup, toplam 14.092,91 ortalama elde edilebilecek öngörüldüğünü, kök raporda tespit edildiği üzere izinsiz kullanımın davalı güftesindeki kullanım oranının 133 kelimede /17 izinsiz kelime olduğu, kullanım oranının %13 olduğu, bu oran göz önüne alındığında izinsiz işleme halinde davacının ... firmasından talep edebileceği telif bedelinin kullanım oranı hesabına göre %13 den hesaplanarak 1.832,08 TL olduğu sonuç ve kanaatine varmışlardır.
GEREKÇE:Davacı ... vekilinin dava dilekçesinde; davalı ... tarafından yazılan \"...\" isimli şarkı sözünün (güftenin) davacının aynı adlı senaryosundan (işleme eseri) faydalanılarak oluşturulduğunu ileri sürerek, FSEK'ten kaynaklanan eser sahipliğine dayalı tecavüzün tespiti, ref'i ile FSEK 68. Madde gereğince üç kat maddi tazminat ve manevi tazminat talep ettiği, müvekkilinin isminin güfte sahibi olarak belirtilmesi halinde eserin yayınlanmasına devam edilmesi aksi halde albümün yayınlanmasının engellenmesine karar verilmesini talep etmiştir.İstinaf incelemesi istinaf dilekçelerinde ileri sürülen sebepler ile HMK 355. Madde gereğince kamu düzeniyle ilgili hususlarla sınırlı olarak yapılmıştır.Davalılar vekilinin, davaya konu filmin yapım yılının 1977 tarihli olduğu, filmin yapıldığı ve aleniyet kazandığı tarihte yürürlükte olan 5846 sayılı FSEK’te 07/06/1995 tarih ve 4110 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde yaratılan sinema eserlerinde eser sahibinin onu “imal ettiren” kişi olduğu, 5846 Sayılı FSEK 8. Madde de 1995 yılında yapılan değişiklik ile senaryo sahibinin eser sahibi olarak kabul edildiğini, filmin yapım yılı itibarıyla eser sahibi olan film yapımcısı ...'den izin alınması nedeniyle ayrıca ... mirasçılarından davacı tarafça izin alınmadığından, davacı ...'ün senaryo yazarı olarak dava açma hakkı bulunmadığının ileri sürüldüğü anlaşılmıştır.Eser sahipliğinden kaynaklanan mali hakların, davacı ... tarafından, yargılama sırasında 01/07/2019 tarihli bağışlama sözleşmesi ile ... Cemiyeti'ne bağışlandığı anlaşılıyorsa da, mahkeme kararından sonra istinaf aşamasında bağışlama sözleşmesinden dönüldüğü, senaryo üzerindeki tüm hakların davacıya döndüğü anlaşılmıştır. Hukuki yarar ve davacı sıfatı dava şartı olup yargılamanın tüm aşamalarında bulunması aranmaktadır. Dava tarihinden önce gerçekleşen ihlal nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep etme hakkının o tarihte eser sahibi olan davacı ...'e ait olduğu, ancak dava dilekçesinde talep edilen ref ve men talebi yönünden mali hakları bağış ile devralan ... Cemiyeti'nin HMK 125/2 maddesi gereğince davacının yerine geçerek davacı sıfatına sahip olacağı dikkate alınarak yargılama sırasında davaya dahil edilmesi yerinde ise de, maddi tazminat yönünden dava tarihinden önce talepte bulunma ve ıslah/talep arttırma hakkının davacı ...'e ait olduğu, ... Cemiyeti'nin dava tarihinden önce gerçekleşen ihlal eylemi nedeniyle tazminat talep hakkı bulunmadığından mahkemece tarafların davacı sıfatı bulunup bulunmadığının değerlendirilerek karar vermesi gerekirken yazılı şekilde verilen kararın yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Davaya konu edilen sinema filminin senaryosunun davacı ...'e ait olduğu, davacı tarafından senaryonun Kırgız edebiyatçı ...'un ... isimli kitabından yola çıkarak hazırlandığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık işleme eser mahiyetindeki senaryo üzerindeki mali haklarına dayanarak davacı ...'ün dava açıp açamayacağının tespitinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Somut olayda, davacı senaryo eseri sahibinin eserden doğan hakkını filmin yapımcısına ancak sinema gösterimleri yönünden devrettiği, senaryo eserinin bir müzik eserinde ayrı bir ticari kullanım vasıtası kılınması için herhangi bir izin verilmediğinin kabulü gerektiği, esasen davacı ... tarafından ... filminin senaryo yazarı olarak farklı davalılar aleyhine açtığı davada İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nce verilen 21/10/2020 tarihli 2020/1746 Esas-2020/1757 Karar sayılı kararın temyiz incelemesi neticesinde bozulmasına ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 24/05/2022 tarihli 2020/8509 Esas- 2022/3996 Karar sayılı kararda da, davacının senaryo yazarı olarak dava açabileceğinin kabul edildiği, bahsi geçen kararın bu davada eser sahipliği yönünden emsal olarak alınabileceği kanaatine varılmış, aksi yöndeki davalılar vekilinin istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.İstinaf başvurusunun incelendiği tarihte, bağış sözleşmesinden karşılıklı olarak dönüldüğü anlaşılmakla, davacı ... Cemiyeti'nin istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına, davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun sair sebepler incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın davacı ...'ün maddi tazminat talebinin değerlendirilmesi yönünden mahkemesine gönderilmesine, davalılar vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun sair sebepler incelenmeksizin KABULÜNE,2-Davacı ... Cemiyeti vekilinin istinaf sebeplerinin İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,3-Davalılar vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,4-İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 24/11/2021 tarih ve 2021/75 E. 2021/37 K. sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,5-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 6-İstinaf yasa yoluna başvuran davacılar ve davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,7-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,8-İstinaf yasa yoluna başvuranlar tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 16/01/2025