T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2022/1110 Esas
KARAR NO:2024/1982 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI:2019/578 Esas - 2022/130 Karar
TARİH:25/02/2022
DAVA:İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
KARAR TARİHİ:12/12/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı siğorta şirketine ... sayılı ... Sigortası fe ona tekaddüm eden ...(...) klozu hükümleri sözleşmesi kapsamında dava dışı sigorta ettiren ... firması adına sigortalı 13 palet, 215 adet, 9.568,37 kg. PVC kapı ve pencere emtiasının davalı akdi taşıyıcının taşıma taahhüdü altında Bursa'dan Belçika'ya taşınması için davalı taşımacı tarafından teslim alındığını, yükün gönderilene teslimi esnasında paletlerden 9 palette yüklü emtianın hasarlı olduğuna ilişkin ...belgesine rezerv kaydı düşüldüğünü, 25 üründe hasar tespiti yapıldığını, davalı taşıyıcının meydana gelen zararda sorumlu olduğunu, alacağın tahsili için...sayılı dosyası ile icra takibin başlattığını, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını, tüm bu nedenlerle açılan davanın kabulüne, itirazın iptaline, takibin devamına, davalının takibe konu alacak üzerinden %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin aktif husumet ehliyetinin kati suretle ispatlanması gerektiğini, geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanmayan davacı sigorta şirketinin müvekkile karşı ileri sürebileceği bir halefiyet hakkı bulunmadığını, huzurdaki davada ...hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dava konusu iddia edilen hasardan müvekkil şirketin sorumluluğu ve kusurunun bulunmadığını, eksper raporundan da açıklandığı üzere iddia edilen emtianın hasarlanmasının bariz bir şekilde yükleme hatasından kaynaklı olup davacının sigortalısının hatasından kaynaklandığını, iş bu nedenle sigortalıya yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, davacı şirketin tazminat talebinin fahiş olup konvansiyona aykırı olduğunu tüm bu nedenlerle açılan davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 25/02/2022 tarih ve 2019/578 Esas - 2022/130 Karar sayılı kararında; \"Dava hukuki niteliği itibariyle, ... sayılı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın İİK 67. maddesi gereğince iptali ile icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.İİK. mad. 67/I -III, V‟de düzenlenmiş bulunan itirazın iptali davası, borçlunun itirazının hükümsüz kılınarak, itiraz ile duran ilâmsız takibe konu olan alacağın varlığının saptanarak, icra takibinin devam etmesini (ve bu suretle, takip konusu alacağın borçludan alınmasını) sağlamak amacı ile açılır.İtirazın iptali davası açılabilmesi için; a) Yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir ilamsız icra takibi bulunmalıdır. İtirazın iptal davası, icra takibi ile bağlantılı olduğundan, davalı aleyhine yapılmış geçerli bir icra takibi bulunmadıkça, itirazın iptali davası dinlenmez. Yetkili icra dairesinde yapılmış usulüne uygun bir icra takibi bulunmadıkça, itirazın iptali davası açılamaz. Eğer, icra mahkemesince “ödeme emrinin iptaline” ya da “icra takibinin iptaline” karar verilmişse, iptal davası konusuz kalır.b) Borçlu tarafından süresi içinde yapılmış -ve hakkındaki takibi durdurmuş olan- geçerli bir itiraz bulunmalıdır.Borçlu tarafından süresinden sonra ödeme emrine itiraz edilmiş olduğu için ya da süresi içinde olmakla beraber yanlış (yetkisiz/görevsiz) yere itiraz edildiği için takip kesinleşmisse veya takip, borçlunun itirazı nedeniyle değil de icra mahkemesinin kararıyla durdurulmuşsa bu gibi durumlarda itirazın iptali davası açmakta hukuki yarar bulunmayacaktır.c) Alacaklı tarafından, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davasının açılmış olması gerekir. Alacaklının, “itirazın kendisine tebliğinden itibaren” bir yıl içinde borçlunun itiraz ettiği alacağının tespiti ve itirazın iptali dileğiyle açtığı dava “itirazın iptali” davası niteliğini taşır. Bu davanın açılabildiği, “bir yıllık süre” hak düşürücü süredir. Bir yıllık dava açma süresinin başlangıcı, “itirazın alacaklıya tebliğ tarihi”dir. Bu halde; borçlunun itirazı, alacaklıya tebliğ edilmemişse, bir yıllık dava açma süresi işlemeye başlamayacaktır. Davacının, itirazı herhangi bir şekilde öğrenip öğrenmemesi de sürenin başlamasını gerektirmez. İtirazın iptali istemine konu, ... sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklının, davalı borçlu aleyhine genel haciz yolu ile icra takibinde bulunduğu, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği; borçlu tarafından borca itiraz edildiği, itiraz dilekçesinin davacı tarafa tebliğ edilmediği huzurdaki davanın yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi ... tarafından mahkememize sunulan 22/06/2020 tarihli raporda özetle; 16.11.2018 tanzim tarihli ... Şti'nin raporunun mufassal olduğu değerlendirildiği, Taşınan toplam malın değeri 16.194,98 Euro ve hasar tutarı 3.233,48 Euro olarak gösterildiği, ... gösterilmediği, hasar sebebinin Ekspertiz Raporu'nda “kırılma” olarak ifade edilmiştir; eksper, emtianın kısmi hasarının taşıma konusu malzeme Türkiye'de davalıya teslim edildikten sonra olduğu kanaatini bildirmekte ve fakat bunun nasıl olduğuna dair kaydın olmadığını ifade ettiği ürünlerde kuvvetle muhtemel olarak ambalaj ve istiflemelerde ve dorse içerisinde sabitlemelerde sorun var olduğu, gereği gibi ambalajların yapılmadığı ve sabitlenmediğinin düşünüldüğü, davalı taşımacının mezkur karineyi çürütecek bir doneyi dosyaya ibraz etmediğinden bu sebeple bedelinin giderimi istenen mallardaki hasarlardan sorumlu olduğu, somut dosya yönünden ...Konvansiyonu md. 8 hükmünü de ilave olarak nazara alınması ile ...konvansiyonu'nun geliştirdiği karineden hareketle, davacının davalıya rücu şartları oluştuğu, ...konvansiyonu md. 17/3 de sorumluluğun varlığına destek verir mahiyette görülebileceği ve hasarlanan mal ile fatura tutarı ağırlık ve diğer ekspertiz verileri gözetildiğinde ...konvansiyonu mad 23'de yer bulan ilkeler ve esaslar yönünden de somut meseleye bakıldığında davacının talebinin 19.307,76 asıl alacak kadri marufunda görülebileceğini beyan ve rapor etmiştir. Bilirkişi ... tarafından mahkememize sunulan ek ve kök raporda özetle, Sigortalı tarafından talep edilerek, davacı tarafından ödenen tazminat miktarı 3,233.48€ (19,853.566-3,233.48€ X 6,141) (15.11.2018 tarihli ...B satış kuru 1 €-6,148) yani KDV Hariç 19,853.56 TL olduğu oysa aynı emtianın ... firması tarafından verilen tekliflen de anlaşılacağı üzere... bayilerinden cam ve aksesuar hariç olmak üzere TL 12,134.93 (KDV Hariç)'ye temin edilebileceği temin edilebileceği, söz konusu aksesuarın ısıcamlı temin edilmiş olması durumunda ise söz konusu hasarlı emtia için aksesuar hariç olmak üzere satış fiyatının 23,134.93 *KDV civarında olabileceği hususlarını beyan ve rapor etmiştir
Bilirkişi ... tarafından mahkememize sunulan 17/01/2022 tarihli raporda özetle; Dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti.'nin gümrük çıkış işlemlerini ikmal ettiği Bursa'dan Belçika/...'a gönderilen emtia-eşyanın, taşınma işi için davalı ... A.Ş. ile anlaştığı, davalı ... A.Ş. nin 11.10.2018 tarihinde Bursa'da düzenlediği ... no.lu ... tahtında ... plakalı araç ile emtia-eşyayı Bursa'dan Belçika/...'e taşıdığı, ... Lojistik tarafından dava dışı sigortalı firmaya 11.10.2018 tarih ve ... no.lu Navlun Ücreti açıklamalı 2.970,00 Euro bedelli fatura düzenlendiği. dolayısıyla taraflar arasında tek seferlik (Bursa > Brussels) eşya taşıma sözleşmesi kurulduğu, Emtia-eşyanın Bursa'dan Belçika/Brüksel'e taşınmasını müteakip, dava dışı alıcı ... firmasına teslimi esnasında kısmi hasar oluştuğu görülmüş ve alıcı firma tarafından ... Senedine ” bazı pencerelerde kırılmalar mevcut 9 palet pencerede hasarlar var 18/10/ 18 kaşe ve imza” ihtirazi kayıt, çekince koyduğunun görüldüğü, Dosyada mübrez ... antetli/kaşeli 18/10.2018 tarihli Tutanak incelenmesinde Tır Şoförü Tır plaka ..., ...” şeklinde hasara ilişkin açıklamalarının bulunduğu, .... Şti. Tarafından düzenlenen Ekspertiz Raporu'nda genel hatları ile; “Poliçe No/Türü: .../Nakliyat Emtea Sigorta poliçesi., Sigortalı: ..., ... Ltd. Şti. Hasarın sebebi: Kırılma., Hasar Tutarı: 3.233,48 EUR (KDV hariç)., Rücu Durumu: Rücu imkanı olduğu kanaatine ulaşılmıştır., Fatura Bedeli: 16.194,98 EUR (DAP).,Malın Cinsi:... Pencere ve Kapı., Alıcı Firma: ..., Nakliyeci: ... A.Ş. Belçika'da tahliye öncesinde ...üzerinde “9 palet hasarlı” şeklinde not edilerek araçtan tahliye yapıldığı aracın tahliyesinde 25 adet üründe hasar tespiti yapılarak ... firmasına bilgi verildiği, sunulan hasar fotoğraflarında emtianın Türkiye'de nakliyeciye tesliminden sonraki süreçte hasarlanmış olduğu kanaatine ulaşılmış olmakla birlikte hasarın nasıl ve nerede meydana geldiğine dair iz kaydına ulaşılamadığı, Yüklemenin tıra yapıldığı ama varış yerinde konteyner içende teslim edildiği bildirilmekte olup, bu beyanda yolda nakliyecinin yükü aktardığı anlaşıldığı Resimlerdeki hasarların pvc ürünler üzerinde çizilme, lokal kısımlarda ezilme ve kırılma olmasından dolayı hasarın da muhtemelen nakliyecinin yaptığı aktarmalarda gerçekleştiği düşünülmekle sunulan belgelere göre zarar/ziyan 3.233,48 EUR (KDV hariç) tespit edilmiştir.” Şeklinde tespit ve açıklamaları içeren rapor sunulduğu, somut olayda Türkiye'den Belçika'ya karayolu emtia-eşya taşıması olması nedeniyle ”Eşyaların Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (...Konvansiyonu)” kapsamında olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığa konu davada özellikle taşıyıcının sorumluluğu bakımından ...Kanvansiyonu hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği, Türkiyenin ...Konvansiyonu ve buna ek protokolü onaylayarak bu sözleşmeye taraf olduğu, taşıma işinin kar taşıma aracı ile yapılacağı öngörülmüş olmakla kara taşımasının olduğu, davalı taşıyıcının Bursa/Brüksel arasında tüm taşıma işini üstlendiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, ...m.17'de taşıyanı taşıma faaliyeti sırasında vuku bulan zararlardan kurtaran hallerin neler olduğu da düzenlenmiş olup, ...m.18/1 uyarınca bu durumlardan birinin varlığını ispat yükü taşıyanın üzerinde bulunduğunu, gerek dosya kapsamındaki taraf iddia ve savunmaları gerekse dosyaya sunulan deliller arasında ...m.17/2'de düzenlenen sorumluluktan kurtulma hallerinden birinin dava konusu olayda mevcut olduğuna ilişkin bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, bu durum karşısında, taşıyan tarafça ...m.17/2'de belirtiten sorumluluktan kurtulma hallerinden birinin dava konusu olayda mevcudiyetinin ispat edilmemesi nedeniyle taşıma sırasında hasar meydana geldiği, hasar ihbarı sonrasında yapılan Ekspertiz Raporu bulguları da dikkate alınarak tespit edilen zarardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğu, somut olayda davalı taşıyıcı gönderenden emtia-eşyayı tam ve hasarsız almış, sefer başlangıcında her hangi bir ihtirazi kayıt veya itiraz olmaksızın taşımayı yönettiği zararın, taşıma sürecinde meydana geldiği, uyuşmazlığa konu davada ...Konvansiyonu hükümlerinin uygulama alanı bulacağı, Dava konusu uyuşmazlıkta taşıma ile ilgili düzenlenmiş...Senedinde malların dava dışı sigortalıdan taşınmak üzere teslim alınması sırasında davalı taşıyan tarafından konulmuş bir ihtirazi kayda rastlanmadığı gibi, ...Konvansiyonu m.9'daki karinenin aksini ispat eder nitelikte bir delile dosya kapsamında rastlanılmadığı, Bu durum karşısında, dava konusu ... emtiasının davalı taşıyana iyi durumda teslim edildiği, ancak emtianın varış yerinde gönderilen-alıcısına...- ... Belgesi üzerinde derç edilen hasar şerhi, Hasar Tutanağı ve Ekspertiz Raporu tespitlerine göre kısmi hasara uğradığı, kismi hasara uğrayan emtianın sovtaj değeri bulunmadığı ve zarar/ziyanın 3.233,48 Euro (KDV hariç) olduğu, meydana gelen kısmi hasarda davalı taşıyıcın geçici zilyetliğinde taşıdığı emtia-eşyaya özen borcunu göstermeyerek edimini ifa etmediği değerlendirildiğinde, davacı sigorta şirketinin davalı taşıyıcıdan talebi olan 19.307, 76 TL asıl alacaklı olduğu hususlarını beyan ve rapor etmiştir. Dava; nakliyat emtia sigortası kapsamında taşınan emtianın zayi edilmesi nedeniyle oluşan zararın rücuen tazmini istemine ilişkindir. Yapılan yargılama, toplanan deliller, mahkememizce itibar edilen bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; dava dışı sigortalıya ait pvc pencere ve kapı emtiasının davalı tarafından Türkiye'den Belçika'ya taşınacağı,ve dava konusu taşımanın Türkiye'den Belçika'ya karayolu ile yapılması taşımanın yapıldığı ülkeleri ...'a taraf olmaları, taşımanın konusunun belge içeriklerine göre pvc emtiası şeklinde, eşya taşımacılığı olması, taşıma organizasyonunun davalı tarafından gerçekleştirilmesi dikkate alındığında dava konusu uyuşmazlığa ... konvansiyonu hükümleri uygulanacaktır. Söz konusu emtiada hasarın meydana geldiği, ...senedine göre gönderen tarafından emtianın taşıyıcıya teslimi esnasında hasarlı olduğuna ilişkin kaydın bulunmadığı, dolayısıyla emtianın davalı tarafın sorunsuz olarak teslim aldığının kabulü gerektiği, aksinin davalı tarafından ispat edilemediği, emtialardaki hasar nedeninin taşıma şartlarından kaynaklandığı anlaşılmakla bu hasardan taşıyıcının sorumlu olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi ile ilgili anlaşma CMR' nin 1.maddesi uyarınca sözleşme hükümlerinin karayolu ile ülkelerarası taşınmasına ilişkin hükümlerinin uygulanacağı, CMR' nin 23.maddessine göre, bu sözleşmenin hükümleri gereğince taşıyıcı yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. Malın kıymeti ticaret borsası fiyatına göre hesaplanır ,eğer böyle bir fiyat yoksa geçerli piyasa fiyatlarına göre tespit yapılır. Ne ticaret borsası fiyatı, ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit aynı cins ve kalitedeki malların kıymetine göre yapılır. Bununla beraber tazminat eksik brüt ağırlığın kg. başına 8,33 SDR hesap birimini aşmayacaktır. Yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücretinin gümrük resimleri ve diğer ödemelerde malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödenir. Kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılır, bunun dışında başka bir tazminat ödenmez. CMR' nin 27.maddesinde de hak sahibine ödenecek tazminat için faiz istenebileceği, yıllık %5 üzerinden hesap edilecek faizin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten başlayacağı, böyle bir istekte bulunulmamış ise tahakkukun dava tarihinden itibaren başlayacağı, tazminatın hesabında ödemenin istendiği ülke ve parası ile ifade edilmediği zaman tazminatın o ülke parasına çevrilmesi ödemenin yapılacağı gün ve yerde uygulanan kura göre hesaplanacağı düzenlenmiştir.Davalının taşıdığı ve zarar gördüğü anlaşılan pvc emtiası yönünden davalı taşıyıcının sorumlu olduğu miktar, taraflarca aksi kararlaştırılmadığı için yükün davalı taşıyıcıya teslim edildiği tarih itibariyle 3.233,48 euro olduğu davacının talebini dava dilekçesinde 19. 307,76 TL olarak sınırlandırdığı anlaşılmıştır.Alınan bilirkişi raporundaki hesaplamaların dosya kapsamına uygun olması nedeniyle hükme esas alınmıştır. Anılan nedenlerle; davacının dava dışı sigortalısına ödeme yaparak haklarını halef olduğu bu nedenle aktif husumetinin bulunduğu ve davalının meydana gelen zarardan sorulumlu olduğu ve hasar gören mal bedelinin 19.307,76 TL olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.Öte yandan ...Konvansiyonu 27. Maddesi hükmü gereğince \"Hak sahibi ödenecek miktar için faiz isteyebilir. Yılda %5 üzerinden hesap edilecek bu faiz ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten başlar. Böyle bir istekte bulunulmamış ise tahakkuk dava açıldığı tarihten itibaren yapılır. Tazminatın hesaplanmasında asıl olan unsurlar ödemin istendiği ülke ve parası ile ifade edilmediği zaman, söz konusu tazminatın o ülke parasına çevrilmesi ödemenin yapılacağı gün ve yerde uygulanan kura göre hesaplanır''. Talep edilen bu miktar itibariyle davacının davasının davalı şirket yönünden kabulü ile icra dosyasına yapılan itirazın asıl alacak yönünden iptali ile bu miktar itibariyle takibin devamına karar verilmesi gerekmiştir....Konvansiyonunun 27. maddesi uyarınca, bu konvansiyona tabi taşımalarla ilgili tazminat taleplerine uygulanacak faiz oranının yıllık %5 olarak kabul edildiği dikkate alınarak %5 oranında faize hükmedilmiştir.Davacının icra inkar tazminat yönünden yapılan değerlendirme ise; zarar miktarı ile kusur durumu yargılama ile belirlenmiş olduğu anlaşıldığından davacının yüzde yirmi icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaati gelmiş olmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\"gerekçesi ile,'' Davacının davasının KABULÜ ile;... sayılı dosyasındaki itirazının asıl alacak miktarı olan 19.307,76 TL önünden İPTALİNE, ve bu miktar üzerinden takibin devamına, Asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %5 oranında faiz uygulanmasına,Dava konusu itibariyle icra takibine konu olan alacak miktarının belirlenmesi yargılama gerektirdiğinden icra inkar tazminat talebinin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı/davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın işleyecek faiz yönünden ...konvansiyonu ve Yargıtay emsal kararlarına aykırı olduğunu, dava konusu uyuşmazlıkta taşıyıcının sorumluluğunu ortadan kaldıran bir sebep bulunmadığını, taşıyıcının zarardan sorumlu olduğu kararının maddi gerçeklere uygun olduğunu, dava kabul edilmiş olmakla birlikte alacağın yıllık %5 faizi ile birlikte tahsilinin hatalı ve yanlış olduğunu; Yüksek Mahkemenin uygulanagelen emsal kararlarında iasabetle hükmedildiği üzere alacak Türk Lirası cinsinden talep edildiğinde işletilecek faizin ticari avans faizi olduğunu, karar, alacak için işletilecek faiz yönünden Yüksek Mahkeme kararlarına ve ...Konvansiyonu Md.27 vd. hükmüne aykrı olup bu husus ayrıca yargılamayı gerektirmediğinden kararın düzeltilerek davanın kabulüne karar verilmesi temin zımnında istinaf kanun yoluna başvurulması gerektiğini, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle ve istinaf mahkemesince resen nazara alınacak sair sebeplerle; istinaf kanun yoluna başvurularının kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının işleyecek faiz yönünden düzletilmesine, alacağa ticari avans faizi işletilmesine, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin diğer tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından müvekkili şirket aleyhine verilen hükmün usul ve yasaya aykırı olduğundan mahkemece bozulmasına karar verilmesini talep ettiğini, ...hükümleri uyarınca uygun ihtar yapılmadığını, mahkeme gerekçesinde ve bilirkişi raporunda, cevap dilekçesinde ileri sürdükleri 7 günlük ihbar şartına uyulmadığı savunmalarının incele konusu yapılmadığını; kabul ve ikrar anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafça ihbar süresine uyulmaması nedeniyle hasarın müvekkili şirket sorumluluğunda iken oluştuğunun ispat edilmesi gerektiğini, iddia edilen hasar tarihinden uzunca bir süre sonra davacı tarafından yaptırılan ekspertiz incelemesi ile belirlenen zarar miktarını kabul etmedikleri gibi, ...Konvansiyonunun 30. Maddesinde düzenlenen yedi günlük süre içinde yapılması lazım gelen yazılı ihbar şartı yerine getirilmediğinden müvekkilin iddia edilen hasardan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olacağını (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin 2014/18635 E. Ve 2015/4030K. Sayılı kararı), Taşımaya ilişkin dava ve taleplerin zamanaşımına uğradığını, mahkeme tarafından zamanaşımı itirazlarının dikkate alınmadığını; ...Konvansiyonu’nun 32.maddesinde “ bu sözleşme gereğince yapılan taşımalarda doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir.Ancak bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar.;a)teslimde kısmi kayıp hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren “ şeklinde öngörülen 1 yıl geçirildikten sonra işbu davanın ikame edildiğini; mahkeme tarafından yapılacak inceleme neticesinde de anlaşılacağı üzere, davanın 1 yıllık zamanaşmı geçtikten sonra ikame edildiğini; dava konusu taşımada teslim tarihinin 18.10.2018 olup, iş bu davanın ikame tarihinin 04.11.2019 olduğunu (Yargıtay 11. HD’nin 14.01.2003 Gün ve 2002/8504 E. - 2003/260 K. sayılı kararı, Yargıtay 11. HD’nin 24.01.2013 Gün ve 2011/12619 E. - 2013/1079 K. sayılı kararı), Yerel Mahkeme tarafından verilen kararda, hasarın müvekkili şirketten rücuen talep edilebileceği tespit edilmiş olsa da davacı şirketin huzurdaki davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanamayan davacı sigorta şirketinin müvekkiline karşı TTK. 1472 vd. maddeleri uyarınca ileri sürebileceği halefiyet hakkı bulunmadığını; (Kesinlikle kabul anlamına gelmemek üzere) dikkat edileceği üzere davacı şirketin sigorta sözleşmesinden doğan prim alacağının da ödenip ödenmediğine dair Mahkeme dosyasına herhangi bir delil sunulmadığı gibi, bu yönde de bir inceleme yapılmadığını; davacı nezdinde geçerli bir sigorta sözleşmesi bulunmaması ve sigorta prim ödemesinin yapıldığının ispat edilmemesi nedeniyle davacının dava dışı sigortalısına lütuf ödemesi yaptığından bahsedilebileceğini, dava dışı sigortalısına hatır ödemesi yapan davacı sigorta şirketinin rücuen müvekkilinden talep edebileceği hakkı bulunmadığını; hasarın poliçe genel ve özel şartları uyarınca teminat dışında kaldığının görülmekte olduğunu; dava konusu taşımayı kapsayan ve teminat altına alan spesifik nakliyat sigorta poliçesi bulunmadığını; abonman niteliğinde olan sigorta poliçesinde, zararın meydana geldiği münferit (tekil) taşımaya ilişkin hiçbir bilgi bulunmadığını; bu nedenle davaya konu taşımanın sigorta himayesi altına alındığını söyleyebilmek mümkün olmadığından davacının müvekkiline rücu imkanı bulunmamakta olduğunu,İddia edilen hasardan müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını,...Konvansiyonu md 17/4'ün taşımacının sorumluluğunu kaldıran özel sebeplerin varlığı halinde iddia edilen hasardan taşımacının sorumlu olmayacağını düzenlediğini; dava konusu iddia edilen hasar ambalaj, yükleme ve istiflemedeki eksiklik nedeniyle meydana gelmiş olup, ...17/4-b ve c maddelerine göre taşımacının sorumlu olmadığını, mahkemecede tespit edileceği üzere emtianın teslimi sırasında yapılan kontrollerde emtianın hasarlı olduğunun tespit edildiğini; bu durumda sürtünme neticesinde oluşan hasarın yükleme ve istiflemeden kaynaklandığınınn izahten vareste olduğunu; emtia yüklemesinin uluslarası karayolu nakliyesine uygun olmadığı kabul edilerek müvekkilinin Konvansiyon tahtında istifleme işlemindeki durumunun sadece emtianın yüklemesinin sevk mektubunda belirtildiği şekilde olup olmadığının kontrolünden ibaret olduğunu; bu bağlamda da Konvansiyonun 17/4-b-c maddesine göre istiflemedeki eksiklik/hatadan kaynaklanan hasarlardan taşımacının sorumlu olmadığının kabul edilmesi gerektiğini; kabul ve ikrar anlamına gelmemek koşuluyla hasarın taşıma esnasında meydana geldiği kabul edilse dahi, müvekkili şirketin kusurundan değil ambalajlama ve istifleme hatasından kaynaklanmakta olduğunu; buna karşılık dosyada sunulan ekspertiz raporundan da hasarın niteliği ve nedeni konusunda tespit yapılamadığını; açıklanan nedenlerden ve iddia konusu hasarın mevcut olduğuna dair herhangi bir bulgu olmadığından müvekkili şirkete kusur atfedilmesinin taraflarınca kabul edilmediğini, davacı tarafından alınan ve yerinde inceleme yapılmaksızın sunulan ekspertiz raporunun dikkate alınarak müvekkili şirkete kusur atfedilmesinin hukuka ve hakkeniyete aykırı olduğunu; emtialarla ilgili ekspertiz çalışması neticesinde, Sigortacılık Kanun’u gereğince bağımsız ve tarafsız olan eksper tarafından bir hasar tespitinin yapılması , kesin delil olmamakla (takdiri delil olmakla) birlikte, bir hasarın mevcut olabileceğini gösterebilecek olsa da sadece böyle bir tespit ve bunun üzerine hazırlanan ekspertiz raporunun hasarın aynı zamanda taşıma sırasında gerçekleşmiş olduğunu ispat için yeterli olmadığını; eksperin mallar üzerinde inceleme dahi yapmadığını; ürünler üzerinde inceleme yapılmadan ekspertiz raporu düzenlendiğinin ekspertiz rapor tarihi karşılaştırılınca ortaya çıktığını; yaklaşık bir ay sonra tutulan eksper raporu ile taraflarından talepte bulunulmasının hakkaniyete aykırı oduğunu; bir ay sonra tutulan eksper raporu ile emtiaların hasarlı teslim edildiği iddiasının mesnetsiz bir iddia olduğunu; zararın ve miktarının davacı tarafından ispat edilemediğini; İleri sürerek, yukarıda açıklanan sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, yeniden duruşmalı yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda haksız ve mesnetsiz olan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava; davacının nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında dava dışı siğortalısına yaptığı hasar ödemesinin davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davanın dava konusu edilen asıl alacak yönünden kabulüne, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %5 oranında faiz yürütülmesine, inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiş, karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İlk derece mahkemesi tarafından taraf delilleri toplanmış, poliçe, hasar dosyası, ...senedi, navlun faturası, taşınan emtianın satış faturası, gümrük beyannamesi, hasarın ödendiğine dair dekont dosya arasına alınmış, dosya önce bir hukukçu bilirkişiye tevdii edilerek kök ve ek rapor alınmış, akabinde gemi mühendisi bilirkişiye tevdii edilerek kök ve ek rapor alınmış, son olarak taşıma ve lojistik uzmanı bilirkişiye tevdii edilerek alınan rapora göre tahkikat bitirilerek istinafa konu karar verilmiştir.Davacı tarafından ileri sürülen istinaf sebebi, dava dışı sigortalıya Türk Lirası cinsinden ödeme yapıldığı, takip ve dava konusu alacağın Türk Lirası olduğu, takipte ticari avans faizi talep edildiği, alacak döviz cinsinden olmadığı için, mahkemenin CMR'nin 27 maddesine göre işlemiş faiz talebini yıllık %5 olarak kabul etmesinin hatalı olduğu yönündedir.Davalı yanca ileri sürülen istinaf sebepleri; davacının dava konusu taşımayı teminat altına alan geçerli bir sigorta poliçesi olmadığından aktif husumetinin bulunmadığı, hasar ihbarının hak düşürücü süre içerisinde yapılmadığı, zamanaşımı def'inin değerlendirilmediği, geçerli bir poliçe olsa bile hasarın teminat kapsamında olmadığı, ödemenin hatır ödemesi olduğu, ambalaj ve istif hatasından kaynaklandığı, tek taraflı düzenlenmiş ekspertiz raporuna dayalı hüküm kurulamayacağı yönündedir. Dava konusu, Bursa - Belçika arası taşıma uluslararası karayolu taşıması mahiyetinde bulunduğundan ...hükümlerine tabi olup, Konvansiyonun 17/2 fıkrası uyarınca taşıyıcının sorumluluğu yükün kendisine teslimiyle başlayıp teslim edene kadar olan dönemi kapsayacaktır. Uyuşmazlık konusu taşıma bakımından, Konvansiyonda hüküm bulunmaması halinde, MÖHUK'un 29/2 fıkrası uyarınca TTK'nun taşımaya ilişkin hükümleri uygulama alanı bulacaktır.Davacının sigortalısı olan.. yapı firması tarafından Belçika'da bulunan alıcı ... firmasına ...(...) teslim şekli ile ihraç edilen 16.194,98-Euro bedelli satış faturasına konu, 193 adet ısıcamlı PVC pencere ve kapı, bir adet ... yatak ve 10 adet kilitli kapı ispanyoleti emtiasının karayolu ile nakliyesi işinin davalı tarafından üstlenildiği, dosyaya mübrez navlun faturasının dava konusu taşımaya ilişkin olduğu, ...senedi incelendiğinde göndericinin sigortalı, alıcının ... ve taşıyıcının davalı olduğu, çeki listesi ile gümrük beyannamesi ve eki kapsamından emtianın 13 kap halinde taşındığının anlaşıldığı, herhangi bir konteyner numarası bulunmadığı, yine ...senedi kapsamından emtianın davalı hakimiyetindeki ... plakalı araca 11/10/2018 tarihinde yüklendiğinin, teslim yerine ulaştığında alıcı tarafından emtianın 18/10/2018 tarihinde \"bazı pencerelerde hasarlar kırılmalar mevcut 9 palet pencerede kırılmalar var\" kaydı ile teslim alındığı, ...senedinde davalı taşıyıcının veya taşıyıcı adına şoförün imzasının bulunup bulunmadığının anlaşılamadığı, dava dışı sigortalı tarafından davalı taşıyıcıya yazılmış 30/10/2018 tarihli hasar bildirim yazısının mevcut olduğu, ancak bu yazının davalıya ulaştığına dair bilgi bulunmadığı, ancak dava dışı sigortalı şirket tarafından davalıya atılan 31/10/2018 tarihli, \"hasar bildiriminde kendi nakliyat sigortanız olduğu ve bildirim yaptığınızı belirtmişsiniz. Sigortacınızdan gelecek olan rücu talebini bekleyeceğiz\" içerikli e-mail kapsamından yazının davalıya en geç 31/10/2018 tarihinde ulaştığının anlaşıldığı, dava dışı sigortalının davacı sigortacıya 10/10/2018 tarihli ... nolu ve 10/10/2018 yükleme tarihli PCV cam emtiasının Bursa Belçika arası taşınması işi için düzenlenen nakliyat emtia sigorta poliçesine istinaden 30/10/2018 tarihinde yaptığı hasar ihbarı sonucu düzenlenen 16/11/2018 tarihli ekspertiz raporunda, hasar fotoğrafları kapsamından PVC kapı ve pencere emtiasının kenar kısımlarında kırılma meydana geldiğinin, hasar taşıma esnasında oluşmuş olmakla birlikte hangi aşamada ve nasıl meydana geldiğinin tespit edilemediğinin, dava dışı alıcı beyanında emtiaların Bursa'dan tıra yüklenmiş olmalarına rağmen Belçika'da konteyner ile teslim edildiğinin anlaşıldığının, buna göre hasarın davalı taşıyıcı tarafından emtianın tırdan konteynere aktarımı sırasında gerçekleşmiş olabileceğinin, 4 adet kapı ve kanat profili ile çeşitli ebatlarda 22 adet pvc pencere sürme kasasında meydana gelen hasarın 3.233,48-Euro olduğunun belirtildiği, davacı tarafından sigortalısına 27/11/2018 tarihinde 19.307,76-TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Ekspertiz raporuna ek yapılan fotoğraflarda herhangi bir konteyner görüntüsü olmadığı, yalnızca PVC kapı ve pencere görüntüleri olduğu, yine dava dışı alıcı ... firması adına İsmail Kaya tarafından düzenlenen 18/10/2018 tarihli hasar tutanağında emtianın konteyner içinde teslim edildiği belirtilmiş ise de, tutanak altında davalı taşıyıcı adına atılmış herhangi bir imza olmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece hukukçu, taşıma ve lojistik uzmanı bilirkişi ile gemi mühendisi bilirkişiden ayrı ayrı alınan raporlarda hasarın ne şekilde meydana geldiğine, ambalajlama, yükleme ve istif hatası bulunup bulunmadığına ilişkin açık bir değerlendirme bulunmadığı anlaşılmıştır.Davalı vekili tarafından 30/01/2022 tarihli dilekçe ile zamanaşımı def'i ileri sürülmüş olup, mahkemece zamanaşımı def'inin süresinde ileri sürülüp sürülmediği, süresinde ileri sürülmüş ise yerinde olup olmadığı hususunda olumlu olumsuz bir değerlendirme yapılmaması yerinde olmamış, davalı yanın zamanaşımı def'inin değerlendirilmediğine yönelik istinaf sebebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır. ...Konvasiyonunun 30/1 fıkrası ''Alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya ziya ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmi tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde alındığına kanıt oluşturur. Açıkça gözükmeyen ziyan veya hasarlarda bildirme yazılı olarak yapılacaktır.\" hükmünü içermektedir. Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2022/520 8esas, 2023/5676 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere anılan düzenlemeye göre, kayıp veya hasar nedeniyle ihbarın hiç veya zamanında ileri sürülmemiş olması, taşıyıcıya karşı dava açılmasını engel olmamakla birlikte, alıcının eşyayı taşıma senedinde yazılı olduğu şekilde teslim aldığına dair taşıyıcı lehine karine doğmasına sebep olur. Bu durumda hak sahibi karinenin aksini ispatla yükümlü hale gelir. Buna göre mahkemece dava konusu taşımaya ilişkin ...senedinin aslı veya üzerinde yer alan tüm kaşe ve imzaların tereddüte mahal bırakmayacak şekilde okunaklı bir örneğini dosya arasında alarak, davalının hasar ihbarının süresinde yapılmadığına, dolayısıyla hasarın taşıma sırasında ve davalıya yüklenebilir bir sebeple meydana geldiğini ispat ile yükümlü olduğuna dair savunması kapsamında olumlu olumsuz bir değerlendirme yapılması gerekirken, bu savunmaya dair hiçbir değerlendirme yapılmamış olması isabetsiz olmuş davalı yanın bu yöndeki istinaf sebebi yerinde bulunmuştur.Dosyaya mübrez eskpertiz raporu ekinde yalnızca hasarlı PCV kapı ve pencere fotoğrafları bulunduğu, emtianın tıra yüklenmesine rağmen konteyner ile teslim edildiği hususunda alıcı adına İsmail isimli kişinin tek taraflı tuttuğu hasar tutanağı dışında belge bulunmadığı, davalının cevap dilekçesinde hasarın yetersiz ambalaj, hatalı yükleme ve istif nedeniyle meydana geldiğini savunduğu, ne varki ekspertiz raporunda ambalaj, yükleme ve istife ilişkin herhangi bir değerlendirme bulunmadığı gibi, ne bilirkişi raporlarında ne de mahkeme gerekçesinde de bu yönde bir değerlendirme bulunmadığı, davalı yanın bilirkişi raporlarına karşı beyan ve itiraz dilekçelerinde de bu savunmasını tekrar ettiği, mahkemece dava konusu hasarlanan emtianın niteliğine göre uzman teknik bilirkişiden rapor da alınmak suretiyle, yükleme ve istifin kimin sorumluluğunda olduğu, ambalajlamanın yeterli olup olmadığı, hasarın meydana gelmesinde bu hususların etkisi bulunup bulunmadığı, yine ekspertiz raporunda belirtilen emtianın tırdan konteynere aktarılması sırasında hasarın meydana gelmiş olabileceğine dair tespitin, hasar ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığına göre ispat yükünün kimin üzerinde olduğu da gözden kaçırılmaksızın, yerinde olup olmadığı, buna göre ...Konvansiyonunun 17/4-b ve c bentlerinin somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, hasarın meydana gelişinde yetersiz ambalajlamanın yahut yükleme ve istiflemenin etkisi mevcut ise davalı taşıyıcının nezaret yükümlülüğü kapsamında müterafik kusuru bulunup bulunmayacağı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davalı savunmaları karşılanmaksızın eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edilmesinin isabetsiz olduğu, davalı yanın bu yöndeki istinaf sebebinin yerinde bulunduğu anlaşılmıştır.Kabule göre de; davacı tarafından sigortalısına 27/11/2018 tarihinde 19.307,76-TL ödeme yapıldığı, ilamsız takibin 19.307,76-TL asıl alacak, 1.671,05-TL işlemiş faiz toplamı 20.978,81-TL üzerinden başlatıldığı ve avans faizi talep edildiği, eldeki itirazın iptali davasının yalnızca 19.307,76-TL asıl alacak üzerinden açıldığı, talebin döviz cinsinden olmadığı nazara alındığında, ...Konvansiyonu'nun 27/1 fıkrasında düzenlenen faiz oranının somut olayda uygulanıp uygulanamayacağı değerlendirilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi de yerinde olmamış, davacı yanın istinaf sebebi bu yönden yerinde bulunmuştur.Sonuç itibariyle; taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın kaldırma kararı doğrultusunda tahkikat yürütülmek üzere mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Tarafların istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/02/2022 tarih ve 2019/578 Esas - 2022/130 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,3-İstinaf talep edenler tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde taraflara iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/12/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.