T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
DAVA TARİHİ: 10/07/2018
KARAR TARİHİ: 08/09/2021
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 26/12/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 02/01/2024
Taraflar arasında görülen davada yukarıda esas ve karar numarası yazılan İlk Derece Mahkemesi kararı istinaf edilmiş olmakla Üye hakimin görüşü dinlendikten sonra dosyadaki belgelerin Dairemizce incelenmesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava ve açıklama dilekçelerinde özetle; davalı tarafından yapılan şikayet sonucu Kayseri 4. İcra Ceza Mahkemesi'nde ... Esas numarasıyla açılan dosya sonucu müvekkili hakkında çek hakkında karşılıksızdır işlemi yapılmak suçundan 248.590,00 TL para cezası verildiğini, müvekkili ile davalı ... Tic. Ltd. Şti. arasında 08/08/2017 tarihinde Otel Kontenjan ve Fiyat Sözleşmesi yapıldığını, taraflar arasında yapılan sözleşme gereğince tarafların yetki sözleşmesi yaptığını, yapılan bu sözleşmeye göre, ... Turizm'in ... Otel’i tüm dünya ülkeleri ve özellikle reklamlar ile Türkiye, Türki Cumhuriyetler ve Türkçe konuşan pazarlarda satacak olduğunu, söz konusu satışlara istinaden davacı tarafın davalı tarafa 2.000.000,00 TL ödemeyi taahhüt ettiğini, ödemelerin de 8 adet ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/11/2017 tarihli, 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu, 15/12/2017 tarihli, 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/01/2018 tarihli, 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu, 15/02/2018 tarihli, 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/03/2018 tarihli 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/04/2018 tarihli 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/05/2018 tarihli 250.000,00 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/06/2018 tarihli, 250.000,00 TL bedelli çeklerle yapılmasının kararlaştırıldığını, müvekkili ile davalı şirket arasında yapılan sözleşme gereğince müvekkilinin ödemesi gereken bedelleri zamanında ödemeye başladığını, belli bir zamana kadar ödemelerini gerçekleştirdiğini, fakat daha sonra davacı şirketin işlerinin kötüye gitmesi nedeniyle çek bedellerini ödeyemediğini ve taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini, yukarıda belirtilen çeklerin sözleşme yapıldıktan sonra davalı tarafa verilmiş olup davacı şirketin ödeme yaptıkça çekleri iade aldığını, davalı tarafın çekleri teslim aldığına ilişkin de bir protokol yapıldığını, davalı tarafa müvekkili şirketin bakiye 488.000,00 TL borcu bulunmaktayken, davacı şirketin 25.000 TL(15/12/2017 tarihli ... Bankası dekontu sunulacaktır) nakit, 200.000,00 TL ise çek( ... seri no'lu 07/02/2018 tarihli 100.000,00 TL bedelli ... Bankası Çeki, ... Seri No'lu, 31/03/2018 tarihli, 100.000,00 TL'lik ... Bankası çeki) ile ödeme yapmış olup davacı şirketin davalı tarafa 263.000 TL borcu bulunduğunu, davacı şirketin 15/01/2018 tarihli çekten dolayı borcunun davalı şirkete 13.000,00 TL olduğunu, davacı şirketin 15/01/2018 tarihli, 250.000,00 TL'lik çekin 237.000,00 TL'sini davalı şirkete ödediğini, bu çekten dolayı müvekkili davacı şirketin, davalı şirkete kalan borcu 13.000,00 TL olduğunu ancak davalı şirketin davacı şirketin borcu 500.000,00 TL imiş gibi ayrı 2 çekten dolayı icra ceza mahkemesine şikayette bulunduğunu, davalı şirketin ellerindeki çekleri sözleşme feshedildikten sonra müvekkiline iade etmediğini, önce 1 adet 250.000,00 TL'lik 15/01/2018 tarihli çekten dolayı şikayette bulunduğunu, davacı şirket adli para cezası ile cezalandırılmış olup dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, her ne kadar ceza verilmiş olsa da davacı şirketin bu çekten dolayı davalı şirkete borcunun 13.000,00 TL olduğunu, fakat davalı şirketin yine ellerinde bulunan çeklerden biri için Kayseri 1. İcra Ceza Mahkemesi'nde şikayette bulunduğunu ve dosyanın ... esas sayılı numarayla derdest olduğunu, davalı şirketin sanki davacı şirketin borcu 500.000 TL imiş gibi çekler için şikayette bulunduğunu, davalı şirket sözleşme feshedilmesine ve davacı şirketin davalı şirkete 7 adet çek bedeli kadar borçlu olmamasına rağmen davalı şirketin ellerindeki çekleri müvekkiline vermediğini, davalı şirketin Kayseri 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasındaki çekin davacı tarafa teslim edilmesi gereken çeklerden biri olduğunu, her ne kadar dava dilekçesinde dava Kayseri 4.İcra Ceza Mahkemesindeki şikayetten dolayı açılmış gibi görünse de yukarıda da açıkladıkları üzere davacı şirketin 237.000 TL borçlu olmadığının tespiti için işbu menfi tespit davasını açma zorunluluklarının doğduğunu, davacı şirketin zaten 263.000,00 TL borçlu olduğunu kabul ettiklerini, 250.000,00 TL'si Kayseri 1.İcra Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasındaki çek olup davacı şirketin 250.000,00 TL borcu bulunduğunu, 15/01/2018 tarihli çekten dolayı da davacı şirketin 13.000,00 TL borcu bulunduğunu belirterek davalı aleyhine açtıkları menfi tespit davalarının kabulüne, müvekkili şirketin davalı tarafa 237.000 TL borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Dava dilekçesi ve ekleri davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı tarafça süresinde davaya cevap verilmemiş olup davalı vekili duruşmadaki beyanında; taraflar arasında alacak borç hususunun net olarak belirlenemediğini, ancak davacıdan alınan 8 adet çek hususu ihtilaf konusu olmadığını, çeklerin müvekkilinin uhdesinde olduğunu, alacak borç miktarı netleştiğinde müvekkilinin elinde bulunan fazla çekleri davacıya iade edileceğini, bu çeklerin iadesi hususunda da davacı tarafından bugüne kadar bir başvuru olmadığını, müvekkilinin iyi niyet göstergesi olarak sadece iki tane çek ile ilgili şikayette bulunduğunu, başka da herhangi bir işlem ya da takip yapılmadığını, bu nedenle de davacının davasını açmakta hukuki bir yararı bulunmadığını, davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; davacı şirket ile davalı şirket arasındaki sözleşme akdedildiği, akdedilen sözleşme gereği çeklerin davalıya verildiği, çeklerin bir kısmının ödendiği, bir kısım çeklerin ise bedellerinin ödenmediği, davaya konu olan kıymetli evrakın çek olması nedeni ile somut olayda çeke ilişkin ispat kurallarının uygulanması gerektiği, bu durumda ispat külfeti davacı üzerinde olup davacının delil dilekçesinde delillerini belirttiği, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi için gerekli işlemlerin yapıldığı, tarafların inceleme gününde ticari defterlerini ibraz etmediği, davacı tarafça protokol başlığı altında adi yazılı bir sözleşme sunulmuş ise de, bu sözleşmede davaya konu çeklere ilişkin herhangi bir bilginin yer almadığı, davacının açıkça yemin deliline de dayanmadığı, bu şekilde çekle ilgili yasal karine uyarınca davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı taraf ile davalı taraf arasında 08/08/2017 tarihinde Oda Kontenjan ve Fiyat Sözleşmesi yapılmış olup, sözleşmeye göre davacı tarafın davalı tarafa 2.000.000 TL ödemeyi taahhüt ettiğini, ödemelerin de 8 adet ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/11/2017 tarihli, 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu, 15/12/2017 tarihli, 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/01/2018 tarihli, 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu, 15/02/2018 tarihli, 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/03/2018 tarihli 250.000 TLbedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/04/2018 tarihli 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/05/2018 tarihli 250.000 TL bedelli; ... Bankası'nın ... seri no'lu 15/06/2018 tarihli, 250.000 TL bedelli çeklerle yapılacağını, davacı şirket ile davalı şirket arasındaki sözleşme gereğince, davacı müvekkilinin ödemesi gereken bedelleri zamanında ödemeye başladığını, belli bir zamana kadar ödemelerini gerçekleştirdiğini, fakat daha sonra davacı şirketin işlerinin kötüye gitmesi nedeniyle çek bedellerini ödeyemediğini ve taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini, çekler sözleşme yapıldıktan sonra davalı tarafa verilmiş olup davacı şirketin ödeme yaptıkça çekleri iade aldığını, davalı tarafa müvekkili şirketin bakiye 488.000,00 TL borcu bulunmaktayken, davacı şirketin 25.000,00 TL(15/12/2017 tarihli ... Bankası) nakit, 200.000,00 TL ise çek( ... seri no'lu 07/02/2018 tarihli 100.000,00TL bedelli ... Bankası Çeki, ... Seri No'lu, 31/03/2018 tarihli, 100.000,00 TL'lik ... Bankası çeki) ile ödeme yapmış olup davacı şirketin davalı tarafa 263.000 TL borcu bulunduğunu, davacı şirketin 15/01/2018 tarihli çekten dolayı kalan borcunun 13.000,00 TL olduğunu ancak davalı şirketin davacı şirketin borcu 500.000,00 TL imiş gibi ayrı 2 çekten dolayı İcra Ceza Mahkemesi'ne şikayette bulunduğunu, davalı şirketin ellerindeki çekleri sözleşme feshedildikten sonra müvekkiline iade etmemiş olup, önce 1 adet 250.000,00 TL'lik 15/01/2018 tarihli çekten dolayı şikayette bulunduğunu, davacı şirketin adli para cezası ile cezalandırıldığını, dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, Kayseri 4. İcra Ceza Mahkemesi'ndeki şikayetten dolayı açılmış gibi görünse de davacı şirketin 237.000,00 TL borçlu olmadığının tespiti için işbu menfi tespit davasını açma zorunluluğu doğduğunu, davacı şirketin zaten 263.000 TL borçlu olduğunu kabul ettiğini, 250.000,00 TL'si Kayseri 1.İcra Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasındaki çek olup davacı şirketin 250.000,00 TL borcu bulunduğunu, 15/01/2018 tarihli çekten dolayı da davacı şirketin 13.000,00 TL borcu bulunduğunu, Yerel mahkemeye ticari defterlerin boş olduğunu, somut uyuşmazlıkla ilgili müvekkilinin elindeki bütün belgeleri dosya içerisine sunduklarını, dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yapılmasını defalarca talep ettiklerini ancak yerel mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmamış olup, davanın reddine kararı verildiğini, keza davalı tarafın da defterlerini dosyayı uzatmak amaçlı sunmadığı gibi, talimat mahkemesinden dosyanın dönmesinin de uzun sürdüğünü, dosya içerisinde uyuşmazlıkla ilgili bütün belgelerin bulunduğunu, Mahkemece dosya üzerinden inceleme yaptırılması gerekirken davanın reddi kararı vermesinini kabul etmediklerini, Mahkemece eksik ve yetersiz inceleme ile karar verildiğini, aynı zamanda davalı tarafça dosyaya cevap dilekçesi de sunulmamış olup iddialarının ispatı açısından dosyanın bilirkişi incelemesine gönderilmesi gerektiğini, kaldı ki masrafların zamanında yatırıldığını, taraflar arasında yapılan bir protokol de mevcut olup çeklerin ellerinde olduğunun davalı tarafça da duruşmalar aşamasında ikrar edildiğini, davalı tarafın kötü niyetli olarak müvekkilinin çeklerini iade etmediğini, müvekkilinin bu durumda açabileceği dava menfi tespit davası olup, müvekkilinin borçlu olmadığı çekten dolayı hakkında ceza da verildiğini, davasını ispat edebilmesi için de bilirkişi incelemesi yapılmasının zorunlu olduğunu ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır.
Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
Dava; İİK'nın 72/2. maddesi uyarınca kambiyo senedinden kaynaklı icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 359/3. maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgiler, yasaya uygun gerektirici nedenler, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, taraflar arasında 08/08/2017 tarihli Otel Kontenjan ve Fiyat Sözleşmesi yapıldığı, sözleşme gereği davacının ödeyeceği 2.000.000,00 TL karşılığı her biri 250.000,00 TL bedelli sekiz adet çekin davalıya verildiği, davacının çeklerin bir kısmını ödediğini, işleri bozulduğu için bir kısım çeklerin bedellerini ise ödeyemediğini beyan ettiği, davacı tarafça sözleşmenin feshedildiği iddia edilmiş ise de sözleşmenin feshine ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dosyada mevcut olmadığı, davaya konu olan çekin ... Bankası'na ait ... seri no'lu 15/01/2018 tarihli 250.000,00 TL bedelli çek olduğu, davacının işbu çekten dolayı 237.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davacının ilgili çeke karşılık 25.000,00 TL(15/12/2017 tarihli ... Bankası) nakit, 200.000,00 TL ise çek( ... seri no'lu 07/02/2018 tarihli 100.000,00 TL bedelli ... Bankası çeki, ... Seri No'lu, 31/03/2018 tarihli, 100.000,00 TL'lik ... Bankası çeki) ile ödeme yaptığını, 15/01/2018 tarihli çekten dolayı kalan borcunun 13.000,00 TL olduğunu iddia ettiği ancak istinaf dilekçesi ekinde dahi dosyaya herhangi bir dekont sunmadığı, davacı tarafça dosyaya sunulan protokol başlıklı belgede davalı tarafa Kasım, Aralık, Ocak aylarındaki çeklere mahsup edilmek üzere 100.000,00 TL'lik iki adet çek verildiğinin, verilen çekler mahsup edildikten sonra Ocak 2018 çeki dahil gününde ödeneceğinin, Ocak 2018 tarihinde tarafların tekrar bir araya gelerek yeni bir protokol ile değerlendirileceğinin yazılı olduğu, protokolde bahsi geçen çeklerin dava konusu çeke karşılık verildiğine dair bir ibarenin yer almadığı, davalı tarafın davaya cevap vermemesinin davayı inkar niteliğinde olduğu, Mahkemece usulüne uygun ihtarat yapılarak verilen kesin süre içerisinde her iki tarafça ticari defterlerin ibraz edilmediği, her ne kadar davacı taraf bilirkişi incelemesi yapılmasını talep etmiş ise de dosyadaki mevcut delil durumu itibariyle bilirkişi incelemesinin davanın esasına bir katkı sağlamayacağı, kambiyo senedinden kaynaklı işbu menfi tespit davasında ispat külfeti davacı üzerinde olup davacının borçlu olmadığı iddiasını usulünce ispat edemediği, HMK'nın 355/1. maddesi gereği inceleme istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmakla, re'sen gözetilmesi gereken kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, bu itibarla davacı vekilinin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu ve bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcının peşin olarak alınan 4.269,38 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.841,78 TL istinaf karar harcının istem halinde davacıya İADESİNE, harçla ilgili işlemlerin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı lehine istinaf vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 26/12/2024
\t\t\t\t
...