T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2024/1278 Esas
KARAR NO:2025/17
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN\t
MAHKEMESİ:Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:28/05/2024
NUMARASI:2022/936 Esas, 2024/545 Karar
DAVA:TAZMİNAT (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:02/01/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı kooperatife 10.07.2001 tarihinde üye olan müvekkilinin uzun süre genel kurula davet edilmemesi nedeniyle kooperatiften üyelik durumunu sorduklarını, davalı kooperatifin, 25.08.2002 tarihli yönetim kurulu kararı ile müvekkilinin üyelikten çıkarıldığını ancak çıkarma prosedürü tam olarak verine yetirmediğinden üyeliğin devam ettiğini bildirirek 37.600,00 TL ana para, 137.846,00 TL faiz olmak üzere toplam 175.446,00 TL borcun ödenmesini istediğini, bunun üzerine Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/75 Esas sayılı dosyasında açtıkları menfi tespit davasında mahkemece 06.01.2006 tarihine kadar 43.180,00 TL faiz borcu olduğu yönünde karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, kararın kesinleşmesinden sonra davalı kooperatiften ihtarname ile, ara katlarda bulunan bağımsız bölümler için ödenen aidat miktarı 62.470,00 TL, mahkeme kararıyla hükmedilen 43.180,71 TL faiz ve mahkeme kararından sonra işlemiş 14.250,00 TL faiz olmak üzere toplam 120.000,71 TL'nin ödeneceği bir banka hesap numarası bildirmesi, bu miktardan başka bir borcun bulunması halinde bu borcun da bildirilmesi, ayrıca müvekkilinden alınan 3.600,00 TL arsa bedelinin diğer üyelerden de alınıp alınmadığını sorduklarını, kooperatifin cevap vermemesi üzerine tevdii yeri tayini talep ettiklerini ve tevdi yeri olarak belirlenen hesaba davalı kooperatif adına 120.000,00 TL yatırdıklarını, kooperatifin üyelerine 9 yıl önce konut tahsis ettiğini, ancak üye olduğu halde müvekkiline konut tahsis edilmediğini ileri sürerek arsa bedeli için müvekkilinden alınan 3.600,00 TL'nin arsanın alındığı tarihteki arsa bedeline oranının ne olduğunun tespiti ile müvekkilinin yaptığı ödemenin arsanın bugünkü tarihteki bedeline göre reel değerinin hesaplanmasını, müvekkiline verilmesi gereken ara katlarda bulunan konutların rayiç değerinin hesaplanmasını, konut tahsis edilen üyelerin tahsis tarihinden itibaren konutta bizzat oturarak veya kiraya vererek kullanmış olmaları nedeniyle emsal kira bedelinin hesaplanmasını, müvekkilinin ödediği aidat ve faizlerin dava tarihi itibariyle güncel değerlerin hesaplanmasını, sonuç olarak kooperatif üyesi olmasına rağmen konut tahsis edilmeyen ve bu sebeple 9 yıldır tahsis edilecek konuttan yararlanamayan müvekkilinin zararının tazmini için 150.000.00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili yargılama sırasında 150.000,00 TL alacağın 45.000,00 TL'sinin kira kaybı, 105.000,00 TL'sinin ise konut tahsis edilememesinden kaynaklı zarar talebine ilişkin olduğunu açıklamıştır.Davacı vekili 28.04.2024 tarihli dilekçesi ile, konut tahsis edilememesinden kaynaklı tazminat talebini 320.015,63 TL'ye yükseltmiştir.
CEVAP:Davalı kooperatif vekili cevabında; davacının istifası nedeni ile üyeliğinin sona erdirildiğini, yönetim kurulu kararının dosyada mevcut olduğunu, istifa dilekçesinin evraklar arasında bulunmaması nedeniyle üyeliğinin devam ettiğini, aidat borçlarını ödemesi gerektiği davacıya bildirilmesine rağmen ihtara olumlu cevap vermeden dava açıldığını, menfi tespit dosyasında kesinleşen ilamda, davacının ödemek zorunda olduğu aidat ve gecikme zammının ihtar tarihine kadar belirlendiğini, anılan dava devam ederken yapılan proje değişikliği nedeniyle ortaya çıkan 3+1 dairenin teklif edilmiş olmasına rağmen, davacının bunu kabul etmediğini, bu dairenin başkasına satıldığını, davacının şimdiye kadar toplam 3.000,00 TL ödediğini, bankaya yatırılan 120.000,00 TL'den bu davanın açılmasıyla haberdar olduklarını, davacının dava dilekçesinin 10. maddesindeki hesaplamanın afaki olduğunu, Yargıtay'ca verilen kararlar incelendiğinde hesaplamanın nasıl yapılacağının açık olduğunu, davacının tamamen kötü niyetle hareket ettiğini savurarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece; tevdi mahalli tayini için yatırılan paranın davadan hemen önce yatırılması nedeniyle davacının ödemeleri arasında gösterilmediği, kendisine konut tahsis edilmeyen davacının ödediği 3.600,00 TL dikkate alınarak Yargıtay'ın yerleşik formülüne göre yapılan hesaplamaya göre davacının isteyebileceği tazminat tutarının 40.802,00 TL olduğu, bu miktara 120.000,00 TL'nin eklenmesi gerektiği, ancak davada kira kaybı olarak 45.000,00 TL, konut tahsis edilememesinden kaynaklı zarar olarak 105.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL talep edildiği gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak 45.000,00 TL kira kaybı ile 105.000,00 TL konut tahsis edilememesinden kaynaklı tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.Karar yasal süresinde taraflarca istinaf edilmiştir.
DAİREMİZİN KARAR İLAMI:Dairemizin 25.02.2021 tarih ve 2018/995 Esas, 2021/272 Karar sayılı kararı ile; \"Somut olayda, davacı, davalı Kooperatife çektiği ihtarları ekleyerek Bakırköy 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/27 D.İş sayılı dosyasında, davalının borcu ve ödeme yerini bildirmediği gerekçesi ile tevdi mahalli tayini talep ettiği, mahkemece talebin kabulüne verildiği ve davacının dava açmadan önce 120.000,00'yi davalı adına açılan hesaba yatırdığı anlaşılmaktadır.Davalının 120.000,00 yönünden de borcundan kurtulduğu açıktır. Yukarıda alınan Yargıtay ilamında belirtilen hesaplamada bu miktarın da dikkate alınması gerekirken, sadece aidat olarak ödenen 3.600,00 TLnin değerlendirilerek sonuca gidilmesi isabetli olmamıştır.\" denilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece; davacının kooperatif üyesi olduğu, ancak kendisine daire tahsis edilmediği, eksik ödemede bulunan davacının kira kaybı isteyemeyeceği, ancak Yargıtay yerleşik kararlarında belirtilen tazminat formülüne göre konut tahsis edilmemesinden kaynaklı zararını talep edebileceği, bu kapsamda alınan bilirkişi raporuna göre davacıya 320.015,63 TL ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacının kira kaybı zararı talebinin reddine, davacının konut tahsis edilememesinden kaynaklı tazminat talebinin kabulü ile 320.015,63 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:Karar yasal süresinde davacı ve davalı kooperatif vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; diğer üyelere tahsis edilen konutların kullanımı veya kiraya verilmesi ile elde edilen menfaatten yoksun kalan davacının kira kaybı zararının da tazmin edilmesi gerektiğini, üyelikten çıkarma kararının iptali davasının sürmesi ve fahiş faiz istemi nedeniyle müvekkilinin kooperatife borcunu ödemediğini, sonrasında müvekkilinin eksik ödeme yapmasının davalı kooperatifin müvekkilinin borcunu bildirmemesinden kaynaklandığını, müvekkilinin borcunu ödemek istemesine rağmen bu nedenle ödeyemediğini belirterek kira kaybı zararının reddine yönelik hükmün kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir Davalı kooperatif vekili istinaf nedenleri olarak; davacının kooperatife 3.000,00 TL dışında ödemesi bulunmadığını, davacının bu davadan hemen önce yatırdığı 120.000,00 TL dikkate alınarak hükmedilen tazminatın davacının sebepsiz zenginleşmesine neden olduğunu, hükme esas alınan raporda taşınmazın emsal değerinin fazla hesaplandığını, davacı ile aynı seviyede diğer üyelerin yaptığı ödemelerin doğru hesaplanmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME;Dava, konut verilmeyen kooperatif ortağının tanzimat talebine ilişkindir.Mahkemece, davacının kira kaybı zararı talebinin reddine, konut tahsis edilememesinden kaynaklı tazminat talebinin kabulü ile 320.015,63 TL'nin davalı kooperatiften tahsiline karar verilmiş, taraflar hükmü istinaf etmiştir.İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; konut tahsis edilememesinden kaynaklı zarar yönünden hükmün isabetli olup olmadığı ile davacının kira kaybı zararı talebinin de kabulü gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.1-Davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden yapılan incelemede; Davacı kendisine konut teslim edilmediği gibi zararının da karşılanmadığını belirterek tazminat talep etmiştir. Eksik ödemesi olan bir üyenin iş konut karşılığı tazminat talep hakkı olup, alacağının hesaplanma şekli Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında aşağıdaki gibi formüle edilmiştir: a-Önce ortaklara tahsis edilen konutun dava değeri itibariyle rayiç değeri hesaplanmalıdır.b-Davalı kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin ödeme yaptıkları tarihler itibariyle toplam ödemeleri dava tarihine kadar ( toptan eşya fiyat endeksi \" ...\" artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak güncel değeri bulunmalıdır. c-Bundan sonra yukarıda (a) maddesinde bulunan değerden (b) maddesinde bulunan değer çıkarılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettikleri ortaya çıkarılmalıdır. d- Bunu takiben eksik ödeme yapan davacı ortağın ödentileri (b) maddesindeki ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı güncelleştirilmelidir. e-Bu hesaplamalardan sonra normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın yukarıda (b) maddesinde bulunan ödemelerinin güncel değerinin karşılığı yine yukarıda (c) maddesinde bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre davacının (d) maddesinde eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yararlanması gerektiği orantı kurallarına göre belirlenmelidir. Yani sonuç olarak (d) maddesinde bulunan miktar (c) maddesinde bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan rakamın (b) maddesinde bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktarın (d) maddesinde bulunan davacı ödemelerinin güncel değerinin ilave edilmesi sonucu bulunacak miktar davacı ortağın davalı kooperatiften talep etmesi mümkün olan zarar tutarıdır.İlk derece mahkemesinde hükme esas alınan 05.08.2023 tarihli raporda; davacının kooperatif üyesi olduğu ve kendisine konut tahsis edilmediği, davacının diğer üyelere göre eksik ödemesi bulunduğu, eksik ödeme yapan üyelere konut tahsis edildiğine dair dosyada somut veri bulunmadığı, davacıya konut tahsis edilememesi nedeniyle tazminat tutarının 320.015,63 TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir. Bilirkişi ek raporunda, taşınmazın değerinin dava tarihi itibariyle yüksek bulunduğunu belirtilen davalı kooperatif vekilinin sunduğu emsal değerlere göre davacının talep edebileceği tazminat miktarını 28.562,00 TL veya 26.320,50 TL olarak hesaplamıştır.Davacının ortaklıktan çıkarılma kararının iptali ve menfi tespit istemi ile açtığı Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/75 Esas, 2013/457 Karar sayılı dosyasında, davacının menfi tespit isteminin kısmen kabulü ile davacının davalıya 43.180,00 TL faiz borcu olduğunun tespitine karar verilmiş, karar temyiz incelemesinde onanmıştır. Kararın onanmasından sonra davacı tevdi yeri tayini ile kooperatife 120.000,00 TL ödemiştir. Bu ödemenin de hesaba katılması ile davacının, ödemelerini düzenli olarak yapan diğer üyelere göre 12.886.68 TL eksik olduğu tespit edilmiştir. Dairemizin önceki kararında belirtildiği üzere, davacının tevdi yeri tayin ettirerek yaptığı ödeme ile borcundan kurtulduğu açık olup, bu ödemenin de davacının ödemeleri arasında hesaplanmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı kooperatifin davacının sadece 3.000,00 TL ödemesi bulunduğuna dair istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Diğer taraftan davalı kooperatif vekili, taşınmazın emsal değerinin fazla hesaplandığını belirterek hükmü istinaf etmiştir. Davalı vekili yargılamada da, aynı nedenle taşınmazın dava tarihindeki değerine dair rapora itiraz etmiş, itirazında emsal değerler de sunmuştur. Bilirkişi heyeti 20.07.2017 tarihli ek raporunda, aynı sitede bile değerinin 2-3 katı fiyata satılabilen daire bulunmasının mümkün olduğu, taşınmazın değerinin mevkisi, alım satım değerleri gibi tüm faktörler dikkate alınarak belirlendiğini belirterek taşınmaz değeri yönünden görüşünü tekrar etmiştir. Buna göre bilirkişi raporunda taşınmazın emsaller ve mevkisi gibi faktörlere göre değerinin belirlenmesinde isabetsizlik bulunmayıp, davalının bu yöndeki istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.Buna göre ilk derece mahkemesinde alınan raporlarda Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre hesaplama yapılarak davacının konut için 320.015,63 TL tazminat talep edebileceği belirtilmiştir. Alınan raporlar gerekçeli ve ayrıntılı olup, davacının konut karşılığı alabileceği tazminat miktarı Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında belirttiği beş aşamalı formüle göre hesaplanmış, mahkemece de rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Buna göre konut tahsis edilmemesinden kaynaklı zarara yönelik davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. 2-Davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden yapılan incelemede; Ödemelerini yapmayan ortağın çıkarılmasına karar verilse bile, çıkarılma kararının kesinleşmesine kadar ortaklık hak ve yükümlülükleri devam edeceğinden, davacının çıkarılma kararının iptali için açtığı dava nedeniyle eksik ödeme yaptığına dair istinaf nedeni yerinde değildir.Ayrıca kooperatif üyeleri, üyelikleri devam ettiği sürece üyelik nedeniyle üstlenmiş oldukları yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Yapı kooperatiflerinde kooperatif üyeleri, kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesini sağlamak üzere ve tüzel kişiliği devam ettiği sürece genel kurulca kararlaştırılacak miktardaki arsa, altyapı, inşaat ve benzeri gider taksitlerini, genel kurulca belirlenen esaslar dahilinde ödemek zorundadırlar. Bu kararların uygulanabilmesi için üyelere tebliğine gerek olmayıp, genel kurul kararları, genel kurula gelmeyen ortaklar yönünden de bağlayıcıdır. Bu durumda davacının genel kurul kararı ile kararlaştırılan mali yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiğinden, davacının, kooperatifin borcunu bildirmediğine dair istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.Buna göre davacının ödemelerini düzenli olarak yapan diğer üyelere göre ödemesi 12.886.68 TL eksik olduğundan ve eksik ödeme yapan üyelere de konut tahsis edildiğine dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığından adına konut tescil edilemeyecek davacının kira kaybı zararı talebinin reddedilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/936 Esas, 2024/545 Karar ve 28/05/2024 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b.1 bendi gereğince istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harcın davalı tarafından peşin olarak yatırılan 5.465,07 TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.849,67 TL harcın talep halinde davalıya İADESİNE,4-Taraflarca yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b.1 bendi ile aynı kanunun 362/1a Maddesi gereğince kesin olarak oybirliği ile karar verildi. 02/01/2025