T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1166
KARAR NO: 2024/1801
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/03/2021
NUMARASI: 2020/55 Esas - 2021/238 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 12/12/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı dava dilekçesinde, davalının Bakırköy ...İcra Dairesinin ... sayılı dosyasıyla aleyhine kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlattığını, takibe konu çekin kendisine teslim edilmeyen ürünlerin karşılığında verildiğini, davalının 2012 yılında aktif durumda olduğu ... isimli şahıs firmasının o dönemde birlikte iş yaptığı ... San.ve Dış Tic. Ltd. Şti. üzerinden 05/03/2012 tarihinde ... Marka ... Konreş ve Montaj Yapıştırıcı 290 m2 ürününden adedini 4,20- Eurodan 2500 adet ürün karşılığının (2500 adet X 4,20 euro X 2,334 kur =Toplam 24.507TL) 24.507 TL olduğunu, bunun üzerine 05/03/2012 tarihinde şahsına ait ... Bankası Beyazıt Mesihpaşa Şubesine ait ... nolu 10/6/2012 vade tarihli 24.500-TL bedelli çeki yazıp davalının birlikte iş yaptığı ... San.ve Dış Tic. Ltd. Şti. aracılığıyla davalıya gönderdiğini, ancak ne davalı tarafında ne de birlikte iş yaptığı şirket tarafından ürünlerin teslim edilmediğini, davalıya ulaşamadığını, kendisini tanımadığını, ürün teslimi yapılmadığından çek bedelini de ödeyemediğini, davalının 19/06/2012 tarihinde çekin arkasını yazdırarak 1.000-TL teminat bedelini bankadan tahsil ettiğini, İstanbul Ticaret Sicili Gazetesinin 14/1/2014 tarih, 8485 sayılı nüshasının 480.sayfasında davalı şahıs firmasının terkin edildiğini, hiçbir alacağının ve borcunun olmadığının kararda belirtildiğini, hakkında icra takibinin başlatıldığını, 01/02/2018 tarihinde tesadüfen uyap üzerinden öğrendiğini, aynı tarihte icra dairesini borcu olmadığına ve kişiyi tanımadığına ilişkin dilekçe verdiğini, icra dairesince son işlem tarihinin 20/09/2016 olmasına rağmen dosyayı işlemden kaldırmadığını ve icra hukukuna muhalefet ettiğini, diğer şirketin de 9/10/2015 tarihinde münfesih olup terkin edildiğini, icra dosyasında eski şirketinin adresine Teb.K.35.e göre tebliğ yapıldığını, usulsüz tebligat yapıldığını, eski şirketinin dosya borcuyla alakası olmadığını, usulsüz tebligata ilişkin Bakırköy 5.İcra Mahkemesinin 2019/1062 E.sayılı dosyasında dava açtığını, bu süreçte davalının 04/12/2019 tarihinde kendisine haksız şekilde 89/1 haciz ihbarnamesi gönderdiğini, haciz ihbarnamesine itiraz ettiğini bildirerek Bakırköy ...İcra Dairesinin ... nolu dosyasındaki çekinin tarafına iade edilmesini, 02/11/2019 tarihinde 35. Maddeye göre yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, 89/1 haciz ihbarnamesinin usulsüz kabul edilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının ... Bankası Beyazıt Mesihpaşa Şubesinin 12/06/2012 keşide tarihli 24 500,00-TL bedelli çeki imzalayıp ... San ve Tic.Ltd.Ştı.’ne verdiğini, çekin müvekkiline davacıdan geçmediğini, müvekkilinin hem davacı hem de ... San ve Tic.Ltd.şti. tarafından mağdur edildiğini, Müvekkilinin hamil sıfatıyla çeki muhatap bankaya ibraz ettiğini ve çekin karşılığı çıkmadığını, 11/03/2013 tarihinde Bakırköy ... İcra Müdürlüğü’nün ... E sayılı dosyası ile Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ile takip başlatıldığını, davacının tebliğe elverişli adresinin bulunmaması nedeniyle uzun zaman takibin kesinleştirilemediğini, icra dosyasından da anlaşılacağı üzere çok farklı tarihlerde takibin görüleceğini, davacının davasına gerekçe yaptığı hiçbir hususun müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, TTK m 818/1 -e hükmünden hareketle TTK m 657 “poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defilen başvuran hamile karşı ileri süremez, meğerki hamil poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun, (2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır” şeklinde odluğunu, bu yasal düzenleme karşısında davacının müvekkiline karşı açtığı bu davanın reddedilmesi gerektiğini, davacı ile müvekkili arasında bir ilişki bulunmadığını, husumet yöneltmesi gerekenin müvekkili olmadığını, müvekkilin keşideci olarak davacı ve davacının kestiği bu çeki cirolayıp müvekkiline veren ... Ltd. Şti. tarafından mağdur edildiğini, açıklanan nedenlerle; yasal dayanağı olmayan davanın reddine, yargılama masraflarının ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği...\" görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \" ...Somut davada, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çekin altında yatan temel ilişkiyi ispatlamak zorunda olmadığı gibi, taraflar arasında ticari ilişki bulunmaması, çekler nedeniyle doğan alacağın talep edilebilmesine engel değildir. Aksine düşünce kambiyo senedinin mücerretliği ilkesini ortadan kaldırmaktadır. Somut olayda da; çekin ticari ilişki kapsamında davalıya verildiğinin tespit edilemediği, ancak çeki ciro yoluyla diğer cirantadan devralan davalının davacı ve 1. Ciranta ile aralarındaki sözleşme hükümleri konusunda bilgi sahibi olduğu ve kötüniyetli hareket ettiği ispatlanamamıştır. Bilirkişi raporunda çekle ilgili davacının davalıya borçlu olmadığı tespit edilmişse de davacının iddia ettiği sözleşmenin tarafı davalı olmadığı gibi çeki iktisabında da ağır kusurlu olduğu anlaşılamamıştır.Ticaret sicilde kayıtlı olmasa bile hamil konumunda olduğu ve çekin illetten mücerret olduğu, senetten ayrı olarak temel ilişkideki edimlerin yerine getirilmediğinin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği, hamile karşı sorumluluğunun devam ettiği anlaşılmıştır. Diğer yandan 6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesinde \"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Davacı taraf davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduklarını ispatlayamamıştır. Buna göre; kambiyo senetlerinin illetten mücerret olduğu, ispat külfetinin davacı tarafta olduğu, ispata yönelik bir delil bulunmadığı, yemin deliline de dayanılmadığı anlaşılmakla davanın reddine,\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın 08.12.2020 tarihli 3'ncü celse duruşmasında verilen ara kararında usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, taraflara ait ticaret sicil kayıtlarının, mahkemece ticaret sicil müdürlüğünden istenmediğini, davalı tarafın, 22.01.2021 tarihinde, kalemdeki bilirkişi incelemesine \"geçerli bir mazeret\" sunmaksızın defter ve belgelerinin hiçbirisini getirmediğini, defter ve belgeleri\" bulamadıkları hususundaki mazeretlerinin hukuken geçerli bir mazeret olmadığını, davalının defter ve belgelerini, sonradan hangi gün ve saatte ve ne zaman, ne şekilde (yerinde mi? veya kalemde mi?) bilirkişiye sunduğu konusunda bilgilerinin bulunmadığını, davalının aldığı çek karşılığındaki ürünleri ne Dava Dışı Şirkete ne de davacıya henüz daha teslim etmediğini, Ticari emtianın teslim edildiğine dair herhangi bir sevk irsaliyesi, nakliye belgesi, ürün teslim belgesi ve hepsinden önemlisi bir fatura belgesinin davalı tarafından, bilirkişiye sunulamadığını, davalının sadece çeki aldığını ve sonra da hiçbir yere, hiçbir kimseye veya firmaya ürün teslimatını yapmadan, çekin ödeme vadesi geldiğinde bankaya tahsil etmeye gittiğini, tahsil edemeyince de çekin bankaya son ibraz günü olan 19.06.2012 tarihinde çekin arkasını yazdırıp, çekin teminat bedeli olan 1.000 TL'yi bankadan tahsil ettiğini, bu işlemden sonra da konuyu unutturup tam 9 ay sonra 2013 yılında çeki icraya koyduğunu, davalının dürüst ve basiretli bir tacire ve ticarete aykırı bir şekilde hareket ettiğini, davalının ürünleri hiç kimseye teslim etmediğinin, bilirkişi raporu ile de tespit edildiğini, bu nedenle, davalının bu çekten dolayı ağır kusurlu olduğunu, davalının söz konusu çeki aldığı tarihteki İstanbul ticaret sicil kayıtlarındaki firmasının tescil ve ilan edilmiş olan unvanının \"... Hırdavat ...\" olup; gerek çekin arkasındaki ciro silsilesindeki kaşesinde ve gerekse de bilirkişiye sunmuş olduğu tahsilat makbuzundaki unvanı ve kaşesinde \"... Hırdavat\" olarak yazdığını, davalının resmi kayıtlı olan ticaret unvanını kullanmayıp; tüm kaşelerinde ve belgelerinde zincirleme bir şekilde, resmi olarak kaydı olmayan benzer bir unvanı sürekli olarak kullanmasının ayrıca sorgulanması gerektiğini, bilirkişi raporunda \"davalı ile \"davacı ve dava dışı ... Teknik Ltd.Şti.'nin\" ticari ilişkisinin olmadığının tespit edildiğini,\" davalı ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında da ticari ilişkinin olmadığının tespit edildiğini, bu durumda, çekin davalıya kimden ve nasıl geçtiğini, davalının bu çek'e nasıl sahip olduğunu? Davalının zaten, dava dışı şirkete de ticari emtia teslimatını yapmadığını, bu durumda davalının çeki icraya koymak ile ağır kusurlu olduğunu, davalının bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde sahtedir diye atıfta bulunduğu sipariş bilgileri ve tediye makbuzu belgelerinin 2012 yılı fatura/fiş dosyasının içerisinden çıktığını ve faks belgeleri olduğunu, bu faks belgelerinin 2012 yılında davalıya aracılık eden dava dışı ... Teknik firmasından zar zor uğraşarak, ancak ve ancak faks olarak alabildiklerini, 2012 yılında kullandıkları faks makinesinin faks numarasının \"...\" olduğunu, bu faksa dava dışı ve/veya davalı firmanın fakslarından, bu faksların gönderildiğinin ayrıca tespit ettirilebileceğini, bu faks belgelerinde davalının ve dava dışı şirketin imzalarının mevcut olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, Bakırköy ... İcra müdürlüğünün ... esas dosyası ile takibine konu edilen çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; dava konusu çekin bedelsiz olup olmadığı ve davalıya karşı bu hususun ileri sürülüp sürülemeyeceği noktasındadır. İcra takip dosyası üzerinde yapılan incelemede alacaklı ...'ın borçlular ... Hırdavat Ltd.Şti ve ... hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile ferileriyle birlikte 28.906,28 TL alacağın tahsili istemiyle takibe girişildiği, takibe dayanak olarak ... Bankası Beyazıt mesihpaşa şubesine ait keşidecisi ..., lehtarı hamiline, ilk cirantası ... Ltd. Şti, sonraki cirantası ve hamili ... olan, bankaya ibrazında karşılığı bulunmayan 24.500 TL tutarlı çekin sunulduğu görülmektedir. Davacı tarafça dava konusu çekin düzenlenmesine sebep olan ticari ilişkideki emtianın kendisine teslim edilmediğini, dolayısıyla çekin bedelsiz olduğu iddia edilmiş, davalı taraf ise dava konusu çekin davacı tarafça ... Ltd. Şti.'ne düzenlenip verildiğini, kendisine de dava dışı ilk ciranta ... Teknik Ltd. Şti. Tarafından ciro edilerek verildiğini, kendisine karşı bu iddiaların ileri sürülemeyeceğini savunmuştur. Genel olarak menfi tespit davalarında ispat yükü davalı alacaklıdadır. Ancak genel kuralın aksine senede dayalı borç ilişkilerinde ispat yükü senet borçlusundadır. Kambiyo senedi niteliğinde olan çek, düzenlenmesine esas teşkil eden temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret ( soyut) bir borç ilişkini ifade eder. Bedelsizlik iddiası, keşideci ve lehtar arasındaki temel ilişkide şahsi defii olup, ilişkinin tarafları dışındaki iyi niyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemez. Dosyaya kazandırılan bilirkişi raporu ile davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede; dava konusu çekin dava dışı ilk ciranta ... Hırdavat Ltd.Şti' ne verildiği, davacıya verilmediği, davalı tarafça sunulan tahsilat makbuzunda da dava konusu çekin davalıya dava dışı ... Hırdavat Ltd. Şti tarafından verildiği anlaşılmaktadır. Dosya içeriğinde her ne kadar davacı tarafça sunalan tediye makbuzunda dava konusu çekin davacı tarafından davalıya teslim edildiğine dair kayıt var ise de davacının ticari defterlerindeki aksine kayıt ve dava dilekçesindeki dava konusu çekin ... Hırdavat Ltd. Şti aracılığıyla davalıya gönderildiği beyanı birlikte değerlendirildiğinde çekin davacıya düzenlenip verilmediği, dava dışı ... Hırdavat Ltd.Şti'ne verildiği ve onun tarafından davalıya ciro edildiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesinde davacı taraf davalının ürettiği \".... Ürününü 3 ay vadeli çek ile satın almak için birlikte iş yaptıkları şirket ile sözlü olarak konuştuğu\" beyanı ile davacının dava dışı ... Ltd.Şti ile satım konusunda anlaştığı, davalı ile herhangi bir satım anlaşmasının bulunmadığı çekin bu alışveriş karşılığı ... Ltd. Şti. ne verildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Davacı tarafça davalı ... ile satım sözleşmesinin kurulduğu ispatlanamadığı gibi çekin satım sözleşmesine dayalı olarak bu davalıya verildiği de ispatlanmış değildir. TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. Somut uyuşmazlığa konu çek üzerindeki ciroların şeklen düzgün ve birbirini takip ettiği, davalının çeki elinde bulundurmakta kötü niyetli olduğu ispat edilmediği anlaşılmakla davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın, alınması gerekli olan 427,60 TL harçtan mahsubu ile bakiye 368,30 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 12/12/2024