T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/883
KARAR NO: 2025/10
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/02/2022
NUMARASI: 2021/984 E. - 2022/113 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/01/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Çerkezköy Şubesi 30/10/2018 tarih ... seri numaralı keşidecisi ..., ... olan \"tacir hamiline\" yazıl çek, davacının alacağına karşılık olarak davacıya ciro edildiği, davacının da ticaret hayatının olağan akışına uygun olarak ... A.Ş.'ye ciro etmiş ve sırasıyla ... San. Ve Tic. A.Ş. Ve davalı ... Bankası A.Ş. Tekirdağ Şubesi'ne ciro edildiğini, söz konusu çek, hamil davalı tarafından 30/10/2018 tarihinde ibraz edildiğini, ancak çek bedeli banka hesabında bulunmadığı için karşılıksızdır işlemi yapıldığını, bunun üzerine davalı tarafından müvekkil de dahil olmak üzere keşideci ve çek üzerinde cirosu bulunan cirantalara Tekirdağ İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı kambiyo senedine mahsus icra takibi başlatıldığını, davacı aleyhine başlatılan icra takibiyle davacının malvarlıklarına ve banka hesaplarına haciz konulduğunu, davacının, söz konusu çekin bedelini nakden ödediğini, takip dosyasında bulunan ... seri numaralı çekin, davacının bir sonraki ciranta olan ... A.Ş.'den almış olduğu ürünlere karşılık verildiğini, söz konusu çek, son hamil tarafından bankaya sunulduğunda karşılıksız işlemi yapıldığını, ödemeye dair fatura bilgileri ve 31.12.2019 tarihli ... A.Ş. İle gerçekleştirilen mutabakat belgesi de işbu dilekçeni ekinde sunulduğunu, ihtiyati tedbir talebinin kabulüyle Tekirdağ ...İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı icra takip dosyasının müvekkil bakımından durdurulmasına ve müvekkilin malvarlıkları ve banka hesaplarına konulan hacizlerin tedbiren kaldırılmasına, yargılama sonunda menfi tespit talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekin gerçek bir alışverişten kaynaklandığı davacının beyanları nedeniyle ortada olduğunu, çek keşidecisi, davacı ve ... A.Ş. ile müvekkil arasında bir ilişki bulunmadığını, keşideci, lehtar ve diğer ciranta arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan iddiaların bankanın çekteki hak sahipliğini ortadan kaldırmadığını, davacının ödeme iddiasının tarafımızca kabulü mümkün olmadığını davacı firma ciro silsilesinde yer aldığını, davacının, hamilin çekleri iktisap ederken bile bile borçlunun aleyhine hareket ettiğini ispat etmedikçe, önceki hamiller ile arasındaki ilişkilere dayanan def’ilere dayanamayacağını, bu nedenlerle, tedbir kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi (3 Numaralı Kalem) 09/02/2022 tarihli 2021/984 Esas-2022/113 Karar sayılı kararıyla; \"Yüksek Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihadında da değinildiği üzere temel borç ilişkisinden doğan def'îlerin, temel borç ilişkisi ile kambiyo ilişkisinin taraflarının aynı olması ve bile bile borçlu zararına hareket edilmesi hâlleri dışında, kambiyo ilişkisinde senedi elinde bulunduran yetkili hamile karşı ileri sürülemeyeceğinden ve davacı tarafça davalı bankanın çeki kötüniyetle iktisap ettiğine ilişkin yazılı bir delil de sunulmadığından iddiasını ispat edemediği\" gerekçesiyle ; davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde; yargılamaya konu çekin hamil davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinde karşılığının çıkmaması üzerine davalı banka tarafından müvekkilinin de içinde bulunduğu borçlular aleyhine icra takibi başlattığını, ancak müvekkilinin takibe konu çekten kaynaklanan borcunu ödediğini, müvekkilinin çeki kendisinden sonra gelen ciranta ... A.Ş.'den aldığı ürünlere karşılık verdiğini, ...'nın kendisinden çek bedelini istemesi üzerine 12/12/2019 tarihinde ödediğini, mutabakat belgesinin dava dilekçesi ekinde sunulduğunu,31/12/2019 tarihli mutabakattan sonra çek aslı bankada bulunduğundan dolayı çizilemediğini, nakden ödemeye dair fatura nüshası ve mutabakat belgesinden çekten dolayı sorumluluğunun bulunmadığını beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP Davalı banka vekili istinaf dilekçesine cevabında; davaya konu çekin temlik cirosu ile bankaya devredildiğini, emsal Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere keşidecinin çek bedelinden sorumlu olduğunu, davacı ile ciranta ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan iddiaların müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, davacının çek aslı bankada bulunduğundan cirosunun üzerinin çizilemediğini ileri sürmüşse de, ödeme yapılırken çek aslının iade alınması gerektiğini beyanla istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Çek bedelinin ödendiği iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, davacı vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır. Tekirdağ ...İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı icra takip dosyasında, davalı banka tarafından davacı ile çek keşidecisi ve cirantaları hakkında 30/10/2018 tanzim tarihli ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak ferileriyle birlikte toplam 103.903,23 Tl alacağın (7.340,00 TL çek tazminatından sadece çek keşidecisi sorumlu olmak kaydıyla) tahsili talebiyle kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. Takibe konu çek örneğinin incelenmesinde; ... Çerkezköy Şubesine ait 30/10/2018 tanzim tarihli ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin, ..., ... Rent Acar olup hamiline düzenlendiği, çekin arkasında sırayla ... ..., ... San. Ve Tic. A,Ş., ... San. Ve Tic. A.Ş. (tam ciro ile) , davalı ... Bankası A.Ş. Tekirdağ Şubesi'ne ciro edildiği, takip alacaklısı hamil tarafından 30 Ekim 2018 tarihinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız kaşesi verildiği anlaşılmıştır. Davacı taraf, çeki ciro ettiği dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş 'ye aralarında bulunan ilişki sebebiyle çek bedelini 22/11/2018 tarihinde ödediğini beyan ederek buna ilişkin ödeme tutanağı ibraz edilmiştir. Çekin görünüşe göre düzgün ciro silsilesi ile davalı alacaklı bankaya geçtiği, davalı bankanın yetkili hamil olduğu, çekin karşılıksız çıktığı anlaşılmakla, karşılıksız çıkan çek bedelinin takibe konu edilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir. TTK 818/1-e bendi atfı ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 687/1 maddesi gereğince, çekten dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendisi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri başvuran hamile karşı ileri süremez. Bu kuralın istisnası hamilin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi halidir. Çek keşidecisi ve cirantalar ancak çeki kendisine ibraz eden yetkili hamile ödeme yaparak borçtan kurtulabilir. Bu kuralın istisnası ise çekin zayi edilmesi halinde çek iptali kararı alan ve iptal kararını ibraz eden hamile yapılan ödemedir. Davacı tarafın çek keşide tarihinden ve karşılıksız işlemi yapıldıktan sonra aralarında ticari ilişki bulunan dava dışı ciranta ... San. ve Tic. A.Ş 'ye ödeme yapması davacının hamile karşı çekten kaynaklanan sorumluluğunu sona erdirmeyeceğinden, mahkemece davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2022 tarih ve 2021/984 E., 2022/113 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 07/01/2025