T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/816 Esas
KARAR NO: 2025/9
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/03/2022
NUMARASI: 2021/223 E. - 2022/280 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/01/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacılar vekili dilekçesinde özetle; 07/09/2020 tarihinde müvekkili ... Teknik'in faaliyet gösterdiği adreste meydana gelen hırsızlık hadisesinde hamili/lehtarı müvekkili şirket olan çeklerin çalındığını, olaya ilişkin Küçükçekmece CBS'nın 2020/39212 sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, ... Teknik'in hamili/lehtarı olduğu çeklerle ilgili Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/573 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, davaya konu çeklerle ilgili ödemeden men yasağı kararı verilip bankalara müzekkere yazıldığını, ayrıca mahkemeden tevdi mahalli tayini talep edildiği ve çek bedelinin yatırıldığını, müvekkilinin davaya konu çeki davalıya veya başka birine vermediğini, çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunu, müvekkilinin çeki diğer müvekkili ... Mekanik'ten aldığını, buna ilişkin tahsilat makbuzu ve cari hesap ilişkisine dair belgeleri ibraz ettiklerini, ... Teknik'ten sonra çek üzerinde ciro silsilesinin bozulduğunu, davalının yetkili hamil olmadığını, bu durumun ticari defter ve belgelerin incelenmesiyle görüleceğini tevzi bürosundan yapılan sorgulamada davalı tarafından değişik mahkemelerde ihtiyati haciz kararları alındığını, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kötü niyetin göstergesi olduğunu, müvekkilinden hırsızlık yoluyla alınan ve aynı cirantadan ciro yoluyla devralınan çeklerin 7 tanesinin davalı uhdesinde bulunmasının davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun ibaresi olduğunu belirterek davaya konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini ve TTK 792.maddesi gereği müvekkili ... Teknik'in yetkili son hamili olduğu çekin müvekkili şirkete iadesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; çek iptali davasının takip alacaklısının takip hakkını engellemediğini, davacının dava konusu çekin çalındığı, teslim edildiği hususunu ispat edemediğini, davacının basiretsiz ve ağır kusurlu davranışıyla oluşan zarardan tek sorumlu olduğunu, müvekkilinin dava konusu çekin meşru, haklı ve iyi niyetli hamili olduğunu, çekin zayi edilmiş olmasının müvekkilinin yetkili hamil olmasına engel teşkil etmediğini, çekin kötü niyetle iktisap edildiğinin kesin delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk derece mahkemesi kararında özetle; \"Davanın reddine, İİK 72/4.maddesi gereğince hesaplanan 12.000,00 TL tazminatın davacılardan alınarak davalıya verilmesine,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; menfi tespit davasında müvekkil ... Sis. San. Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen, lehtarı müvekkil ... Mekanik Ltd. Şti., cirantası ... Teknik A.Ş. olan, ... Bankası Ege Ticari Şubesi'ne ait 10/03/2021 ödeme tarihli ... seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çekin, kimliği henüz belirlenemeyen kişiler tarafından müvekkili şirket ... Teknik A.Ş. iş yerinden çalındığı ve çalınan çeklerin neredeyse tamamının ... isimli dava dışı şirketin cirosundan sonra çeki cirolayarak icra takibine koyarak müvekkiller aleyhine kötü niyetli şekilde hareket ettiğinin davaya dayanak olarak gösterildiğini, çekle ilgili olarak Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/573 Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığını, ödemeden men yasağı kararı da verildiğini, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/39212 Soruşturma sayılı dosyasıyla dava konusu çekle ilgili hırsızlık suçunun işlendiği iddiasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, dava konusu çekin müvekkili şirket cirosundan sonra cirolanarak tedavüle sokulduğunun öğrenilmesinin akabinde ise resmi belgede sahtecilik suçunun işlendiği iddiasıyla Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/81684 Soruşturma sayılı dosyasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu dosyanın Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/81672 Soruşturma sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verildiğini, dava konusu çeki de içerir şekilde soruşturmanın devam ettiğini, mahkemece bu soruşturma dosyalarının dava konusu çeki barındırmadığı yönünde gerçekle alakasız bir gerekçeye yer verildiğini, çalınan çekle ilgili olarak yürütülen soruşturmanın hukuk davası bakımından bekletici mesele yapılması gerektiğini, davalı ... İplik şirketiyle ilgili olarak İstanbul'da bulunan adliyelerde yapılan sorgularda kıymetli evraktan kaynaklanan birçok menfi tespit davası ve çek iptali davasının açıldığının tespit edilerek dilekçe ekinde dökümünün sunulduğunu, dava içeriklerinin hırsızlık sonucu ele geçen çeklerin sürekli şekilde davalı ... İplik şirketi tarafından icra takibine konulmasıyla ilgili olduğu tespit edildiğini, mahkemece bu dava dosyaları celp edilerek incelenmeden yetersiz inceleme ile davanın reddine karar verildiğini. -Dava konusu çekin müvekkili ...'ten diğer müvekkili şirket ...'ye ciro edildiği, bu çek öncesinde ve sonrasında bu iki şirket arasında 2019 yılından süregelen 2020 yılında da devam eden ticari ilişkinin olduğu, dava konusu çekin her iki şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı müvekkil ... ile dava dışı ... Tekstil ve/veya davalı ... arasında ticari ilişki bulunmadığı, dava dışı ... Tekstil'e ait ticari defterlerin ibraz edilmediği, davalı ...'nin defter kayıtlarına göre ... ile ... arasında 2020 yılında ticari ilişkinin bulunduğu, davalı ... tarafından dava dışı ... aleyhine 5 adet fatura düzenlendiği ve bu faturaların toplamının 342.500,00 TL olmasına karşın davalının sunmuş olduğu 22/10/2020 onay tarihli BS formunda 2 adet 150.495,00 TL faturanın bildirilmiş olduğu, diğer 3 adet faturanın bildiriminin yapılmamış olduğunun mübrez bilirkişi raporuyla tespit edildiğini. -Bilirkişi raporunda da açıkça belirtildiği üzere davalı şirket ticari defterlerine çekleri kaydettiği tarihte fatura düzenlendiğini, her çek kaydının yapıldığı tarihte fatura düzenleyen davalı şirketin fatura ve çek kaydı işlemini sürekli olarak aynı tarihte yapmasının dahi çeklere dayanak oluşturması amacıyla fatura tanzim ettiğini açıkça gösterdiğini, davalı şirket ile dava dışı ... şirketi hakkında tarafımızca yapılan araştırmalarda bu şirketlerin merkez olarak beyan ettikleri adreslerdeki yerlerin boş birer dükkandan ibaret olan yerler olduklarının tespit edildiğini, davalı şirket ile ... arasındaki faturaların gerçek bir alım satım ilişkisinden dolayı değil, yalnızca elde edilen çeklere dayanak oluşturmak amacıyla düzenlendiği kanısı ortaya çıktığını, mahkemenin davalı tarafın kötüniyetinin ispat edilemediğine ilişkin gerekçesinin yerinde olmadığını beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; keşideci, ciranta ve lehtar imzasının inkar edilmediğini, davacının müvekkilinin çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerektiğini, çeki elinde bulunduran hamilin çeki elde etme sebebini ispatla yükümlü olmadığını, aksi düşüncenin kabulünün mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağını, ticari defter ve belgeleri sunma yükümlülükleri olmamasına rağmen sunulan belgelerden dava dışı ciranta ile müvekkili arasında faturaya dayalı ticari ilişki bulunduğunun tespit edildiğini, müvekkili aleyhine sonuçlanmış bir soruşturma yada ceza davası bulunmadığını, davacı iddiasının aksine çekin çalındığının dahi ispatlanamadığını, müvekkilinin iyi niyetli ve yetkili hamil olduğunu beyanla davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine, davacı aleyhine dava konusu alacağın %20 'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Davanın konusu İİK 72. maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır. Davacılar vekilinin dava dilekçesinde; ... Bankası Ege Ticari Şubesi'ne ait 10/03/2021 ödeme tarihli ... seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çekin, kimliği henüz belirlenemeyen kişiler tarafından müvekkili şirket ... Teknik A.Ş. iş yerinden çalındığı ve çalınan çeklerin neredeyse tamamının ... isimli dava dışı şirketin cirosundan sonra çeki cirolayarak icra takibine koyarak müvekkiller aleyhine kötü niyetli şekilde hareket ettiğini, en son cirantanın ise davalı ... Tekstil San.Tic.Ltd.Şti. olduğunu ileri sürerek müvekkillerinin borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davaya konu çek örneğinin incelenmesinde; ... Bankası Ege Ticari Şubesi'ne ait 10/03/2021 ödeme tarihli ... seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Sistemleri San. Ve Tic. A.Ş., lehtarının davacı ... San. Tic. Ltd. Şti., çekin arkasında sırasıyla lehtar ciranta kaşe ve imzasından sonra cirantalar ... San. Tic. A.Ş., ...Tic. Ltd. Şti. Ve ... San. Tic. Ltd. Şti., ... Bankası Bağcılar Şubesi'nin cirosunun bulunduğu, çekin 10/03/2021 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ödemeden men yasağı gereğince işlem yapılamadığının şerh verildiği anlaşılmıştır. 6102 sayılı TTK’nin 792. Maddesine göre, zayi olan çekte menfi talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.Davacıların çekte keşideci, lehtar ve ciranta oldukları, çekteki imzalarını inkar etmedikleri, çekin davacılardan ... Teknik A.Ş.'nin iş yerinden çalındığını ve davalı ... San.Tic.Ltd.Şti.'nin kötüniyetli hareket ettiğini ileri sürdüğü anlaşılmaktadır. TTK 792.maddesi gereğince davacı keşideci ve cirantaların dava konusu çekten kaynaklanan sorumluluğundan kurtulabilmesi için çalınan çekin davalı tarafından kötü niyetli ya da ağır kusurlu olarak elde edildiği ve icraya konduğunu kanıtlaması gerektiği , bu hususta davacı tarafça savcılık başvurularına ve davalı ... Limited Şirketi aleyhine açılan ve davacı tarafça çalıntı çeklerden dolayı açıldığı ileri sürülen menfi tespit davalarına delil olarak dayanıldığı anlaşılmıştır. Mahkemece Bakırköy Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosundan davalı ... Limited Şirketi aleyhine açılan davalara ilişkin tevzi listesinin celp edildiği, tevzi listesinden davalı şirket aleyhine, davacısı farklı olan kambiyo senedine dayalı birçok menfi davasının bulunduğunun anlaşıldığı, mahkemece bu davalara ilişkin dava, cevap dilekçeleri ve mahkeme kararlarının getirtilmediği, mahkemece savcılık dosyalarının getirtilerek incelenmişse de, bu dosyalardan, İstanbul CBS'nın 2021/14043 soruşturma sayılı dosyasında müştekinin ... Teknik ve ... olduğu, şüphelilerin ... yetkilisi ile ... Tekstil yetkilisi hakkında genel bir suç duyurusuna ilişkin olduğunun anlaşıldığı, mahkemece dava konusu çekin şikayete konu olmadığı gerekçesiyle değerlendirilmemesinin yerinde olmadığı, yine mahkemece alınan bilirkişi raporundaki, davacı ... şirketinin defterlerinde davalı ... Tekstil şirketi arasında ticari ilişki bulunmadığına ilişkin tespit ve davalı şirket ile dava dışı ... şirketi arasındaki ticari ilişkiye ilişkin tespitlerin ve davacı vekilinin davalının çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğine yönelik iddiasının yeterli şekilde incelenmediği kanaatiyle (bkz YARGITAY 11. Hukuk Dairesi, 2020/5570 - 2021/4450 sayılı, tarihli 26.05.2021 kararı) davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacılar vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2- Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/03/2022 tarih, 2021/223 E. 2022/280 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacılar tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 07/01/2025