T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1232 Esas
KARAR NO:2025/13
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN\t
MAHKEMESİ:İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:16/11/2020
NUMARASI:2019/447 Esas, 2020/681 Karar
DAVA:ALACAK (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:02/01/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; ... merkezi kurmak isteyen davalı şirket ile ... Merkezi kurulumu hakkında danışmanlık yapan müvekkili arasında 30/11/2017 tarihli \"... Merkezi Analiz, Kurulum ve Sürdürme Danışmanlığı\" sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşmenin imzası sırasında ödenmesi gereken 4.000,00 TL + KDV +stopaj ödemesini yaptığını, müvekkilinin ... merkezi kurulumu hakkında ilgili Bakanlığa başvurması için gereken tüm hazırlık ve yönlendirmeleri davalıya sağladığını, son olarak kamera ve personel kayıt sisteminin tamamlanmasının gerekeceğini, ancak sözleşmenin 4/b maddesi gereği danışmana başvuru süreci hakkında her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlü olan davalının, müvekkilinin kameraların durumu ile ilgili 02/01/2018 tarihli e-postasına cevap vermediğini, sonrasında şifahen müvekkili ile çalışılmayacağının beyan edildiğini, bunun üzerine 16/02/2018 tarihli ihtarname ile; bilgi akışı sağlanmadan şirkete danışmanlık hizmet sağlanmasının mümkün olmadığı, bu durumda şirketin ... Merkezi kurmaktan vazgeçmiş sayılacağı ve sözleşmenin 8. maddesi gereği sözleşme bedelinin tamamından sorumlu olunacağı hususlarını davalıya bildirdiklerini, 12/03/2018 tarihli ihtarname ile de sözleşmenin 8. maddesi gereği sözleşme bedelinin üç gün içinde ödenmesini talep ettiklerini, ancak davalının ödeme yapmadığını ve tanınan ödeme süresi sonunda temerrüde düştüğünü, TBK'nın 408. maddesi uyarınca işverenin işgörme ediminin yerine getirilmesini kusuruyla engellerse işçiye ücretini ödemekle yükümlü olduğunu, arabulucuya başvurmalarına rağmen anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 4.500,00 TL'nin 22.03.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 27.10.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile; talebini 21.500,00 TL artırarak 26.000,00 TL'nin 22.03.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının sözleşme gereği ortaya çıkacak stopaj ve KDV giderinden sorumlu olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevabında; müvekkili adına sözleşme imzalayan çalışanların müvekkili temsile yetkili olmadığını, bu nedenle geçersiz sözleşmedeki yetki şartı geçerli olmadığından davada müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesi olan Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, alacağın belirlenebilir olması nedeniyle kısmi dava açılamayacağını, müvekkili şirketin matbaacılık sektöründe hammade ürettiğini, davacının ... merkezi kurmanın aşamalarını ve inceliklerini anlatmak yerine, ... Merkezi kurmak bahanesi ile Devletten nasıl teşvik alınacağı, hangi prosedürleri yapmayıpta nasıl yapılmış gibi gösterileceğini anlattığını, davacının, üretimdeki tüm işlerin ...'de yapılmış gibi gösterilmesi halinde üretimde çalışan işçilerin ... Merkezinde çalışıyormuş gibi teşvik alınacağı yönündeki yasa dışı teklifi üzerine artık kendisi ile çalışılmayacağını ifade ettiklerini, dünya üzerinde çok sayıda ülkede faaliyet gösteren müvekkili şirketin hukuk kurallarına uyma konusunda titiz davrandığını, davacının hukuka aykırı yaklaşımı nedeni sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece; davalının haklı bir neden olmadan sözleşmeyi feshettiği ve başka bir firmadan aldığı hizmet sonucu ... merkezi belgesi başvurusunun onaylandığı, sözleşmenin 8.b maddesinin 7. ve 9. maddeler ile birlikte değerlendirilmesinde bu hükmün esasında; davalının yanlış bilgi vermesi sonucu Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından projenin durdurulması ya da davalının projeden vazgeçmesi hallerinin yaptırımı olarak düzenlendiği, maddenin devamında bu hallerde sözleşmenin feshedileceğinin ve sözleşme kapsamında alınan yazım ve kabul bedelinin iade edilmeyeceğinin düzenlendiği, dolayısıyla yazım ve kabul bedelinin alınması aşamasından sonra davalının projeden vazgeçmesi halinde 8.b maddesinin uygulanabileceği, yazım bedelinin sözleşmenin 7. maddesinin (a) bendinde düzenlenen sözleşme imzalandığında ödenecek 4.000,00 TL+KDV+STOPAJ ödemesi olduğu, kabul bedelinin ise 7. maddenin (b) bendinde düzenlenen başvurunun kabul edilmesi ve ... Merkezi belgesi alınması sonucunda yapılacak 10.000 TL+KDV ödemesi olduğu, bu durumda sözleşmenin 8-b maddesinin, projenin kabul edilip ... Merkezi Belgesi alınmasından sonra davalının yanlış bilgi vermesi nedeniyle Bilim ve Sanayi Bakanlığı tarafından projenin durdurulması ya da projenin kabul edilip ... Merkezi belgesi alındıktan sonra davalının projeden vazgeçmesi halinde uygulanabileceği sonucuna varıldığı, buna göre proje onaylanmadan ve... Merkezi belgesi alınmadan, kuruluş aşamasında sözleşme feshedildiğinden, sözleşmenin 8.b maddesinin somut olaya uygulanamayacağı, sözleşmede ... Merkezi belgesi alınmadan davalının sözleşmeyi haklı bir neden olmaksızın feshetmesi hali için cezai şart öngörülmediği, davacının talep edebileceği bir cezai şart alacağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; davalının haklı neden olmadan sözleşmeyi feshettiğini, müvekkilinin genel hükümlere göre davalının sözleşmeden doğan borcunu yerine getirmemesi nedeniyle doğan zararını talep edebileceğini, sözleşmenin yerine getirilmesi halinde müvekkilinin sözleşmenin imzası aşamasında aldığı bedelin düşülmesinden sonra kalan 10.000,00 TL ile üçer aylık dönemlerde 2.000,00 'er TL olmak üzere 16.000,00 TL olarak toplam 26.000,00 TL'yi hakedeceğini belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:Dava, sözleşmenin haksız feshedildiği iddiasıyla sözleşme bedelinin ödenmesi istemine ilişkindir.Mahkemece; sözleşmenin 8.b maddesi gereği, ... Merkezi Belgesi alınmasından sonra davalının yanlış bilgi vermesi nedeniyle Bilim ve Sanayi Bakanlığı tarafından projenin durdurulması ya da projenin kabul edilip ... Merkezi belgesi alındıktan sonra davalının projeden vazgeçmesi halinde sözleşme ücretinin istenebileceği, oysa davalının ... belgesi alınmadan sözleşmeyi feshettiği, ...Merkezi belgesi alınmadan, kuruluş aşamasında sözleşme feshedildiğinden, sözleşmenin 8.b maddesinin somut olaya uygulanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.1-Davalı taraf, sözleşmenin yetkisiz temsilcileri tarafından imzalandığını, bu nedenle geçersiz olduğunu, ayrıca davacının resmi mercilere hukuka aykırı başvuru yapılmasını talep etmesi nedeniyle haklı nedenle sözleşmeyi feshettiklerini savunmuştur. İlk derece mahkemesi; davalının sözleşmeyi benimseyip imza aşamasında ödeme yapması nedeniyle sözleşmenin geçerli olduğu, ayrıca davacının hukuka aykırı istemleri nedeniyle sözleşmenin feshedildiğine dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığı, bu nedenle davalının haklı bir neden olmadan sözleşmeyi feshettiği kabul edilmiştir. Hüküm bu yönden istinaf edilmediğinden, artık sözleşmenin geçerli olduğu ve davalının sözleşmeyi haklı neden olmadan feshettiğinin kabulü gerekir.2- Bu durumda sözleşmenin davalı tarafından haklı neden olmadan feshi nedeniyle davacının sözleşme bedelini talep edip edemeyeceği hususunda durulmalıdır. Taraflar arasındaki sözleşmede davacının edimi iki aşamadan oluşmaktadır. Sözleşmenin ilk aşaması, davacının ... Merkezinin kurulması aşamasındaki yükümlülüklerine, ikinci aşaması ise ... Merkezinin kurulmasını takip eden 24 aylık dönemde davacının gözetim danışmanlığına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmenin Hizmet Bedeli başlıklı 7 maddesinde; sözleşmenin imzalanmasında 4.000,00 TL + KDV+ stopaj, ... Merkezi belgesi alındığında 10.000,00 TL+ KDV+ stopaj hizmet bedeli kararlaştırılmıştır. Aynı madde de 24 ay sürecek teknik sürdürme danışmanlığı hizmeti için de üçer aylık dönemler halinde 2.000,00 TL + KDV+ stopaj hizmet bedeli kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.Sözleşmenin 8.b maddesi ise; \"Çalışma süreci içerisinde proje çalışmalarının işletme veya Firmanın yanlış bilgi vermesi sonucunda Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından durdurulması yada firmanın vazgeçmesi durumunda sözleşme fesh edilecek ve sözleşme kapsamında alınan yazım bedeli ve kabul bedeli iade edilmeyecek, sözleşmede yazılı ücretlerin tamamı defaten DANIŞMAN'a ödenecektir\" hükmünü içermektedir. Somut olayda, ... Merkezinin kurulması aşamasında ve henüz ... Merkezi belgesi alınmadan, davalı işsahibinin davacının işgörme edimini yerine getirmesini engellediği ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sona erdiği anlaşılmaktadır. TBK'nın 408. maddesi uyarınca işverenin işgörme ediminin yerine getirilmesini kusuruyla engellerse işçiye ücretini ödemekle yükümlüdür. Taraflar arasındaki sözleşmenin 8.b maddesinde de işsahibinin vazgeçmesi durumunda sözleşme bedelinin herhangi bir gider düşülmeden davacı danışmana ödeneceği kararlaştırılmıştır. Anılan madde de çalışma süreci içerisinde davalı işsahibinin vazgeçmesi durumunda sözleşmede yazılı ücretlerin davacıya ödeneceği kararlaştırıldığına göre, mahkemenin, anılan maddenin sadece ... Merkezi belgesi alınmasından sonra firmanın vazgeçmesini kapsadığı yönündeki gerekçesi yerinde görülmemiştir. Ancak sözleşme, davacının ... Merkezi belgesi alınmasına yönelik danışmanlık hizmeti yanında, belge alınmasından ve ... Merkezi kurulmasından sonra davacının 24 aylık gözetim danışmanlığı hizmetini de kapsamaktadır. Sözleşme ise ... Merkezi Belgesi alınmadan sona ermiştir. Sözleşmenin hem ...Merkezi belgesi alınmasına kadar üstlenilen hususları, hem de belgenin alınmasından sonra gözetim danışmanlığı şeklinde iki ayrı hizmetin birleştirilmesi şeklinde oluşması, gözetim danışmanlığına ilişkin hizmetin henüz doğmaması ve sözleşmenin 8.b madddesinde açık bir ifade de bulunulmaması karşısında, davacının 8.b maddesi kapsamında ancak sözleşmenin imzası aşamasında ödenen bedel ile ile ... Merkezi belgesi alındığında kararlaştırılan hizmet bedelini alabileceği, henüz ifasına başlanmamış gözetim danışmanlığı hizmet bedelini talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Buna göre davacıya sözleşmenin imzası aşamasında ödenmesi gereken ücretin ödendiği gözetildiğinde, ... Merkezi Belgesi alındığında ödenmesi gereken 10.000,00 TL+ KDV+ stopaj giderinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, davanın tamamen reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere, 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/447 Esas, 2020/681 Karar ve 16/11/2020 tarihli kararının HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE, 2-a)Davanın KISMEN KABULÜNE,10.000,00 TL 22/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, sözleşme gereğince ortaya çıkacak olan KDV ve Stopaj giderlerinden davalının sorumlu olacağının TESPİTİNE,b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 683,10 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 76,85 TL peşin harç + 367,17 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 444,02 TL harcın mahsubu ile bakiye 239,08 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,c)Davacı tarafından karşılanan 76,85 TL peşin harç, 367,17 TL ıslah harcı ile 44,40 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 488,42 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,d)Davacı tarafından yapılan yargılama gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere 2.813,70 TL yargılama giderinden davanın kabul-ret oranına göre hesaplanan 1.082,19 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,e)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,f)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince taktir olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,g)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince taktir olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya VERİLMESİNE,
İstinaf Giderleri Yönünden 3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 556,10 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 59,30 TL istinaf karar harcı ile 33,50 TL istinaf yargılama gideri olmak üzere toplam 254,90 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,5-HMK 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının hüküm kesinleştikten sonra yatıran tarafa İADESİNE, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b/2 bendi ile aynı yasanın 362/1-a bendi gereğince kesin olmak üzere üye hakim ...'ın karşı oyu ile oyçokluğuyla karar verildi.02/01/2025
MUHALEFET ŞERHİ:Sözleşleşmenin 8.b maddesi gereği ... Merkezi belgesi alındığında davacıya ödenmesi gereken 10.000,00 TL alacak yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği yönünde sayın çoğunluk ile aramızda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ancak usulünce harcı yatırılarak açılmış bir dava bulunmadığından ve ayrıca miktarı da belirsiz olduğundan, KDV ve stopaj gideri hakkında karar verilmemesi görüşünde olduğumdan karara muhalif kaldığımı belirtirim.