T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t: 2024/2422
KARAR NO\t\t: 2024/2177
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 18/09/2024
NUMARASI\t\t: 2024/228 Esas 2024/680 Karar
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ\t: 30/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 30/12/2024
\tİzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 18/09/2024 tarih 2024/228 Esas 2024/680 Karar nolu ilamına karşı, istinaf yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup dosya heyetçe incelendi;
I.DAVA:
Davacı;mülkiyeti davacı şirkete ait olan ... İli, ... İlçesi, ... köyü, ... mevkii, ... Ada, ... parsel ile ... parsel numaralı taşınmazlarda davalı şirketin haksız işgal ve kullanımı nedeniyle ecrimisil bedelinin tespiti ile davalıdan alınmasına yönelik olarak HMK 107/1. Maddesine göre belirsiz alacak davası açtıklarını, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2016/1114 Esas sayılı dosyasında görülen davada, mahkeme tarafından benimsenip hükme esas alınan 25/08/2017 tarihli ek bilirkişi raporunda \"davalı tarafından haksız işgal edilen 12.000 m2 alan ve üzerinde kurulu yapı ve tesislerin 09/09/2011 ile 28/01/2016 tarihleri arası dönem için ecri misil bedeli 39.608,22-TL\" olarak hesaplandığını, söz konusu ek bilirkişi raporundaki eksik hesaplamaya karşı itirazların mahkeme tarafından reddedildiğini, mahkeme tarafından verilen 30/10/2018 tarihli nihai kararda, söz konusu ek raporda belirlenen ecri misil miktarı kabul edilerek, davada talep edilen 5.000,00-TL ecri misil bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin ecri misil talebinin saklı tutulmasına karar verildiğini, karara karşı istinaf kanun yoluna başvuru üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi' nin 25/03/2021 tarih ve 2019/1760 Esas, 2021/723 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar verildiğini, toplam 39.608,22-TL ecri misil alacağı bulunduğunun kesinleşen mahkeme kararı ile belirlendiğini, belirsiz alacak davası olan ilk davada fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00-TL ecrimisil alacağı talep edildiğini, mahkeme tarafından da bu miktarın hüküm altına alınıp hesaplanan fazlaya ilişkin ecri misil talebinin saklı tutulmasına karar verildiği için bakiye 34.608,22-TL ecrimisil alacağının 08/09/2016 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınmasını istemiştir.
II.CEVAP:
Davalı; davacı tarafın, dava konusu parsellerin mülkiyetini 1981 yılında iktisap ettiğini, davalı şirketin ise komşu parsellerde 1992 tarihinden itibaren malik durumunda olduğunu, aradan 24 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra davalı şirketten haksız zilyetliğe dayalı ecri misil talebinde bulunmanın öncelikle MK. md: 2, md: 3’te tanımı yapılan“Dürüst davranma” ve “İyi niyet” prensipleri ile bağdaştırılamayacağını, davacı tarafın, davalı şirket ile aynı ticari iştigal alanı içerisinde faaliyet göstermekte olduğunu, tavukçuluk işi ile iştigal eden davacının kendi iştigal alanına giren dava konusu tesisleri yıllarca komşu parselde faaliyet gösteren davalının haksız zilyetliği altına terk etmeyeceğinin hayatın olağan akışı gereği olduğunu, davacının taleplerini kabul anlamına gelmemek üzere; davacının taleplerinin zamanaşımına uğramış olduğunu, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1114 Esas sayılı dosyasında hüküm altına alınan ecrimisil bedelinin 5.000,00 TL olup, bakiye kısmı için mahkemece hüküm tesis edilmemiş olduğunu, kaldı ki 5.000,00 TL'lik ecrimisil talebinin de zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddini savunmuştur.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 18/09/2024 tarih 2024/228 Esas 2024/680 Karar nolu ilamı ile; \"1-davanın zamanaşımı nedeniyle reddine\" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF:
A. İstinaf yoluna başvuranlar:
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B. İstinaf Sebepleri:
Davalı vekili; tarafların bilirkişi rapor taleplerinin ve itirazlarının dikkate alınması gerektiği H.M.K madde 27’ye aykırılık teşkil edeceği belirtildiğini, yerel mahkeme ise bilirkişi incelemesi talebimizi dikkate almayarak ilk celsede karar verdiğini, daha sonrasında yazılan gerekçeli kararda dayanak olarak İzmir 3. ATM'nin 2016/1114 E. Sayılı dosyası kapsamında alınan ilk bilirkişi raporunun alındığı ve bu kapsamda karar verildiği belirtildiğini, gerekçeli kararda diğer dosyadaki bilirkişi raporuna yapmış olduğumuz itiraz ve beyanlar hiç dikkate alınmadığını, önceki bilirkişi raporu çok eski zamanda alınmış olup geçerliliğini yitirmiş durumda olduğunu, öncelikle yerel mahkeme kararının usul açısından değerlendirilerek usule aykırı olarak verilmesi nedeniyle kaldırılmasını, davacı taraf, Türk Ticaret Kanunu ilgili hükümleri gereğince “Tacir vasfını haiz bir sermaye şirketi” olup aynı yasa hükmü gereğince “Basiretli bir tacir gibi hareket etmek yükümü” altında olduğunu, davacı taraf, dava konusu parsellerin mülkiyetini1981 yılında iktisap ettiğini, davalı şirket ise komşu parsellerde 1992 tarihinden itibaren malik durumunda olduğunu, aradan 24 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra davalı şirketten haksız zilyetliğe dayalı ecri misil talebinde bulunmak öncelikle MK. md: 2, md: 3’te tanımı yapılan“Dürüst davranma” ve “İyi niyet” prensipleri ile bağdaştırılamayacağını, Yerleşik Yargıtay kararları, taşınmaz üzerinde ortak bir kanuni ya da akdi bağın varlığının bulunduğu durumlara ilişkin değil doğrudan doğruya “kötü niyetli haksız zilyetlik” halinin hangi hallerde oluşamayacağını gösteren mahkemedeki dava konusu olayla bire bir ayniyet taşıyan yerleşik kararlar olduğunu, davacı taraf, davalı şirket ile aynı ticari iştigal alanı içerisinde faaliyet gösterdiğini, tavukçuluk işi ile iştigal eden davacının kendi iştigal alanına giren dava konusu tesisleri yıllarca komşu parselde faaliyet gösteren davalının haksız zilyetliği altına terk etmeyeceği hayatın olağan akışı gereği olduğunu, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce 2024/ 228 Esas. tarih ve sayılı dosya kapsamında verilen karar usul ve esasa aykırı olup Sayın Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairenizce kaldırılmasına karar verilmesini, istinaf incelemesi süresince icranın geri bırakılmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe:
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:
Dava, ecrimisil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk:
2.1. 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı
2.2.YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı
2.3.25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
2.4.HMK'nın 266 vd. maddeleri
2.5.Türk Medeni Kanunu 995.maddesi
3. Değerlendirme:
Gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.
Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)
25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.
Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.
Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.
Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.
İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.
Somut olay yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkeler doğrultusunda değerlendirildiğinde, davacının iş bu davada davalı aleyhine açmış olduğu ve daha önceden lehine sonuçlanan davada saklı tuttuğu fazlaya ilişkin ecrimisil talebine dayalı olarak talepte bulunduğu, çekişme konusu taşınmazda ecrimisil taktir edilen ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu dönemlerde davacının malik olduğu, ecrimisil taktir edilen dönemlerde davalının taşınmazda kayda yada mülkiyete dayalı bir hakkının bulunmadığı, malikin taşınmazı kullanma ve ondan yararlanma haklarının engellediği anlaşıldığından davacının Türk Medeni Kanunu'nun 683.maddesinden kaynaklanan mülkiyet hakkına değer verilerek, taşınmazın fiili durumu ve nitelikleri de gözetilerek kesinleşen dosyada hesaplanan değere ve saklı tutulan haklara göre ecrimisile hükmedildiği gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Hal böyle olunca 6100 sayılı HMK'nin 355. maddesi uyarınca istinafa gelenin sıfatı, istinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri ve istinaf incelemesinin kapsamı gözetilerek yapılan inceleme sonucunda davalının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nin 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR:
Açıklanan Sebeplerle;
1 - İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 18/09/2024 tarih 2024/228 Esas 2024/680 Karar nolu ilamına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2 - Alınması gereken 2.364,08-TL istinaf karar harcından, istinaf kanun yoluna başvuru sırasında yatırılan 592,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.772,08-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3 - İstinaf yoluna başvuru giderlerinden kalan kısmın yatıran tarafa iadesine,
4 - Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 30/12/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.