T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1755 Esas
KARAR NO: 2024/2120 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2022/622 Esas - 2024/20 Karar
TARİH: 08/01/2024
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
KARAR TARİHİ: 26/12/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... vergi numaralı ... Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi olarak, ... Mah. ... Sok. ... Tekstil No: ... İçkapı No: .. Zeytinburnu/İSTANBUL adresinde şirketlerinin merkezi bulunduğu, ticari defter ve kayıtların e-defter olarak şirket merkezimizdeki cihazlarında saklandığını, şirket cihazının siber saldırıya maruz kaldığını, cihaza bağlı sabit disklerde resmi evrak ve ticari e-defterlerinin çalındığını ve taraflarından fidye talep edildiğini, bunun üzerine şirket cihazına bağlı sabit disklerde bulunan ticari e-defter ve kayıtlarının kurtarılması için 06/07/2022 tarihinde ... Veri Kurtarma Merkzi'nden destek aldıklarını ancak siber saldırıya maruz kalan verilerin geri kurtarılamayacak durumda olduğunu belirttiğini, tacir olarak saklamakla yükümlü oldukları defter ve belgelerini kurtaramayacaklarını 06/07/2022 tarihinde öğrendiklerini, bu saldırı sonucunda; 2018, 2019, 2020, 2021 yılları ve 2022 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran ayı dönemlerine ait e-defter dosyalarının kurtarılamadığını belirterek ilgili dönemlere ait zayi olmuş resmi evrak ve ticari e-defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini arz ve talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 08/01/2024 tarih ve 2022/622 Esas - 2024/20 Karar sayılı kararında; \"Dava, zayi nedeniyle zayi belgesi verilmesi istiğine ilişkindir. Dava tarihi itibariyle somut uyuşmazlığa 6103 sayılı kanun uyarıca 6102 sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerekir. \"T.C.İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 43. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: 2021/460 KARAR NO : 2021/1659... \"TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir. Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir\" Yukarıda açıklandığı üzere TTK 82. madde gereğince bir tacire zayi belgesinin verilebilmesi için ikincil örneklerinin bulunmaması halinde zayi belgesi verilmesini talep edilebileceği ancak ... Teknolojileri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin yazı cevabında davacı şirketin ... Finansman paketi ve e-defter aboneliği bulunduğunu ve 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının yedeklendiğini belirttiğinden iş bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.\"gerekçesi ile, ''Davanın REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından açılan Zayi Belgesi Verilmesi istemli Davasında 08.01.2024 Tarihli gerekçeli kararın hatalı olup kaldırılması gerektiğini, İlk derece mahkemesi gerekçeli kararının ''Yukarıda açıklandığı üzere TTK 82. madde gereğince bir tacire zayi belgesinin verilebilmesi için ikincil örneklerinin bulunmaması halinde zayi belgesi verilmesini talep edilebileceği ancak ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin yazı cevabında davacı şirketin ... Finansman paketi ve e-defter aboneliği bulunduğunu ve 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının yedeklendiğini belirttiğinden iş bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerekmiş'' şeklinde olduğunu, Yukarıda belirtilen gerekçeli kararda görüldüğü üzere müvekkili şirket adına talep edilen zayi belgesi taleplerinin ... Sanayi Ticaret A.Ş. Yazı cevabına istinaden ... paketi ve e-defter aboneliği bulunduğu ve 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının yedeklendiğini belirttiğinden huzurda ki davanın reddedildiğini ancak ... Teknolojileri'nin hatalı olarak dosyaya sunmuş olduğu yazılı beyanlara bakılarak hüküm kurulmuş olmasının isabetsiz olduğunu; dava dosyasına ... Teknolojilerinin cevabi yazısı geldikten sonra müvekkili şirket ... Teknolojilerinden 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının kayıt edildiğini mahkemeye bildirmiş oldukları, bu nedenle bu belgelerin şirketlerine verilmesini talep ettiğinde ... Teknolojileri'nin böyle bir kayıt bizde yok demek suretiyle cevap verdiğini; hal böyle olunca ... Teknolojilerinin dava dosyasına sunmuş olduğu cevabi yazının doğru bilgiler içermediği, 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının kayıt edilmediği açık bir şekilde anlaşılır hale geldiğini; İlk derece mahkemesi'nin gerekçeli kararda belirtmiş olduğu ve davanın reddine karar verilmesinin asıl sebebi olan ... Teknolojilerinin cevabının doğru bilgiler içerip içermediği araştırılmadan hüküm kurulduğunu; iş bu nedenle usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılması gerektiğini, İlk derece mahkemesi ... Sanayi Ticaret A.Ş.'nin cevabi yazısında belirtmiş olduğu ... Finansman paketi ve e-defter aboneliği bulunduğu ve 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının yedeklendiğini belirtmesi üzerine bu belgelerin gerçekten olup olmadığının tespiti için mahkemeye belgelerin celbini istemesi gerekirken beyanın esasa alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu; hal böyle olunca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak ... Teknolojileri Sanayi Ticaret A.Ş'den var olduğunu iddia ettiği belgelerin dosyaya celbini, ilgili tarihlerde bu belgelerin eksiksiz olup olmadığı araştırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiğini, Yukarıda kısaca arz ve izah etmiş olunan nedenler ve mahkemenin resen araştıracağı hususlarla birlikte usul ve yasaya aykırı bulunan karara karşı itirazları içerir iş bu dilekçeyi verme zorunluluğunun hasıl olduğunu, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ve mahkemenin resen araştıracağı hususlarla birlikte, İstinaf başvurumuzun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesinin usul ve yasaya aykırı bulunan yukarıda esas ve karar numarası yazılı olan kararının kaldırılmasına, Her halükarda, esasa dair, beyan ve taleplerimiz doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK 82/7 m. uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. TTK'nın 82/7. maddesinde; \"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır. TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi \"Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.\" şeklindedir. 19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir. Tebliğin 7.1. maddesinde \"e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.\" düzenlemesi yapılmıştır. Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır. Mahkemece Davutpaşa ve Atışalanı Vergi Dairesi Müdürlükleri'ne ayrı ayrı yazılan yazılara; davacı şirketin 2018,2019,2020,2021 yıllarına ve 2022 yılı Ocak-şubat-mart-nisan-mayıs-haziran aylarına ilişkin yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterlerinin ikincil örneklerinin uhdelerinde bulunmadığı yönünde cevap verildiği, yine Sultangazi ve Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlükleri'nce davacı şirketin herhangi bir vergi borcunun bulunmadığının bildirildiği, Zeytinburnu Spsyal Güvenlik Müdürlüğü'ne yazılan yazıya, davacı şirketin 14.772,00 TL (cari dönem) borcunun bulunduğu bildirilerek cevap verildiği anlaşılmıştır. Dava dilekçesine eklenen, ayrıca mahkemece celbedilen ... veri kurtarma merkezi tarafından düzenlenen sabit sürücülerden veri kurtarma raporunda, davacı şirket tarafından getirilen şirket cihazına bağlı sabit disklerdeki verilerinin kurtarılmasına dair kontroller yapılmış olup verilerin tekrar geri getirilememesini sağlayan yazılımlar ile verilerin tamamının kurtarılamayacak şekilde siber saldırıya maruz kaldığının belirlendiği, “fidye saldırısı” olarak adlandırılan sunucuya sızarak, şirket cihazına bağlı ... model .... seri numaralı ve ... model ... seri numaralı sabit sürücülerdeki dosyaların uzantısı ile birlikte yeniden yapılandırıp “...” şekline şifreli bir yapıya çevirerek dosya yapısının bozulmasına sebep olunduğu, verilerin kurtarılamaz hale getirilmesine sebep olan fidye saldırısı diye bilinen saldırıda dosyaların 64 bit ile şifrelenip verilerin ulaşılamamasına sebep olunduğu,bu sebeple 2018, 2019, 2020, 2021 yılları ve 2022 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran ayı dönemlerine ait e-defter dosyalarının kurtarılamadığı belirtilmiştir. Davacı şirket yetkilisinin 03/02/2023 tarihli beyan dilekçesi ile, şirketin ticari defterlerinin e-kayıtlarının tutulması için ... San. Tic. A.Ş. yazılım şirketi ile sözleşmesi bulunduğunun bildirildiği, bunun üzerine mahkemece anılan şirkete yazılan müzekkereye karşı ilgili şirket vekilinin 08/01/2024 tarihli dilekçe ile beyanda buluduğu ve davacı şirketin ilgili şirket nezdinde... paketi ve e-defter aboneliği bulunduğunun, 2018 Ocak ayından 2022 Eylül ayına kadar e-defter dosyalarının yedeklendiğinin tespit edildiğinin bildirildiği görülmüştür. Yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde, e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmadığı, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerin de temin edilememiş olması gerektiği, davacı şirketin anılan tebliğ çerçevesinde e-defter ve berat dosyalarının ikincil örneklerinin muhafazası için dava dışı ... San. Tic. A.Ş. İle anlaştığı, anılan şirket tarafından zayi nedeniyle iptali istenen e defter ve beratların ikincil yedeklerinin muhafaza edildiğinin bildirildiği, mahkemece bu gerekçelerle, zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından istemin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, bizzat davacı tarafından bildirilen şirkete yazılan yazıya verilen cevaba göre, mahkemece bu cevabın doğru olup olmadığının araştırılmasına ve ilgili şirketten defterlerin celbine gerek bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacı yanın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 26/12/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.