T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1553
KARAR NO: 2024/1817
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/05/2024
NUMARASI: 2023/772 E. - 2024/405 K.
DAVANIN KONUSU: Çek İptali
Taraflar arasındaki çek iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerle talebin feragat nedeniyle reddi kararına ve 27.05.2024 tarihli ek karara karşı, ilgili ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bankası Fatih şubesine ait, keşidecisi ... ve Demir Çelik olan, ... seri nolu 25/10/2023 vadeli 675.000,00 TL bedelli ve ... seri nolu, 26/10/2023 vadeli, 675.000,00 TL bedelli çekleri lehtarı olduğunu, müvekkilinin hamil olarak elinde bulundurduğu sırada çeklerin cebinden çalındığını/kaybolduğunu, şantiye sahasında gezerken düşürüldüğünün düşünüldüğünü ancak yapılan tüm aramalara rağmen çeklere ulaşılamadığını, çeklerin kaybı nedeniyle müvekkilinin çek sahibinden olan alacağını tahsil edememe riski ile karşı karşıya olduğunu ileri sürerek, çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Mahkememizce dava konusu çeklere ilişkin bilgilerin celbi için müzekkere yazıldığı, müzekkere cevaplarının geldiği, müzekkere cevapları doğrultusunda %25 teminat karşılığı çekler üzerine tedbir konulduğu, kararın infazı için ilgili bankalara müzekkere yazıldığı anlaşılmıştır. Celse arasında davaya müdahale talebinde bulunan ... vekili 01/11/2023 tarihli dilekçesi ile; davacı tarafça davaya konu edilen çeklerin kayıp olduğu iddialarının mesnetsiz ve borçtan kurtulmaya yönelik olduğunu, çeklerin ... plakalı Wolkswagen marka 2018 model kamyonet bedeli olarak ...'e verildiğini, ilgili çeklerin ödeme günü gelince çeklerin karşılıksız kaşesi yememek ve icra cezada çek şikayeti ile karşılaşmamak amacıyla bu davanın açıldığını, davacı ile çek keşidecisinin birlikte hareket ettiklerini, ... isimli şahsın müvekkiline olan borcu nedeniyle davaya konu bu iki çekin verildiğini, çek asıllarının tahsili amacıyla Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden takip yapıldığını ve çek asıllarının bu dosyada mevcut olduğunu beyan ederek çek ibraz ve karşılıksızdır ibaresi vurma için süre olup mahkememizce 25/10/2023 tarihli tensiple verilen ihtiyati tedbir konulmasına dair kararın kaldırılmasını, daha sonra yapılacak yargılama neticesinde davanın reddine ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Mahkememizin 02/11/2023 tarihli ara kararı ile, davacı tarafa çeklerin takibe konu edildiği belirtilerek i,stirdat davası açmak üzere 1 hafta kesin süre verilmiş, davacı vekiline yapılan tebligata rağmen herhangi bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmakla, verilen sürenin sonunda mahkememizce dava konusu çekler üzerindeki ödemeden men yasağının kaldırılmasına, davacı tarafça mahkememize yatırılan teminatın üzerine Erciş İcra Müdürlüğü tarafından ihtiyati haciz şerhi mevcut olduğundan bu hususta esas hükümle birlikte değerlendirme yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Dava, hukuki niteliği itibari ile zayi nedeni ile çek iptaline ilişkin olup, davacı vekili mahkememize sunduğu 16/05/2024 tarihli dilekçesi ile açtığı davadan feragat ettiğini bildirmiş, davacı vekilinin dosya içerisinde mevcut vekaletnamede davadan feragate yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır. HMK'nun 307-309 ve devamı maddeleri gereğince feragat davayı kesin hüküm gibi sonuçlandıran, karşı taraf ve mahkemenin muvafakatına bağlı olmayan taraf işlemi olmakla; davanın feragat nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" gerekçesiyle, davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir. Davacı vekili 24/05/2024 tarihli dilekçesinde özetle; gerekçeli kararın 6 nolu bendinde 27/10/2023 tarihinde İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile teminat üzerine ihtiyati haciz eklendiğinin yer aldığını, dosya içeriğine bakıldığında Erciş İcra Müdürlüğünün haczinin görünmediğini ileri sürerek, 6 nolu bentte yapılan maddi hatanın düzeltilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise 6 nolu bendin gerekçesinin açıklayıcı şekilde yazılmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesinin 27.05.2024 tarihli ek kararında; \"...İncelenen dilekçe ve dosya kapsamına göre; İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından 27/10/2023 tarihinde gönderilen yazı ile, davacının hak ve alacaklarına 1.000.000,00 TL. miktarında ihtiyati haciz şerhinin işlenmesine karar verilmesinin talep edildiği, Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından ise 01/11/2023 tarihli gönderilen yazı ile davacı tarafça yatırılan 337.500,00 TL. teminat üzerine ihtiyati haciz işlenmesinin talep edildiği anlaşılmıştır. Her ne kadar gerekçeli kararın 6 nolu bendinde teminat tutarının Erciş İcra Müdürlüğü haczi nedeniyle ilgili icra müdürlüğüne aktarılmasına karar verilmiş ise de; dosyada yapılan inceleme de mahkememizce alınan teminat üzerine Erciş İcra Dairesinden daha önce 27/10/2023 tarihinde İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında ihtiyati haciz şerhi işlendiği anlaşılmakla, dosyamızda tahsil edilen teminat tutarının İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinde esas takibe geçilmiş olması şartıyla bu icra müdürlüğüne aktarılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.\" gerekçesiyle, mahkememizin 17/05/2024 tarihli, 2023/772 Esas-2024/405 Karar sayılı kararının hüküm fıkrasında 6 nolu bendinde \" ...Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında \" kısmının \" İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında\" şeklinde düzeltilmesine karar verilmiştir. Bu kararlara karşı, müdahale talep eden ilgili vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Müdahile talep eden ilgili ... vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; her ne kadar yerel mahkeme tarafından dosyada bulunan teminatın Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına gönderilmesine karar verilmiş ise de, hem İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/67713 sayılı soruşturması hem de vekil hakkında yaptıkları şikayetleri neticesinde soruşturmanın devam ettiğini, danışıklı bir icra takibi neticesinde yapılan icra takibinin hukuken bir hüküm ifade etmediğini, bundan dolayı da iş bu icra dosyasına aktarılmasına karar verilen teminatın alacaklı oldukları dosyaya aktarılması gerektiğini, HMK'nın 329.maddesi uyarınca haksız yere dava açan ve kendisine verilen süre içerisinde müvekkiline istirdat davası açmayan davacının akabinde dosyadan feragat etmesi hususu nazara alındığında kötü niyetli ve haksız dava açtığı anlaşıldığından disiplin para cezasına hükmedilmesi gerektiğini, bu davanın açılmasına ve müvekkili tarafından iş bu dosyadan dolayı yaptığı masraftan kaynaklı olarak müvekkili lehine dava değeri üzerinden nispi vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı, müdahale talep eden ilgili ... vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekili, müvekkilinin, ... Bankası Fatih şubesine ait, keşidecisi ... olan, ... seri nolu 25/10/2023 vadeli 675.000,00 TL bedelli ve ... seri nolu, 26/10/2023 vadeli, 675.000,00 TL bedelli çeklerin lehtarı ve hamili olduğunu, ancak çeklerin kaybolduğunu ileri sürerek, çeklerin iptalini istemiştir. Mahkemece, davacının davadan feragat etmesi sebebiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm fıkrasının 6.bendinde mahkeme veznesine yatan 337.500,00 TL'lik teminat üzerine Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından haciz şerhi işlendiğinden veznedeki paranın ilgili icra müdürlüğüne aktarılmasına karar verilmiştir. Davacının tavzih talebi üzerine mahkemece 27.05.2023 tarihli ek karar ile hüküm fıkrasının 6 no'lu bendinin '' Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında'' kısmının ''İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında'' şeklinde düzeltilmesine karar verilmiştir. Müdahale talep eden ilgili ... vekili hem asıl kararı hem de bu ek kararı istinaf etmiştir. Çek iptali talebi ...olarak açılır ve HMK'nın 382/1.e.6 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı kapsamındaki işlerdendir. Çekişmesiz yargı işlerinde kanun yolunu düzenleyen HMK'nın 387. maddesinde, çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililerin, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, bu kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabilecekleri hükme bağlanmıştır. Dolayısı ile ilgili ... de eldeki çek iptali davasında çeki elinde bulundurduğunu iddia eden kişi olup anılan madde uyarınca verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmakta ilgili sıfatı ile hukuki yararı bulunmaktadır. Bu sebeple istinaf sebeplerinin incelenmesine geçilmiştir. Müdahale talep eden ilgili ... vekili, hükmün 6.bendinde yer alan ve teminat üzerinde ihtiyati haczi bulunan İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının gerçek bir takip olmadığını, müvekkilinin alacaklı olduğu Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yer verilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de, İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından eldeki dosyaya davacı yanca yatırılan teminatın üzerine 27.10.2023 tarihinde ihtiyati haciz konulduğu, Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından ise daha sonra yani 01.11.2023 tarihinde ihtiyati haciz konulduğu anlaşıldığından mahkemece hükmün 6.bendinin düzeltilmesine ilişkin ek kararında bir isabetsizlik görülmemiştir. Kaldı ki icra takibini gerçek bir takip olup olmadığının değerlendirilmesi de iş bu davanın konusu değildir. İlgili ... vekili, davacı aleyhine HMK 329.maddesi uyarınca disiplin cezasına hükmedilmesi gerektiğini, ayrıca müvekkili lehine de nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür. Somut olayda dava konusu çeklerin davanın devamı sırasında üçüncü kişi ... tarafından çeklerin elinde olduğunun ve Erciş İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takip konusu edildiğini bildirmesi nedeniyle, mahkemece çeki elinde bulundurana karşı dava istirdat davası açmak için davacıya TTK'nın 763. maddesi gereğince süre verilmiş, ancak davacı tarafından istirdat davası açılmamış, eldeki çek iptali davasından feragat edilmiştir. Çek iptali istemleri ...olarak açılamakta olup bu istemlerde yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine dair hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.02.2015 tarih, 2014/17245 Esas, 2015/2482 Karar, 31.10.2016 tarihli, 2015/11662Esas, 2016/8538 Karar, 23.05.2016 tarihli, 2015/10802Esas, 2016/5494 Karar sayılı ilamları).. Kambiyo senetlerinin zayi nedeniyle açılacak iptal davaları çekişmesiz yargı işlerinden olup, bu işlerde davalı taraf bulunmadığı gibi davada çeki elinde bulunduranın müdahale talebi HMK'nın 67. ve 68. maddelerinde düzenlenen asli ve fer'i müdahale niteliğinde de değildir. Bu nedenle, çek iptali davalarında, davanın tarafı yahut müdahil sıfatı olmayan ilgili lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yasal olanak bulunmamaktadır (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 20.04.2015 tarih ve 2015/490 Esas, 2015/5451 Karar, 12.12.2017 tarih ve 2016/5238 Esas, 2017/7166 Karar sayılı kararları). Bu açıklamalara göre somut olayda taraf ve asli ya da feri müdahil sıfatı bulunmayan ilgili ... lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi isabetli olup aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Çekişmesiz yargı işi niteliğindeki çek iptali talepli eldeki davada HMK'nın 329.maddesinin de uygulanma yeri bulunmadığından aksi yöndeki istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin asıl kararı ve ek kararı usul ve yasaya uygun olduğundan ilgili ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, müdahile talep eden üçüncü kişi ... vekilinin asıl karara ve ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-... tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,3-... tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince davacı vekiline ve başvuran üçüncü kişi ... vekiline tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.12.12.2024