T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İncelenen Kararın
Mahkemesi\t: Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi: 30/03/2022
Dava Türü: Alacak ve Tazminat (Eser Sözleşmesi)
Karar Yazım T: 24/12/2024
İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacılar vekili açtığı dava ile, davacılar ile davalı arasında, ... Otel adlı otelin havalandırma sistemlerinin yapılması yönünde alt işveren üst işveren ilişkisi kurulduğunu, davacıların bu anlaşma doğrultusunda otelin havalandırma sistemini yapmaya başladığını, davacılara zaman zaman hakedişlerinin ödendiğini, ancak sonrasında davacılar işi özenle yapmaya devam etmesine rağmen, davalının hakediş ödemesini kestiğini, işin devamı için gerekli olan işçilerin yemek masrafı, yol masrafı gibi masrafları ödemediğini ve haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini, bunun yanında davacının şantiyeye getirmiş olduğu araç gereçleri ve yapı malzemelerini davacılara vermediğini ve davacıları şantiyeye sokmadığını, yaptırdıkları delil tespiti sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile ödenmeyen iş bedelinin 55.269,63 TL, davacılara teslim edilmeyen malzeme bedellerinin ise 20.071,80 TL olduğunun belirlendiğini belirterek, bakiye iş bedeli alacağı 55.269,63 TL'nin ve teslim edilmeyen yapı malzemelerinin bedeli 20.071,80 TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, şantiyede bulunan ve teslim edilmeyen araç gereçlerin davacılara teslimine, söz konusu araç gereçlerin teslim edilmemesi sebebiyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL yoksun kalınan kârın ve 1.000,00 TL kira kaybının davacılara ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile kâr ve kira kaybından kaynaklanan taleplerini 6.000,00 TL'ye arttırmıştır.
II. CEVAP
Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli kök ve ek raporlardan da anlaşılacağı üzere, davacı şirket ile davalı arasında eser sözleşmesi niteliğinde bir sözleşme bulunduğu, iş bu sözleşmeye konu işin yapılması nedeni ile düzenlenen faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, ticari defterlerin usulüne uygun tutulmuş olduğu, davalı tarafın belirlenen inceleme gününde defter ve kayıtlarını sunmamış olması nedeniyle, davacının usulüne uygun olarak tutulmuş ticari defter ve kayıtlarını kabul etmiş sayılacağı, 7251 Sayılı Kanunun 23. maddesindeki yasal düzenleme ve Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yukarıda bahsedilen içtihadı da birlikte değerlendirildiğinde, davacı ... Şirketinin yapmış olduğu işin bedelinin 332.500,00 TL olduğu, düzenlenen faturalara karşılık davalı tarafından davacıya 314.127,84 TL ödeme yapıldığı, dolayısıyla da davacı ... Ltd. Şti.'nin davaya konu sözleşme ilişkisinden ötürü davalıdan 18.372,16 TL alacaklı olduğunun anlaşıldığı, davacı şirketin, alıkonulan yapı malzemelerin bedeline yönelik talebine gelince, tespit raporu ile sabit olduğu üzere, 1 adet caka makinesi, 1 adet kenet makinesi, 1 adet kordon makinesi, 1 adet silindir makinesi, 1 takım iskele ve 4 adet iskele tekerleği, 1 adet silikon tabancası, çeşitli ölçülerde anahtar takımları, pense, 13'lü elmas uç, elektrikli matkap, kaynak nozulu, spiral, büyük ve küçük çekiç, gönye, tornavidalar, pergel, makaslar, spiral matkap, kerpeten sivri, testere, 220 V ve 380 V seyyar kablo gibi alet edevatların tespit edildiği ve tespiti yapılan malzemelerin toplam değerinin KDV dahil 20.071,80 TL olduğunun belirlendiği, dinlenen davacı tanıklarının anlatımları ile de sabit olduğu üzere davacı tarafa ait olan yapı malzemelerinin davacı tarafça alınmasına müsaade edilmediği ve bu eylemin haksız fiil niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davacının uyuşmazlığa konu yapı malzeme bedellerini talep etme hakkının bulunduğu kanaatine varıldığı, neticeten, davalı taraf, davacı ... Ltd. Şti'.nin, davaya konu sözleşme ilişkisinden kaynaklı 18.372,16 TL, alacağından ve haksız fiil niteliğinde olan yapı malzemelerinin alıkonulmasından kaynaklı 20.071,80 TL zararından sorumlu olduğu, davalının 05/02/2019 tarihinde usulüne uygun olarak noter kanalı ile temerrüte düşürüldüğünün, her ne kadar davacı şirket, araç gereçlerin teslim edilmemesi sebebiyle yoksun kalınan kâr ve kira kaybı alacağı ile teslim edilmeyen araç gereçlerin teslimini talep etmiş ise de, davacı tarafça yapı malzemelerinin bedeli talep edildiği ve bu talep doğrultusunda bir değerlendirme yapılarak, davacının oluşan zararının malzeme bedeli olduğu, dolayısıyla da davacı şirketin geriye bir zararı kalmayacağı düşüncesi ile bu yöndeki taleplerin reddine karar vermek gerektiği, diğer davacı ... ile davalı arasında, herhangi bir sözleşmenin bulunmadığı, davacı şirket ile davalı arasında yapılan sözleşmede de davacı ...'nın taraf olmadığı anlaşılmakla, davacı ... yönünden davalıya yöneltilebilecek aktif husumet bulunmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davacı ... yönünden davanın aktif husumet ehliyetine yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, davacı ... Ltd. Şti. yönünden davanın kısmen kabulü ile, 38.443,96 TL'nin temerrüt tarihi olan 05/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacının fazlaya dair isteminin reddine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Nedenleri
Davacılar vekili, davacıların yaptığı iş bedelinin 332.500,00 TL olduğunun delil tespit dosyası ve yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiği, 20.000,00 TL tutarındaki çekin sehven mükerrer şekilde kaydedildiği yönündeki ek bilirkişi raporu göz önüne alınmadığından, ödeme miktarının 294.127,84 TL yerine 314.127,84 TL kabul edilerek, hakediş bedeli niteliğindeki alacağın 38.372,16 TL olması gerekirken, hatalı şekilde 18.372,16 TL olarak hüküm altına alındığı, teslim edilmeyen yapı malzemeleri bedeli olan 20.071,80 TL'nin hüküm altına alındığı, ancak yapı malzeme bedeli ile alıkonulan araç gereçlerin birbirine karıştırılarak, teslim edilmeyen araç gereç için kira / kâr kaybı taleplerinin reddine karar verildiği, yapı malzemeleri ile araç gereçlerin ve buna dair taleplerin farklı olduğu, davacı şirket ile davacı ...'nın işi birlikte yürüttükleri, mali müşavir tarafından düzenlenen bilirkişi raporu ile davacı ...'nın usulüne uygun şekilde tutulan ticari defterlerine göre davalıdan 17.811,01 TL alacaklı olduğunun belirtildiği, bu nedenle aktif husumet yokluğundan dolayı açtığı dava usulden reddedilmiş olan davacı ... hakkında da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
Davalı vekili, dava dilekçesine cevap verebilmek için süre uzatım taleplerinin haksız ve hukuka aykırı şekilde reddedildiği, yerel mahkemenin süre uzatım dilekçelerini tebliğe çıkarmaması ve ön inceleme duruşmasında talebin reddine yönelik karar vermiş olmasının hukuka aykırı olduğu, davacı tarafça ödeme yapılmasına rağmen, işin yarıda bırakıldığı ve şantiyedeki malzemelerin kötü niyetli olarak teslim alınmadığı, taraflar arasındaki mail yazışmalarından anlaşılacağı üzere davacı taraftan malzeme ve ekipmanları teslim almasının istenildiği, bu durumdan davalının sorumlu tutulmasının mümkün olmayacağı, işçilere yapılan ödemeler ve işçilerin konaklaması için yapılan ödemelerin davacı tarafça alacaktan düşülmediği, davacı tarafın ticari defteri ile taraflarına gönderdiği cari hesap ekstresinin örtüşmediği, davacının ticari defterlerinde yer almayan, ancak cari ekstrede görülen davalının ıslak imzalı belgeye istinaden yaptığı 10.000,00 TL ödemenin mevcut olduğu, gerekli ödemelerin yapıldığı ve davacının hiçbir alacağının bulunmadığı, davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında, ödenmeyen bakiye iş bedelinden kaynaklanan alacak ile teslim edilmeyen yapı malzemesi, alet ve edavatlardan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı tarafın iddiasına göre, davacı şirket ve davacı ... yüklenici, davalı ise iş sahibidir.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire, ortaya koyduğu gerekçeye ve ayrıca Yargıtay HGK'nun 20/04/2016 gün ve ... -... Esas ... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, yasal süre içerisinde delil bildirmeyen davalının, süresinden sonra bildirdiği delillerin incelenmesi ve değerlendirilmesinin mümkün bulunmamasına, ayrıca davalı vekilinin de hazır bulunduğu 21/10/2020 tarihli duruşma ... nolu ara kararı ile verilen kesin süre içinde davalı tarafın ticari defter ve belgelerini sunmamasına, dolayısıyla davalı tarafça karardan sonra istinaf aşamasında bir takım belgelerin sunulmasının da usul ve yasaya uygun düşmemesine, davalıya gönderilen teklif mektubunda davacı şirketin kaşe ve imzasının yer alması, düzenlenen bilirkişi raporu ile davacı ...'nın ticari defterlerinin kapanış tasdiki olmaması sebebiyle usulüne uygun tutulmadığının belirlenmesi hususları da dikkate alındığında, davacı ...'nın yüklenici sıfatına haiz olduğunun usulünce ispatlanamamış olması itibariyle, bu davacı yönünden açılan davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre, mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden, aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan hususlarda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun tümden, davacılar vekilinin ise aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
3.2.Mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen 12/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda, davalı tarafından yapılan toplam ödeme tutarının 314.127,84 TL olduğu bildirilmiş, aynı bilirkişi tarafından düzenlenen 20/02/2021 tarihli ek bilirkişi raporu ile davacı şirketin ticari defterinde ... numaralı 20.000,00 TL tutarındaki çekin mükerrer şekilde davalı taraftan tahsilat olarak kayıt edildiğinin görüldüğü, bu şekilde davalının yaptığı toplam ödeme tutarının 294.127,84 TL olduğu bildirilmiştir. Yerel mahkemece, davacı yüklenici şirketin yaptığı iş bedeli toplamı 352.571,80 TL'den düşülmesi gereken ödeme tutarı 294.127,84 TL olması gerekirken, ödeme miktarının 314.127,84 TL olarak dikkate alınması suretiyle, bakiye iş bedeli alacağının eksik şekilde belirlenmesi ve hüküm altına alınması isabetli değildir.
3.3.Davacı tarafça dava dilekçesi ile kendilerine teslim edilmeyen yapı malzeme bedelleri karşılığı 20.071,80 TL, ayrıca şantiye sahasında bulunan ve kendilerine teslim edilmeyen araç gereç bedeli karşılığı 2.000,00 TL talep edilmiş olup, ıslah dilekçesiyle bu miktar 6.000,00 TL'ye arttırılmıştır. Yerel mahkemece, talep edilen yapı malzemeleri bedeline hükmedilerek, davacının oluşan zararının malzeme bedeli olduğu, davacı şirketin geriye bir zararı kalmayacağı gerekçesiyle, araç gereç bedelinden kaynaklanan tazminat isteminin reddine karar verilmesi isabetli bulunmamaktadır. Delil tespit dosyasında, keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve dinlenilen tanık beyanlarıyla şantiye alanında kaldıkları ispat edilen araç ve gereçlerin kira / kâr kaybı ek bilirkişi raporuyla 6.000,00 TL olarak belirlenmiştir. Bu tazminat miktarının da hüküm altına alınması gerekmektedir.
3.4. Davacılar vekili dava dilekçesi ile, bakiye iş bedeli alacağı niteliğindeki 55.269,63 TL alacak ile yapı malzemesi bedeli niteliğindeki 20.071,80 TL tazminata, temerrüt tarihi olan 30/01/2019 tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiş olup, araç ve gereçlerin kira / kâr kaybı karşılığı talep edilen 2.000,00 TL tazminata ise faiz işletilmesini talep etmemiştir. Davacılar vekili sunduğu ıslah dilekçesiyle ise, talep edilen tüm alacak ve tazminatlara dava tarihinden itibaren faiz işletilmesini talep etmiştir. Mahkemece hüküm altına alınan bakiye iş bedeli alacağı ile yapı malzemeleri bedelinden kaynaklanan tazminat miktarı toplamı olan 38.443,96 TL'ye, temerrüt tarihi olan 05/02/2019 tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiş olup, bu şekilde HMK 26. maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak, belirtilen miktar yönünden davacı tarafın talebini aşar şekilde faiz yönünden hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
3.5. Önceki bentlerde yapılan açıklamalar kapsamında, bakiye iş bedelinden kaynaklanan 38.372,16 TL, yapı malzeme bedelinden kaynaklanan 20.071,80 TL'nin ile araç ve gereç bedelinden kaynaklanan 6.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline, 38.372,16 TL alacak ile 20.071,80 TL tazminata, taleple bağlı kalınarak dava tarihi olan 16/04/2019 tarihinden itibaren, 6.000,00 TL tazminata ise ıslah tarihi olan 08/02/2022 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 2/2 maddesi gereğince avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde noksan alacak ve tazminata hükmedilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden, davacılar vekilinin belirtilen hususlara yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b/2 maddesi uyarınca kararın düzeltilmesi amacıyla kaldırılarak, yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)İlk derece mahkemesi kararının tümüyle ORTADAN KALDIRILMASINA,
2)Davalı vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
3)Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun ise kısmen kabulü ile, 38.372,16 TL bakiye iş bedelinden kaynaklanan alacak, 20.071,80 TL yapı malzeme bedelinden kaynaklanan tazminat ve 6.000,00 TL araç ve gereç bedelinden kaynaklanan tazminatın davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine, 38.372,16 TL alacak ile 20.071,80 TL tazminata taleple bağlı kalınarak dava tarihi olan 16/04/2019 tarihinden itibaren, 6.000,00 TL tazminata ise ıslah tarihi olan 08/02/2022 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 2/2 maddesi gereğince avans faizi işletilmesine,
4)Davacı ... yönünden açılan davanın aktif husumet ehliyetine yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
5)Fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
6)Alınması gerekli 4.402,16 TL karar ve ilam harcından, peşin ve ıslahla alınan 1.389,80 TL harcın mahsubu, bakiye 3.012,36 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, harç tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
7)Davacı şirketin başvuru harcı ile birlikte peşin ödediği toplam 1.434,20 TL harcın davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine,
8)Davacı şirket tarafından harç dışında yapılan 4.642,00 TL yargılama giderinin 64443/81340 oranında davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine, kalan miktarın davacı şirketin kendi üzerinde bırakılmasına,
9)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
10)Davacı şirket kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine,
11)Davacı ... yönünden, davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin adı geçen davacıdan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
12)Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeni ile kamu tarafından yapılan 1.320,00 TL yargılama giderinin 6325 Sayılı HUAK'nın 18/A-13 maddesi gereği 656,13 TL'sinin davalıdan, 663,87 TL'sinin davacılardan alınarak Hazineye gelir kaydına,12)
13)Taraflarca yatırılan gider avanslarının kullanılmayan kısımlarının HMK'nun 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince yatıran taraflara iadesine,
14)Peşin yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davacılara iadesine,
15)Davalıdan alınması gerekli 2.626,10 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 656,52 TL harcın mahsubuyla bakiye 1.969,58 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, harç tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
16)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 24/12/2024 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.\t
\t\t\t\t
...