T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1948
KARAR NO\t: 2024/1708
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 25/05/2022 (Karar)
NUMARASI\t: 2019/45 Esas, 2022/333 Karar
DAVA\t: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı asıl ve birleşen dava davalısı Erzurum ... Belediyesi Başkanlığı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Asıl dava dosyasında, dava dilekçesinde özetle; davacı vekili tarihli dava dilekçesinde özetle; 28.11.2018 günü saat 12:00 sıralarında sürücü ... sevk ve idaresinde ki ... plaka sayılı Erzurum ... Belediyesine ait araç (Otobüs) ile sürücü ... ... sevk ve idaresinde ki ... plaka sayılı aracın çarpışması sonucu, ... plaka sayılı araçta yolcu konumunda bulunan ... ...'nun hayatını kaybettiğini, ayrıca ... ... ve ... ...'nun ise ağır hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığını, söz konusu olay ile ilgili olarak Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından otobüs şoförü ... hakkında Taksirle Öldürmeye Neden Olma suçuna ilişkin olarak 2018/... numaralı soruşturma başlatıldığını, olaydan sonra düzenlenen trafik kazası tespit tutanağına göre; ...'nın 2918 sayılı KTK'da belirtilen 57/1-a kuralını ihlalden dolayı asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, yaşanan olay sonrası yaşamını yitiren ... ...'nun mirasçıları olan eşi ... ..., çocuğu ... ... ve annesi ... ...'yu geride bıraktığını, ayrıca ... ...'nun yaşanan olayda ağır bedensel zarara uğradığını, ... plakalı aracın kaza tarihi itibariyle davalı Erzurum ... Belediyesi adına kayıtlı olduğunu araç sürücüsünün eyleminden dolayı 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında kusursuz olarak sorumlu olduğunu, bu bakımdan kazanın davalı Erzurum ... Belediyesi çalışanı sürücü ...'nın kusurlu hareketi nedeniyle meydana geldiğini, müteveffanın eşi davacı müvekkil ... ... için 500,00 TL, müteveffanın çocuğu davacı ... ... için 500,00 TL, müteveffanın annesi davacı müvekkilimiz ... ... için 500,00 TL maddi tazminatın (destekten yoksun kalma) yasal faizi ile tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsil edilmesine, davalı ... ve ... sigorta yönünden müracaat tarihi olan 27/12/2018 tarihinden, Davalı Erzurum ... Belediyesi yönünden ise olay tarihi olan 28/11/001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, müteveffanın çocuğu davacı müvekkili ... ... için 500,00 TL maddi tazminatın (destekten yoksun kalma) yasal faizi ile tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsil edilmesine, davalı ... ve ... sigorta yönünden müracaat tarihi olan 27/12/2018 tarihinden davalı Erzurum ... Belediyesi yönünden ise olay tarihi olan 28/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, müteveffanın eşi davacı ... ... için 30.000.00 TL, Müteveffanın çocuğu davacı ... ... 20.000,00 TL, Müteveffanın annesi davacı ... ... 25.000,00 TL olmak üzere toplam 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Erzurum ... Belediyesi'nden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen 2019/... Esas sayılı dava dosyada, dava dilekçesinde özetle; davacı vekili tarafından mahkememize sunulan 18/02/2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; davalı ... yönetimideki ... plaka sayılı Erzurum ... Belediyesine ait otobüs ile ... ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın çarpışması sonucu ... plaka sayılı araçta yolcu konumunda bulunan ... ...'nun hayatını kaybettiğini, ayrıca ... ... ve ... ...'nun ise ağır hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığını, olaydan sonra düzenlenen trafik kazası tespit tutanağına göre ...'nın asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, davalıların bu kaza nedeniyle maddi ve manevi yönden sorumlu olduklarını beyanla kazada yaralanan ... ... ve ... ... için şimdilik 500,00.-TL maddi, hem kazada yaralanmaları hem de ... ... vefatı nedeniyle 25.000,00.-TL manevi tazminatın, ... ...'nun diğer kardeşleri olan diğer davacılar ... ..., ... ..., ... ..., ... ... ve ... ... için ayrı ayrı 10.000,00.-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsil edilerek, maddi tazminat talebi için tüm davalılardan, manevi tazminat talebi için sigorta şirketi dışındaki tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Asıl dava dosyasında, davalı Erzurum ... Belediye vekili cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunduklarını, davanın görevli olan Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılması gerektiğini, cevap dilekçesi ekinde sunulan CD'den anlaşılacağı üzere, ... plakalı aracın kaza tutanağında belirtildiğinin aksine hızını 25 km'ye kadar düşürdüğünü, ... ...'nun sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın yanında kazaya karışmayan farklı bir otomobilin daha bulunduğunu ve bu araç ... plakalı ... sevk ve idaresindeki aracın kavşaktan döndüğünü gördüğü için hızını azalttığı ve ... plakalı aracın geçişini beklediğini, ancak ... ... idaresindeki aracı diğer bahsettiğimiz kazaya karışmayan otomobilin arkasında olmasına rağmen çok hızlı geldiği için bu aracın önüne geçtiğini, hızı sebebiyle duramadığını ve müvekkili belediyenin aracına çarptığını, bu durumda asli kusurlu olan aracın ... plakalı araç sürücüsü olduğunu, bu nedenlerle öncelikle müvekkili aleyhine açılan davanın görevsiz mahkemede açılmış olması sebebiyle reddine, 2918 Sayılı KTK 86. madde kapsamında müvekkil belediye yönünden esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin sorumluluğu, poliçe üzerinde yazılı teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere, poliçede yazılı özel şartlar ve trafik sigortası genel şartları kapsamı ile sınırlı olduğunu, zarar görenlerin kaza nedeniyle uğradığı gerçek maddi zararın tespitinin ve sigortalının kusur oranında bu gerçek zararın tazmininin esas olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacılar tarafından destekten yoksun kalma tazminatı istenebilmesi için müteveffanın davacıların desteği olduğunun, müteveffa ile davacılar yönünden düzenli ve eylemli yardımın varlığının ispatlanması gerektiğini, sigortalı araç sürücüsünün aracın karıştığı kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunup bulunmadığının ve bulunuyor ise kusur oranının dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilerek tespitine, hesaplamanın TRH formülü ile yapılmasına, müvekkil şirketin temerrüdü bulunmadığından faizin yasal faiz oranında ve dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğine, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen 2019/... Esas sayılı dava dosyasında davalı Erzurum ... Belediye cevap dilekçesinde özetle; Trafik kazalarının ticari bir olay olmadığını, kazaya karışan araçların ticari araç olsa dahi eğer ölüm ve bedensel zararlar nedeniyle tazminat istenmişse, bunun ticari dava değil hukuk davası olduğunu, bu nedenle öncelikle görev itirazında bulunduklarını, davanın görevli olan Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılması gerektiğini, cevap dilekçesi ekinde sunulan CD'den anlaşılacağı üzere asli kusurlu olan aracın ... plakalı araç sürücüsü olduğunu, bu nedenlerle öncelikle müvekkili aleyhine açılan davanın görevsiz mahkemede açılmış olması sebebiyle reddine , 2918 Sayılı KTK 86. madde kapsamında müvekkil belediye yönünden esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sorumluluğu, poliçe üzerinde yazılı teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere, poliçede yazılı özel şartlar ve trafik sigortası genel şartları kapsamı ile sınırlı olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün aracın karıştığı kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunup bulunmadığının ve bulunuyor ise kusur oranının dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilerek tespitine, hesaplamanın TRH formülü ile yapılmasına, müvekkil şirketin temerrüdü bulunmadığından faizin yasal faiz oranında ve dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğine, bakıcı giderleri ve geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri yönünden müvekkili şirketin sorumluluğu olmadığından bu husustaki davacı talebinin reddine, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; \"Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememiz'in asıl dava dosyası 2019/45 Esas sayılı dosya yönünden yapılan değerlendirmede, davacıların destekten yoksun kalma maddi tazminat davası yönünden dava dışı sulh oldukları anlaşıldığından, bu talepler yönünden HMK'nin 315.maddesine göre karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davacıların desteğinin yaşı, meydana gelen kazada kusurunun bulunmaması, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, davacılardan ...'ın eşini, ...'un babasını ve ...'nın da babasını kaybetmesi nedeniyle çektikleri acı ve duymuş olduğu üzüntünün boyutu, hakkaniyet ve manevi tazminat miktarının bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmaması ilkesi ve davacıların uğradığı manevi zarar göz önüne alınarak ve davalının kusur durumu nedeniyle hakkaniyet ölçüsünde oranlama yapılarak manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile; ... ... için 22.500,00 TL, ... ... için 18.750,00 TL ve ... ... için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 56.250,00 TL'nin 28.11.2018 tarihininden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Erzurum ... Belediyesi'nden alınarak davalılara ödenmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.
Mahkememiz'in birleşen dava dosyası 2019/... Esas sayılı dosya yönünden yapılan değerlendirmede, dava trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğundan, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin 2021/19605 Esas 2021/6472 Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/10352 Esas 2021/2596 Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda davacıların maluliyetinin kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğ'e göre tespiti yaptırılmıştır. Yine bu ilamlar doğrultusunda aktüerya raporu TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak düzenlettirilmiştir. Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen maluliyet, kusuru raporları ve aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen rapor hükme esas alınarak, Davacı ... ...'nun maddi tazminat davasının kabulü ile; 122.038,02 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalılar ... Sigorta A.Ş ve ... Sigorta A.Ş yönünden 09.01.2019 tarihinden, diğer davalılar yönünden 28.11.2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, Davacı ... ...'nun maddi tazminat davasının kabulü ile; 129.325,97 TL'nin davalılar ... Sigorta A.Ş, Erzurum ... Belediyesi ve...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... Sigorta A.Ş yönünden 09.01.2019 tarihinden, diğer davalılar yönünden 28.11.2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
Davacıların desteğinin yaşı, meydana gelen kazada kusurunun bulunmaması, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, davacılardan ... ve ...'in yaralanması neticesinde meydana gelen maluliyet durumu, yine ... ve ... ile birlikte diğer davacılar ..., ..., ..., ... ve ...'in kardeşlerini kaybetmesi nedeniyle çektikleri acı ve duymuş olduğu üzüntünün boyutu, hakkaniyet ve manevi tazminat miktarının bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmaması ilkesi ve davacıların uğradığı manevi zarar göz önüne alınarak ve davalının kusur durumu nedeniyle hakkaniyet ölçüsünde oranlama yapılarak manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile; ... için, 17.500,00 TL, ... için 15.000,00 TL, ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 7.500,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın 28.11.2018 tarihininden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Erzurum ... Belediyesi ve ...'dan alınarak davacılara ödenmesine, fazla istemin reddine,\" gerekçesiyle asıl dava ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Asıl ve birleşen dosya davalısı Erzurum ... Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçelerinin ıslahı dikkate alınmadan karar verildiğini, tanık deliline başvurmalarına rağmen tanık delili yok sayılarak mahallinde keşif yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, nüfus kayıt örneğinden görüleceği üzere somut kazada sürücü kardeş ... ..., ... ..., ... ...'nun aralarında bulunduğu trafik kazasında hatır taşımacılığının olduğunun açık olduğunu, hatır taşımacılığı nedeniyle hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini, davaya konu aracın 90 km hız ile hareket ettiğinin ceza dosyasında ispatlandığını, müvekkili idareye hizmetli aracın yola çıkmadan önce yavaş seyrettiği ve ana yoldan geçen araçlara yol verdiğinin gözlendiğini, davacı yanın bulunduğu aracın yavaş ve hız sınırını aşmayacak şekilde seyretmiş olsaydı kazanın asgari hasarla atlatılmış olacağını, salt davalı aracın kural ihlalinin kazanın sebebi olmayacağını, müteveffanın kemer takmaması nedeniyle müterafik kusur itirazında bulunulmuş olmasına rağmen mahkemece bir değerlendirilme yapılmadığını, davacı yanın maddi tazminata dayalı istemlerinin hücerret kaldığını, maddi tazminat isteminin belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, evlenme ihtimalinin yanlış değerlendirildiğini, manevi tazminatın fahiş oranda belirlendiğini, ... ... için 17.5000,00-TL ... ... için 15.000,00-TL manevi tazminata hükmedildiğini, oranlamanın neye göre yapıldığının belirsiz olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması gerektiğini, reddedilen miktarlar üzerinden nispi vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken vekalet ücretinin düşük hesaplandığını, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Asıl dava; trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat, birleşen dava; sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Somut olayda; 28/11/2018 tarihinde, birleşen dosya davalısı ... idaresindeki ... plakalı otobüs ile birleşen dosya davacısı sürücü ... ... idaresindeki ... plakalı otomobilin çarpışması şeklinde meydana gelen trafik kazasında, ... plakalı araçta yolcu olarak bulunan ... ...'nun vefat ettiği, birleşen dosya davacısı ... ... ve ... ...'nun yaralandığı, ATK Ankara Trafik İhtisas Dairesi'nin 01/08/2019 tarihli raporuna göre, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'nın %75 oranında, davacı sürücü ... ...'nun %25 oranında kusurlu olduğu, kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca davacı ... ...'nun kalıcı iş göremezliğinin %8 oranında, geçici iş göremezlik süresinin 9 aya kadar uzayabileceği, davacı ... ...'nun kalıcı iş göremezliğinin %6 oranında, geçici iş göremezlik süresinin 12 aya kadar uzayabileceğinin bildirildiği, TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi uyarınca birleşen dosya davacılarının talep edebileceği iş göremezlik tazminatının hesaplandığı, asıl dava da destekten yoksun kalma tazminatı yönünden tarafların sulh olduğu, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde yukarıda yazılı gerekçe ile karar verildiği, karara karşı asıl ve birleşen dosya davalısı Erzurum ... Belediyesi vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf talebinde bulunan davalı Erzurum ... Belediye Başkanlığı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu, hatır taşımacılığında yalnızca yolcunun yararının bulunduğu ve taşıyanın karşılıksız olarak onu taşıdığı gözetilerek Borçlar Yasası'nın 43. maddesi gereğince zararın bir bölümünün tazminat alacaklısı üzerinde bırakıldığı, somut olayda, yaralananların davalı belediyeye ait araçta hatır için taşınmadığı, karşı araç içinde yer ... kişiler için davalının hatır taşıması savunmasında bulunamayacağı, asıl davada maddi tazminat talebinin konusuz kaldığı, birleşen davada ise yaralananların emniyet kemeri durumunun belirsiz olduğunu, emniyet kemeri takılmadığının ispat edilemediği, bu sebeple müterafik kusur indirimi yapılmamasının yerinde olduğu, asıl dava da maddi tazminat talebi yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, bu sebeple evlenme ihtimalinin doğru değerlendirilmediği yönündeki istinaf itirazı yönünden davalı vekilinin hukuki yararının bulunmadığı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kaza tarihi, birleşen dosyada davacı ... ...'nun ve ... ...'nun farklı oranlardaki kalıcı maluliyetleri, kusur durumu dikkate alındığında hükmedilen manevi tazminatların hak ve nesafat ilkelerine uygun olduğu, vekalet ücreti takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, davalı Erzurum ... Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1 İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan asıl ve birleşen dosya davalısı Erzurum ... Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,\t
2-İstinaf başvurusu aşamasında asıl dava yönünden alınması gereken 3.842,43-TL karar harcından peşin alınan 1.903,98-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.938,45-TL harcın davalı Erzurum ... Belediye Başkanlığı'ndan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf başvurusu aşamasında birleşen dava yönünden alınması gereken 21.986,53-TL karar harcından peşin alınan 5.505,25-TL harcın mahsubu ile bakiye 16.481,28-TL harcın davalı Erzurum ... Belediye Başkanlığı'ndan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 18/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.