T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/884 Esas
KARAR NO: 2024/2043
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/04/2022
NUMARASI: 2020/793 E. - 2022/302 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Niteliktekinde Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/12/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili şirketin hak ve yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdiğini ancak davalının Franchise sistemi kapsamında işlettiği işletmesinde sözleşmenin 7. maddesine aykırı olarak işyerini açık ve özellikle belirtilen saatlerde açık tutmadığını, faaliyetlerini kısıtlı olarak yürüttüğünü, halihazırda da davalının işyerini tamamen kapatarak faaliyetine son verdiğini, sözleşmenin 12. maddesi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme haklarının olduğunu ve herhangi bir ihtar ve hükme gerek olmaksızın sözleşmeyi feshettiklerini, davalının sözleşmeye aykırı davranışları sebebiyle sözleşmenin 13 ve 11.3. maddeleri kapsamında icra takibine başlanıldığını ancak davalı borçlunun takibe haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini davanın kabulü ile haksız itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince;\"Sözleşme uyarınca davacı tarafından davalıya yatırım amacıyla 8.357,75-TL ödeneceği hüküm altına alınmış bu bedelin davalıya ödendiği anlaşılmakla 8.357,75-TL'nin davalı tarafından davacıya iade edilmesi gerektiği bu kapsamda icra dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin takip koşulları ile devamı gerektiği alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeni ile reddi\" şeklindeki gerekçeleri ile; Davanın KABULÜ ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı itirazın iptali ile takibin takip koşulları ile devamına, icra inkar tazminat talebinin alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeni ile reddine, şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu olan sözleşme ile ilgili sözleşme tarihi devir olan işletmelerde kalan süre hesaplanarak tarih atılması gerekirken el ile müdahale edilip sözleşme tarihinin değiştirildiğini, katkı payı tutarının ödenmesi için fatura kesilmiş ise de herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediğini, sözleşmenin süresinin dolduğunu yeni sözleşme tanzim edildiğini, yeni sözleşme celp edilmeden eski sözleşmeye göre hüküm kurulduğunu, dönemin bölge yöneticileri ve sözleşme de imzası olan sorumluların tanık olarak dinlenmesi taleplerinin kabul edilmediğini, eksik inceleme sonucunda verilen İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/793 Esas. 2022/302 Karar. sayılı 2/04/2022 tarihli ilamına ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden yargılama yapılarak yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini, talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 67 maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davasıdır. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında alacaklı tarafından,davalı borçlu aleyhine 8.357,75 TL Katkı Bedeli İadesi ve 10.000,00 TL cezai şart alacağı olmak üzere toplam 18.375,75 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı görülmüştür. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı bilirkişi heyetine ait 22/02/2022 tarihli raporda özetle;, Gelir İdaresi Başkanlığının 17/09/2021 tarihli yazısı incelendiğinde davalının işi terk ettiğinin anlaşıldığı, bu itibarla davalının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini muteber biçimde yerine getirmeyip sözleşmeyi ihlal ettiği, bu durumun da davacıya haklı sebeple fesih imkânı sağladığı, davalının, davacı ile akdettiği sözleşmenin 13. maddesi uyarınca cezai şart ödeme yükümlülüğü doğacağı, yatırım bedelinin davalıya ödendiği ve sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği kanaatinde olması halinde; 8.357,75-TL’nin davalı tarafından davacıya iade edilmesi gerekeceği, 10.000,00-TL cezai şart tutarının, davalının mahvına sebebiyet vermeyeceği, kanaatine varıldığı \" belirtilmiştir. Davalı vekili rapora itiraz dilekçesinde,\" Rapor, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan kaleme alınmıştır. Hesap hataları bulunmaktadır. Bu sebeple raporun Mahkeme kararına dayanak olması mümkün değildir. Söz konusu sözleşme devir sözleşmesi olduğundan süresi itibariyle iş yeri kapandığında sona ermiş bir sözleşmedir. Sona ermiş bir sözleşmeden cezai bedel talep edilemez. Aynı zamanda kira sözleşmemin bitmesinden dolayı mülk sahibi tarafından çıkarılmak zorunda kalmam bir diğer ayrılma sebebidir. Raporda söz konusu olan katkı payı bedeli sözleşme bitiminden sonra yeni sözleşme yapılmak üzere tarafımızca kesilen bir katkı payı bedelidir fakat tarafıma ödemesi söz konusu olmamıştır. Aynı zamanda mevcut sözleşmenin süresi dolmuş yeni sözleşme imzalanmasına rağmen dönemin bölge yetkilisi .... tarafından yeni sözleşmeye konu yer imzalanmış olmasına rağmen Ekomini tarafından mağaza açılmamış mağdur edilmiştir. Sözleşmeye konu edilen EKOMİNİ adresinden yeni sözleşmeden dolayı taşınılmıştır. Fakat EKOMİNİ yeni yeri sözleşme olmasına rağmen reddetmiş ve mağazanın açılmasına imkân vermemiştir ve mağdur etmiştir. Daha sonra ticarete devam edebilmek için faaliyet alanı değiştirilmek zorunda kalındı ve bunun sonucunda ciddi anlamda zarar edindim ve Banka kredileri, vergi ödemelerini gerçekleştiremediğimden bütün malvarlığımı kaybettim. Mevcut olarak özel sektörde çalışmamdan dolayı ve fesih nedeninin... AŞ. Den kaynaklı olduğundan ödeyebilmem söz konusu değildir.\" denilmektedir. Taraflar arasında akdedilen Ekomini Alt Franchise Sözleşmesininin, 7.16: ... Alt Franchise Sözleşmesi (AFS) süresinde işyerindeki faaliyetlerini durduramaz, kısamaz veya satışı azaltacak ya da Master Franchise (MF) nin süresiz kullanım hakkına sahip olduğu ve FV'nin mülkiyetine sahip olduğu Ekomini Markalarının ve diğer fikri mülkiyet haklarının imajını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bi davranış ve eylem içine giremez. 7.24: AFS süresi içinde işlerini kısmen veya tamamen çalıştırmaması işyerini MF'den ve/veya FV onay almaksızın devretmesi veya iş yerinden herhangi birinde veya tamamında iş değişikliği yapması veya işbu AFS'de belirtilen hükümlerden birini ihlal etmesi veya FA ile MF ve/veya FV arasında akdedilmiş olan başkaca sözleşmelerin feshi nedeniyle işbu AFS'nin feshedilmesi durumunda veya ...’nın işbu AFS’nin her ne sebeple olur ise olsun feshine sebebiyet vermesi veya MF’nin ve/veya FV’nin talep etmesi durumunda, MF veya FV tarafından doğrudan veya dolaylı olarak işyeri için yapılan her türlü mali yardım, katkılar ve sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü, verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere en yüksek ticari kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte MF’ye ve/veya FV’ye nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt eder. 1.1.3: FA’nın Ekomini Sistemi içerisinde dönem yenilemesi amacıyla işbu AFS’yi akdetmesi durumunda, MF ve/veya FV, AFS yenileme desteği adı altında, ticari faaliyetlerine katkı amacı ile ve bir defaya mahsus olmak üzere, FV’nin onayı doğrultusunda nakdi veya benzeri destekte bulunacaktır. MF ve/veya FV tarafından yapılan veya yapılacak katkı ve destek; nakit bazlı katkı adı altında toplam 8.357,75-TL tutarındadır. 12.1: MF ve/veya FV, FA'nın veya onunla birlikte çalışanların, yardımcılarının, işbu AFS'de belirtilen hükümlerden, yükümlülüklerden veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek olmaksızın tek taraflı olarak AFS'yi feshetmeye yetkilidir.12.3: MF ve/veya FV, AFS'nin feshinden dolayı uğradığı her türlü zarar ile birlikte yapmış olduğu her türlü mali yardım, sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü FA'dan talep etmeye ve kendisine verilen her türlü teminatı önceden herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın nakde çevirerek tahsil etmeye ve her türlü yasal yola başvurma hakkını saklı tutar. Sözleşmenin süresi, 14. maddede 01/12/2017 tarihinden itibaren 5 yıl olarak öngörülmüş ve İşbu sözleşme, 01/11/2017 tarihinde taraflarca imza altına alınmıştır. Şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Sözleşmenin 01/12/2017 tarihinden itibaren 5 yıl süreli yapıldığı davalının 28/02/2018 tarihinde işi terk ettiği anlaşılmıştır. 5 yıl süreli sözleşmenin 01/12/2022 tarihinde sona ereceği ancak davalının iş yerini kapatarak sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği sözleşmenin 11.3 bendinde davalıya bir defa mahsus 8.357,75 TL katkı ve destekte bulunacağı ve iş yerinin sözleşme süresi içerisinde kısmen veya çalıştırılmaması veya sözleşmede belirtilen hükümlerden birini ihlal etmesi durumunda sözleşmenin 7.24 maddesinde de belirtilen MF veya FV tarafından doğrudan veya dolaylı olarak işyeri için yapılan her türlü mali yardım, katkılar ve sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü, verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere en yüksek ticari kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte MF’ye ve/veya FV’ye nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Davalı vekili rapora itiraz dilekçesinde, katkı payının kendisine ödenmediğini ileri sürmüş davacı vekili ise dilekçe ekinde sunduğu faturalardan katkı bedelinin ödendiğinin anlaşıldığını beyan etmiştir. Bu durumda davacı tarafın ticari defterlerinin incelenerek katkı payının ödenip ödenmediğinin tespitinden sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekir iken eksik inceleme neticesinde karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/04/2022 tarih, 2020/793 E. 2022/302 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 05/12/2024