T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1096
KARAR NO: 2024/1691
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/04/2021
NUMARASI: 2020/331 Esas - 2021/338 Karar
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkinDüzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/11/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... Çorlu Şubesi arasında imzalanan Alacak Temliki Sözleşmesi'nde belirtilen Bankaya iade edilmeyen 31 adet çekten kaynaklı sorumluluk bedeli olan 43.710,00.-TL.'nin yine müvekkili tarafından adı geçen banka şubesine yatırıldığı ancak söz konusu bu bedelin yine yasal mevzuat gereği müvekkiline iadesinin gerektiğini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Usul yönünden, davacı yan ve müvekkili banka arasında imzalanan Temlik Sözleşmesi'nin yetkili mahkeme başlıklı 6.maddesinde, \"uyuşmazlıklarda İstanbul Adliyesi Mahkemeleri yetkisini kabul ederler.\" hükmü açıkça belirlenmiş olup, iş bu nedenle dava dosyasını yetkili olan İstanbul Ticaret Mahkemelerine gönderilmesini talep ettiğini, Esas yönünden ise ; davacı yan ile müvekkili bankanın Çorlu Şubesi arasında imzalanan Alacak Temliki Sözleşmesi ile müvekkili bankaya borçlu dava dışı ... Oto.San.Tic.A.Ş.'den olan alacağının konu edildiği İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının 500.000,00.-TL. karşılığında davacı yana temlik edildiğini, davacı yanca bahsi geçen 31 adet çek sorumluluk tutarı olan 43.710,00.-TL'nin Müvekkil Banka Çorlu Şubesi hesaplarına yatırılmış olduğunu, temlik işleminin bundan sonra yapıldığını, Alacak Temlik sözleşmesi'nin 4.5 maddesinde de açıkça belirtildiğini, bu madde doğrultusunda davacı yan müvekkili Banka hesaplarına yatırmış olduğu 31 adet çek sorumluluk bedelini tekrar geri istemeyeceğini, söz konusu bu bedelin müvekkil Banka Çorlu Şubesi'nce gelir olarak kayıt edileceğini bilerek yatırmış olduğunu, bu durumu zaten sözleşme ile kabul ettiğini, bu nedenlerle davacı yanın dava dilekçesinde talep etmiş olduğu tüm taleplerinin reddini,yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \" ...Dosya tarafların iddia ve itirazlarının değerlendirilmesi için bankacılık konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilmiş ve düzenlenen raporda davalı bankanın iade edilmeyen çek yaprakları yasal yükümlülük bedellerine ilişkin ödeme yaptığına ve yasal sorumluluğun devam ettiğine dair delil sunmadığı ve bu haliyle davalı bankanın 3167 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca yasal sorumluluk süresinin 30/06/2018 tarihinde sona erdiği böylelikle davaya konu bedelin davalı uhdesinde kalmasında herhangi bir yasal dayanak olmadığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunu her ne kadar yasal mevzuat hükümlerine göre düzenlemişse de her ikisi de basiretli tacir olan sözleşme tarafları sözleşmenin 4.5. maddesinde açıkça davaya konu 31 adet çekin yasal sorumluluk bedelinin davacı temlik alana ödenmeyeceği ve davalı bankanın uhdesinde kalacağını kararlaştırdıkları görülmektedir. Davacı, yürürlükteki bu yasaları bilerek sözleşmenin her sayfasını ayrı ayrı imzalamış olup, serbest iradesi ile 31 adet çekin yasal sorumluluk bedelini sonrasında iade istemeyeceğini taahhüt etmiştir. Bu taahhüdüne aykırı olarak açılan işbu davada basiretli bir tacir olan davacının talebinin sözleşmeye bağlılık ahde vefa ilkesi ve iyiniyet kuralları ile bağdaşmadığı değerlendirilerek bilirkişi raporuna itibar edilmeyip davanın reddine,\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının, çiftçilik belgesinde de görüleceği üzere çiftçilik işi ile iştigal etmekte olduğunu, tacir olmadığını, imzalanan temlik sözleşmesinde tacir olanın davalı banka olduğunu ve basiretli hareket etmesi gereken tarafın davalı olduğunu, mahkemenin delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek, tacir olmayan davacının ahde vefa ve iyiniyet kurallarından bahisle teminat olarak yatırdığı tutarı iade isteyemeyeceğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu, temlik sözleşmesinin 1.1. maddesinde çek yasal yükümlülük tutarlarının bankaya ödenmesi değil, çorlu şubesi nezdinde geçici hesaba bloke edilmesi hususunun açıkça ifade edildiğini, davalı bankanın temlik sözleşmesinin 4.5 maddesindeki hüküm gereği müvekkilin doğmamış hakkından feragat ettiğini ileri sürerek yapmış olduğu işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu, çorlu şubesi gelirlerine aktarılan davacıya ait tutarın da iadesi gerektiğini, 18/02/2021 tarihli bilirkişi raporunda, söz konusu tutarın davalının uhdesinde tutulmasının hiçbir yasal dayanağı bulunmadığının açıkça belirtildiğini, karşı tarafın menfaatine aykırı olarak genel işlem şartları düzenlenmiş ise, bu koşulların varlığını koruyabilmesi için karşı tarafın bu koşullar hakkında açıkça, tereddüte yer vermeyecek, kapsamlı şekilde bilgilendirilmiş olması ve karşı tarafın da bunları kabul etmiş olması gerektiğini, ancak davacı ile davalı arasında imzalanan temlik sözleşmesinde yasaya aykırı olarak davacının menfaatine aykırı hükümler davacıya dayatılarak imzalatıldığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: davacı yan ile davalı bankanın Çorlu Şubesi arasında imzalanan Alacak Temliki Sözleşmesi ile müvekkil Bankaya borçlu davadışı ... San.Tic.A.Ş.'den olan alacaklarının konu edildiği İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası 500.000,00.-TL. karşılığında davacı yana temlik edildiğini, söz konusu temlik sözleşmesinin 1.1 maddesinde; \"...iş bu sözleşmenin 4.5 maddesi gereğince, banka tarafından borçlu'ya verilen halen dolaşımda bulunan ödenebilir durumdaki toplam 31 adet çek yaprağından kaynaklanabilecek banka'nın ödemekle yükümlü olduğu banka sorumluluk tutarlarına istinaden 43.710,00.-TL.'nin iş bu temlik sözleşmesinin imzalanmasından evvel veya en geç sözleşmenin imzalanmasıyla eş zamanlı olarak nakden ve defaten temlik eden banka'ya ödenerek Çorlu Şubesi'nin geçici hesabında bloke edilmesi veya aynı süre içinde çek yapraklarının iade edilmesi kaydıyla, temlik bedeli olarak yapılacak 500.000,00.-TL. 'lik ödemeye mütenasip olarak gayri kabili rücu devir ve temlik edeceğini beyan, kabul ve taahhüt eder.\" hükmü gereğince söz konusu çek sorumluluk bedellerinin müvekkil Bankaya ödenmesi kaydıyla davalı Banka alacağın davacı yana temlik edildiğini, davacı yanca bahsi geçen 31 adet çek sorumluluk tutarı olan 43.710,00.-TL'nin davalı Banka Çorlu Şubesi hesaplarına yatırıldığını, temlik işleminin bundan sonra yapıldığını, alacak Temlik Sözleşmesinin 4.5 maddesinde açıkça belirtildiği üzere, davacı yanın davalı Banka hesaplarına yatırmış olduğu 31 adet çek sorumluluk bedelini tekrar geri istemeyeceğini, söz konusu bu bedelin müvekkil Banka Çorlu Şubesi'nce gelir olarak kayıt edileceğini bilerek yatırmış olduğunu, bu durumu zaten sözleşme ile kabul ettiğini beyanla, istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava; dava dışı ... A.Ş. Den olan alacakların davacıya temlikine ilişkin sözleşme gereği 31 adet çekin yasal sorumluluk bedeli olarak bankaya ödediği toplam 43.710,00 TL'nin ilgili çeklerin yasal ödeme sorumluluğu sona erdiğinden bahisle iadesi talebine ilişkindir. .İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, kanara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Taraflar arasında düzenlenen alacağın temlikine ilişkin sözleşmenin 1. Maddesi;... Dosyalarındaki hak ve alacaklarını tüm ferileri ile ve teminatları ile birlikte temellük eden tarafından temlik eden bankaya en geç 14.09.2017 tarihine kadar yapılacak 500.000.- lik ödeme karşılığında ve ayrıca iş bu sözleşmenin 4.5. Maddesi gereğince banka tarafından borçluya verilen halen dolaşımda bulunan ödenebilir durumdaki toplam 31 adet çek yaprağından kaynaklanabilecek bankanın ödemekle yükümlü olduğu banka sorumluluk tutarlarına istinaden 43.710.-TL nin iş bu temlik sözleşmesinin imzalanmasından evvel veya en geç sözleşmenin imzalanmasıyla eş zamanlı olarak nakden ve defaten temlik eden bankaya ödenerek, çorlu şubesini geçici hesabına bloke edilmesi veya aynı süre içinde çek yapraklarının iade edilmesi kaydıyla, temlik bedeli olarak yapılacak 500.000.- TL lik ödemeyle mütenasip olarak gayri kabili rücu devir ve temlik edeceğini beyan kabul ve taahhüt eder.\" Sözleşmenin 4.5. Maddesi \" temellük eden , temlik eden banka tarafından borçluya verilen halen dolaşımda bulunan ödenebilir durumdaki toplam 31 adet çek yaprağından kaynaklanabilecek temlik eden banka'nın ödemekle yükümlü olduğu banka sorumluluk tutarlarına istinaden 43.710.-TL yi iş bu tenlik sözleşmesinin imzalanmasından evvel veya en geç sözleşmenin imzalanmasıyla eş zamanlı olarak nakden ve defaten temlik eden bankaya ödeyerek bananın Çorlu Şubesinin geçici hesabında bloke etmeyi veya aynı süre içinde çek yapraklarının iade edilmesini sağlamayı, BANKA sorumluluk tutarı ödenebilecek 31 adet çekin yasal süresi içerisinde banka sorumluluk tutarlarının talep edilmemesi ve/veya temlik eden banka'nın sair sebeplerle banka sorumluluk bedellerini (kısmen ya da tamamen) ödemek zorunda kalmaması halinde, temlik eden banka tarafından bloke edilen 43.710,00.-TL.'nin (ya da bakiye tutarın) iade edilmeyeceğini, söz konusu tutarın temlik eden banka'nın Çorlu Şubesi gelirlerine aktarılacağını, bu hususta ileride herhangi bir iade talebinde bulunmayacağını ve itirazda bulunmayacağını gayrikabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.\" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Buna göre bir sözleşmede genel işlem koşulları bulunması bu düzenlemeleri geçersiz kılmaz. Ancak sözleşme kapsamındaki karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının geçerli olması, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem koşulları da yazılmamış sayılır. Somut uyuşmazlıktaki temlikname taraflar arasında spesifik şartları ve koşullar ile oluşturulmuş olaya özgü bir sözleşme olup birden çok sayıdaki benzer sözleşmelerde kullanmak amacıyla düzenlenmiş herhangi bir hüküm içermemektedir. Bu durumda davacının çek sorumluluk bedeline ilişkin sözleşme maddesinin yazılmamış sayılması gerektiğine ilişkin istinaf talebi yerinde değildir. Sözleşme özgürlüğü ilkesi uyarınca taraflar sözleşmenin içeriğini diledikleri gibi belirleyebilirler. Serbestçe belirlenen sözleşme hükümlerinin taraflar arasında edim-karşı edime ilişkin bir denge unsurunu barındırdığı kabul edilir. Bu ilke beraberinde tamamlayıcısı olan ahde vefa ilkesini (pacta sund servanda) getirmektedir. Hukuki güvenliği sağlamak amacıyla taraflarca belirlenmiş sözleşme hükümlerine tarafların bağlı kalması gerekir. Bu durumda davacı taraf imzaladığı alacağın temlikine ilişkin sözleşme ile bağlı olup sözleşmedeki düzenlemeye göre herhangi bir hak talep etme imkanı yoktur. Sözleşmenin yapıldığı tarihte tüm unsurları en ince teferruatıyla birlikte hüküm altına alınmakla bu husus doğmamış haktan feragat olarak ta nitelendirilemeyeceğinden ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın, alınması gerekli olan 427,60 TL harçtan mahsubu ile bakiye 368,30 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 21/11/2024