T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/2317 - 2024/1456
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2022/2317
KARAR NO\t: 2024/1456
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 13/01/2022
NUMARASI\t\t: 2020/378 Esas 2022/11 Karar
DAVACILAR\t:
VEKİLİ\t:
DAVALI\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
KARAR TARİHİ\t: 22/11/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ\t: 28/11/2024
\tİlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacılar vekili, 06.06.2016 tarihinde davalı sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu ... plakalı davacılar desteği ...'ın idaresindeki aracın dava dışı ... plakalı araçla karışmış olduğu trafik kazasında, ... plakalı araç sürücüsü davacılar desteği ...'ın vefat ettiğini, davacıların Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/203 E. Sayılı dosyasında ... plakalı karşı araç sigortacısı ... Sigorta Şirketine karşı açmış oldukları tazminat davasının derdest olduğunu, davacıların zararını karşılamadığını, davalının tam kusuruna dayanılmadığı, müşterek ve müteselsil sorumluluk hükümlerine dayanıldığı belirtilerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, belirsiz alacak olarak davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 3.000,00 TL, davacı ... için 3.000,00 TL ve davacı ... için 3.000,00 TL olmak üzere şimdilik toplam 29.000,00 TL maddi tazminatın tespit edilecek temerrüt tarihinden itibaren artan oranlardaki avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep edilmiştir.
Davalı vekili, dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketi nezdinde ZMS Trafik Sigorta Poliçesiyle sigortalı olduğunu, müteveffa sürücünün alkollü olup olmadığı ve ehliyetinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerektiğini, Trafik Sigortası Yeni Genel Şartları uyarınca sürücünün kusurlu olarak ölmesi sonucu varislerin destekten yoksunluk tazminatı talep etme hakkı bulunmadığını, müteveffanın %100 kusuru ile kazanın meydana gelmesine sebebiyet verdiğini, yeni Trafik Sigortası Genel Şartları uyarınca teminat dışında kalan hallerden A.6.d maddesi uyarınca “destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri” teminat dışı olduğunun düzenlendiğini, müteveffanın %100 kusurlu olarak yapmış olduğu kaza sonucunda vefat etmesi sebebiyle varislerinin tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, davacılarının talebi trafik sigortası teminatına girmediğini, davalı sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limitiyle sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece toplanan delillere göre; Zorunlu Mal, Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.6. maddesinin (c) bendinde “İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri” ve (d) bendinde “Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri” zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışında kalan hallerden sayıldığı, 01.06.2015 tarihinden sonra tanzim edilen ZMMS poliçelerine istinaden yeni genel şartlar uygulanacağından, işleten veya sürücünün kendi kusuru ile vefatı nedeniyle desteğinden mahrum kalan üçüncü kişilere karşı, sigortalının (işletenin) sorumluluğu olmamasına göre, yapılan düzenleme ile sigortanın da sorumlu olmayacağının belirtildiği, Genel Şartların 2918 Sayılı Yasanın 92/h maddesine yukarıdaki açıklamalar dikkate alınarak aykırı olmadığının kabulü gerektiğinden, poliçe kapsamında olmayan hususlarda sigortanın sorumluluğuna gidilemeyeceği, tanzim tarihinde yürürlükte bulunan Genel Şartlar gereğince davacının zararlarının sigorta teminatı kapsamında kalmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacılar vekil istinaf başvuru dilekçesinde, davalı sigorta şirketinin, müteveffanın ... plakalı aracının Karayolları Trafik Kanunu ZMMS sigortacısı olduğu, aracın karıştığı kazada zarar gören üçüncü şahıs konumunda olan davacıların zararlarını karşılamakla yükümlü olduğunu, KTK'nın 90. maddede destekten yoksun kalma tazminatının zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar arasında olduğunun açıkça düzenlendiği, Genel Şartlar A.5 maddesinde de destekten yoksun kalma zararları, teminat türleri arasında belirtildiği, KTK ve Genel Şartlar gereği, davalı sigorta şirketinin davacıların destekten yoksun kalma zararlarından sorumluluğu bulunduğunu, 24.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda ''Anayasa Mahkemesi'nin 09.10.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kısmi iptal kararında, tek taraflı kazalarda destekten yoksun kalan hak sahiplerinin sigorta şirketlerinden tazminat talep edememesi hususunun, Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.'' ifadesi yer aldığını, destekten yoksun kalan hak sahiplerinin sigorta şirketlerinden tazminat talep edememesi hususunun, tek taraflı kazalar için geçerli olduğunu, dava konusu kazanın çift taraflı olduğunu, dava konusu kazada, kendilerine düzenli ve fiili yardımı olan müteveffa ...'ın hayatını kaybetmesi nedeniyle davacıların zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğunu, destekten yoksun kalma neticesinde talep edilen hak, salt miras yoluyla geçen bir hak olmayıp, bilimsel ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere destekten yoksun kalanın şahsında doğrudan doğruya doğan, asli ve bağımsız bir talep hak olduğunu, zararın oluşumundaki kusurun üçüncü şahıs konumunda olan davacılara yansıtılamayacağı mahkemece gerekçe olarak anılan Genel Şartlar maddesinde, destekten yoksun kalan hak sahibinin tazminat taleplerinin yalnızca destek şahsının kusuruna denk gelen kısmı teminat dışı sayıldığını, dava konusu kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan karşı aracın sigortacısı ... Sigorta Şirketi’ne Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/184 E. sayılı dosya ile maddi tazminat davası açılmış olup halen derdest olduğu, anılan dosyada sigorta şirketinin sorumluluğu teminat limiti ile sınırlı olduğundan davacıların tüm zararlarının karşılanamayacağı, davacıların kalan zararlarının, müteveffanın sigortacısı davalı sigorta şirketinden talep etme zorunluluğu doğduğunu, usul ve yasaya ve ayrıca hakkaniyete aykırı yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle davacı eş, ve çocuklar tarafından, desteğin sürücüsü olduğu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı açılan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
Davacılar vekili, 06.06.2016 tarihinde davalıya zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı davacı ...'ın eşi, diğer davacıların babası ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla yaptığı trafik kazasında vefat ettiğini belirterek davacılar için destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Dava konusu kazaya ilişkin olarak kazadan sonra düzenlenen 06.06.2016 tarihli kaza tespit tutanağında sürücü ... idaresindeki ... plakalı kamyonet ile Ankara yolu üzerinde Ankara istikametinden Çankırı istikametine gitmek istediği esnada, aynı yönde ve önünde seyreden sürücülüğünü ...’ın yaptığı ... plakalı kamyona arkadan çarpması neticesinde çift taraflı maddi hasarlı yaralamalı trafik kazası meydana geldiği, kazanın oluşumunda, ... plakalı araç sürücüsünün KTK'nın 52/1-b maddesini ihlal ettiği, diğer araç sürücüsünün ışık donanımı bulundurmadığından \tKTK'nın \t63. maddesini ihlal ettiği belirlenmiştir.
Çankırı 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/310E.,sayılı dosyasında ...'ın ölümü nedeniyle sanık\t... ve ... hakkında Taksirle Ölüme Neden Olma suçundan yapılan kovuşturmada, Ankara ATK Trafik İhtisas Dairesi'nin 15.06.2017 tarihli raporunda kazanın meydana gelmesinde sürücü ...'ın asli, sürücü ...'ın tali kusurlu olduğu mütalaa edilmişse de, 18.04.2019 tarihli ATK Trafik İhtisas Dairesi raporunda, sürücü ... sevk ve idaresindeki su tankerinin tepe lambalarını ve dörtlü ikaz ışıklarını açık vaziyette olarak, işi gereği, yavaş bir şekilde sol şerit üzerinde ilerlediği sırada meydana gelen olayda alacak başka bir önlemi olmadığından atfı kabil kusuru bulunmadığı, maktül sürücü ... sevk ve idaresindeki kamyonetle seyri sırasında yola gereken dikkatini vermesi, hızını mahal şartlarına göre ayarlaması, dörtlü ikaz ışıkları ve dönerli tepe lambası açık vaziyette bulunan sanık idaresindeki aracı farkettiğinde zamanında hızını düşürmesi, gerekirse aracını durdurması ya da müsaitse diğer şeride geçmesi gerekirken bahsedilen bu hususlara riayet etmemiş, yüksek hızda seyretmiş, tatbik ettiği frende de hızına ve zamanlamasına bağlı olarak etkisiz kalıp arkadan çarpma kural ihlali ile sebebiyet vermiş olduğu olayda asli kusurlu olduğu, her ne kadar sulama tankerinin tepe lambaları faal ve dörtlü ikaz ışıkları yanmakta ise de, tanker aracının zamanında farkedilmesinde daha etkili olması için gerekli tedbiri (yol üzerinde ya da olabilecek araç arka ışıklı levhaları ile ilgili olarak) tam olarak almayan Çankırı Belediyesi olay mahallindeki sulama işinden sorumlu kişi ya da kişileri alt düzeyde tali kusurlu olduğunun belirlendiği, ceza mahkemesinin 2024/282 K. sayılı kararı ile sanıklar\t... ve ... hakkında beraat kararı verilmiş, katılanlar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine Ankara BAM 26. Ceza Dairesi'nin 2024/1085 \tE., 2024/1471K. Sayılı ilamı ile sanık ... yönünden yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı, sanık ... yönünden ise yüklenen suç açısından taksirinin bulunmadığı, beraatleri gerektiğinin mahkemece dosya içeriğine uygun olarak kabul ve takdir edildiği belirtilerek istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiş, karar 05.07.2024 tarihinde kesinleşmiştir.
Dava konusu kaza 06.06.2016 tarihinde meydana gelmiş, davalı tarafından zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi 07.05.2016 tarihinde düzenlemiştir.
Davalı, kaza yapan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olup, kanunla sınırları belirlenen işletenin üçüncü kişiye karşı olan sorumluluğunu üstlenir.
01.06.2015 tarihinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında değişiklik yapılarak Genel Şartlar A.6. maddesinin (c) bendinde; “İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri” ve (d) bendinde; “Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri” açısından sigortanın sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir. Sigortalı araç sürücüsünün veya işletenin kusuru ile vefatı nedeniyle hak sahiplerinin destek zararları da bu kapsamdadır.
Poliçe ve kaza tarihinde yürürlükte olan 6704 Sayılı Kanun 4. maddesi ile 2918 Sayılı Yasanın 92. maddesine eklenen \"h\" ve \"i\" maddelerinde de bu konuda düzenleme yapılmış, ilgili maddelerin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle yapılan iptal başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, 2019/40 Esas - 2020/40 Karar sayılı ve 17.07.2020 tarihli kararında teminat kapsamının belirlenmesine ilişkin 2918 Sayılı Yasanın 92. maddesinin \"i\" bendinin Anayasaya aykırı olduğundan iptaline karar verilmiş, \"h\" bendinde yer alan sigorta teminatı kapsamında kalmadığı belirtilen \"İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri\" maddesine ilişkin gerekçesinde; \"2918 sayılı Kanun’un 92. maddesinin itiraz konusu (h) bendinde ilgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat taleplerinin zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamında olmadığı belirtilmektedir. Kanun’da ilgililerin kimler olduğu belirtilmemiş ise de anılan ibareyle ifade edilenin kazaya uğrayan kişi dışında tazminat talep edebilecek kişiler olduğu anlaşılmaktadır. Kuralda yer alan “...sigortalının sorumluluk riski...” ibaresinin anlamı da değerlendirilmelidir.
Yukarıda da açıklandığı üzere zorunlu mali sorumluluk sigortasının amacı işletenin KTK’nın 85. maddesinde düzenlenen hukuki sorumluluğunu güvence altına almaktır. Dolayısıyla bu hukuki sorumluluğunu sigorta ettirmekle yükümlü olan işletenin sigortalı konumunda olduğu, sigortalının sorumluluk riskinin ise Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen hukuki sorumluluk kapsamında gerçekleşmesi olası risklerle sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bu yönleriyle kuralın belirsiz olduğu söylenemez. Kural uyarınca sigortalının sorumluluk riski kapsamında değerlendirilemeyecek risklerden doğan tazminat taleplerinden dolayı zorunlu mali sorumluluk sigortasına dayanılarak sigorta şirketinden talepte bulunulmayacaktır. Mali sorumluluk sigortasının sigortalının kanundan doğan hukuki sorumluluğunu teminat altına almak amacıyla zorunlu kılındığı dikkate alındığında, sigortalının hukuki sorumluluğu kapsamında olmayan tazminat taleplerinden dolayı sigorta şirketinin de sorumlu tutulamamasının işin niteliği gereği olduğu anlaşılmaktadır. Sigorta şirketinin sorumluluğunun zorunlu mali sorumluluk sigortası ile teminat altına aldığı riskler ile sınırlandırılması suretiyle ilgililerin, işletenin dahi sorumlu olmadığı tazminat taleplerini sigorta şirketine yöneltmelerinin önüne geçilmesinin ve sigorta şirketinin mülkiyet hakkının korunmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda esasen sigortalıdan talepte bulunması mümkün olmayan ilgililerin, sigorta şirketinden de talepte bulunamamasının Anayasa’nın 17. ve 35. maddelerinde düzenlenen hakları ihlal ettiği söylenemez. Kuralın ilgililerin menfaatleri ile sigorta şirketinin menfaatleri arasında makul bir denge kurulmasını engelleyen bir yönünün bulunmadığı görülmektedir.\" denilerek, 2918 Sayılı yasanın 85. maddesi kapsamında kalmayan, üçüncü kişilerin zararlarının sigorta kapsamında kalmadığına yönelik bir düzenleme olduğundan bahisle düzenlemenin belirli olduğu ve Anayasaya aykırı olmadığından iptal talebinin reddine karar verilmiştir.
Buna göre, sigortalı araç sürücüsünün kusuru ile meydana gelen ölüm olayında, hak sahibi üçüncü kişilerin destek zararlarından sigortanın sorumlu olup olmadığı, 2918 Sayılı Yasanın 92/h maddesinin 26.04.2016 tarihinde yürürlüğe girmiş olması ve Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesine göre söz konusu zararların 92. maddenin \"h\" bendi kapsamında değerlendirilecek olması karşısında, bu tarihten sonra meydana gelen kazalarda 2918 Sayılı Yasanın 85. maddesi kapsamında işletenin sorumlu olmadığı hususların sigorta teminatı kapsamında olmayacağı kanun ile düzenlenerek açıklığa kavuşturulmuştur. Bu nedenle 26.04.2016 tarihinden sonraki kazalarda zarar dolaylı ya da doğrudan olsun, 2918 Sayılı Yasanın 85/1. maddesi gereğince işletenin sorumluluğu olmadığı durumlarda, sigortanın da sorumluluğu olmayacaktır.\t
Somut olayda, desteğin sürücüsü olduğu araçta kusuru ile sebebiyet verdiği kazada vefat ettiği, poliçenin düzenleme tarihinin 07.05.2016 tarihi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, kaza ve poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte olan 2918 sayılı KTK’nın 92/h maddesi gereğince sigorta şirketi tarafından işletenin üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğu poliçe limitleri kapsamında teminat altına aldığından üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla oluşan destek zararlarından sorumlu olduğu, başka bir deyişle sigortacının destek zararlarından sorumlu olması için, motorlu aracın işletilmesi sırasında ölen kişinin mutlaka üçüncü bir kişi olması gerektiği, sigortalı araçta sürücü olan ...' ın üçüncü kişi olarak kabul edilemeyeceği, sürücünün vefatı nedeniyle oluşan destek zararlarının poliçe teminatı kapsamında olmadığı anlaşıldığından dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delilerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, mahkemenin gerekçesine göre yerel mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1.maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM \t\t: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1.b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu nedeniyle davacıdan alınması gereken 427,60 TL istinaf maktu karar harcından başvuru sırasında peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir olarak kaydedilmesine,
3-Başvuran taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Taraflarca yatırılan delil ve gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-Kararın taraflara tebliğine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK'nın 361.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere 22.11.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.