T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2022/2305
KARAR NO\t: 2024/1434
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 07/07/2022
NUMARASI\t\t: 2019/210 Esas 2022/621 Karar
DAVACILAR\t:
VEKİLİ\t:
TEMLİK ALAN\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
KARAR TARİHİ\t: 21/11/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ\t: 02/12/2024
\tİlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı ... (temlik alan) vekili ve davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
\tTARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI :
\tDavacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; 01.08.2018 tarihinde, davalı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası poliçesi ile sigortalı ... plakalı otobüsün, sürücü ... idaresindeyken, yol üzerinde bulunan kasise dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde hızla girerek ani fren yapması sonucu otobüs içerisinde yolcu olarak bulunan davacının düşerek yaralandığını ve sakat kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ZMMS poliçe teminatı kapsamında 5.000,00 TL daimi maluliyet, 5.000,00 TL zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta teminatının davalı ... şirketinin temerrüde düştüğü tarihten işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile 69.987,49 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 19.250,00 TL zorunlu koltuk ferdi sigorta tazminatı alacağı olarak talebini artırmıştır.
\tTemlik alan ... vekili asli müdahale dilekçesinde özetle; davacı ... ile yaptıkları temlik sözleşmesi uyarınca dava konusu tazminat alacağının %20'sini temlik ettiğini, davacı ile aralarındaki temlikname uyarınca davanın temlik alan yönünden de kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
\tDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plakalı aracın davalı ... nezdinde ZMMS ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ile teminat altına alınan kaza sonucu sakatlık oranının özel olarak genel şartlara göre yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı taleplerinin poliçe teminatında olmadığını, SGK tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının sorulmasını talep ettiklerini beyanla davanın reddini savunmuştur.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
\tMahkemece yapılan yargılama sonunda; dosyadaki bilgi ve belgelere, alınan bilirkişi raporuna göre, kazanın meydana gelmesinde davalı şirkete sigortalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğunun anlaşıldığı, Adnan Menderes Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Bölümünden alınan raporda, davacının kazadan kaynaklanan daimi maluliyet oranının %11 olduğunun mütalaa edildiği, davacının sürekli işgöremezlik zararının hesaplanması yönünden aktüer bilirkişiden rapor alındığı, ferdi kaza koltuk sigortası yönünden davalı şirketin sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi yönünden de rapor alındığı, alınan raporların hüküm kurmaya elverişli olduğu, temliknamedeki imzanın davacı ...’e ait olduğunun anlaşıldığı, temliknameye göre hüküm altına alınan tazminatın %80’nin davacı ...’e, %20’sinin davacı ...’ya ait olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, davacı ... için 55.989,99TL'nin, temlik alan davacı ... için 13.997,49TL sürekli iş göremezlik tazminatının 04.04.2019 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak adı geçenlere ödenmesine, davacı ... için 15.400,00 TL'nin, temlik alan davacı ... için 3.850,00 TL Zorunlu Koltuk Ferdi Sigorta tazminatının 04.04.2019 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile adı geçen davacılara ödenmesine, karar verilmiş, karara karşı davacı temlik alan vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
\tİLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
\tDavacı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; aktüer bilirkişiden hüküm tarihine en yakın asgari ücret esas alınarak hesaplama yapılması için rapor alınması gerektiğini, aktüerya raporunda %1.8 teknik faiz uygulanmasının hatalı olduğunu, ferdi kaza sigortası teminatı yönünden belirlenen bedelin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tDavalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadan davanın açıldığını, maluliyetin Özürlülük Ölçütü Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, davacının emniyet kemeri takılı olmadığından müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, ıslah edilen miktar yönünden ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
\t6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
\tDava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle sürekli işgöremezlik tazminatı ve ferdi kaza koltuk sigortası teminatı bedeli istemine ilişkindir.
\t1-Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise, dava konusu hakkın yükümlüsünü ifade eder. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti; davalı sıfatı ise, pasif husumeti karşılayacak şekilde kullanılmaktadır. Dava konusu değer üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise davanın o kişi veya kişilere karşı açılması gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.
\tMahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir.
\t6100 sayılı HMK’nin “Dava Şartları” başlıklı 114/1-d bendinde “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması\" dava şartları arasında sayılmış, aynı Kanun’un “Dava şartlarının incelenmesi” başlıklı 115/1. maddesinde “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” düzenlemelerine yer verilmiş ve devamında dava şartı noksanlığının tespiti halinde uygulanacak hükümler düzenlenmiştir.
\tDosya kapsamından; davacı ...'in tarihsiz temlikname ile alacağının %20'lik kısmını temlik alan ...'ya devrettiği anlaşılmıştır.
\t Hukuki bir işlem (tasarrufi işlem) olan alacağın temliki sonrasında alacak üçüncü kişiye intikal etmektedir. Bu andan itibaren üçüncü kişi, borçlu karşısında alacaklı sıfatını kazanmaktadır. Niteliği itibariyle alacağın temliki, alacaklının tasarruf işlemidir. Temlik, alacağın tamamı için yapılabileceği gibi bir kısmı için de yapılabilir. Tam temlikte alacağın aslı ve fer’ileri temlik alana geçmekte olup alacaklı borç ilişkisinde taraf olmaktan çıkar. Temlik alan, temliki ve alacağın varlığını ispat ederek borçludan talepte bulunur. Temlik ile birlikte temlik alan, alacağın aslı ve fer’ileriyle birlikte, alacağa bağlı rüçhan haklarını da iktisap eder. Dolayısıyla temlik konusu alacak itibariyle dava ve takip hakkı da temlik alana geçer. Alacağın temlikinde esasen borç değişmez, sadece onu talep edecek taraf değişmiş olur.
\t28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na eklenen Ek Madde 6.’da “(1) Bu Kanun uyarınca sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlardan ya da Hesaptan talep edilecek tazminat alacağı ancak;
a) Alacaklı tarafından bizzat,
b) Alacaklının kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat vasıtasıyla,
c) Alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı vasıtasıyla, takip edilebilir. Takip yetkisi, sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlar ya da Hesap nezdinde yapılacak işlemleri kapsar.
(2) Tazminat alacağı, sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada belirtilen kişiler de dâhil olmak üzere hiç kimseye devredilemez.
(3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunca belirlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
\t28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na Ek Madde 6'nın eklendiği, bu maddenin temlik yasağına ilişkin olduğu, ancak dosyaya sunulan temliknamede düzenlenme tarihinin bulunmadığı, temlik alan tarafından dosyaya sunulan 10.08.2020 tarihli dilekçe ile alacağın temlik alındığının bildirildiği anlaşılmakla temliknamenin tarihsiz olduğu, temlik alacaklısının temlik yasağına ilişkin kanunun yürürlük tarihinden sonra verdiği dilekçe ile temliknameyi dosyaya sunduğu gözetilerek temlik alan ve davaya davacı sıfatı ile dahil edilen ...'nın aktif husumet ehliyeti konusunda değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmek üzere kararın kaldırılması gerekmiştir.
\t2-Kabul şekline göre de; 2918 sayılı Karayolları Trafik kanunun 90. maddesinde “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11.1.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.” şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesinin 17.7.2020 tarihinde 2019/40 E-2020/40 K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresi Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
\tAnayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli 2019/40 Esas - 2020/40 sayılı kararı ile iptaline karar verilmekle; zarar hesaplanmasında ZMMS Genel Şartları ekindeki cetveller ile getirilen %1,8 teknik faizin uygulanması mümkün değildir.
\tSomut olayda, hükme esas alınan 18.01.2021 tarihli aktüer bilirkişi raporunda, TRH 2010 yaşam tablosu ve %1.8 teknik faiz yöntemine göre yapılan hesaplamada davacının sürekli işgöremezlik zararının 69.987,49 TL olarak hesaplandığı, bu hesaba göre davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür. Bu durumda mahkemece, davacının sürekli işgöremezlik zararının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak hesaplaması yönünden aktüer bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hüküm kurmaya elverişli bulunmayan rapor hükme esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
\t3-Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası; zorunlu mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası gibi Karayolları Trafik Kanununun 19/son maddesinde düzenlenen sıralı sorumluluk sistemine dahil bulunmayıp can sigortası türlerindendir. Bir meblağ sigortası olması itibariyle yaralanma halinde yapılan tedavi giderleri bakımından buna ilişkin limiti geçmemek üzere ve yapılan harcama kadar nispi, sürekli sakatlık halinde ise sakat kalma oranı ve sakatlığın derecesine göre limitin belli oranı olmak üzere, sigorta bedelini ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda, davacının maluliyetinin Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları A.3.2. maddesi uyarınca poliçe şartlarında ve klozlarında düzenlenmiş olan maluliyet cetvellerinden hangisi kapsamında kaldığının, değilse bunların önem derecelerine göre, genel şartların \"Yukarıdaki cetvelde zikredilmemiş bulunan maluliyetlerin nisbeti, daha az vahim olsalar bile, bunların ehemmiyet derecelerine göre ve cetvelde yazılı nisbetlere kıyasen tayin olunur.\" hükmü kapsamında, cetvelde yazılı oranlara göre doktor bilirkişi tarafından belirlenmesi gerekmektedir.
\tBu durumda mahkemece, davalı şirketin, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası poliçesinden kaynaklanan sorumluluğunun, poliçe limiti de dikkate alınarak belirlenmesi için, davacının trafik kazası sonucu uğradığı cismani zararın Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartlarının A.3.2. maddesindeki maluliyetlerden herhangi birine uygun olup olmadığı, hangisine uygun olduğu, sonucuna göre davacıya sakatlık tazminatı ödenmesi gerekip gerekmediği ve miktarının tespiti bakımından adli tıp uzmanı ve sigorta konusunda uzman bilirkişiden birlikte rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken sadece sigorta konusunda uzman bilirkişiden alınan 15/11/2021 tarihli rapor hükme esas alınarak karar verilmesi doğru değildir.
\tAçıklanan nedenlerle, davacı ... vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülüp sonucuna göre karar verilmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebebine göre tarafların sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
\tHÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
\t1-Davacı ... vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
\tDavanın yeniden görülüp sonucuna göre bir karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
\t2-Kararın kaldırılma sebebine göre davacı vekilinin ve davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
\t3-Davacı vekili ve davalı vekili tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının talepleri halinde iadesine,
\t4-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda gözetilmesine,
\t5-Kullanılmayan istinaf gider avansının iadesine,
\t6-Karar tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 21.11.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.\t
\t
\t\t\t\t
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.