T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 21/11/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 01/11/2022
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 21/11/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalı ...'ın önceki başkan ....tarafından imzalanmış 17/07/2016 ödeme tarihli 250.000,00 TL'lik bonoya dayalı olarak Denizli 8. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile.,..aleyhine icra takibi başlattığını, ...davalı taraftan aldığı herhangi bir mal ya da hizmetin söz konusu olmadığını, birlik kayıtlarında davalının alacaklı olarak da gözükmediğini, önceki birlik başkanı ... ile davalı ... arasındaki hukuki ilişkinin ne olduğunun da bilinmediğini, takibe konu bononun hangi maksatla, neye istinaden verildiğinin belli olmadığını, bu nedenle yasal çerçevede birliğin bu şekilde borç altına sokulmasının hukuken mümkün olmadığını, her ne kadar önceki başkan ... birlik adına bonoya imza atmış ise de, bu imzanın ancak kendi şahsını bağlayacağını, birlik başkanı ..,. ve alacaklı hakkında görevi kötüye kullanma, resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık eylemlerinden dolayı suç duyurusunda bulunulduğunu ve Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Soruşturma nolu dosya ile soruşturmasının devam ettiğini, ...ile birlikte daha önce ... ve ... isimli şahısların da yine Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı'na taraflarınca şikayet edildiğini, şüpheliler hakkında Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasından iddianame düzenlendiğini ve yargılamanın halen devam ettiğini, ayrıca ...tarafından aleyhlerinde girişilen icra takibinin iptali için taraflarınca açılan menfi tespit davasının kabul edildiğini ve birlik başkanının meclis kararı olmadan birliği borçlandırma yetkisinin olmadığının bilirkişi raporuyla Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasında tespit edildiğini beyan ederek, telafisi güç ve imkansız zararların doğmaması için Denizli 8. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasında icraya yatan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile davalı tarafa 250.965,75 TL borçlu olmadıklarının tespitine, takibin iptaline, haksız ve kötü niyetli yapılan takip nedeniyle davalının %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davalının ...üyesi olduğunu, davalının ... mahallesinde ailesine ait ve kiraladığı tarlalarla birlikte o çevrede 800-1000 dönüm araziye pamuk ektiğini, 2014 yılında sulama yaptığını, ancak o dönemde ...birikmiş elektrik borçlarından dolayı elektriklerin sürekli kesilmesi nedeniyle, pompalar çalışmadığından sulamada aksaklıklar yaşandığının tüm çiftçiler tarafından bilindiğini, o dönem en büyük sorunlardan birisinin bu olduğunu, davalının birkaç kez başkan .... yanına gidip bu konuda görüştüğünde paran varsa birliğe borç ver, elektrikleri açtıralım, sulamanı yap diye söylediğini, davalı en son gittiğinde birlik başkanının davalıdan en erken iki sene sonra ödeyebilecek şekilde borç para istediğini, davalının önce kabul etmese de ürünleri sulanmadığı takdirde 800.000,00 TL - 1.000.000,00 TL civarı zararı olacağını düşününce ve artık bu sorun şahsen zararına yol açacağından kabul ettiğini, ... başkanı .,..tarafından 10/06/2014 tarihli belge düzenlenerek, davalıya verildiğini, yine belgede de yazılı olduğu gibi 10/06/2014 tanzim, 17/07/2016 vade tarihli keşidecileri ...ve ...başkanı ...olan 250.000,00 (iki yüz elli bin) TL bedelli bir adet bono tanzim edilip davalıya verildiğini, söz konusu bono vadesinde ödenmeyince Denizli 8.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibe itiraz edilmediğini, ancak daha sonra ...ve ... hesaplara haciz konulması aşamasında 2016 yılından bu yana hiçbir itiraza uğramayan alacaklarına itiraz edildiğini belirterek borcun ödendiğine dair hiçbir yazılı belge olmadan ...verildiği sabit olan bir para karşılığı alınan senedin takibe konulduğu yazılı belge sabitken haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine, kötü niyetli olarak alacağı sürüncemede bırakmak amacıyla dava açan davacının takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere inkar tazminatını davalı tarafa ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;\"...dava dışı ... başkanlık yaptığı dönemde yürürlükte olan 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun \"Birlik meclisinin görev ve yetkilileri\"nin tanımlandığı 6. maddesinin 15. fıkrasının (b) bendinde birlik adına her türlü mal ve hizmet alımı ile bakım onarım işlerinin ihaleyle üçüncü kişilere yaptırılmasına ve bakım onarım gibi giderleri karşılamaya yönelik borçlanma yapılmasına karar verme görev ve yetkisinin birlik meclisince karar alınmasıyla ve bu yönde yönetim kurulu ve başkana yetki verilmesiyle mümkün olacağı, birlik başkanının görev ve yetkilerinin düzenlendiği, 9. maddesinin 3. fıkrasının (ç) bendinde birlik başkanının meclis ve yönetim kurulu kararı gerektirmeyen konularda ana statüsü ve ilgili mevzuat kapsamında karar alıp uygulayabileceğinin düzenlendiği, buna göre birlik başkanının görev ve yetkileri arasında birliği tek başına borçlandırma yetkisi bulunduğu yönünde bir hüküm bulunmadığının anlaşıldığı, davaya konu senedin tanzim edildiği 2014 yılı meclis kararları incelendiğinde, birlik başkanına kambiyo senedi imzalama, birliği borçlandırma yönünde alınmış bir karara rastlanmadığı, yine birliğin bütçe emaneti kayıtlarında da davalı adına borç kaydının bulunmadığı tespit edilmiş olup, buna göre dava dışı ...birlik adına senet düzenlemeye ve birliği borçlandırmaya yetkisi olmadığından, davaya konu senette şahsen sorumluluğu ayrı olmak üzere, davacı birliğin senet nedeniyle davalıya borçlu olmadığı, davacının alacağının varlığına maddi hukuk kuralları çerçevesinde inanarak icra takibine giriştiği ancak iddiasını kanıtlayamadığı için itirazın iptali isteminin reddedildiği sabit olup takibi \"kötüniyetli\" olarak yaptığı kabul edilemeyeceğinden, davacı tarafça kötü niyet ispatlanamadığından, davalı tazminatla sorumlu tutulmamış ve bu yöndeki talebinin reddi\" gerekçesiyle davanın kabulü ile, 250.965,75 TL yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, yasal şartları oluşmadığından tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafça elektrik borçlarına karşılık verildiği iddia edilen 250.000,00 TL ile elektrik borçlarının ödenemeyeceğinin aşikar olduğunu, davalı ...'ın hem senet hususunda hem de icra takibi hususunda kötüniyetli davrandığını, mahkemece kötüniyet tazminatının reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; başkanın görevleri arasında meclis kararı ile borçlanma yetkisi verilen kısmın sınırlı olarak sayıldığını, meclis kararına dayalı mal veya hizmet satın alma işlerini bir komisyon marifetiyle yapacağının ve yönetim kurulunun onayıyla sonuçlandıracağının belirtildiğini, mal veya hizmet almaksızın borçlanma yapamaz gibi anlam çıkarılmayacağını, müvekkilinin, ... borç verdiğini, 6172 sayılı Yasa'nın 6. madde 15. fıkra f bendinde yazılı hususlarla hiçbir ilgisinin olmadığını, yine 6172 sayılı Yasa'nın 6. madde 15. fıkra g bendinde yazılı hususlarla da müvekkilinin verdiği paranın bir alakasının olmadığını, müvekkilinin birliğe ödünç para verdiğini, birlik başkanının ödünç para kabul etmeyeceği gibi bir maddenin söz konusu olmadığını, müvekkilinin birliğe verdiği ödünç paranın birlik için bir gelir olmadığı gibi bunun geri ödenmesi sebebiyle senet verilmesinin de bir borçlanma olmadığını, 6172 sayılı Yasa'nın 6. ve 9. maddelerinin aradığı borçlanma kavramının bu olmadığını, ...elektrik borcunu ödemek, elektrik kesintileri nedeniyle üyelerinin mağduriyetine neden olmamak için müvekkilinden elden ödünç borç aldığını, müvekkilinin sulama yapılamaması nedeniyle ürünlerinin kurumaması ve zarar etmemek için bu parayı vermek zorunda kaldığını, bunun da sunulan belge ile sabit olduğunu, aksinin HMK'nın hükümleri gereği yazılı belge ile ispatının gerekli olduğunu, 6172 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde de 9. maddesinde de sulama birliğinin elden ödünç para alamayacağına, birlik başkanının böyle bir yetkisinin bulunmadığına dair açık bir madde olmadığını, birlik üyesi bir vatandaşın, birlik başkanının borçlanma yetkisinin bulunup bulunmadığını, meclisten onay alıp almadığını bilmesinin veya araştırmasının beklenemeyeceğini, müvekkilinin parayı birlik başkanının şahsına değil ...verdiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, takip konusu bonoda birlik adına imzası bulunan birlik başkanının, birliği kambiyo taahhüdü altına sokmaya yetkili bulunmadığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Denizli Genel İcra Müdürlüğü'nün ...(Denizli 8. İcra Müdürlüğü'nün ... Eski Esas) Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davalı tarafından ...ve ...aleyhine 20/07/2016 tarihinde bonoya dayalı ferileriyle birlikte toplam 250.965,75 TL üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe girişildiği, takip konusu 10/06/2014 tanzim tarihli bonoda ...hem kendi adına hem de başkan sıfatıyla sulama birliği kaşesi üzerinde birlik adına imzasının bulunduğu görülmektedir.
...Bakanlığı'nın 25/01/2019 tarih ...sayılı Olur'una istinaden ... . Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanındaki ...ilinde bulunan aralarında ...de olduğu, birden fazla sulama birliğinin birleştirilerek, birliğin adının .,..olarak değiştirildiği, eldeki davanın ,... tarafından açıldığı anlaşılmaktadır.
Takibe konu bononun tanzim tarihi olan 10/06/2014 tarihinde, yürürlükte bulunan 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun 1/2 maddesinde; \"Sulama birliklerinin kamu tüzel kişiliğine sahip olup, kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi\" olduğu düzenlenmiştir.
Birlik meclisinin görev ve yetkileri başlıklı 6/15-f maddesinde; \"Birlik adına yapılacak sözleşme esaslarını tespit etmek, araç, gereç ve iş makinası temini veya satın alınması işletme bakım ve onarım hizmetleri ve yeni tesis ve rehabilitilasyon çalışmaları ile diğer işlerin ihale ile 3.kişilere yaptırılmasına karar vermek ve bu hususlardan yönetim kuruluna sözleşme yapma yetkisi vermek \" şeklinde hüküm bulunduğu anlaşılmaktadır.
Başkanın seçilme esasları görev ve yetkileri başlıklı 9/ç maddesinde; \"Birlik meclisi veya yönetim kurulu kararlarını gerektirmeyen konularda birlik ana statüsü ile ilgili mevzuatın verdiği yetkiler çerçevesinde gerekli kararları alıp uygulamak\", yine aynı maddenin 9/ı bendinde; \"Birlik adına şartsız bağışları kabul etmek\" şeklinde başkanın yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda açıklandığı üzere takibe konu senetlerin düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu hükümleri nazara alındığında; yönetim kurulu başkanının, kanunun, amaç ve kapsamı dışında, ödünç sözleşmesi yaparak tek başına kamu kurumu niteliğinde olan sulama birliğini borçlandırma yetkisinin bulunmadığı, birliği borçlandırmak için yani bu konuda sözleşme yapabilmesi için 6/15-f maddesi doğrultusunda birlik meclisinin başkana bu yönde yetki vermesinin gerektiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; meclisçe başkana verilen böyle bir yetkinin bulunmadığı, takip konusu bononun meclis kayıtlarında da yer almadığı, bu nedenle sulama birliği başkanı sıfatıyla senedi imzalayan ...birlik adına attığı imzanın birliği bağlamayacağı, olsa olsa başkanın şahsi sorumluluğunu doğurabileceği, bu durumun yasada 19/04/2018 tarihinde yapılan değişiklikten kaynaklanmadığı, değişiklik öncesinde de birlik başkanının tek başına birliği borçlandırma yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Davalının davacı ... adına imza içeren bonoyu davacı birliğe yönelik takibe koymasında kötü niyetli olduğu söylenemeyeceğinden, davacının istinaf başvurusu da haklı görülmemiştir.
HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı ve davalı vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL maktu istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL istinaf karar harcının davacı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 17.143,47 TL nispi istinaf karar harcından peşin olarak yatırılan 4.285,86 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.857,61 TL istinaf karar harcının davalı taraftan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA, harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince YAZILMASINA,
4-Tarafların istinaf başvuruları nedeniyle yaptıkları yargılama masraflarının kendi üzerilerinde BIRAKILMASINA,
5-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
6-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince dava değerinin 378.290,00 TL'nin altında olması nedeniyle kesin olarak karar verildi.
...