T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2024/854 - Karar No:2024/1077
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
\t (İnceleme Aşamasında Kararın Kaldırılarak Dosyanın Mahkemesine Gönderilmesi HMK 353/1-a.4-6 md)\t\t
ESAS NO\t: 2024/854
KARAR NO\t: 2024/1077
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 22/11/2023
NUMARASI\t\t: 2021/429 E-2023/836 K
DAVACI \t:
TEMLİK ALAN
DAVACI\t
VEKİLLERİ\t:
DAVANIN KONUSU\t: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
KARARIN YAZIM TARİHİ : 17/12/2024
Davacılar vekili tarafından davalılar aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın asıl davanın kabulüne, birleşen 2012/210 esas sayılı davanın kısmen kabulüne, birleşen 2012/117 esas sayılı davanın açılmamış sayılmasına dair verilen karara karşı süresi içinde davalı ... A.Ş dışındaki taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davacı ... ile davalılardan ... Yapı Ltd.Şti.arasında, Balıkesir ili Şamlı, Davutlar, Yeroluk,Camilioba,Toybelen ve İbirler civarında oluşturulacak rüzgar santrali projesinin oluşturulması, değerlendirilmesi ve bulunacak uygun ortaklarla gerçekleştirilmesine ilişkin olarak 11/06/2003 tarihli sözleşme imzalandığını, müvekkilinin alacağı ücretin sözleşmenin 6. Maddesi gereğince belirlendiğini, buna göre proje bedeli üzerinden şirket ve ekibin %50 hissesi bulunduğunun kabul edildiğini, devamı maddelerinde ise projenin bedelinin 600.000 ABD dolarının altında satılmamasının kararlaştırıldığını, müvekkili ve oluşturduğu ekip tarafından 04/09/1999 tarihinden sözleşme tarihine kadar toplanmış rüzgar verilerine dayılı mezkur bölgede, etüt, mühendislik ve fizibilite raporu çalışmalarından sonra toplam 120 MW kapasitede bir rüzgar santrali projesinin oluşturulduğunu, EPDK nezdinde de lisans alınması için gerekli her türlü çalışmanın yapıldığını, rüzgar verisine uygun fizibilite raporlarının hazırlanması ve projenin başvurusu için gerekli her türlü arazi, büro, model ve mühendislik çalışmalarının müvekkili tarafından yapılarak EPDK'ya teslim edildiğini, ancak müvekkili davacı tarafından projenin tesliminden sonra EPDK'nın davalılardan ... Yapı Tic. Ltd.Şti'ne hitaben yazmış olduğu 19/06/2003 tarih ve 2656 sayılı yazıda Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 10.maddesi gereğince şirket faaliyet konusunun elektrik piyasası mevzuatına uygun olarak enerji ile sınırlandırılması gerektiğinin bildirildiğini, davalılardan ... Yapı Ltd.Şti iştigal konusunu sadece enerji ile sınırlayarak diğer davalılardan ... Enerji Ltd.Şti'ni kurduğunu, yeni şirketin kurulumu ile birlikte her iki davalı şirket arasında da 09/07/2003 tarihli bir protokol imzalandığını, söz konusu protokol gereğince ... Yapı Ltd.Şti. davacı tarafından hazırlanan rüzgar santrali (RES) projesini oluşturan tüm verileri ile bundan kaynaklanan her türlü hak ve yetkilerini ... Enerji Ltd.Şti'ne devrine ilişkin esasların belirlendiğini, bu protokol ile her türlü telif ve iktisap hakkının enerji şirketine devredildiğini, ... Enerji Ltd.Şti'ye 90 MW kurulu güçlü rüzgar santralinin kurulmasına ilişkin 20 yıl süreli üretim lisansı verildiğini, lisansın alınmasından sonra basında yer alan haberlerden ... Enerji Tic. Ltd.Şti'nin müvekkiline ait rüzgar enerjisi santrali projesini gerçekleştirmek üzere ... Enerji A.Ş. İle birlikte çalışmaya başladığını haricen öğrendiklerini, davalılara Ankara 25. Noterliğinin 22/05/2007 tarihli ihtarname gönderilerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile ödenmeyen proje bedeli olarak 2.250.000 ABD dolarının 7 gün içinde ödenmesinin talep edildiğini, davalılardan ... Enerji Ltd.Şti ve ... Enerji A.Ş.'nin birlikte çekmiş olduğu Beyoğlu 16.Noterliğinin 25/05/2007 tarihli cevabi ihtarnamesinde davalılardan ... Enerji A.Ş.'nin, ... Enerji Ltd.Şti'ne ait şirket hisselerinin bir kısmını alarak şirket hissedarı olduğunu, ihtarda bahsi geçen sözleşmeden haberdar olmadıklarını, şirket adına ibaresi ile isimsiz ve kaşesiz imza konulduğunu, bu nedenle davalıların taraf olmadığının bildirildiğini, davalı ... Yapı Ltd.Şti.'nin ise Ankara 30.Noterliğinin 31/05/2007 tarihli ihtarnamesi ile sözleşme yükümlülüklerinin davacı müvekkil tarafından yerine getirilmediğini, İngiltere'de kurulu bir firma ile anlaşılarak yeniden fizibilite çalışması yaptırıldığını, sözleşme ile başlanılan sürecin gerçekleştirilme imkanının kalmadığını, lisansın iptal riskini önlemek amacı ile kredi ve ortak arayışından vazgeçilerek ... Elektrik Üretim Ltd.Şti'nin hisselerinin ... Enerji A.Ş.'ye devredildiğini, davalı tarafından kullanılmış yada gerçekleştirilmiş bir projenin bulunmadığının bildirildiğini, müvekkilinin müellefi olduğu projenin sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirildiğini, EPDK nezdinde projenin kabul görerek üretim lisansı aldığını, yalnız alınan üretim lisansının EPDK mevzuatı gereğince kurulan ... Enerji Ltd.Şti.adına verildiğini, ... Enerji Ltd.Şti'nin ise davalılardan ... Enerji A.Ş.ile birlikte üretim lisansına konu projeyi gerçekleştirme çalışmalarına başladıklarını ancak bu güne kadar müvekkiline yapmış olduğu proje bedelinin ücreti karşılığında herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirterek fazlaya dair her türlü hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilinin hazırlamış olduğu proje bedeli olarak şimdilik 10.000,00 YTL'nin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Enerji Üretim San.ve Tic.Ltd.Şti., ile ... Enerji A.Ş. vekili, davacı ile davalı ... Yapı Malzemeleri İnşaat San ve Tic. Ltd.Şti.arasında yapıldığı iddia edilen bir sözleşmeye dayalı olarak açılmış dava müvekkili şirketlerin olay ile ilgili maddi ve hukuki ilgisi bulunmadığını, adı geçen sözleşmenin tarafı olmadıklarını, müvekkili şirketler bakımından davanın sıfat yokluğuna dayalı olarak reddinin gerektiğini, davacının dava dilekçesinde zikrettiği ve dava sebebi olarak gösterdiği olayların öncelikle açıklattırılmasının gerektiğini, davacı ile sözleşmede zikredilen ve ekipten olan kişiler arasında objektif, yasadan kaynaklanan bir ilişki bulunmakla davacının tek başına dava ikame etmesinin yasaya aykırı olduğundan sıfatının bulunmadığını, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların kabulünün mümkün olmadığını, müvekkilleri ile davacı arasına fiili yada yazılı bir sözleşme bulunmadığını gibi hukuki bir bağ yaratacak hiçbir durumun bulunmadığını, müvekkili ... Enerji A.Ş.'nin ise sadece ... Enerji Ltd.Şti'nn bir kısım hissesine sahip şirket ortağı olduğunu, sırf hissedar olması nedeni ile husumet tevcih edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının diğer davalı ... Yapı Ltd.Şti ile müvekkilleri bakımından herhangi bir 3.şahıs ile imza ettiği bir sözleşme nedeni ile müvekkillerinin bir sorumluluğunun doğacağının kabul edilemeyeceğini, müvekkili şirketlerin davacı taraftan ne proje satın aldığını ne de uyguladıklarını, davacının akdi olarak bir alacağı var ise bunu ... Yapı Ltd.Şti.ile aralarında olan bir ihtilaf olduğunu, müvekkilleri şirketleri ilgilendirmediğini, müvekkili şirketlerin davacı ile davalı Yapı Ltd.Şti.arasında bir sözleşmeden ancak ihtarnameleri vesilesi ile haberdar olduklarını, davacının iddialarının yerinde olmadığını belirterek müvekkilleri hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Yapı Ltd.Şti.vekili; davacının husumet ehliyetinin olamayacağını, davacının oluşturduğu ekip ile 04/09/1999 tarihinden sözleşme tarihine kadar toplanmış rüzgar verilerine dayalı fizibilite ve mühendislik etütleri yaptıktan sonra toplam 120 MW kapasitede bir rüzgar santrali projesi oluşturduklarını ifade ettiğini, davacının proje hazırladığını ifade ettiği tarihlerde kamuda devlet memuru olarak görev yapmakta olduğunu, iddia ettiği gibi bir ticari faaliyet yürütmesinin söz konusu olamayacağını, hukuken her sözleşmenin konusunun öncelikle hukuka aykırı olmaması gerektiğini, davacının devlet memuru olarak hukuka aykırı ve yasaklanmış olan bir faaliyetten yararlanmasının mümkün olamayacağını, davacı adına kayıt ve tescil edilmiş herhangi bir proje bulunmadığını, davacının hazırlayarak EPDK'ya sunduğu kendi imzasını içeren bir projenin söz konusu olmadığını, davacının EPDK'ya projenin teslim edildiğini ifade etmekte ise de projenin kuruma davacı tarafından teslim edilmediğini, tüm işlemlerin müvekkili şirket tarafından yürütüldüğünü, lisansın da müvekkili şirket adına düzenlendiğini, davacı adına tescil edilmiş ve davacının adını taşıyan bir projenin mevcut olmadığını, projenin sahibi olan kişinin hak sahipliğinin ancak projenin tescili ile mümkün olacağından adına tescil edilmiş bir proje olmayan davacının hak sahipliği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, gerçek durumun davacının iddia ettiğinden çok farklı olduğunu, sözleşmenin amaç ve kapsam başlıklı 1. ve 3.maddelerine göre sözleşmenin konusunun Balıkesir,Şamlı, Davutlar ve İbirler mevkii civarında 04/09/1999 tarihinde itibaren toplanmış olan rüzgar verilerine göre davacı tarafça bölgede etüt, mühendislik ve fizibilite çalışmaları yapılarak daha sonra 120 MW kapasitede rüzgar enerji santrali projesi oluşturulması, oluşturulan projenin değerlendirilmesi, satılması veya bulunacak ortaklarla gerçekleştirilmesi olduğunu, bu amaçla lisans başvurusunun sözleşmenin imzası ile birlikte yapılmış ise de sözleşmenin sorumluluklar başlıklı 4.maddesinin 3.bendine göre uygunluk yazısının alınmasına karar yapılması gerekli harcamaların ekip tarafından karşılanacağını, ancak söz konusu tüm harcamaların müvekkili şirket tarafından karşılandığını, lisans başvurusunun yapılmasından sonra lisans alınması için çok büyük ölçüde çaba gösterilmesi, projelerin uygulamaya elverişli tarzda hazırlanması, lisans ücretlerinin ödenmesi gibi mali ve teknik çalışmaların yapılması gerekirken hiçbir harcamanın ekip tarafından yapılmadığını, davacının teknik normlara uygun faaliyetlere projede geliştiremeyince ve harcamaların karşılanması yükümlülüğünü yerine getirmeyince gerekli he türlü mali ve teknik yükümlülüklerin müvekkili şirket tarafından gerçekleştirildiğini, davacıdan alınan verilere göre müvekkili tarafından alınan lisansta üretim alanları olarak sözleşmede yazılandan farklı yerleşim birimleri yazıldığını, santralin kurulu gücünün sözleşmede yazılan 120 MW kapasitesinin aksine 90 MW kapasitede çıktığını, lisansın alınmasından sonra sözleşmenin temelini teşkil eden işlemlere başlanarak projenin finansmanı ile ilgili yurt dışında kredi ve ortak araştırmasına girişildiğini, bu çalışmalar sırasında da müvekkili şirketin elinde mevcut bilgi ve verilerin uluslararası kredi şirketlerince incelendiğini, davacıdan alınan verilere göre sunulan bilgi ve belgelerin yeterli bulunmayarak dikkate dahi alınmadığını, akabinde yurt dışında akreditasyonu olan firma arayışına girilerek İngiltere'de kurulu bir firma ile anlaşma yapılarak yeniden bir fizibilite çalışması yaptırıldığını, yepyeni ve öncesinden farklı bir fizibilitenin ortaya çıktığını, tüm projenin temelinden değişerek uluslararası normlara uygun bir proje hazırlandığını, davacı tarafından işbu davada kendisine ait olduğunu iddia ettiği ancak herhangi bir katkısı olmayan sürecin gerçekleşmede imkanını kaybettiğini, böylece ortada davacı tarafından hazırlanmış müvekkili şirket tarafından kullanılmış herhangi bir sözleşme esas alınmış yada gerçekleştirilmiş bir projenin bulunmadığını, davacının bu davayı ikame ederek haksız bir kazanç elde etmeyi amaçladığını belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Ankara 16.ATM'nin 2012/117 esas sayılı dosyasında davacı vekili; davacı ile davalılardan ... Yapı ...Tic.Ltd.Şti.arasında Balıkesir ili Şamlı, Davutlar, Yeroluk, Camilioba,Toybelan ve İbirler civarında gerçekleştirilecek rüzgar enerji santrali projesi oluşturulması, değerlendirilmesi ve bulunacak uygun ortaklarla gerçekleştirilmesine ilişkin olarak 11/06/2003 tarihinde sözleşme imzalandığını, davacı tarafından 120 MW kapasitede bir rüzgar santrali projesi oluşturularak lisans alınması için davalı ... Yapı...Tic.Ltd.Şti. Adına EPDK'ya teslim edildiğini, EPDK tarafından şirketin faaliyet konusunun elektrik piyasası mevzuatına uygun olarak enerji ile sınırlandırılması gerektiği bildirildiğinden davalı tarafından ... Enerji Üretim Tic.Ltd.şirketinin kurulduğunu, her ili davalı şirket arasında 09/07/2003 tarihli protokol imzalandığını aynı tarihli yazı ile durumun EPDK'ya bildirildiğini, EPDK tarafından 06/04/2004 tarihinden 90 MW'lik lisans verildiğini, sonrasında ise davacı tarafından hazırlanan 114 MW fizibilite raporu ile yapılan başvuru sonucu lisansın 11/10/2010 tarihinde 114 MW'ta çıkarıldığını, 90 MW'lik lisanstan doğan davacı alacakları için Ankara 4.ATM'nin 2007/451 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davanın derdest olduğunu, lisansın 114 MW'ta çıkarılması sonucu artırılan 24 MW'lık bölüme ilişkin olarak işbu davayı açtıklarını, davalılara 19/04/2012 tarihli ihtarname ile MW artımından kaynaklanan proje değeri artışı nedeniyle 3.000.000,00 EURO'nun ödenmesinin talep edildiğini, davalıların talebine reddettiklerini, davacının sözleşmenin 7/2 maddesi uyarınca üretimden kaynaklanan alacağın miktarının müvekkili tarafından belirlenemeyecek nitelikte olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 24 MW'lik ek lisansa ilişkin olarak 3.000.000,00 EURO'nun ihtar tarihinden itibaren işleyecek dövize uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte sözleşmenin 7/2 maddesi uyarınca davacını üretimden kaynaklanan payına düşen alacağının tespiti ile payına düşen 20.000,00 TL'nin işlemiş faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, HMK'nun 334/1 maddesi uyarınca davacının adli yardımdan yararlandırılmasına, dosyanın Ankara 4 ATM'nin 2007/451 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini istemiştir,
Birleşen Ankara 7.ATM'nin 2012/210 esas sayılı dosyasında davacı vekili; müvekkilinin ... Yapı Malzemeleri İnş.San. Ve Tic.Ltd.Şti.arasında imzalanan sözleşme gereğince alınan 90 MW'lik lisans tadillerine ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.242.157,00 ABD dolarının ihtar tarihinden itibaren işleyecek dövize uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, sözleşmenin 7.2.maddesinde belirlenen tarafların projenin gerçekleştirilmesinden sonraki paylaşımının tespiti ve 90 MW'a ilişkin üretim tarihinden dava tarihine kadar geçen süreç içinde payını düşen miktarının 200.000,00 TL'nin işlemiş faizi ile birlikte HMK.107 maddesinde düzenlenen belirsiz alacak davası olarak kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiş ayrıca 03/05/2012 havale tarihli dilekçesi ile davalılar aleyhine Ankara 4.ATM'nin 2007/451 esas sayılı dosyasında 10.000,00 TL'lik kısmi dava açıldığını ve halen derdest olduğunu, mahkememiz dava dosyasının bu dava dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Elektrik Üretim San.Tic.Ltd.Şti.vekili; birleşen 7.ATM'nin 2012/210 ve 16.ATM'nin 2012/117 esas sayılı dosyalarına cevap olarak cevap dilekçesini yazdıklarını, öncelikle Eski Borçlar Kanunun 126.maddesi uyarınca eser sözleşmesinden kaynaklanan davaların 5 yıllık zaman aşımına tabi olup zamanaşımı süresinin dolduğunu, davalı ... Yapı ile davacı ... ve grubu arasında sözleşme imzalandığını, sözleşmede davacı tarafın ekip olarak adlandırıldığını, ... değil ekibin taraf olduğunu tek başına dava açamayacağından husumet ehliyeti yönünden davanın reddi gerektiğini, müvekkili ... Elektrik şirketinin sözleşmenin tarafı olmayıp pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacının adli yardım talebinin yerinde olmadığını, ayrıca belirsiz alacak davası şeklinde dava açılamayacağını belirterek usul yönünden itirazlarda bulunmuş, esasa ilişkin beyanlarında ise sözleşme kapsamında davacının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmede ... Yapı ile davacı ve ekibi arasındaki sözleşme proje oluşturulması ve proje bedeline ilişkin olduğunu, EPDK tarafından verilen lisans üzerinden pay talep edilmesinin dayanağının bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, \"...Yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere göre; asıl dava dosyamızda davacıların davalılar ... Yapı Malzemeleri İnşaat ve Ticaret Ltd.Şti. İle ... Enerji Üretim San.ve Tic.Ltd.Şti.aleyhine açtığı davanın kabulüne 10.000,00 TL'nin bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davacıların davalı ... Enerji Üretim A.Ş.aleyhine açtıkları davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle HMK 114/d ve 115/2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine, birleşen Ankara 7.ATM'nin 2012/210 esas sayılı dosyası yönündend davacıların davalılar aleyhine açtıkları davanın kısmen kabulüne 292.156,86 USD'nin ... Yapı Malzemeleri İnşaat ve Ticaret Ltd.Şti. Yönünden 08/06/2007 tarihinden itibaren, ... Enerji Üretim San.ve Tic.Ltd. Şirketi yönünden 04/06/2007 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına uyguladığı en yüksek faiz oranı ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen Ankara 16.ATM'nin 2012/117 esas sayılı dosyası yönünden ise; davacılar tarafından davalılar aleyhine açılan davanın HMK 150/5 maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de; verilen karar istinaf incelemesi sonucunda Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31.H.D. Başkanlığı'nın 01/07/2021 tarih, 2021/275 E., 2021/712K. sayılı ilamı ile kesin nitelikte kaldırılmakla; dosya Mahkememiz yeni esasına kayden yargılamaya devam olunmuştur.
İstinaf ilamı gereğince dosyamızda müflis davalı ... Yapı Malz. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şirketi hakkında verilen iflas kararının kesinleşmesi ve 2. Alacaklılar toplantısının yapılması beklenmiştir.
Dosyamızda istinaf ilamı sonrasında müflis davalı Şirket idare vekilinin dava konusu projenin sözleşmede belirtilen yerde davacı tarafından gerçekleştirilmediğine yönelik itirazları üzerine -Balıkesir Nöb. ASHM'ye (Tic. Mah. Sıfatıyla) istinabe yazısı yazılarak mahallinde keşif icrası ile taraflar arasında imzalanan sözleşme konusu projeye yönelik olarak sözleşme çerçevesinde davacının ifasını üstlendiği Balıkesir İli Şamlı, Davutlar ve İbirler civarında toplanmış bulunan rüzgar verilerine dayalı olarak koordinatları sözleşmenin 3. Maddesinde belirtilen alanlarda etüt mühendislik ve fizibilite raporu çalışmalarından sonra toplam 120MW kapasitede rüzgar enerjisi santrali projesi oluşturulması işi yönünden dosyaya sunulan sözleşme ve ekleri ile dosyamıza müflis davalı şirket iflas idare vekili tarafından sunulan Google Earth ve grafikler ile belirtilen sahalara ait koordinat değerlerini içeren veriler dikkate alınarak sözleşme bağlamında değinilen mahallerde davacının oluşturmayı üstlendiği projenin mevcut olması gereken yerin koordinat değerleri ile müflis davalı şirketin iflas idaresi vekilinin sunduğu ve sözleşmedeki projenin gerçekleştirilmesi gereken yerden farklı bir yerde oluşturulduğunu iddia ettiği projeye ait koordinat değerlerinin mahallinde keşfen tespit ve ölçüm yapılarak karşılaştırıldıktan sonra söz konusu projenin fiilen gerçekleştirildiği ileri sürülen yerin dava konusu sözleşmedeki belirtilen yer ile aynı yer olup olmadığı, bilirkişi tarafından projenin fiilen mevcut olduğu yere ait koordinat değerleri çizelgesi ile müflis davalı şirketin sunduğu Google Earth çıktısındaki yerin koordinat değerleri çizelgesinin raporda ayrı ayrı belirlenerek gösterilerek realize edilen projenin farklı bir yerde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususlarında denetime elverişli rapor temin edilmiştir.
Dosyamıza sunulan harita mühendisi bilirkişi raporunda özetle; 11/06/2003 tarihli sözleşmenin kapsam başlıklı 3.maddesinde \"Balıkesir ili, Şamlı, Davutlar ve İbirler civarında Balıkesir, İ19-b1, Balıkesir İ19-b2, Balıkesir İ19-b3 ve Balıkesir İ19-b4 isimli ölçekli paftalarda yer alan proje olarak bahsedilen Şamlı RES projesinin dosyada bulunan ve EPDK tarafından kabul edilen 2259 hektarlık sntral alanı koordinatlarının fiilen 1/25000 ölçekli Balıkesir İ19b1 ve İ19-b2 paftalarında Yeroluk Mahallesi merkezli olmak üzere Düzoba mahallesi, Alcabayır mahallesi, Koçoğlu mahallesi, Hisaralan mahallesi, Yenikavak mahallesi ve Ericek Mahallesi sınırlarında yer aldığı, yine EPDK lisansında yer alan 38 adet Rüzgar türbininin proje sahasında mevcut olup rapor ekindeki uygu görüntüsünde yer aldığı, Şamlı RES projesinin sözleşmede belirtilen projelerden Balıkesir İ19b1 ve İ19-b2 paftalarında yer aldığı ve rapor eki haritada gösterildiği, müflis davalı Şirket iflas idare vekilinin sunduğu dilekçesinde belirttiği Davutlar-İbirler sahası olarak belirttiği alanın sözleşmenin 3.maddesinde bahse konu Balıkesir İ19-4 no'lu paftada yer aldığı, bu bölgede yapılan keşifte fiilen herhangi bir çalışmaya ve rüzgar türbininin varlığına rastlanılmadığı belirtilmiştir.
Dosyamızda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; davacı tarafından davalılar aleyhine 11/06/2003 tarihli sözleşmeye dayanılarak sözleşme kapsamında RES için gerekli olan fizibilite çalışmalarını yaparak EPDK'dan üretim lisansı alındığı, sözleşmenin tarafı olan davalı ... Yapı Şirketinin EPDK mevzuatı gereğince ... Enerji şirketini kurarak hak ve yükümlülüklerini anılan Şirkete devrettiği, daha sonra da diğer davalı ... şirketine bu şirketin bir kısım hisselerinin devredildiği, davalının sözleşme kapsamında davacıya ödemesi gereken proje bedeli ücretini ödemediği iddia ederek bunun tahsili talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dosyamız ile birleşen Ankara 7.ATM'nin 2012/210E., 2012/180K. sayılı dosyasında ise; davacı yan, davalı ... Yapı şirketi ile diğer davalı ... Enerji şirketine karşı 11/06/2003 tarihli sözleşme kapsamında rüzgar enerji santralinin projesini oluşturan tüm verileri toplayarak EPDK'dan lisans alım işlerinin gerçekleştirildiği, ilk başta 90 MW'lık lisans verildiği, 11/10/2010 tarihinde lisansın 114 MW'e çıkartıldığı, bu lisans konusu proje gerçekleştirilmesi için diğer davalı ... Enerji Üretim A.Ş.ile davalının birlikte çalıştığı, sözleşme kapsamında 90 MW'lık lisans için 1 MW'lik değeri olan 25.00 USD Doları üzerinden hesaplanan 2.250.000 USD'nin esas davada talep edilen 10.000,00-TL indirildiğinde bakiye 2.242.157 USD ile üretimin gerçekleşmesi tarihinden itibaren elde edilen gelirden dolayı da 200.000,00-TL'nin davalılardan tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davacı ile davalı ... Yapı şirketi arasında tanzim edilen sözleşme uyarınca sözleşmede belirtilen bölgede RES ünitesi kurulması amacıyla gerekli verilerin toplanması, mühendislik çalışmaları yapılarak rapor haline getirilip EPDK'dan üretim lisansı alınması işlemlerinin davacı tarafından üstlenildiği, sözleşmeye göre projenin uygulanması ya da lisansının satışından elde edilecek gelirin %50'şer oranında paylaşılmasının ön görüldüğü, davacı tarafından sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilerek üretim lisansının EPDK tarafından verildiği, davacının bu suretle yüklendiği edimleri yerine getirmiş olduğu, istinaf ilamı sonrasında mahallinde sözleşme konusu projenin yapıldığı yerde keşif icrası ile alınan bilirkişi raporu da gözetildiğinde; davacının sözleşme konusu Şamlı Res projesi yönünden edimini tam ve gereği gibi ifa ettiği, nitekim sözkonusu projenin bulunduğu sahda 38 adet Rüzgar enerjisi türbininin de sahada fiilen kurulduğunun keşfen tespit edilmesinin de davacının edimini ifa ettiği iddiasını kanıtladığı anlaşılmıştır. Her ne kadar dosyamızda istinaf aşamasında alınan son bilirkişi heyeti raporu ile bir önceki raporun iki bilirkişisi tarafından davacının edimlerini tam olarak yerine getirdiği hususunda yeterli delil bulunmadığı iddia edilmiş ise de; dosyadaki diğer raporlar, EPDK lisans belgeleri ve değinilen harita mühendisi bilirkişi raporu birlikte dikkate alındığında; sözleşme kapsamında RES lisans alımı için gerekli olan ölçüm, mühendislik hizmetleri, raporlama ve tüm hizmetlerin davacı tarafından tam ve gereği gibi yapılarak bu bilgi ve belgelerin EPDK'ya sunulması üzerine EPDK tarafından davalı şirkete lisans verildiği, davalının İngiliz şirketi ile yapılan anlaşma uyarınca onlar tarafından söz konusu hizmetlerin verildiği iddia edilmiş ise de İngiliz şirketi ile yapılan sözleşme ve fiilin ifa tarihlerinin dava konusu EPDK lisans belgesinden sonra olduğu bu nedenle aksi yöndeki iddiaların yerinde olmadığı ve davacının sözleşme konusu edimini ifa ettiği kanaatine varılmıştır.
Davacı yan, sözleşme konusu edimini ifa etmekle; akidi olan karşı taraftan kendi edimini yerine getirmesini talep etme hakkının doğduğu anlaşılmıştır. Sözleşmede tarafların hakları ile ilgili olarak sadece projenin satış bedelinden bahsedilmiş olup santralin inşa edilmesinin ardından üreteceği enerji üzerinden pay verileceğine dair bir düzenleme mevcut değildir. Bu durumda davacının alacak talebinin projenin tamamının satış bedeli olan 600.000 USD'nin %50'si olan 300.000 USD ile sınırlı olduğu ve bunu talep edebileceği fazlaya ilişkin talepte bulunamayacağı kanaatine varılmıştır. Bu miktardan sözleşmenin tarafı olması hasabiyle davalı ... Yapı şirketi sorumludur. EPDK tarafından şirketin faaliyet konusunun elektrik piyasası mevzuatına uygun olarak sınırlandırılmasının gerektiği belirtilmesi nedeniyle davalı ... Yapı şirketi tarafından ... Enerji Üretim ve San.Tic.A.Ş. kurularak taraflar arasında tanzim edilen protokol uyarınca davacı ile yapılan sözleşme kapsamındaki tüm hak ve yükümlülüklerin ... Enerji şirketine devredildiği bu nedenle ... Enerji şirketinin de dava konusu sözleşme kapsamında davacıya karşı diğer davalı ... Yapı şirketi ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Davalı ... Enerji şirketi lisans projelerinin gerçekleştirilmesi için hisselerinin bir kısmı diğer davalı ... Enerji şirketine devredilmiş olup ... enerji şirketinin sadece hisse satın alarak şirkete ortak olduğu, dava konusu sözleşmenin tarafı veya halefi olmadığı, sermaye şirketinin ortağının şirket borç ve alacaklarına karşı taraf ehliyetinin bulunmadığı, bu nedenle davalı ... Enerji şirketinin pasif dava ehliyeti bulunmadığından, anılan davalıya karşı açılan davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle asıl dava yönünden davacının ve temlik alan davacının davalı ... Yapı şirketi ile ... Enerji şirketi aleyhine açtığı davanın kabulüne 10.000,00-TL'nin bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ... Enerji şirketi aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle dava şartı bulunmadığından usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen Ankara 7.ATM 2012/120 esas sayılı dosyası yönünden ise; yukarıda izah edilen sebeplerden dolayı davacının sözleşme kapsamında satış bedelinin %50'si olan 300.000 USD'yi davalılardan talep edebileceği, esas davada talep edilen ve hüküm altına alınan 10.000,00 TL'nin USD karşılığı tenzil edildikten sonra geriye kalan 292.156,86 USD'nin davalılara çıkartılan ihtarnamenin tebliğ ve verilen süreler dolduktan sonra ... Yapı şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 08/06/2007, ... Enerji şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 04/06/2007 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen Ankara 16.ATM'nin 2012/117 esas sayılı dosyası yönünden ise davacının harç yatırmadığı, adli yardım talebinin reddedildiği verilen kesin süreye rağmen harcın yatırılmaması sebebiyle dosyanın işlemden kaldırıldığı ve 3 ay içerisinde yenilenmediğinden HMK 150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına...\" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin sözleşme konusu projeyi başarılı ve mükemmel şekilde kısa sürede tamamladığını ve projenin elektrik üretilebilir hale geldiğini, mahkemece proje değerinin bilirkişilere hesaplatılamadığını, en düşük satış değerinin kabul edildiğini, projenin sadece lisansı kapsayan değerinin 22.000.000,00 TL olup yarısının davacıya ait olması gerektiğini, taleplerinin içinde proje ortaklığı da mevcut olup, ... Enerjinin projeyi hiç satmadığını, lisansın baştan itibaren üzerinde kaldığını, sözleşmenin 7.2 maddesi gereğince elektrik ödeme bedelinin %50'sinin müvekkiline ait olduğunu, eldeki davada hem satış hemde ortaklık mevcut olduğunu, buradaki asıl amacın ... Enerji ile müvekkili arasında kurulan adi ortaklığın paya dönüşmesinin sağlanması olduğunu, bu hususta mahkemece hüküm kurulmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı müflis ... Yapı Malz..... Ltd. Şti vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara 3. Ticaret Mahkemesinin 2008/350 esas ve 2009/353 karar sayılı ilamı ile iflas ettiğini, müvekkili hakkındaki dava tefrik edilerek başka bir esasa kaydedildiği halde, leh ve aleyhe hüküm kurulduğunu, bunun usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... Elk. Üretim. Ltd. Şti vekili istinaf dilekçesinde özetle; tefrik edilen dosyanın akıbeti beklenilmeden karar verilmesinin mükerrer tahsilata sebep olabileceğini, bu nedenle tefrik kararının hukuka aykırı olduğunu, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, 5 yıllık zamanaşımı süresinin eserin tesliminden eldeki davada lisans tarihi olan 06/04/2004 tarihinden başladığını, sözleşmeye göre davacının sorumluluğunun projenin oluşturulması ve tesliminden ibaret olduğunu, davacının projenin kesin kabul almasına bağlı bir talebinin bulunmadığını, mahkeme gerekçesinde dahi lisans tarihinin davacının ifa tarihi olarak kabul edildiğini, bu durumda birleşen davaların zamanaşımı sürelerinin dolduğunu, müvekkilinin sözleşmeye taraf olmadığını, davacının iddialarını somut delile dayandırmadığını, 25/02/2019 tarihli bilirkişi raporunun da bunu doğruladığını, raporlar arasında çelişki bulunduğunu, 20/12/2017 tarihli ikinci ek raporda rüzgar verilerinin kimin tarafından toplandığının belli olmadığının bildirdiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
\tGEREKÇE:
\tDava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
\tİnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\t1-Davalılardan müflis ... Yapı Malz. İnş. San ve Tic Ltd. Şti hakkındaki dava tefrik edilerek, başka bir esasa kaydedildiği ve yargılamaya tefrik edilen dosyada devam edildiği halde; bu davalının mahkeme kararının başlığında yazılması ve asıl ve birleşen davaların hüküm kısmında yer alan yargılama giderleri ve vekalet ücretleri konularında bu davalı hakkında da hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olmuştur.
\t2-Asıl ve birleşen davalarda davacı taraf, kendisi tarafından üretilen ve ilgili kurumdan üretim lisansı da alan RES projesinin değerinin, işin yapıldığı yıl serbest piyasa rayiçlerine göre tespit edilip, bu bedelin tahsilini talep etmektedir. Gerek bu talebin niteliği gerekse davacı tarafın dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamındaki beyanları (özellikle iş bedelinin %50'sinin değil, tamamının talep edilmesi, projenin 3.kişiye satışının beklendiği ancak satışın gerçekleşmediğinin belirtilmesi vb.) dikkate alındığında; davacı tarafın, sözleşmenin aynen ifasını değil, sözleşme gereğince yapılan edimin karşılığını talep ettiği anlaşılmaktadır.
\tBu durumda; mahkemece, zamanaşımı itirazının reddine ve sözleşmenin 7.2 maddesi gereğince talep edilen projenin gerçekleştirilmesinden sonraki paylaşımının tespiti ile üretim tarihinden dava tarihine kadar geçen sürede davacı payına düşen miktara (elektrik üretim bedelinin %50'sine) yönelik talebin reddine karar verilmesi doğru olmuştur.
\tAncak; taraflar arasındaki sözleşmenin aynen ifasına devam edilmediği anlaşılmakla, konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi heyetinden rapor alınarak, davacı tarafça üretilen dava konusu projenin yapıldığı yıl serbest piyasa rayiçlerine göre değerinin tespit edilmesi, taraflar arasındaki sözleşme ile, davalı tarafça projenin değerinin en az 600.000,00 USD olduğu baştan itibaren kabul edildiği dikkate alınarak, bu miktardan az olmamak şartıyla, bilirkişi raporunda belirlenen değerin, asıl ve birleşen 2012/210 esas sayılı davada hüküm altına alınması gerekirken, sözleşmede belirlenen asgari bedelin %50'sinin hüküm altına alınması hukuka aykırı olmuştur.
\tYukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-4-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
\t HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Taraf vekillerinin (davalı ... ... A.Ş dışında) istinaf başvurularının KABULÜNE,
\t2-Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/11/2023 gün ve 2021/429 esas ve 2023/836 Karar sayılı kararının HMK’nun 353/1-a.4-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
\t3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
\t4-Davacılar tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
5-Davalı ... Yapı Malz.... Ltd. Şti tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
6-Davalı ... Enerji Üretim... Ltd. Şti tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
7-Taraflarca istinaf yapılan yargılama giderlerinin ve yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
8-Talep halinde inceleme konusu kararın icrasının geri bırakılması için İİK'nın 36/1 maddesi gereğince varsa taraflarca yatırılan nakit teminatların veya sunulan banka teminat mektuplarının dosya kapsamı ve kararın niteliğine göre aynı maddenin 5. fıkrası gereğince yatıran/sunan tarafa ilgili icra dairesince iadesine,
\t Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak 12/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip