T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İncelenen Kararın
Mahkemesi: Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi \t\t
Tarihi: 08/02/2022
Davanın Türü: Menfi Tespit (Eser Sözleşmesi) (Antalya 13.İcra ... Esas)
Karar Yazım T: 26/11/2024
İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili açtığı dava ile, ... (yüklenici) ile davalı ... A. Ş. arasında 02/05/2017 tarihinde “.... Betonarme Kaba İnşaat Yapım İşleri Sözleşmesi” imzaladıklarını, sözleşmeye göre “...” de bulunan beş yıldızlı otel inşaatının betonarme kaba inşaat işlerini (yüzme havuzları ile ... blok) müvekkili şirket yüklendiğini, 02/05/2018 tarihli sözleşmenin 6.maddesine göre iş, sözleşme tarihinde başlayacak ve yüzme havuzları ile ... Blok 30/05/2017 tarihinde teslim edileceğini, ayrıca taraflar arasında ana sözleşmeye ek olarak 12 adet zeyilname düzenleyip imzaladıklarını, 02/05/2018 tarihli sözleşme ve eki niteliğindeki 12 adet zeyilname ile ayrıca müvekkili şirketin yapacağı işlerin temini için davalı şirkete bir takım teminat senetleri vereceği (takibe konu senetler), ayrıca hak edişlerin tümünden önceleri %7 sonraları %10 tutarında nakdi teminat kesileceğini, yapılan iş hacminin artması nedeniyle zeyilname 6, 7, 8,9 10, 11 ve 12 için 12 aylık kesin teminat mektubu veya bu tutarda nakdi teminatın da hak edişlerden kesilerek işin bitimine kadar işveren uhdesinde tutulacağının kararlaştırıldığını, sözleşme ve eki olan zeyilnamalerde belirlenen tüm işler zamanında ve eksiksiz şekilde tamamlandığı, iş sahibinin 21 ve 22 nolu hakedişleri imzalamadığı ve teminat senetlerini haksız yede takibe koyduğundan bahisle borçlu bulunmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevabında, takibe konu edilen senetlerin kambiyo senedi olduğunu, hiç bir yerinde teminat senedi olduğuna dair ibare bulunmadığı gibi bedelinin nakden ödendiğinin de yazılı olduğu, kaldı ki davacı şirketin sözleşme ile yüklenmiş olduğu edimleri, belirlenen teslim süresinde tam, eksiksiz ve hatasız olarak yerine getirmemiş olması nedeniyle Bodrum 5. Noterliği'nin 20/02/2018 Tarih ve .... Yevmiye Sayılı ihtarnamesi ile temerrüte düşmüş olduğu hususunda bilgilendirildiğini, müvekkili şirketin, davacılardan ... Şti'nin eksik, kusurlu ve süresinde yapmadığı işler nedeniyle uğradığı zararı, taraflar arasındaki sözleşmenin ilgili maddelerindeki hak ve yetkilerini kullanarak tespit etmiş ve davalı şirket tarafından verilen bu zarar karşılık sözleşme tarafı ... Şti ile şirketin sahibi diğer davacı ....'nin kefil olarak imzalamış bulunduğu kambiyo senetlerine ilişkin icra takibi yapıldığını, zararın 2.000.000 TL civarında olduğunu, davacılardan ... Şti'nin, davalı şirketin ticari defterlerine göre; yaklaşık 1.000.000-TL borcu bulunduğunu, davacılardan ...'nin sahibi olduğu diğer davacı .... şirketinin ihtimali zararlar karşılığı vermiş oldukları davaya konu kambiyo senetleri henüz tek bir kuruş dahi ödeme yapılmamış olması nedeniyle davacı .... Şti'nin davalı davalı şirket nezdinde yarattığı yaklaşık 2.000.000-TL civarındaki zararı 1/4'ünü dahi karşılamaya yetmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, davaya konu senetlerin davalı iş sahibinin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve bu senet bedellerinin davacının ödemesi gereken işçilik bedellerinin tahsili için kullanıldığı, kayıtların bu şekilde olduğu ve senet bedellerinin davacının ödemesi gereken alacaklardan mahsup edilmesine rağmen davacının halen davalıya borçlu olduğunun kayıtlı olduğu, senet bedelleri de ödenmediğinden icraya konulduğu, eldeki davanın konusunun da bu husus olduğu ve bunun dışındaki kayıtlar bakımından taraf defterlerinin uyumlu olduğu, sözleşme kapsamı da dikkate alındığında davacı yüklenicinin kendi adına çalışan işçilerin maaşlarından, yemeklerinden ve SGK giderlerinden sorumlu olduğu, davacı ancak sözleşme kapsamındaki işleri usulüne uygun yaptığını, işçilik bedellerini ve sair kendisine ait ödemeleri yaptığını ve bunlara rağmen halen senetlerin iade edilmediğini ispat etmek suretiyle menfi tespit talep edebilecekken tüm dosya kapsamına göre iddialarını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Nedenleri
Davacılar vekili, mahkemenin eksik inceleme ve araştırma ile karar verdiğini, davalının savunmalarını genişletmesine de müsaade ettiğini, işin tamamlanıp teslim edildiği ve davalı iş sahibinin imzalamaması nedeni ile son iki hakedişin imzalanamadığı, bu hakedişlerin denetlenmediği, alacaklı olduklarının defterlerinde belli olduğu, davalının kötüniyetli olarak sırf geçici ve kesin kabulün sağlanmaması adına yapılan yemek, maaş ve sgk ödemeleri yükleniciye bildirmediği, oysaki 20 numaralı hak ediş de dahil o zamana kadar tüm ödemeler (personel maaş,yemek, sgk) ya da kesintiler (cezalar vs) hakediş raporlarında ayrıntılı olarak yer aldığı, bu hususun hiç değerlendirilmediği ve davacı tarafın ihtarnamelerinin gerekçede hiç değerlendirilmediği, davalının düzenlendiği faturaların fiktif olup olmadığının denetlenmediği gibi, savunmada gündeme getirilmeyen işin tamamlanıp tamamlanmadığı ve metrajların mahkemece resen ele alındığı gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir. C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, menfi tespit davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı yüklenici ve senet avalisti, davalı ise iş sahibidir.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.Davacı yüklenici ve avalist açtığı menfi tespit davası ile, taraflar arasında ana sözleşme ve bu sözleşmenin eki mahiyetinde 12 adet zeyilname ile davalıya ait otel kompleksinin inşaatı konusunda anlaşma yapıldığı, davalı iş sahibine takibe konu teminat senetlerinin verildiği, işin tamamlandığı halde iş sahibinin son iki hakediş olan 21 ve 22 nolu hakedişleri imzalamayarak geçici kabul sürecini başlatmadığı, talep edilebilme koşulları oluşmayan teminat senetlerini de Antalya 13. İcra Müdürlüğü'nün ... (Antalya Genel İcra ...) Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile takibe geçtiğinden bahisle borçlu bulunmadığının tespitini talep etmekte, davalı vekili cevabında teminat senedi vasfını kabul etmediklerini beyan etmelerinin yanında aynı savunma içinde bu defa ... şirketinin ihtimali zararlar karşılığı vermiş oldukları davaya konu kambiyo senetleri yönünden henüz tek bir kuruş dahi ödeme yapılmamış olması nedeniyle davacı .... Şti'nin davalı davalı şirket nezdinde yarattığı yaklaşık 2.000.000-TL civarındaki zararının bulunduğunu ifade ederek senetlerin sözleşme kapsamında davacının yüklendiği edimin ifası için teminat vasfında alındığını ikrar etmektedir.
3.2.Yine ilgili takip dosyasında borca itiraz davası nedeni ile yapılan yargılamada takip hukuku açısından verilen karara karşı istinaf incelemesi yapan Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi ... Esas ve ... Karar sayılı ilamında \".... Betonarme Kaba İnşaat Yapımı İşleri sözleşmesinin 23/a maddesinde sözleşmenin imza tarihinde 86.400 TL bedelli teminat senedi verileceği yazılı olup sözleşme 02/05/2017 tarihlidir. 07/11/2017 tarihli ek zeyilname 4 başlıklı sözleşmenin 4. maddesinde, 64.000 TL'lik teminat senedi alınacağı yazılıdır. 21/11/2017 tarihli ek zeyilname 5 sözleşmesinin 5. maddesinde, 120.000 TL'lik teminat senedi alınacağı yazılıdır. Takibe konu senetler 06/12/2017, 07/11/2017 ve 21/11/2017 düzenleme tarihli ve 05/05/2018 vade tarihlidir. Antalya 3 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile görülmekte olan menfi tespit davasına ilişkin olarak davalı alacaklı vekili tarafından sunulan 03/10/2018 tarihli cevap dilekçesinde, takibe konu senetlerin işin sözleşmeye uygun yapılmaması halinde iş sahibi olana alacaklının zararlarının karşılanması amacıyla verildiği belirtmiştir. Takibe dayanak belgelerin hangi ilişkinin teminatı olduğunun yazılı belge ile kanıtlanması gerekir. Davacı tarafından delil olarak sunulan sözleşmelerde teminat senedi alındığı yazılı olup takibe konu senetlere açık bir atıf yok ise de takibe konu senetlerin, eser sözlemesinden kaynaklanan borcun sözleşmeye uygun olarak ifa edilmemesi halinde doğacak zararların temini amacıyla verildiği alacaklı tarafından süresinden sonra sunulan cevap dilekçesinde kabul edilmiştir. Bu durumda takibe konu senetlerin kayıtsız şartsız borç ikrarı içerdiğinden söz edilemez. İcra mahkemesince borca itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmiş olması hatalıdır...\" denilmek sureti ile senetlerin teminat senedi olduğu ve borca itirazın kabulü ile takibin İİK'nın 169/a maddesi gereğince durdurulmasına...\" karar vermiştir.
3.3. Takibe konu senetlerin gerek mahkeme kararı ile ve gerek davalı iş sahibinin cevap dilekçesi içeriğine göre işin tamamlanmasını ve olası zararları teminat altına almak için verildiği hususu ortaya konulmuş olmakla işin tamamlanıp tamamlanmadığı, yüklenicinin sözleşmelere göre ifa etmediği yükümlülüklerin bulunup bulunmadığı, hakediş alacağı kalıp kalmadığı hususunun belirlenmesi ve sonucuna göre senetlerin teminat vasfının devam edip etmediği, senet keşidecisi ve avalistin borçlu bulunup bulunmadığı ortaya konulmalıdır.
3.4.Dosyaya celp olunan sözleşme ve eki zeyilnameler ile hakediş belgelerine göre yapılan işler nedeni ile ihtilafsız 20 adet hakediş imzalandığı, 21 ve 22 nolu hakedişlerin iş sahibince imzalanmadığı görülmektedir. Davacı yüklenici tarafından Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne açılan ... Esas sayılı dava dosyasında \"sözleşme ve eki 12 adet zeyilnamedeki işlerin tamamlandığının, geçici ve kesin hakediş koşullarının oluştuğunun tespiti ile hakediş alacaklarının tespiti ve tahsili amaçlı dava açıldığı, davanın derdest olduğu, yine iş sahibi tarafından da Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında talep ettikleri alacak ve Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında talep ettikleri alacakların tahsili yönünden alacak davası açıldığı, her iki davanın birleştirildiği ve dosyanın derdest olduğu anlaşılmaktadır. Derdest bulunan Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında ana davada kesin hakediş hesaplanacak olmakla eldeki davanın sonucunu doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunan dava dosyalarının usulünce birleştirilmesi, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasının birleştirmeden önce karara çıktığının belirlenmesi halinde ise sonucunun beklenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.
3.5.Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-a/5 maddesi uyarınca, esası incelenmeden kararın ortadan kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)Yerel mahkeme kararının esası incelenmeksizin ORTADAN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
2)Peşin alınan istinaf karar harcının isteği halinde ilk derece mahkemesince istinaf yoluna başvuran davacı tarafa iadesine,
3)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 26/11/2024 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.
...