T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1210 - 2024/1720
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1210
KARAR NO\t: 2024/1720
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t: ...(...)
ÜYE\t: ...(...)
ÜYE\t: ...(...)
KATİP\t: ...(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 14/03/2023
NUMARASI\t: 2020/649 Esas - 2023/247 Karar
DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t: GRUP GLOBAL PETROL TAŞIMACILIK GIDA SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. -...
VEKİLİ\t: Av....
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ\t: 14/03/2023
KARAR TARİHİ\t: 28/11/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t: 02/12/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Gebze İcra Dairesi'nin 2020/24316 E. dosyasında davalı şirket tarafından on dört ayrı faturanın takibe konulduğunu, takibe konulan fatura bedellerinden 9.375,67 TL bedelli, 10.09.2019 tarih ve 925216 sıra numaralı fatura bedelini ve 7.311,95 TL bedelli 04.11.2019 tarih ve 390419 sıra numaralı fatura bedelini müvekkilinin icra takibinden önce alacaklı şirkete ödendiğini, ilgili iki fatura bedeli olan toplam 16.687,62 TL ve bu miktarlara takip öncesi işletilmiş toplam 1.833,49 TL (1.150,83 T1L4682,66 TL) faiz miktarı kadar müvekkilin borcu bulunmadığını, davalı şirket tarafından takip konusu diğer on iki faturanın da ödenmesi için müvekkiline icra takibi öncesinde hiçbir ihtarda bulunulmadığını, ihtara konu olmamış dolayısı ile temerrüde düşürülmemiş olan borçluya fatura bedelleri için takip öncesi işlemiş faiz talep edilemeyeceğini, ancak icra emrinde 'takip konusu on iki faturaya da fatura tarihlerinden itibaren faiz işletildiğini, ilgili on iki faturaya takip öncesi işletilmiş faiz olan toplam 9.148,79 TL de müvekkilinden talep edilemeyeceğini, 22.09.2020 tarihinde yapılana arabuluculuk görüşmesinde davalı şirket ile anlaşmaya varılamadığını, bu nedenlerle; davanın kabulü ile, davacının Gebze İcra Dairesi'nin 2020/24316 E. dosyasından 27.669,90 TL miktarla borçlu olmadığının tespitine, dava süresince bu miktar üzerinden ihtiyaten takibin durdurulmasını, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin akaryakıt dağıtım firması olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin, Balpet Petrol ürünleri Taşımacılık San. Ve Tic. A.Ş (Balpet) firması ve Altınbaş Petrol Ve Tic. A.Ş (Alpet) firmasından ÖTV'siz akaryakıt satışında aracılık ve garantörlük yaptığını, müvekkili ile davacı arasında mevcut ticari ilişki uyarınca davacıya ÖTV'siz akaryakıt satışı yaptığını ve akaryakıt Balpet / Alpet #irmaları tarafından davacıya teslim edildiğini, davacıya teslim edilen bu akaryakıtların bedelleri ise müvekkil tarafından söz konusu şirketlere ödendiğini. davacı tarafından ürün bedellerinin ödenmesi halinde bu ödemeler Alpet ve Balpet firmalarınca müvekkiline havale edildiğini, müvekkili ile davacı arasındaki alım satım ilişkisi sebebiyle davacının 111.004,47 TL cari hesap bakiyesi olduğu hususunda taraflar 64.06.2020 tarihinde mutabakata vardığını, ancak müvekkilce davacının iş yerini kapatarak borcunu ödememe ve müvekkili zarara uğratma saiki içerisinde olduğunun öğrenilmesi üzerine Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde ihtiyati haciz talebinde bulunulduğunu, söz konusu talebin dayanağı olarak ise taraflar arasında imzalanmış cari hesap mutabakatları ve davacıya teslim edilmiş ancak karşılığı ödenmemiş akaryakıtlara ait imzalı fatura ve irsaliyelerin gösterildiğini, Mahkemece ihtiyati haciz talebinin kabul edilmesi üzerine karar 16.06.2020 tarihinde infaz edilerek Gebze İcra Daire'nin 2020/24316 Esas sayılı dosyası ile dava konusu alacaklar için icra takibi başlatıldığını, icra takibine davacı tarafından herhangi bir itiraz yapılmamış olup takip kesinleştiğini, 03.06.2020 tarihli cari hesap mutabakatı metinleri ve 63.12.2020 tarihli cari hesap dökümleri incelendiğinde davacının Balpet firmasından temin edilen akaryakıtlar ile ilgili olarak 70.187,78 TL, Alpet firmasından temin edilen akaryakıtlar ile ilgili olarak 40.816,69 TL borç bakiyesi mevcut olduğu konusunda tarafların mutabık kaldıklarını, taraflar arasındaki ticari ilişkinin 6102 sayılı TTK'nın 89.maddesi uyarınca cari hesap ilişkisi olduğunun sabit olduğunu, müvekkili tarafından satışı yapılan akaryakıtlar davacının imzasına havi fatura ve sevk irsaliyeleri ile birlikte davacıya teslim edilmiş ayrıca söz konusu fatura ve irsaliyeler taraflara ait ticari defterlere kaydedildiğini, TTK'nın 90.maddesine göre cari hesaba geçirilen alacak tutarları için kaydolunduğu tarihten itibaren faiz işletilebileceğini, bu nedenle müvekkilce icra takibine konu 14 faturaya keşide edildikleri tarihler itibari ile faiz işletilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddini, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"... Davanın REDDİNE, Davalı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE, ...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme tarafından hüküm vermeye elverişli olmayan, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme içeren bilirkişi raporu ile davanın reddine karar verildiğini, bilirkişi tarafından davalı Grup Global şirketinin ticari defterlerinde davacıya ilişkin kayıtlar olmadığı beyan edilmişse de davacıya ait firma yönünden bir inceleme yapılmadığını, davalının ticari defterleri ve müvekkilin 2020 yılı ticari defterleri incelendiğinde taraflar arasındaki yakıt alışverişi sebebiyle davalı şirkete toplam 167.504,84 TL ödeme yapıldığı anlaşılacağı ancak bilirkişi tarafından da Yerel Mahkeme tarafından da itirazlarımız dikkate alınmadığını, yine hükme esas alınan bilirkişi raporunun gerekçeli sonuç kısmında, asıl alacağın İşlemiş Faizi (Avans faizi) için ; 10.982,28 TL tespit edilmiş, bu tespite katılabilmek mümkün olmadığını, ayrıca dava açıldıktan sonra, davalı icra takibinde devam etmiş ve davacının gayrimenkulü satılarak icra dosyası infaz edilmiş, bu nedenle davayı ıslah ederek müvekkilden fazla tahsil edilen paranın ödenmesini talep edilmişse de takibin 15.120,06 TL fazla olmasından kaynaklı olarak, işbu fazla bedelin üstüne tahsile kadar ticari faiz, masraf, harç ve vekalet ücreti yüklenerek müvekkilden fazla para kesildiğinden; bilirkişi marifeti ile tespit edilmesi gereken işbu husus da hiçbir surette dikkate alınmadığını, müvekkilin güncel borç miktarının eksiksiz olarak hesaplanabilmesi için müvekkilin 2020 yılı ticari defterlerinin, davalı şirketin 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin incelenmeden yapılan bilirkişi incelemesi doğrultusunda verilen davanın reddi kararı hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılması, davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf istinaf başvuru dilekçesinde müvekkili tarafından yapılan ödemelerin bilirkişi raporlarında dikkate alınmadığından bahsetmiş ise de davacı tarafın bahsettiği tüm ödemeler bilirkişi raporlarında dikkate alındığını, mahkemece dava dışı BALPET ve Altınbaş Petrol'e de müzekkere yazılarak tüm ödeme kayıtlarının celbi talep edilmiş, bu ödeme kayıtları müvekkilin defterleri ve tüm kayıtlar incelenerek bilirkişi raporları tanzim edilmiş olup davacının bu iddiası yersiz olduğunu, davacı tarafça bilirkişi raporuna istinaf başvuru dilekçesi ile şirketin mali incelemede olması sebebiyle 2020 yılına ait defterlerin incelemeye tabi tutulmadığından bahsedildiği ancak dosya kapsamında davacının defterlerinin incelemede olduğuna dair herhangi bir ''maliye defter teslim tutanağı'' bulunmadığı, bu nedenle davacının ileri sürdüğü iddiaların dikkate alınmaması gerektiğini, davacı taraf istinaf başvuru dilekçesinde yazılı bir cari hesap sözleşmesi olmadığından bahsettiği, müvekkil davalı ile davacı arasında hesap mutabakat metni imzalandığı, imzalanan belgenin içeriğine veya mutabakat metnindeki imzaya itiraz gelmediği dolayısıyla bu mutabakat metni doğrultusunda başlatılan icra takibine yapılan itirazın geçerli olmadığı ve haksız, kötü niyetlini, davacı taraf dava dilekçesi ile 9.375,67 TL bedelli, 10.09.2019 tarih ve 925216 sıra numaralı fatura bedelini ve 7.311,95 TL bedelli 04.11.2019 tarih ve 390419 sıra numaralı fatura bedelini ödediğini ileri sürdüğü ancak bu hususun doğru olmadığı bilirkişi tarafından yapılan inceleme ile de ortaya serildiği, yargılamanın ilerleyen aşamalarında iddia ve savunmasını genişletmesine muvafakatlerinin bulunmadığını beyan ederek, davacının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2023 tarih, 2020/649 Esas - 2023/247 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Davacı tarafından Gebze İcra Dairesi'nin 2020/24316 E. dosyasında davalı şirket tarafından on dört ayrı faturanın takibe konulduğu, takibe konulan faturalardan 9.375,67 TL bedelli, 10.09.2019 tarih ve 925216 sıra numaralı fatura bedelini ve 7.311,95 TL bedelli 04.11.2019 tarih ve 390419 sıra numaralı fatura bedelini icra takibinden önce alacaklı şirkete ödendiği, ilgili iki fatura bedeli olan toplam 16.687,62 TL ve bu miktarlara takip öncesi işletilmiş toplam 1.833,49 TL (1.150,83 T1L4682,66 TL) faiz miktarı kadar müvekkilin borcu bulunmadığı, davalı şirket tarafından takip konusu diğer on iki faturanın da ödenmesi için müvekkiline icra takibi öncesinde hiçbir ihtarda bulunulmadığı, bu nedenle takip öncesi 9.148,79 TL'nin talep edilemeyeceği, bu nedenle eldeki davanın açıldığı; davalının aralarında cari hesap ilişkisi bulunduğunu, davacının 111.004,47 TL cari hesap bakiyesi olduğu hususunda tarafların mutabakata vardığını, TTK'nın 90.maddesine göre cari hesaba geçirilen alacak tutarları için kaydolunduğu tarihten itibaren faiz işletilebileceğini, bu nedenle icra takibine konu 14 faturaya keşide edildikleri tarihler itibari ile faiz işletilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını savunduğu görülmektedir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran; iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı TMK'nın 6. maddesi).
İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu, ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Somut olayda, davacı takibe konu iki fatura bedelini ödediği iddiasına dayanarak ve işlemiş faizin hatalı olduğunu belirterek menfi tespit isteminde bulunmaktadır. Bu durumda TMK'nın 6. maddesince ispat yükü davacıya düşmektedir.
Davalı tarafından davacı ile aralarında cari hesap sözleşmesi olduğu, bu nedenle yapılan ödemelerin cari hesaptan kaynaklı alacaklara mahsup edildiği, ayrıca faizin de buna göre talep edildiği savunulmuştur.
TTK.m. 89'da cari hesabın tanımı ve şekli tarif edilmiştir.Buna göre;
\"(1) İki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme cari hesap sözleşmesidir.
(2) Bu sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz.\"
TTK.m.90/1-e'ye göre ise, cari hesabın alacak sütununa yazılan tutarlar için, sözleşme veya ticari teamüller gereğince, kaydolundukları tarihten itibaren faiz işler.
Taraflar arasında cari hesap bulunduğuna ilişkin herhangi bir sözleşme dosyaya sunulmamıştır. Bu nedenle taraflar arasındaki ilişkinin fatura düzenlenmesi, davalı şirketlere peyder pey ödenmesi şeklinde açık hesap usulü ile yapıldığının kabulü gerekir. Bu nedenlerle taraflar arasında cari hesap ilişkisinin bulunduğu ve faturaların hesaba kaydedildiği an faiz işletilebileceği söylenemez. Kaldı ki davalı takip talebini de cari hesaba dayanarak değil, faturalara dayanarak yapmıştır. Bu nedenlerle eldeki alacak talebi faturadan kaynaklı olup buna göre değerlendirme yapılmadır.
Davalı tarafından davacı adına dava konusu edilen faturalarla birlikte ondört adet düzenlenen faturadan kaynaklı takip yapılmış, iki faturanın bedelinin ödendiği itirazında bulunulmuştur. Ancak ödeme belgelerinde herhangi bir faturaya atıf yoktur. Davalı tarafından düzenlenen ve davacıya tebliğ edilen faturalardan hangisinin ödendiğine ilişkin kayıt bulunmadığından taraflar arasındaki açık hesaptan kaynaklı alacağa mahsup edilmesi gerekir. Bu nedenle davacı tarafından iki adet fatura için ödeme yapıldığı hususunun ispat edilemediği kabul edilmelidir. Ancak davacının yaptığı ödemelerin taraflar arasındaki açık hesaba ve tarafların defterlerine göre davalıya olan borcunun ne kadarına denk geldiği ve faizin hangi tarihten itibaren işletileceği açığa kavuşturulmalıdır. Davacı tarafından 2020 yılı ticari defterleri de incelenmesi talep edilmesine rağmen bu yönde de, herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
Taraflar arasında mal tedarik sözleşmesi bulunduğu kabul edilirse, taraflar arasında bir sözleşme hükmü bulunmadığından TTK.m.1530/4-a gereğince Faturanın veya eş değer ödeme talebinin borçlu tarafından alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda alacaklı faize hak kazanır. Ancak taraflar arasındaki ilişki eşit taraflar arasında yapılmış sözleşme niteliğinde bulunduğundan, bu özleşme mal tedarik sözleşmesi olarak da nitelendirilemez. Bu durumda davacının temerüdünden de söz edilemez. Davacının temerüde düşmediği de kabul edilerek faiz hesabının buna göre yapılması gerekir. Ancak eldeki davada alınan bilirkişi raporları bu hesaba göre yapılmadığından ve alacak miktarı tereddüte hasıl olmayacak şekilde tespit edilmediğinden hükme esas alınmak için yeterli değildir. Bu nedenlerle kararın kaldırılması gerekmiştir.
Mahkemece yapılacak iş; tarafların ticari defterleri, dava dışı BALPET ve Altınbaş Petrol'ün de ticari defterleri incelenerek, dosyaya sunulan belgelerde değerlendirilerek, takip tarihi itibariyle davalının alacağı belirlenerek, faiz konusunda yapılan açıklamalar göz önüne alınmak suretiyle hesaplama yapılarak, varsa davacının borçlu olmadığı bedelin belirlenmesi buna göre olumlu veya olumsuz bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; davacı ile taraf vekillerinin adresinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 14/03/2023 tarih, 2020/649 Esas ve 2023/247 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi. 28/11/2024
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*