T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/345
KARAR NO: 2024/1655
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/11/2021
NUMARASI: 2019/278 Esas - 2021/1009 Karar
BİRLEŞEN İST. 14. ATM'NİN 2019/279 E. - 2019/280 E. - 2019/281 E. DOSYALARI
DAVA: İtirazın İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/11/2024
Asıl ve birleşen davaların reddine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Asıl ve birleşen davalarda davacı vekili; müvekkili şirket ile ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen “... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi” kapsamında ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. lehine ve müvekkili şirket adına davalı bankanın Pınarbaşı/İzmir Girişimci Şubesi tarafından tanzim olunan 4 adet 06/06/2018 tanzim tarihli teminat mektubunun müvekkili şirkete verildiğini, ... şirketinin sözleşmeye uygun davranmayıp, sözleşme edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini, bankaya gönderilen ihtarnameden de sonuç alınamaması nedeniyle takip yapıldığını, davalı bankanın takiplere haksız olarak itiraz ettiğini belirterek asıl davada ... no.lu 5.850.000-TL bedelli avans teminat mektubuna dayalı olarak başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı, Birleşen ... esas sayılı davada ... no.lu 1.950.000-TL bedelli kesin teminat mektubuna dayalı olarak başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı, Birleşen 2019/280 esas sayılı davada ... no.lu 530.000-Euro bedelli kesin teminat mektubuna dayalı olarak başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı, Birleşen 2019/281 esas sayılı davada ... no.lu 1.590.000-Euro bedelli avans teminat mektubuna dayalı olarak başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyalarında davalının itirazının iptaline, alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, müvekkili sözleşme nedeniyle ödeyeceği vekalet ücretinin net miktarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, davacı tarafın iş bu itirazın iptali davasını açmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurmadığını, delil listesi ekinde bilimsel mütalaa sunduklarını, bu mütalaaya göre müvekkili bankanın davacı tarafa takibe konu teminat mektuplarından dolayı borcu bulunmadığını, davacının dayandığı teminat mektuplarındaki riskin 26/05/2018 tarihli sözleşmeden doğan risk olduğunu, müvekkili bankanın teminat mektuplarından sadece metinde yazılı risk ile sorumlu tutulabileceğini, bu metin dışında kalan tazmin taleplerinden müvekkilinin sorumlu olmayacağını, davacı ile yapılan e-posta yazışmalarından da görüleceği üzere teminat mektuplarına 01/06/2018 tarihinde son şeklinin verildiğini, davacının ve dava dışı lehtarın onaylarına uygun olarak riskin kaynağı sözleşmenin 26/05/2018 tarihi olarak gösterildiğini, müvekkili bankanın tarafların talimatlarına uygun hareket ettiğini, müvekkili bankaya taraflar arasında başkaca bir hukuki ilişki bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi yükümlülüğü yüklenmesinin mümkün olmadığını, davaya konu icra takiplerine dayanak alınan ve Türk Lirası ve Euro cinsinden hazırlanan teminat mektuplarına ilişkin olarak ödeme emrinde yer alan faiz oranı ve işlemiş faizin usule, yasaya, yargı kararlarına aykırı olduğunu, ödeme emrinde gösterilen faiz başlangıç tarihinin dayanaktan yoksun olduğunu, icra inkar tazminatı koşullarının da oluşmadığını belirterek davanın reddine, %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; davalı bankaca Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında dava dışı üçüncü kişi ...Ltd Şti'nin lehtar olduğu, davacının ise muhatap olduğu, ikisi kesin, ikisi avans olmak üzere 4 teminat mektubu düzenlendiği, talep yazılarından sonra davalı bankanın hem davalı şirkete hem de üçüncü kişi ... ile elektronik posta yazışmaları yapılarak teminat mektuplarının beyanlara göre oluşturulan son taslak metinlerinin davacı şirket yetkililerine elektronik posta ile gönderildiği ve davacı ve ...'nin taslak teminat mektuplarına onayının alınmasından sonrasında davaya konu teminat mektuplarının tanzim edildiği, davacı tarafça 31/05/2018 tarihinde akdedildiğini beyan ettiği ... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi ve eklerine üçüncü kişi ...'nin aykırı davrandığı gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği, bu nedenle davaya konu teminat mektuplarının paraya çevrilmesi için davalı bankadan 01/10/2018 tarihinde talepte bulunulduğu, davalı bankanın teminat mektupları ile 26/05/2018 tarihli sözleşmeden doğan riskin güvence altına alındığı, 31/05/2018 tarihli sözleşmeden kaynaklanan riskin güvence altına alınmadığı gerekçesiyle tazmin talebini reddettiği, davaya konu teminat mektuplarına ilişkin 06/06/2018 tarihli talep yazılarında güvence altına alınması istenen riskin konusunun (Teminat Mektubunun Konusu kısmının boş bırakılarak) tespit edilmediği, ... yetkilisi tarafından davalı banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarih ve 05.23 PM saatli \"...\" konulu e-postada \"sözleşme tarihi 26.05.2018\" yazılı olduğu, davalı banka yetkilisi tarafından davacı yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarih ve 05.43 PM saatli \"... teminat mektubu hk.\" konulu e-postada avans teminat mektubunun taslak metninin gönderildiği, metinde temel sözleşme tarihinin 26/05/2018 olarak yazılı olduğu, davacı yetkilisi tarafından davalı banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarih ve 05.48 PM saatli \"RE: ... teminat mektubu hk.\" konulu e-postada davacı şirket ünvanının düzeltilerek bildirildiği, ... tarafından talep edilen teminat mektupları kredisinin onaylanmasından sonra gerek davalı banka gerekse ... ve davacı yetkilileri arasında yapılan elektronik posta yazışmaları ile teminat mektubunun içeriğinin ve bu kapsamda talep yazısında yer verilmeyen güvence altına alınacak riski tanımlayan davacı ile ... arasındaki temel sözleşmenin 26/05/2018 tarihli olarak belirlendiği, teminat mektupları metninin davacı tarafça da teyidinin yapıldığı, teminat mektuplarında davalı garantör bankanın sorumluluğunun tespiti için üstlenilen riskin belli olması gerektiği, üstlenilen riskin teminat mektubunda gösterilmemesi halinde garantör bankanın ödemeden kaçınabileceği, teminat mektubundaki yazılı riskin teminat mektubu aksine yorumla değiştirilemeyeceği ve genişletilemeyeceği, dava konusu teminat mektuplarının açık metnine göre güvence altına alınan riskin üçüncü kişi lehtar ... ile davacı muhatap arasında yapılan 26/05/2018 tarihli sözleşmeden kaynaklanan ihtimal dahilindeki riskler olduğu, kesin teminat mektuplarının metinleri \"... Limited Şirketi ve ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 26/05/2018 tarihinde imzalanan ... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi..\" şeklinde, avans teminat mektuplarının metinlerin ise \"...Arasında 26/05/2018 tarihinde imzalanan Yapım İşleri Konulu Sözleşme...\" şeklinde garanti edilen riskin somut olarak belirlendiği, teminat mektuplarının metnine göre tazmin koşullarının oluşup oluşmadığının şeklen denetlenmesi gerektiği kuralına göre görünür gerçeğe uygun olarak üstlenilen riskin 26/05/2018 tarihli sözleşme olduğu, bu hususun maddi hata teşkil edebileceği şeklindeki bilirkişi görüşünün aksine sadece ... ve davacının maddi hataya düşmesinin hata hükümlerinin uygulanması için yeterli olmadığı, buna göre tarafların hep birlikte 31/05/2018 tarihli esas sözleşmeden kaynaklanan riskin teminat altına alınması hususunda taraflar arasında uzlaşmaya varılmasına rağmen tarafların maddi hataya düşerek teminat mektuplarına 26/05/2018 tarihinin yazıldığının ispatının gerektiği, ancak davalı tarafın sunmuş olduğu e-postalara göre davalı tarafın maddi hataya düşmediğinin sabit olduğu, kesin teminat mektupları açısından davacı tarafın tazmin talebindeki sözleşme ismi ile teminat mektuplarındaki sözleşme ismi her ne kadar aynı olsa da tarihlerinin farklı olduğu, maddi hatanın olması halinde sadece davacı taraf ve ... tarafından kaynaklanabileceği, her ne kadar teminat mektuplarında garanti alınan riske ilişkin tanımlamada temel ilişkiye ilişkin sözleşmenin tarihi belirlilik unsuru açısından zorunlu değil ise de tarafların bu şekilde sözleşmenin tarihini dahi belirlediği teminat mektuplarında garanti altına alınan riske ilişkin temel sözleşmenin ancak 26/05/2018 tarihli sözleşme olabileceği, teminat altına alınan sözleşmenin sonradan yeni bir sözleşme yapılarak hükümsüz bırakılarak değiştirilmesi ve bu şekilde teminat mektubu lehtarının yükümlülüklerinin ve dolayısıyla da teminatın kapsamının dışına çıkılmasının her zaman mümkün olmakla, sözleşme tarihlerinin ayrıca belirtildiği dava konusu teminat mektupları açısından ibraz edilen sözleşmedeki tarihinin değişik olduğunu ileri sürmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Asıl ve birleşen davalarda davacı vekili; ihtilaf konusu 2 adet avans teminat mektubunda yer alan ''...Bu avans teminat mektubu avans ödemesi olan ...nın ... San.ve Tic.Ltd.Şti.nin ... Bankası A.Ş.deki hesabına alacak kaydedildiği takdirde geçerli olacaktır...'' hükmü gereği müvekkilinin 06.06.2018 tarihli ve 5.850.000-TL. bedelli ve 06.06.2018 tarihli ve 1.590.000-Euro bedelli avans teminat mektup bedellerini davalı bankaya bloke ettiğini, ihtilafın en önemli kısmını da bedeli müvekkili tarafından davalı bankaya yatırılan iki adet avans teminat mektubunun oluşturduğunu, dava konusu teminat mektuplarının mahkemenin de belirttiği üzere lehtar ... firması tarafından davalı bankadan talep edildiğini ve ... firmasının teminat mektubu talep e-postasında ... ile ... arasındaki sözleşmenin tarihini 26.05.2018 olarak belirttiğini, müvekkili şirket çalışanının yanlış olan şirket unvanının düzeltilmesini talep etmiş ise de sözleşmenin tarihindeki hatanın çalışanın dikkatinden kaçtığını, mahkemece 27/05/2021 tarihli ara kararla müvekkili şirket ile ... arasında 31.05.2018 tarihli sözleşme dışında başka bir sözleşmenin olup olmadığı hususunun hiç bir şüpheye yer vermeyecek şekilde tespiti için ticari defterlerin, fatura ve cari hareketlerin detaylı bir biçimde incelenmesinin bilirkişiden istendiğini, bilirkişi tarafından yapılan incelemede müvekkili şirket ile ... arasında 31.05.2018 tarihli sözleşme dışında akdi bir ilişki olmadığı hususunun tespit edildiğini, mahkemenin dava konusu teminat mektuplarının var olmayan bir sözleşmenin, yani 26.05.2018 tarihli sözleşmenin risklerini içerdiğini kabul ettiğini, bu durumda davalı Bankanın gerçekte olmayan bir riski garanti ederek dava dışı lehtar firma ile müvekkilini kandırdığını, dava konusu taleplerinde tamamen haklı olan müvekkilinin hukukunun korunmadığını, mahkemenin cevaba cevap dilekçesinde belirtilen teminat altına alınan sözleşmenin sonradan yeni bir sözleşme yapılarak hükümsüz bırakılmak suretiyle değiştirilmesi ve bu şekilde teminat mektubu lehtarının yükümlülüklerinin ve dolayısıyla da teminatın kapsamının dışına çıkılmasının her zaman mümkün olduğu hususundaki ifadelerin bir akademik çalışmadan alındığını, bu hususun bankanın en geniş anlamda sorumluluğunu belirtmek amacıyla dilekçeye yazıldığını, avans tutarlarını davalı bankaya bloke eden müvekkili şirketin sözleşme değişikliğine gitmesinin bir sebebinin bulunmadığını, dava konusu teminat mektuplarında tazmin talepleri için sözleşme ibrazı gibi bir yükümlülük ve dolayısıyla Banka açısından sözleşme ibrazı talep hakkı bulunmadığını, bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda teminat mektuplarında tarih farklılıklarının açıkça maddi hatadan kaynaklandığı yönünde görüş bildirildiğini, 31.08.2021 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında dava dışı şirketin davacı yana keşide ettiği tek faturanın açıklamasından da anlaşıldığı üzere davacının iddia ettiği 31/05/2018 tarihli sözleşmeden başka 26/05/2018 veya herhangi bir tarihli başkaca akdi ilişkinin olmadığının ve söz konusu 31/05/2018 sözleşme ile taraflar arasındaki fatura ve para hareketleri arasındaki bağlantıya göre, aralarında davacının iddia ettiği bu sözleşmeden başkaca bir sözleşmesel ilişki bulunmadığının bildirildiğini, bilirkişi raporlarının taleplerinin haklı olduğunu ortaya koyduğunu, dava konusu teminat mektuplarının tazmininin herhangi bir şarta bağlanmadığını, müvekkili şirketin davalı Bankaya ibraz etmesi gereken tek şeyin teminat mektuplarının aslı olduğunu, müvekkilinin mektupların asıllarını usulüne uygun bir şekilde ibraz ettiği hususunda bir ihtilaf olmadığını, ilk talepte ödeme kayıtlı banka teminat mektuplarında bankanın inceleme hakkı bulunmadığını, teminat mektubunun ilk talepte ödeme kaydını içermesi halinde bankanın, kural olarak kendisine yapılan başvuru sonucunda ödeme yapması gerektiğini, bankanın sadece şekli bir inceleme yapabileceğini, ödeme talebini yapan kişinin gerçekten muhatap mı veya vekili ya da onun temsilcisi mi bu hususu araştırabileceğini, bankanın riskin gerçekten doğup doğmadığını araştırma yükümlülüğü veya müvekkili şirket ile lehtar ... firması arasındaki ihtilafları dahi bekleme hak ve yetkisi bulunmadığını, davalı bankanın likit ve kesin delillerle tazminden kaçabileceğini, varsayımlara dayalı olarak itirazda bulunamayacağını, dosyaya sundukları ... firmasınca müvekkiline Karşıyaka ...Noterliği’nin 22.10.2018 tarih, ... yevmiye no’su ile gönderilen ihbarnamenin \"Konu\" kısmında \"şirketimiz ile ... arasında 31-05-2018 tarihinde imzalanan \"... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi’’nden doğan alacaklarımızdan ...'ya karşı olan borçlarımıza mahsup edilerek ... tarafından ...'ya ödeme yapılmasına dair talep\" yazısından ve benzer içerikteki yine Karşıyaka ... Noterliği’nin 11.10.2018 tarih ve ... yevmiye sayılı ihbarnamesinden de anlaşılacağı üzere lehine teminat mektubu verilen tek sözleşmesinin \"... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi\" olduğunun ve işbu sözleşmenin 31.05.2018 tarihli olduğunun gayet açık biçimde ortaya konulduğunu, işbu ihbarname ile lehdar firma ...’nin ekonomik durumunun ne kadar kötü olduğu ve kendi alacaklılarına yapılması gereken ödemeyi dahi yapamayıp bu ödemelerin yapılmasını müvekkilinden talep ettiği düşünüldüğünde davalının \"...’nin yapmış olduğu imalatın avans tutarından düşülmesi gerektiği\" şeklindeki itirazının haksız ve mesnetsiz olduğunu bu hususun ancak ... firması tarafından müvekkili şirket aleyhine açılacak bir davanın konusu olabileceğini, davalı bankanın müşterisi ve aynı zamanda menfaat birlikteliği olan ... firmasından davacı müvekkili şirket ile yaptığı sözleşmeyi veya sözleşmeleri ibraz etmesini isteyebileceğini, bu ihtimalde sunulabilecek tek sözleşmenin 31/05/2018 tarihli sözleşme olduğunu, davalı bankanın bu basit adımı atmadığını, davalının davayı müşterisi olan lehtar ... firmasına ihbar etmediğini, ... ile ... firması arasında başka 26.05.2018 tarihli bir sözleşmenin varlığını iddia eden davalı bankanın iddia ettiği sözleşmenin varlığını ispat ile yükümlü olduğunu, davalının buna ilişkin bir delil ibraz etmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, muhatabı olunan banka teminat mektubu bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı muhatap ile dava dışı lehtar arasında 31/05/2018 tarihli ... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi akdedildiği, dava dışı lehtarın talimatı ile davalı banka tarafından 06/06/2018 keşide tarihli ... no.lu 5.850.000-TL bedelli ve ... no.lu 1.590.000-Euro bedelli avans teminat mektupları ile 06/06/2018 keşide tarihli ... no.lu 1.950.000-TL bedelli ve ... no.lu 530.000-Euro bedelli kesin teminat mektuplarının düzenlenerek davacıya verildiği, teminat mektuplarının ilk talepte ödeme kaydı içerdiği, teminat mektuplarının 31/05/2019 tarihine kadar geçerli olduğu, dava dışı lehtar ... firmasının taahhütlerini yerine getirmediğinden bahisle teminat mektuplarının nakde çevrilmesi için davacı tarafından 01/10/2018 tarihinde talepte bulunulduğu, davacı banka tarafından teminat mektupları ile 26/05/2018 tarihli sözleşmeden doğan riskin güvence altına alındığı, 31/05/2018 tarihli sözleşmeden kaynaklanan riskin güvence altına alınmadığı gerekçesiyle tazmin talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.Davacı vekili, teminat mektuplarında muhatap firma ile lehtar firma arasındaki sözleşmenin tarihinin maddi hata neticesinde 26/05/2018 olarak yazıldığını, sehven düzeltilmesinin unutulduğunu, lehtar ile müvekkili arasında 31/05/2018 tarihli sözleşme dışında başkaca bir sözleşme bulunmadığını, teminat mektuplarının nakde çevrilme taleplerinin reddinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Uyuşmazlık; davacı ile dava dışı lehtar ... firması arasındaki sözleşme ile teminat mektubu metninde belirtilen sözleşme tarihi arasındaki farklılığın maddi hatadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu hususun davalı bankanın teminat mektubundan kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı, davalı banka tarafından tazmin talebinin reddine karar verilmesinin şekli inceleme yapma yükümlülüğü kapsamında yerinde olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır. Hukukumuzda banka teminat mektupları konusunda açık bir düzenleme bulunmamakta, 6098 sayılı TBK’nın 128. maddesinde düzenlenen üçüncü kişinin fiilini üstlenme kapsamında bir tür garanti sözleşmesi olarak değerlendirilmektedir. Garanti veren banka, muhatabın ödeme talebi halinde ancak zamanaşımı, sahtelik gibi kendisine ait olan def’ileri ileri sürebilir veya teminatın ödenmemesi hususunda mahkemece verilen bir tedbir kararının bulunması halinde ödemekten kaçınabilir. Bu durumların söz konusu olmaması halinde ise, banka ancak ödeme talebinin hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğuna dair elinde likit delil bulunması halinde ödeme talebini reddedebilir. Likit delil ile kastedilen ise, bankanın yorumunu eklemeden ödeme talebinin dürüstlük kuralına aykırılığını ortaya koyan delildir. Banka ödeme talebini aldığında durumu derhal lehdara bildirmelidir ki, lehdar talebin haksızlığına ilişkin kendi elindeki likit delilleri bankaya ibraz edebilsin. İlk talepte ödeme kaydını içeren teminat mektuplarında ise risk banka üzerinde değil, lehdar üzerinde olduğundan ödeme talebi halinde esasa ilişkin inceleme yapılmaksızın ödeme yapılması gerekir. Ancak ilk talepte ödeme kaydını taşıyan banka teminat mektuplarında banka, riskin gerçekleşip gerçekleşmediğine ve esasa ilişkin herhangi bir araştırma, inceleme yetkisine sahip değil ise de ödeme için öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine yönelik şekli inceleme yapma yetkisi bulunmaktadır. Teminat mektubu sözleşmelerinde metne sıkı sıkıya bağlılık ilkesinin geçerli olması sebebiyle, muhatabın vadesinde ve usulüne uygun olarak ödeme talebinde bulunması halinde banka, teminat mektubu metninde yer alan şartları taşıyan bir ödeme talebinde bulunulup bulunulmadığını incelemekle yükümlüdür. Bunun dışında banka, teminat mektubu metninden anlaşılan defileri ileri sürebilir. Yapılan inceleme sonucu bankanın, talebin usulüne uygun olduğunu tespit etmesi halinde, yine teminat mektubunda mevcut olan şartlara göre ödemeyi yapması gerekmektedir. Bir ödeme talebinin usulüne uygun olduğundan bahsedebilmek için, mektubun güvence altına aldığı risk ile bağlantılı olması gerekir. Teminat mektuplarında davalı garantör bankanın sorumluluğunun tespiti için üstlenilen riskin belli olması gerekmektedir. Üstlenilen riskin teminat mektubunda gösterilmemiş olması halinde garantör banka ödemeden kaçınmak durumundadır. Teminat mektubunda yazılı riskin teminat mektubu aksine yorumla değiştirilmesi veya genişletilmesi mümkün değildir. (Yarg HGK 28/11/2007 tarih 2007/11-852 E. 2007/892 K.). Somut olayda; davaya konu teminat mektuplarının hepsi ilk talepte ödeme kaydını içeren teminat mektuplarıdır. ... yetkilisi tarafından davalı banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli e-postada \"sözleşme tarihi: 26.05.2018\" yazılı olduğu, davalı banka yetkilisi tarafından davacı yetkilisine 01.06.2018 tarihli e-postada avans teminat mektubunun taslak metninin gönderildiği, metinde temel sözleşme tarihinin 26/05/2018 olarak yazılı olduğu, davacı yetkilisi tarafından davalı banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli e-postada davacı şirket ünvanının düzeltilerek bildirildiği, davalı banka yetkilisi tarafından davacı yetkililerine gönderilen 04.06.2018 tarihli e-postada \"Teminat mektuplarının son hali Madencilikteki düzeltmeler tamam. Onayınız doğrultusunda işlemler tamamlanacaktır\" şeklinde davacının onayına sunulduğu, davacı şirket şetkilisi tarafından davalı bankaya gönderilen 06.06.2018 tarihli teminat mektubu metinlerinin uygun olduğu belirtilerek mektupların hazırlanması talimatının verildiği, davacı şirket yetkilisi tarafından dava dışı ...'ye gönderilen ve davalı banka yetkilisinin ilişik tutulduğu 06.06.2018 tarihli e-postada teminat mektuplarının finans ekibi tarafından onaylandığı bilgisinin verildiği görülmektedir. Buna göre ... tarafından talep edilen teminat mektupları kredisinin onaylanmasından sonra teminat mektuplarının içeriği; gerek davalı banka, gerekse ... ve davacı yetkilileri arasında yapılan elektronik posta yazışmaları ile belirlenmiş olup, teminat mektuplarının konusunu oluşturan ve güvence altına alınan risk olarak 26/05/2018 tarihli temel sözleşme kararlaştırılmıştır. Bu husus taraflarca teyit edildikten sonra teminat mektupları bu haliyle teslim alınmıştır. Kesin teminat mektuplarının metninde \"... Yapı Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 26/05/2018 tarihinde imzalanan ... Tesisinin Reloke Edilmesi Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi..\" şeklinde, avans teminat mektuplarının metninde ise \"...Arasında 26/05/2018 tarihinde imzalanan Yapım İşleri Konulu Sözleşme...\" şeklinde garanti edilen risk somut olarak belirlenmiştir. Teminat mektupları ile bankanın üstlendiği risk olarak 26/05/2018 tarihli sözleşme gösterilmiştir. Buna rağmen, davacı tarafından tazmin talebinde ibraz edilen sözleşme 31/05/2018 tarihli olup, davacı muhatap ile dava dışı lehtar ... firması arasındaki ticari ilişkinin 31/05/2018 tarihli sözleşmeden ibaret olduğu, başka bir ticari ilişki bulunmadığı, mektup metinlerinde 26/05/2018 tarihinin maddi hata neticesinde yazıldığı ileri sürülmüş ise de teminat mektuplarında davalı garantör bankanın üstlendiği riskin aksine yorumla değiştirilmesi veya genişletilmesi mümkün değildir. Diğer taraftan davalı bankanın dava dışı lehtara karşı aralarındaki iç ilişkiden dolayı, ödeme talebinin usulüne uygun olup olduğunu inceleme yükümlülüğü bulunmaktadır. Banka tarafından gerekli özenin gösterilmemesi halinde dava dışı lehtara karşı sorumlu olacağı açıktır. Lehtar ... firması ile davacı muhatap arasındaki sözleşmenin 31/05/2018 tarihli sözleşme olduğu hususunda uyuşma bulunması, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sadece bu sözleşmeden ibaret olması dahi davalı banka bakımından belirsizliği ortadan kaldırmaya yeterli değildir. Bunun dışında teminat mektubu metninde muhatap ile lehtar arasındaki sözleşmenin tarihinin gösterilmesi zorunlu değil ise de tarafların bu şekilde sözleşme tarihini belirlediği teminat mektuplarında bankanın teminat mektubu ile güvence altında aldığı risk de tarafların iradesine uygun olarak 26/05/2018 tarihli sözleşme olabilir. Davalı bankanın, dava dışı lehtar ile muhatap davacı arasındaki ilişkinin dışında olması nedeniyle teminat altına alınan sözleşmenin sonradan yeni bir sözleşme ile hükümsüz bırakılıp bırakılmadığını, değiştirilip değiştirilmediğini, sözleşmenin yürürlükte olup olmadığını araştırması mümkün değildir. Bu nedenle davalı banka, teminat mektubu bedelini ödemekten kaçınmakta haklıdır. Banka tarafından gerekli özenin gösterilmemesi halinde dava dışı lehtara karşı sorumluluğu gündeme gelebileceğinden, davalı bankanın sözleşme tarihindeki farklılığı ileri sürmesinin hakkın kötüye kullanılması olarak kabulü de mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Asıl ve birleşen davalarda alınması gereken toplam 1.710,40-TL (427,60-TL x 4) istinaf karar harcından yatırılan 322,80-TL harcın mahsubu ile kalan 1.387,60-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 14/11/2024