T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1226 - 2024/1739
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/1226
KARAR NO\t: 2024/1739
KARAR TARİHİ\t: 05/12/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 05/12/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...(...)
ÜYE\t\t: ...(...)
ÜYE\t\t: ...(...)
KATİP\t\t: ...(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 11/12/2019
KARAR TARİHİ\t\t : 28/05/2024
NUMARASI\t\t : 2019/520 Esas - 2024/276 Karar
DAVACI \t : ARMADA ALÜMİNYUM CAM PLASTİK DOĞRAMA İMALAT İNŞAAT GIDA TURİZM TEKSTİL KUYUMCULUK OTOMOTİV İTHALAT İHRACAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ -...
VEKİLLERİ\t: Av. ...
\t Av. ...
DAVALI \t: YILKA İNŞAAT SANAYİ TİCARET VE PAZARLAMA ANONİM ŞİRKETİ ...
VEKİLİ\t: Av. ...
BİRLEŞEN KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2019/581 ESAS
DAVACI \t: ARMADA ALÜMİNYUM CAM PLASTİK DOĞRAMA İMALAT İNŞAAT GIDA TURİZM TEKSTİL KUYUMCULUK OTOMOTİV İTHALAT İHRACAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ -...
VEKİLİ\t: Av. ...
\t
DAVALI \t: YILKA İNŞAAT SANAYİ TİCARET VE PAZARLAMA ANONİM ŞİRKETİ ...
VEKİLLERİ\t: Av. ...
\t Av. ...
DAVA\t: Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi
HÜKÜM\t: Kararın kaldırılması-gönderme
İSTİNAF EDEN\t: Taraf vekilleri
Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekilleri tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Vekil eden ile davalı arasında 14/02/2017 tarihli 700.000,00 TL bedelli Burdur Makü Kütüphane Projesi Alüminyum ve Cam İşleri İmalat ve Montaj Sözleşmesi, 02/01/2017 tarihli 940.000,00 TL bedelli Antalya Kepez Hükümet Konağı Cephe-Doğrama Yapım İşine Ait Sözleşme, 23/02/2018 tarihli 690.000,00 TL bedelli Antalya Finike Hükümet Konağı Cephe İşleri Sözleşmesi imzalandığını, vekil edenin bu sözleşmeler kapsamında kendisine düşen edim yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalının iş sahibi idareden kendi hak edişlerini de tahsil etmesine rağmen vekil edenin bu sözleşmelerden olan bir kısım hak edişini ödemediğini, davalı kendi hak edişlerini idareden almış olmasına rağmen vekil edenin hak edişlerini ödememekte ısrarcı olduğunu, vekil edenin alacağını güvence altına almak adına şimdilik 200.000,00 TL için borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına borca yetecek tutarda haciz konulmasına, delillerin ortadan kalkması, tahrip yahut demonte edilmesi, yeniden imalat görmesi ihtimalleri de gözetilerek tensip zaptı ile birlikte delil tespiti mahiyetinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasını, davanın kabulü ile 200.000,00 TL alacağının dava tarihinden itibaren hesaplanacak reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. ASIL DAVA CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Davacının alacak kalemlerinin zamanaşımına uğradığından usulden reddi gerektiğini, Kocaeli 1. ATM 2019/581 E 2020/78 K sayılı dosyasında alacak konusu aynı olduğundan derdestlik itirazlarının bulunduğunu, davacının 3 ayrı sözlşemeden kaynaklı alacak iddiasını tek bir davada talep etmesinin yersiz olduğunu, iddiasını daraltmasının gerektiğini, davacının geçici ve kesin kabulün yapılmasına ilişkin başvurusu olmadığını, kendisine geçici ve kesin kabul eksiklikleri için defalarca uyarıda bulunulmasına rağmen tamamlamadığından başkalarına davacının nam ve hesabına yaptırıldığını, davacının edimlerini düzgün yerine getirmediğini, yapması gereken işleri zamanında düzgün yapmadığını, yarım bıraktığı işleri başka bir taşeron firmalara yaptırdıklarından, herhangi bir hak ve alacağı kalmadığından davanın reddini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Vekil eden ile davalı arasında 14/02/2017 tarihli Burdur Makü Kütüphane Projesi Alüminyum ve Cam İşleri İmalat ve Montaj Sözleşmesi, 23/02/2018 tarihli Antalya Finike Hükümet Konağı Cephe İşleri Sözleşmesi imzalandığını, vekil edenin bu sözleşmeler kapsamında kendisine düşen edim yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalının iş sahibi idareden kendi hak edişlerini de tahsil etmesine rağmen vekil edenin bu sözleşmelerden olan bir kısım hak edişini ödemediğini, bahsi geçen sözleşmeler kapsamında anlaşılan işlerin yapımına devam edilirken, davalı tarafından bir takım ilave imalatların talep edildiğini, bu ilave imalatların sözleşme kapsamı dışında kaldığından taraflar arasında mail yazışmaları ve sözlü olarak yapılan anlaşmaların neticesinde ek imalatların yapımına da başlandığını, müvekkilinin anlaşılan bu ilave imalatları da bitirerek, işi eksiksiz ve kusursuz olarak davalıya teslim ettiğini, davalının ilgili idareden hak edişlerini almış olmasına rağmen gerek sözleşmeden kaynaklı alacağın bir kısmını gerekse ilave imalatlardan kaynaklı alacağın tamamını vekil eden ödemediğini belirttiğini, yapılan ek imalatların tespitini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL'lik alacağın dava tarihinden itibaren hesaplanacak reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Davacının talep ettiği alacak kalemlerinin zaman aşımına uğradığını, bu nedenle zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacı şirketin vekil eden firmaya karşı 11/12/2019 tarihinde Kocaeli 2. ATM de 2019/520 esas numaralı dosya ile de dava açtığını, bu dosya ile Kocaeli 2. ATM ' nin dosyaları incelendiğinde her iki davanın tarafları, konusu ve talep sonucunun aynı olması nedeniyle derdestlik itirazında bulunduklarını, esasa ilişkin olarak ise davacı şirketin vekil eden şirketten ilave işler konusunda herhangi bir alacağının bulunmadığını, davacı firmaya ödemeler yapıldığını, faturaların kesildiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde ilave iş olrak bahsettiği işler bakımından vekil eden şirketin idareden herhangi bir ilave iş bedeli alamadığını, bu hususun iş yapılan idarelernden celp edilecek ihale dökümanları ile ortaya çıkacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...'' Ana dosya yönünden davacının açmış olduğu davanın kabulü ile;200.000,00 TL’nin dava tarihinden geriye kalan 240.559,66 TL’ye ıslah tarihi olan 23.01.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, mahkememiz dosyası ile birleşen 2019/581 E. Dosya yönünden, davacının açmış olduğu davanın kabulü ile;20.000,00 TL’nin dava tarihinden 198.444,00 TL’ye ıslah tarihi olan 23.01.2024 itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine'' karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;
Davalı vekil eden şirket ile davacı şirket arasında Antalya Kepez Hükümet Konağı Cephe Doğrama İşleri, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Kütüphane Binası Cephe Doğrama İşleri ve Finike Hükümet Konağı Cephe Doğrama İşlerine ilişkin farklı zamanlarda farklı tutarlarda 3 adet sözleşme imzalandığını, davacı firma yapılan ilk sözleşme olan Kepez Hükümet Konağı projesinin geçici kabule kadar olan kısmında sorunsuz çalıştığını ve işlerini tamamladığını, davalı vekil eden firma nam ve hesaba 3. Tarafın firmalara bu işleri tamamlattığını, kesin kabulün yapılabilmesi için davalı vekil eden firma çok yoğun bir çalışma gösterdiğini ve davacı firma ile yapılan üçüncü sözleşme olan Finike Hükümet konağı cephe doğrama yapım işi sözleşmesine göre de davacı firma işlerini zamanında tamamlayamadığını ve davalı vekil eden firma tarafından sürekli ihtar çekildiğini, dava dosyasının çok kapsamlı olmasını, 3 projeyi birden kapsamasını ve bu dosyaların ayrı ayrı açılmaması nedeni ile dosya bilirkişiler ve mahkeme açısından karmaşık bir hale geldiğini ve işin içinden çıkılamadığını, karar vermeye elverişli olmayan raporlar ile karara bağlanmasına ve üç ayrı dava konusu olacak sözleşmelerin bir dava ile devam edilip eksik inceme ile karar verilmesini ve dosyaların sözleşmeler esas alınarak tefrik edilmesi gerekirken bunun yapılmamasına itiraz ettiğini ve kararın bozulmasını talep ettiklerini, istinaf taleplerinin kabulünü, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa başvuru dilekçesinde özetle;
Yerel mahkeme nezdinde de itiraz ettiği gibi davanın genişletilmesini ve değiştirilmesi yeni deliller sunulması hususunda muvafakatlerinin kabul etmediğini, davacının istinaf dilekçesi ile takasa konu ettiği bedellerin hiçbiri dava dilekçesi yahut cevap dilekçesi ile ileri sürülmediğini, davalının takas talebine dayanak maillerinin hepsi geçici kabulden sonra fakat kesin kabulden önce olduğunu, geçici kabul tutanaklarının ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiğini, tutanakların incelendiğinde eksik listelerinde vekil edenin yükümlülüğünde olan işler bulunmadığı davalının, gerek idarenin kendisinden yeni talep ettiği işleri gerekse başka alt yüklenicilerin sorumluluğu altında olan işleri sanki vekil edenin sorumluğuymuş gibi vekil edene yüklemeye çalıştığı anlaşılacağını, tutanakta imzası bulunan İsmail isimli beyefendi, teslim almaya, teslim etmeye, evrak imzalamaya yetkili bir kimse olmadığını, işin tekniğinin gereğini, vekil edenin Alüminyum doğrama işlerini yapabilmesi için işin belirli bir aşamaya gelmiş olması basit bir örnek vermek gerekirse mesela duvarın örülmesinin gerektiğini, cevap dilekçesi ekinde vekil eden ile davalı arasında geçen mail yazışmaları ile davalının gecikmeye düşüldüğünü beyan ettiği tarihlerde, henüz yerin vekil edenin işe başlamasına hazır hale dahi getirilemediğini gösterir fotoğraflar ve Whatsapp yazışmalarının mevcut olduğunu, davalı tarafın iddialarının tamamında kötü niyetli olduğunu, vekil edenin de bu maillerin her birine tek tek şantiyede çektiği fotoğraflarla cevap verdiğini ve işin henüz kendisinin başlamasına hazır hale getirilmediğini, davalının iş artış ve iş azalış olarak belirttiği rakamın ve işler dava dışı idareye, davalının sözleşme kapsamında taahhüt ettiğini, imalatını gerçekleştirmediği işlerin olduğunu, vekil eden bu işleri imal ettiği halde davalı bu iş bedellerini ödemediğini, dava dışı idarenin davalının hak edişinden yaptığı kesinti de vekil eden bağlamadığını, vekil edenin sözleşmelerin ve ek imalatlar kapsamında kendisine düşen tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, işi gereği gibi teslim ettiğini ve varsa geçici kabul tutanaklarında tamamlaması gereken imalatlarının tamamladığını, vekil eden sözleşme kapsamında eksik bıraktığının bir iş olmadığını, davalının istinaf başvurusunun esastan reddini talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;
Davalı, idare ile arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan iş azalış-iş artış miktarlarından vekil edenin sorumlu tutmaya çalıştığını, bu tutumun hem kötü niyetli hem de hukuki aykırı olduğunu, vekil edenin sözleşmelerin ve ek imalatların kapsamında kendisine düşen tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, işi gereği gibi teslim ettiğini ve varsa geçici kabul tutanaklarında tamamlaması gereken imalatlarını tamamladığını, davalının son celseden hemen önce takas mahsup talebi ve istinaf dilekçesine konu yargılamayı en baştan itibaren sorgulayan yaklaşımı davayı sürüncemede bırakmaya yönelik bir yaklaşımda olduğunu, istinaf başvurusunun esastan reddini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava ve birleşen dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
Mahkemece dava ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Davacı; asıl ve birleşen davada sözleşme kapsamında ve sözleşme dışında yapılan imalatlara ilişkin bakiye bedelin tahsilini talep etmiş,
Davalı ise; davacının yapımını üstlendiği sözleşmelerde edimlerini gereği gibi ifa etmediğini, davacıya eksiklikleri tamamlamak için ihtar göndermesine rağmen davacının eksiklikleri tamamlamadığını, bunun üzerine kalan işleri başka bir firmaya yaptırdıklarını, işi tamamlayan firmaca fatura kesildiğini, davacının yapımını üstlendiği işlerle ilgili iş azalışları olduğunu, işin süresinde teslim edilmemesi nedeniyle gecikme cezası kesilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Taraflar arasında arasında 14/02/2017 tarihli 700.000,00 TL bedelli Burdur Makü Kütüphane Projesi Alüminyum ve Cam İşleri İmalat ve Montaj Sözleşmesi, 02/01/2017 tarihli 940.000,00 TL bedelli Antalya Kepez Hükümet Konağı Cephe-Doğrama Yapım İşine Ait Sözleşme, 23/02/2018 tarihli 690.000,00 TL bedelli Antalya Finike Hükümet Konağı Cephe İşleri Sözleşmesi imzalanmıştır.
Bu haliyle sözleşmelerdeki bedel 6098 sayılı TBK’nın 480. maddesinde tanımlanan götürü bedeldir. Götürü bedelli işlerde, yüklenicinin hakettiği iş bedelinin saptanması ya da iş sahibinin ödemesinin fazla olup olmadığının belirlenmesi için gerçekleştirilen imalâtın eksik ve kusurlar da dikkate alınarak tüm işe oranının tespiti, bulunacak bu oranın toplam iş bedeline uygulanarak hakedilen bedelin saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerekmektedir. Yargıtayın istikrar bulmuş içtihatlarında kabul edildiği üzere, bir sözleşme fesih ya da başka bir sebeple ortadan kaldırılmadıkça, o sözleşme kapsamında kalan işlerin, o sözleşmenin yüklenicisi (somut olayda davacı) tarafından yapıldığı kabul edilir. Ancak, sözleşme feshedilmiş ve işin üçüncü kişiye yaptırıldığı ileri sürülmüşse, fesih sonrası yapıldığı ileri sürülen işler yönünden oluşan karine bu kez, üçüncü kişi yararına oluşmaktadır. Elbette, her iki durumda da, bu karinelerin aksini ileri süren tarafın, bu iddia ya da savunmasını yasal delillerle kanıtlaması mümkündür. Sözleşme kapsamı dışında imalâtlar yapılmış olması halinde ise bunların bedellerinin yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre belirlenmesi gerekir.
Bu genel kural ve ilkelere göre somut olayda davalı iş sahibince kararlaştırılan sözleşmeler kapsamında imalatların davacı tarafça tamamlanmadığı ileri sürülerek her ne kadar delil tespiti yaptırmamışsa da davacıya işin tamamlanması için ihtar yazıları göndererek işin üçüncü kişilere tamamlattırıldığına dair faturalar sunulmuş ise de mahkemece davalı iş sahibinin ihtar yazıları ve sunduğu faturalar bilirkişiye incelettirilmeden yasal karinenin yüklenici lehine gerçekleştiği kabul edilerek sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Öte yandan, davalı iş sahibince sözleşmelerdeki bir kısım iş ve imalâtların yaptırılmadığı, iş miktarının azaltıldığı yönündeki savunmaları doğrultusunda da mahkemece herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmamıştır. Bu haliyle mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Bu durumda mahkemece; daha önce hükme dayanak rapor sunan mali müşavir bilirkişi ...’ın da dahil olacağı veya mümkün değilse başka mali müşavir bilirkişi ile birlikte resen seçilecek 2 inşaat bilirkişisinin de katılacağı heyetten dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile davalı ile dava dışı idare arasında düzenlenen kesin hesap raporları incelenerek davacının yapımını üstlendiği dava konusu götürü bedel sözleşmelerde iş azalışı veya yapımından vazgeçilen imalatlar olup olmadığı varsa bu imalatlar için sözleşmelerde öngörülen bedellerin ne olduğu, başka deyişle, yapımından vazgeçilen imalatların toplam iş bedelinin yüzde kaçına denk geldiği tespit edilmeli, bundan ayrı olarak, davalı iş sahibince davacı yükleniciye eksik işlerin tamamlatılması için gönderdiği ihtar yazıları ve işin üçüncü kişilere tamamlatıldığına dair faturalar incelenerek ilgili faturaların eksik işin tamamlanmasına yönelik olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle her bir sözleşme kapsamında davacı yüklenicinin gerçekleştirdiği fiziki gerçekleşme seviyesi yüzde olarak tespiti ile davacının sözleşmeler kapsamında olan alacağı belirlenmeli, bu bedele sözleşme dışı imalâtlar var ise bunların yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre bedellerinin hesaplattırılıp eklenmesi, bulunacak rakamdan davalı tarafça kanıtlanacak ödemelerin düşülerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; dosyanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
\tHÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-\tDavalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
\t2-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/05/2024 Tarih, 2019/520 E. 2024/276 K. sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
\t3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
\t4-İstinaf talep eden tarafça yatırılan istinaf karar harcının istek halinde yatıran tarafa iadesine,
\t5-İstinaf talep eden tarafça ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK.nun 353/1-a.6 maddesi gereğince KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.\t05/12/2024
\t\t * \t
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı