T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 25. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1711 - 2024/2530
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
25. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1711 Esas
KARAR NO\t: 2024/2530
KARAR TARİHİ\t: 27/11/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 13/09/2018
NUMARASI\t\t: 2018/296 Esas, 2018/608 Karar
DAVACI\t:
VEKİLİ\t:
DAVALI\t:
DAVANIN KONUSU\t: Alacak
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından gönderilen 24.08.2017 tarihli e-mail ile müvekkil adına kayıtlı 39 adet aracın çeşitli tarihlerde YSS Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolundan geçiş ücretini ödemeden geçiş yaptığı, geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde geçiş ücretlerinin ödenmediğinden 6001 sayılı kanunun 30.maddesi uyarınca on katı ceza bedeli eklendiğinin bildirildiğini, müvekkilince yapılan itirazların kabul edilemeyerek icra takibi yapılacağının belirtilmesi üzerine müvekkince icra takibine maruz kalmamak için 07.03.2018 tarihinde söz konusu tutarı ihtirazı kayıt koymak suretiyle ödendiğini, araçların geçişleri sırasında HGS'lerinin sistem tarafından okunmadığına ve ihlalli geçiş yapıldığına ilişkin belgelerin şirket yetkilisine tebliğ edilmeyip şirket çalışanı dahi olmayan araç şoförlerine verildiğini, davalı tarafından kesilen cezalardan şirkete gönderilen e-mail ile haberdar olunduğunu, ilgili araçların müvekkili tarafından dava dışı ... Lojistik A.Ş.'ye kiraya verildiğinden adı geçen firma tarafından işletildiğini, ilgili araçların HGS'leri sistem tarafından ilk geçişte okunmamış olsa da geçişten sonraki 15 gün içinde yeterli bakiye bulunmasına rağmen söz konusu bedeller HGS'lerden tahsil edilmeyip müvekkili para cezası uygulanmasının haksız olduğunu, müvekkile ait araçların HGS'lerinde her zaman yeterli bakiye olduğunu belirterek ihtirazı kayıtla ödenen 63.698,20 TL'lik ceza bedelinin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ihlalli geçişe ilişkin cezadan kanunen araç tescil sahiplerinin sorumlu olduğunu, davacının araçlarını üçüncü kişiye kiraya vermesinin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını, davacıya ait araçların HGS hesabına ilişkin provizyon sorgusu yapıldığını, sorgunun bir kısmı \"hesap iptal\" bir kısmı \"HGS kaydı yok\" sonucu ile döndüğünü, HGS kaydı olmayan veya hesabı müsait olmayan HGS'lerden geçiş ücreti tahsilatı yapılamadığını, tahsilatı yapılamayan ihlalli geçişlerden 10 katı ceza tahsilinin yasaya uygun olduğunu, müvekkili şirketin OGS/HGS işletmecisi olmadığını, OGS/HGS işletmeciliğinin bankacılık kanunu çerçevesinde bankalar ve PTT şubelerince yapıldığını, müvekkili ile davacı arasındaki ilişkinin kredi kartı ile alışveriş yapan tüketici ile mağaza sahibi arasındaki ilişkiden farklı olmadığını, geçiş sırasında HGS hesabından provizyon alınamaması veya ret yanıtı alınması halinde müvekkilinin başka bir işlem yapma olanağı bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece yapılan yargılama sonunda; ...\"Dava dilekçesindeki açıklamalardan davacıya ait 39 adet aracın dava dilekçesine ekli listede belirtilen tarihlerde davalının işletiminde bulunan köprü ve otoyolu kullandığı ve geçicin ihlalli olduğuna ilişkin bildirimlerin araç sürücüsüne yapıldığı yukarıda izah edilmiştir. İhlalli geçiş bildirimini alan davacının bu bildirimde belirtilen 15 günlük sürede geçiş bedelinin ödenmesi konusunda her hangi bir girişimde bulunmamış olması davacıya atfedilecek bir kusurdur. OGS/HGS geçiş ücreti ödenmesi seçeneklerinden biri olup geçiş sırasında OGS/HGS'den çeşitli nedenlerle (provizyon alınamaması, yeterli bakiye vs.) çekim yapılamaması halinde, araç sürücüsüne yapılan bildirimden itibaren 15 günlük sürede geçiş ücretinin araç sahibi tarafından ödenmiş olması gerekecektir. Somut olayda yapılan bildirime rağmen geçiş ücretinin ödenmemiş olması nedeniyle yasada öngörülen cezalı bedelin tahsil edilmesinde hukuka aykırılık söz konusu değildir.
Geçişi izleyen 15 gün içinde OGS/HGS bakiyesinin yeterli hale getirilmesi durumunda cezalı geçiş ücretinin uygulanmayacağına ilişkin bir yasa hükmü bulunmamakta olup konuyla ilgili Karayolları Genel Müdürlüğü internet sayfasındaki açıklama davalı bakımından bağlayıcı değildir. Bu nedenle davacı vekilinin geçici izleyen 15 günlük süredeki OGS/HGS bakiyelerinin araştırılması yönündeki talebi kabul edilmemiştir.
Bunun yanında, 16/05/2018 tarihli ve 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18 inci maddesiyle 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin; birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiş, söz konusu değişiklik ile artık, karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı yerine dört katı tutarında cezanın tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
Cezalı geçiş ücretleri davacı tarafından ihtirazı kayıtla ödenmiş ve iadesi için işbu dava açılmıştır. Yargılama devam ederken ceza tutarı 10 katından 4 katına indirilmiştir. Yapılan değişikliğin devam eden davalara uygulanıp uygulanmayacağı 6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. maddesi ile düzenlenmiştir. Anılan yasa maddesinde; değişikliğin tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında uygulanacağı öngörülmüştür. Tahsilatı yapılmış para cezaları bakımından iade söz konusu olmayacaktır. Ödemenin ihtirazı kayıtla yapılması usule uygun tahsilatı yapılmış tutarın davacıya iadesini gerektirir bir durum değildir. \"... şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, dava dilekçesinde belirtilen delillerin tam olarak toplanmadığını, OGS ve HGS kayıtlarının ilgili yerlerden getirtilmesi talep edilmesine rağmen bu talebin karşılanmadığını, geçişten sonraki 15 gün içerisinde OGS ve HGS hesaplarına yeterli bakiye yatırıldığı iddiasının hiç değerlendirilmediğini, müvekkiline ihlali geçişlerle ilgili usulüne uygun tebligat yapılmadığını, kesilen ceza makbuzlarının usulüne aykırı olarak araçların kiralandığı dava dışı şirketin çalışanlarına yapıldığını, bu durumun gerek Türk Ticaret Kanunu gerekse Vergi Usul Kanununa aykırı olduğunu, müvekkilince söz konusu araçların dava dışı şirkete kiralandığından HGS kayıtlarına ulaşmanın imkanı olmadığını, müvekkili şirketin araçlarında OGS veya HGS olduğunu ve bakiyelerin sürekli yeterli düzeyde olduğunu, ihlali geçiş durumunda ise 15 gün içerisinde bakiyelerin tamamlandığını, ancak davalının sistemlerindeki teknik aksaklıklar nedeniyle ilk giriş yapılan yer tespit edilemediğinden en uzun mesafe ücreti tahsil edilmeye çalışıldığını, bu durumun hakkın kötüye kullanımı olduğunu ileri sürmüştür.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR: Somut olayda, davacı şirket adına kayıtlı araçların davalı şirket tarafından işletilen otoyol ve köprülerden gerçekleştiridiği ihlalli geçiş nedeniyle uygulanan cezaların yerinde olup olmadığı hususlarında uyuşmazlık bulunmaktadır.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, otoyol/köprülerden ihlali geçiş yapıldığı iddiası ile icra tehdidi altında ödenen cezaların geri ödenmesi istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
6001 sayılı Kanunun “Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30. maddesinin 5. fıkrası “4046, 3465 ve 3996 sayılı Kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) (…)...”
Aynı maddenin 7. fıkrası ise, “Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez. (Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez.” şeklindedir.\t
Davacı şirket, davalının geçiş sisteminde teknik sorunlar bulunduğunu, müvekkili şirkete ait araçların OGS/HGS bakiyelerinin sürekli yeterli olduğunu, ihlali geçiş yapıldığında 15 gün içerisinde bakiyelerin tamamlandığını, bu durumun OGS/HGS kayıtlarının getirtilmesi halinde ortaya çıkacağını belirtmektedir. Dava dosyasında davacı şirkete ait çok sayıda aracın yapmış olduğu geçişler sebebiyle ödenen 10 kat cezalı tutar dava konusu edilmiştir. Davacıya ait araçların geçiş yaptığı esnada geçiş ücretlerinin bakiye olmaması ya da başka bir nedenle tahsil edilemediği (geçiş anında işlem sorgusunun -provizyonun- olumsuz döndüğü), nakit/kart ile ödeme yapılmadığı ve ödeme yapmaksızın geçiş yapılması nedeniyle 15 gün içerisinde cezasız ödeme yapma imkanı bulunduğu halde bu süre içerisinde de davacı şirket tarafından ödeme hesaplarda yeterli bakiye bulunduğu, iddia edildiğine göre; bu iddianın araştırılması, geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan/PTT'den mi yoksa HGS/OGS sisteminden mi kaynaklandığı, bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı, sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin belirlenmesi gerekmektedir. Tahsilat yapılamamasının nedeninin davalı şirkete ait sistemden kaynaklı olduğunun ispatlanamaması halinde ise; bunun sorumluluğunun davalı yana yüklenemeyeceği gözetilmelidir. Mahkemece bu yönde ileri sürülen iddia ve savunmaların araştırılması için dava konusu ihlali geçişi yaptığı iddia edilen araçların OGS/HGS kayıtları getirtilerek gerekli incelemenin yapılmaksızın karar verilmesi isabetsizdir.
7251 sayılı Kanunla değişik HMK'nın 353/1-a-6 maddesinde; mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması halinde bölge adliye mahkemesi tarafından esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine duruşma yapılmadan kesin olarak karar verileceği hususu düzenlenmiştir.
İlk derece mahkemesi tarafından, gerekli OGS/HGS kayıtları getirtilip yukarıda açıklanan hususlar kapsamında araştırma yapılarak, konusunda uzman bilirkişi heyetinden bilirkişi raporu alınıp, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu inceleme yapılmaksızın dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu eksiklik “uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması” kapsamında olduğundan ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve belirtilen eksiklikler giderildikten sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma nedenine göre diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1)Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/09/2018 gün ve 2018/296 Esas, 2018/608 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2)Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3)Davacı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harçlarının talep halinde ilgilisine iadesine,
4)İstinaf kararının, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/3. maddesi gereğince; ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi uyarınca kesin olmak üzere, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 27/11/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/11/2024
\t\t\t\t
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza