T.C.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2022/934 Esas 2024/1070 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2022/934
KARAR NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2024/1070
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN DOSYANIN\t
MAHKEMESİ\t: ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 01/02/2022
NUMARASI\t\t: 2021/618 Esas 2022/52 Karar
DAVACI
VEKİLİ\t
DAVALILAR \t:
DAVA\t: Tazminat (Bankacılık İşleminden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 08/10/2021
KARAR TARİHİ\t: 10/10/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH\t: 08/11/2024
\tTaraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
\tDAVA
\tDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı bankanın ticari müşterisi olduğunu, bankada hesabı bulunduğunu, davalı bankadan çek karnesi aldığını, ticari faaliyeti kapsamında dava dışı şirkete olan borcuna karşılık davalı bankaya ait 31/05/2021 tarihli çeki keşide ederek verdiğini, çekin ciro silsilesi ile son olarak ... A.Ş.'ye geçtiğini, davalı şirketin çek iptali ve ödeme yasağı talepli dava açtığını, müvekkili tarafından keşide edilen çekinde arasında bulunduğu birçok çekin şirkette çalışan personeli tarafından çalındığını ileri sürerek çeklerin iptalini ve ödeme yasağı konulmasını istediğini, mahkemece başvuru sonrası çeklere ödeme yasağı konulduğunu, davalı bankaya müzekkere ile ödeme yasağına ilişkin tedbir kararının bildirildiğini, davalı şirket tarafından aynı zamanda savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, savcılık dosyasında soruşturma konusu çeklerin bankaya ibrazı halinde herhangi bir işlem yapılmayarak kolluk birimine bilgi verilmesinin bankalara bildirildiğini, soruşturma kapsamında kolluk tarafından da davalı şirketin çaldırdığını belirttiği çekler için ilgili bankalara çeklerin ibrazı halinde Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliğine bilgi verilmesi hususunda bilgi yazıldığını, kolluk tarafından yazılan bu müzekkerenin davalı banka tarafından teslim alındığını, davalının ağır kusurlu davranışı sonucu müvekkilinin zarara uğradığını, çekin bankaya ibrazına giden ... A.Ş.'ye çekin üzerine şerh girilerek geri iade edildiğini, çekin iadesi sonucu çeke dayalı başlatılan icra takibi ile müvekkiline icra memuru, polis ve nakliye ile muhafazaya gelindiğini, yaşanılan bu durumun müvekkiline zarar verdiğini, banka hesaplarına bloke konulduğunu, banka hesapları blokeli olduğundan hiçbir ödeme yapamadığını, müvekkilinin telafisi güç ve imkansız zararlara uğramamak amacı ile hacze gelindiği gün icra tehdidi altında 166.000,00 TL borcu ödemek zorunda kaldığını, banka tarafından yapılan hata nedeni ile müvekkilinin 36.200,00 TL fazladan ödeme yaptığını, müvekkilinin haksız olarak ticari itibarının ve saygınlığının zedelendiğini belirterek 100.000,00 TL manevi tazminat ile 36.200,00 TL maddi tazminatın 28/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\t\t\t CEVAP
\tDavalı ... Bankası vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin takas sisteminden sorulduğunu, mahkemece verilen ödeme yasağı gereği çekin arkasına şerh düşüldüğünü, çek aslının takas bankası olan ... Bankası A.Ş. tarafından çeki ibraz eden cirantaya teslim edildiğini, ciranta tarafından da davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davacının aleyhine başlatılan icra takibinin iptaline çalışmayarak yasanın kendisine tanıdığı hakları kullanmadığını, kusurlu olduğunu, müvekkilinden haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, ödeme yasağı kararında çeke el konulmasına ilişkin bir talimata yer verilmediğini, manevi tazminat koşullarının oluşmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.
\tDavalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, olayda kusurunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/21447 soruşturma sayılı dosyasında davaya konu çek üzerine herhangi bir tedbir konulmadığı, söz konusu dosyadan sadece dava dışı bankalara ait çekler ile ilgili muhafaza altına alınması yönünde yazıların bulunduğu, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü tarafından davalı bankaya davaya konu çek ile ilgili 10/04/2021 tarihli yazı yazıldığı, söz konusu yazıya davalı banka tarafından 01/07/2021 tarihli yazı ile söz konusu çekin üzerine Diyarbakır 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/256 Esas sayılı dosyasından tedbir konulduğu, söz konusu çekin 31/05/2021 tarihinde takas sisteminden ... Bankası A.Ş.'nin ... Ticari şubesi tarafından sorgulandığı ve ihtiyati tedbir gereği ödemenin yapılmadığının belirtildiği, dosya kapsamında bizzat davalı bankanın ... şubesine sunulmuş bir çekin bulunmadığı, kendisine sunulmayan bir çeki davalı bankanın muhafaza altına alma gibi bir durumun söz konusu olamayacağı, kaldı ki söz konusu çekin takas sistemi kapsamında dava dışı bankadan sorgulamasının yapıldığı, bu çerçevede davalı bankanın davaya konu çek ile ilgili yapmış olduğu işlemlerde herhangi bir hukuk dışı işleminin ve ihmalinin bulunmamasından dolayı davacının maddi zararlarından sorumlu olamayacağı, davalı ... şirketinin her ne kadar çalışanlarını seçmede basiretli bir tacir gibi davranmadığından dolayı davacının zararına sebebiyet verdiği iddia edilmiş ise de davacının bu iddiasının dosya kapsamında soyut bir iddia olarak kaldığı, çeki çaldığı iddia edilen çalışanın soruşturma dosyasına yansıyan beyanlarından anlaşılacağı üzere 10 yıldır davalı şirket bünyesinde çalıştığı, söz konusu davalı şirketin söz konusu çalışanı seçmede nasıl bir basiretsizliğinin bulunduğu hususunda davacı tarafından dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, davacının ... şirketine yönelik iddiasının da yerinde olmadığı, davacının maddi zararlarından davalıların sorumlu bulunmadığı, davacının kişilik haklarına yönelik herhangi bir saldırının olmadığı, davalıların kusurlu eylemlerinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
\tİSTİNAF SEBEPLERİ
\tDavacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı bankanın ticari müşterisi olduğunu, davalı bankanın ... Şubesi'nde çek hesabı ve başkaca hesapları bulunduğunu, davalı bankadan çek karnesi aldığını, ticari faaliyeti kapsamında ... A.Ş'ne olan borcuna karşılık davalı bankanın ...Şubesi'ne ait 129.800,00 TL bedelli çeki keşide ederek verdiğini, dava konusu çekin ciro silsilesi yoluyla davalı şirket uhdesine geçtiğini, davalı şirket uhdesindeyken davalı şirketinde kabulünde olduğu üzere çalışanı tarafından çalındığını, dava konusu çek çalındıktan sonra ciro silsilesi ile son olarak ... A.Ş.'ye geçtiğini, davalı şirketin Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne açtığı çek iptalleri ve ödeme yasağı talepli dava dilekçesinde müvekkili tarafından keşide edilen çekin de arasında bulunduğu birçok çekin, yıllardır şirketlerinde çalışan personeli tarafından çalındığını ileri sürerek, çalınan çeklerin iptal edilmesi ve ödeme yasağı konulmasını talep ettiğini, mahkemece başvuru konusu çeklerle ilgili olarak ödemeden men (ödeme yasağı) yönünde ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiğini, mahkemece 20/04/2021 tarihli müzekkere ile tedbir kararının yerine getirilmesinin davalı bankaya bildirildiğini, davalı şirket tarafından aynı zamanda suç duyurusunda bulunulduğunu, Diyarbakır Başsavcılığı hazırlık bürosunun yazısı ile soruşturma konusu çeklerin bankaya ibrazı halinde herhangi bir işlem yapılmayarak kolluk birimine bilgi verilmesinin bankalara bildirildiğini, soruşturma kapsamında kolluk tarafından da davalı şirketin çaldırdığını belirttiği çekler için ilgili bankalara çeklerin ibrazı halinde Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliği'ne bilgi verilmesi hususunda müzekkere yazıldığını, kolluk tarafından yazılan bu müzekkerenin davalı bankanın ... Şubesi tarafından teslim alındığını, müzekkerenin teslim alındığı davalı bankanın şubesi tarafından müzekkere üzerine konulan kayıttan da açıkça anlaşıldığını, dava konusu çekteki cirantalardan ... A.Ş. tarafından dava konusu çeke istinaden müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra takibi öncesinde takip alacaklısı tarafından ihtiyati haciz kararı alındığını, çek bedelinin ödenmesi için hesabında yeteri kadar mevduat bulunan ve ödemeyle ilgili olarak hiç bir kusuru bulunmayan müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra takibi kapsamında icra takibi öncesinde alınan ihtiyati haciz kararına istinaden müvekkilinin tüm hesaplarının bloke edildiğini, şirket adına kayıtlı tüm araçların kaydına haciz yakalama şerhi konulduğunu, müvekkilinin müstakil bir binadan oluşan ve etrafında büyük ölçekli saygın firmaların ve büyükelçilik binalarının bulunduğu merkez adresinde, içeride misafirlerin bulunduğu önemli bir toplantı yapıldığı esnada icra görevlisi, polis ve nakliye kamyonu marifetiyle menkul malların haczi ve muhafazası için gelindiğini, müvekkilinin banka hesapları bloke edildiğinden, banka hesaplarını kullanamadığını, hiç bir ödeme yapamadığını, müvekkilinin ticari faaliyetini yürütemez hale geldiğini, ticari hayatının son ermesi tehdidi ile baş başa kaldığını, müvekkilinin ticari itibar ve saygınlığının daha fazla zedelenmemesi, ticari hayatının son bulması gibi telafisi güç ve imkansız zararlara uğramamak amacıyla hacze gelindiği gün icra tehdidi altında icra takip dosyası borcu olan 166.000,00 TL'yi ödemek zorunda kaldığını, söz konusu çek bedelinin 129.800,00 TL olduğunu, ancak müvekkilinin icra takibi kapsamında asıl alacak ve ferileri için 166.000,00 TL ödemek zorunda kaldığını, müvekkilinin haksız icra takibi sonucunda fazladan 36.200,00 TL ödeyerek maddi zarara uğradığını, ayrıca dava konusu çekin icra takibine konu edilmesinden dolayı maruz kalınan bu süreçlerden ötürü, herkesçe tanınan, ticari itibarı ve saygınlığı olan müvekkilinin çeklerini ödeyememe, diğer ödemelerini yapamama dolayısıyla da ticari hayatının son bulması, tüm ticari birikim, itibar ve saygınlığını yitirme tehdidiyle karşı karşıya kaldığını, ticari saygınlığının ağır bir şekilde zedelendiğinden manen de zarar uğradığını, müvekkilinin objektif özen yükümlülüğünü ihlal eden davalıların ağır kusurlu davranışları nedeniyle zarara uğradığından müvekkilinin uğradığı zararların davalılar tarafından tazmini gerektiğini, dava konusu çekin davalı şirket uhdesindeyken çalışanı olan muhasebe elemanı tarafından şirket kasasından alınmak suretiyle çalındığının bizzat bu çalışanın ve davalı şirketin beyanları ile ispatlı olduğunu, BK'nun 66. maddesi hükmü gereğince adam çalıştıranın sorumlu tutulabilmesi için zararın çalışanın hukuka aykırı eyleminden doğması ve zarar ile çalışanın eylemi arasında uygun illiyet bağının bulunmasının yeterli olduğunu, adam çalıştıranın sorumluluğu bir kusur sorumluluğu olmayıp, olağan sebep sorumluluğu olduğunu, kanun koyucunun adam çalıştırana genel nitelikte objektif bir özen yükümlülüğü, bir gözetim ödevi yüklediğini, adam çalıştıranın sorumluluğu kendisinin veya emrinde çalışan yardımcı kişinin kusurlu olup olmamasına bakılmaksızın, kusurdan bağımsız olarak doğduğunu, sorumluluğun doğması için objektif özen yükümlülüğünün ihlaliyle meydana gelen zarar arasında, uygun illiyet bağının bulunmasının yeterli kabul edildiğini, davalı şirketin adam çalıştıran sıfatıyla sorumluluktan kurtulabilmesi için, gerekli özeni göstermiş olması halinde de zararın gerçekleşeceğini ispat etmesinin icap etmesi gerekeceğini, çalıştırdığı kişinin eylemini engelleyeceği yolunda tedbirleri almayan kişilerin uğranılan maddi ve manevi zararlardan sorumlu olacağının kabul edildiğini, dava konusu olayda, davalı şirketin adam çalıştıran sıfatından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek müvekkili şirket aleyhine haksız olarak icra takibi başlatılarak fiili haciz yapılmasına, müvekkilin icra tehdidi altında fazla ödeme yapmasına ve ticari itibar ve saygınlığının zarar görmesine neden olduğundan müvekkilinin uğradığı maddi manevi tüm zararlardan diğer davalı banka ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu, kolluk tarafından yazılan ve davalı bankaya tebliğ edilmiş olan müzekkereden anlaşılacağı üzere çekin bankaya ibrazı halinde herhangi bir işlem yapılmayarak kolluk birimine bilgi verilmesi hususunun davalı bankaya bildirildiğini, dava konusu çekin çalınması üzerine davalı şirket tarafından ayrıca hasımsız olarak çek iptalleri ve ödeme yasağı talepli dava açıldığını, mahkeme tarafından dosyada ödemeden men yönünde ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiğini, davalı banka kendisine tebliğ edilen ödemeden men kararının gereğini yerine getirdiğini, ancak soruşturma makamları tarafından yazılan ve kendisine tebliğ edilen müzekkerenin gereğini yerine getirmediğini, çekin hesabın bulunduğu banka dışındaki bir bankaya ibraz edilmesi halinde, ibraz edilen bankanın çekin durumunu ödenip ödenmeyeceğini hesabın bulunduğu bankaya sorduğunu, dava konusu olayda çekin ibraz edildiği ... Bankasının, çekin ibrazı üzerine çekin ödenip ödenmeyeceğini davalı bankaya sorduğunu, davalı banka sadece ödemeden men kararının gereğini yerine getirdiğinden çekin ibraz edildiği ... Bankası'na sadece ödemeden men kararı bulunduğu bilgisini verdiğini, davalı bankanın soruşturma makamları tarafından yazılan ve kendisine tebliğ edilen müzekkerenin gereğini yerine getirmeyerek, çekin ibraz edildiği bankaya işlem yapmayarak kolluğa haber vermesine ilişkin bir bilgi vermediğini, bu nedenle ... Bankası tarafından dava konusu çekin muhafaza altına alınamadığını, davalı banka tarafından savcılık ve kolluk tarafından gönderilen müzekkerelerin gereği yerine getirilmiş olsaydı ve çekin ibraz edildiği ... Bankası'na buna ilişkin bilgi verilseydi, müvekkiline ait çek aslı ibraz edildiğinde ... Bankası tarafından herhangi bir işlem yapılmayarak muhafaza altına alınacak ve kolluğa bilgi verileceğini, bu yükümlülük yerine getirilmediğinden müvekkili aleyhine haksız olarak icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin ticari itibarının sarsıldığı gibi, çek bedeli dışında fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalı banka yönünden davanın reddine ilişkin gerekçeleri hukuka ve dosyadaki delillere aykırı olup kabul edilemeyeceğini, davalı banka ağırlaştırılmış sorumluluğun bir gereği olarak objektif özen yükümlülüğü altında bulunmakta olup, buna karşılık hafif kusurlarından dahi sorumlu olduğunu, dava konusu olayda davalı bankanın ağır kusurlu davranışlarıyla soruşturma makamları tarafından gönderilen müzekkerelerin gereğini yerine getirmeyerek objektif özen borcunu ihlal ettiğini, icra takibi kapsamında ihtiyati haciz kararına istinaden müvekkilinin müstakil bir binadan oluşan ve etrafında büyük ölçekli saygın firmaların ve büyükelçilik binalarının bulunduğu merkez adresinde içeride misafirlerin bulunduğu önemli bir toplantı yapıldığı esnada icra görevlisi, polis ve nakliye kamyonu marifetiyle menkul malların haczi ve muhafazası için gelindiğini, böylece çek bedelinin ödenmemesinden kaynaklı olarak hiç bir kusuru bulunmayan müvekkilinin saygınlığının ayaklar altına alındığını, müvekkilinin saygınlığının zedelenmesi sadece bu olaylarla sınırlı kalmadığını, ihtiyati haciz kararına istinaden müvekkilinin tüm hesaplarının bloke edildiğini, şirket adına kayıtlı tüm araçların kaydına haciz yakalama şerhi konulduğunu, müvekkilinin banka hesapları bloke edildiğinden, banka hesapları kullanılamadığını, hiç bir ödeme yapılamadığını, dava konusu olayda davalı şirket ve davalı bankanın ağır kusurlu davranışlarıyla objektif özen sorumluluğunu yerine getirmediğini, böylece müvekkili aleyhine haksız olarak icra takibi başlatılmasına ve fiili haciz yapılmasına, müvekkili şirketin icra tehdidi altında fazla ödeme yapmasına ve ticari itibar ve saygınlığının zarar görmesine neden olduğunu, bu nedenle müvekkilinin uğradığı maddi ve manevi tüm zararlardan diğer davalı şirket ile birlikte davalı bankanın da müteselsilen sorumlu olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
\tHUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
\tDava; keşidecisi olduğu çekin hamilin elinde iken çalınması nedeniyle çek üzerine ödeme yasağı konulmasına, soruşturma dosyasında çekin ibrazı halinde çeke ilişkin işlem yapılmayarak kolluğa bilgi verilmesinin bankalara bildirilmesine rağmen bankaya ibraz edilen çeke ödeme yasağına ilişkin şerh düşüldükten sonra çeki ibraz edene iade edilmesi sonucu çeke dayalı olarak başlatılan takip nedeniyle fazla yapılan ödeme sonucu uğranılan maddi zarar ile çeke dayalı icra takibi nedeniyle fiili haciz uygulanması sonucu uğranılan manevi zararın tazmini istemine ilişkindir.
\t6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
\tDiyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünün davalı bankaya gönderdiği 10/04/2021 tarihli yazı sureti, çek sureti, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/256 Esas sayılı dosyasında verilen ödeme yasağı kararı, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/1197 Esas 2021/75 Karar sayılı karar sureti, Diyarbakır 4. İcra Müdürlüğünün 2021/14800 sayılı icra takip dosya sureti, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/21447 sr. sayılı dosyasının Uyap'tan gelen sureti dosya içerisinde yer almaktadır.
\tDavaya dayanak çek sureti incelendiğinde, keşidecisinin ... İnşaat ... A.Ş. (davacı), keşide tarihinin 31/05/2021 olup, ... ... A.Ş. namına 129.800,00 TL bedel ile tanzim edildiği, çekin ... A.Ş. Cirosu ile sırasıyla ... ... Ltd. Şti., ... ... Ltd. Şti., ... A.Ş., ... A.Ş. cirolarının bulunduğu, hamil ... A.Ş. tarafından takas bankası olan ... Bankası A.Ş.'ye ibraz edildiği, anılan bankaca çek arkasına Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/256 Esas sayılı ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılmadığına ilişkin 31/05/2021 tarihli şerhin verildiği görülmüştür.
\tDiyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/256 Esas sayılı dosyasında 20/04/2021 tarihli yazı ile davalı bankaya davaya dayanak çeke ilişkin ödeme yasağı yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği bildirilmiştir.
\tAnılan dava dosyasında 2021/594 Karar sayılı karar ile, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin kurulduğu gerekçesiyle Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olup, dosyanın kaydının yapıldığı Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/1197 Esas 2021/75 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile davaya dayanak çekin de içinde bulunduğu dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verildiği görülmüştür.
\tDiyarbakır 4. İcra Müdürlüğünün 2021/14800 sayılı icra takip dosyası ile, alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlu ... İnşaat ... A.Ş. (davacı) ve diğer borçlular aleyhine toplam 144.780,99 TL'nin tahsili talebiyle davaya dayanak çeke dayalı icra takibi başlatıldığı, davacı borçlu vekilinin 29/06/2021 tarihinde icra müdürlüğüne başvurarak icra dosya borcunun haricen ödendiğini, dosyadaki tüm hacizlerin kaldırılmasını, çek aslının yetkili vekile teslimini talep etmiştir.
\tDiyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/21447 sr. sayılı dosyasında, şikayete konu diğer çeklerin muhatap bankalarına çeklerin rücu edilmek istenmesi durumunda, rücu edilmemesi ve çeklerin muhafaza altına alınarak düzenlenecek evrakların işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi talep edilmiş ise de, davalı bankaya anılan içerikte savcılık tarafından yazılan bir müzekkere bulunmamaktadır.
\tDiyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünün davalı bankaya gönderdiği 10/04/2021 tarihli yazı ile, Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığından alınan talimat doğrultusunda çeklerle alakalı bankalarla gerekli yazışmanın yapılması, çeklerden bankalara rücu edilmek istenmesi durumunda herhangi bir işlem yapılmadan ivedilikle Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliği görevlilerine bilgi verilmesi talimatlarının alındığı, bu nedenle suça konu çeklerin rücu edilmek istenmesi durumunda rücu edilmeden ivedilikle Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliğine bilgi verilmesi istenilmiştir.
\tDavacı yan keşidecisi olduğu çekin hamil olan davalı şirketin çalışanı tarafından kasadan çalındığını, davalı şirket tarafından çek iptali talebiyle açılan davada ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ihtiyati tedbir kararının davalı bankaya bildirildiğini, ceza soruşturması sırasında davalı bankaya çekin ibrazı halinde işlem yapılmayarak kolluk birimine bilgi verilmesi istenildiği halde çalınan çeki bankaya ibraz eden dava dışı şirkete çekin arkasına ödeme yasağı şerh verildikten sonra iade edildiğini, çekin aslına el konulmadığını, çekin tedavülde kaldığını, çeke dayalı olarak başlatılan icra takibi sırasında şirket adresinde haciz yapıldığını, çek nedeniyle fazla ödeme yapmak zorunda kaldığını, haciz nedeniyle manevi olarak zarara uğradığını, davalı şirketin adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu bulunduğunu iddia etmiş, davalı yan ise davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
\tTaraflar arasında davacının keşidecisi olduğu davalı şirkete ait çekin davalı şirketin elinde iken çalışanı tarafından çalındığı, çeke ilişkin mahkemece ödeme yasağı kararı verildiği, ceza soruşturması kapsamında kolluk tarafından davalı bankaya çeklerin rücu edilmek istenmesi durumunda rücu edilmeden kolluk birimine bilgi verilmesinin istendiği, çeki elinde bulunduran tarafından takas bankasına ibraz edildiği, çekin arkasına ödeme yasağı şerhi düşüldükten sonra çekin ibraz edene iade edildiği, çeke dayalı olarak davacı aleyhine yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğunu ileri süren tarafından icra takibi başlatıldığı, takip sırasında borcun ödendiği hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
\tUyuşmazlık, davacı keşidecinin aleyhine başlatılan icra takibi nedeniyle çek bedelinden fazla miktarda ödeme yapması sonucu maddi zarara uğrayıp uğramadığı, maddi zarara uğramış ise davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadıkları, icra takibi sırasında davacı adresinde haciz yapılması nedeniyle davacının manevi zarara uğrayıp uğramadığı, uğramış ise davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadığı hususlarından kaynaklanmaktadır.
\tDavacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde, davacı maddi ve manevi tazminat talebine dayanak yaptığı davalı bankaya ait çekte keşideci konumundadır. Davalı ... şirketi anılan çekin çalışanı tarafından çalınması sonucu elinden çıktığını ileri sürerek çekin iptali talebiyle dava açmıştır. Anılan davada çeke ilişkin ödeme yasağı kararı verilmiş, yapılan yargılama sonunda da dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir.
\tDavaya dayanak çeke ve diğer çeklere ilişkin davalı şirketin şikayeti üzerine çalışanı hakkında başlatılan ceza soruşturması sırasında diğer çeklere ilişkin olarak savcılık tarafından muhatap bankalara çeklerin rücu edilmek istenmesi halinde rücu edilmemesi ve çeklerin muhafaza altına alınarak düzenlenecek evrakların işlem yapılmak üzere savcılığa gönderilmesi talep edilmiş ise de, dava konusu çeke ilişkin açıklanan içerikte savcılık tarafından davalı bankaya yazılan bir yazı bulunmamaktadır.
\tDavalı bankaya gönderilen yazı ile Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünün 10/04/2021 tarihli yazısı olup, anılan yazıda çekin bankaya rücu edilmek istenmesi durumunda herhangi bir işlem yapılmadan ivedilikle Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliği görevlilerine bilgi verilmesi istenilmiştir.
\tDavaya konu çekin takas bankası olan ... Bankası A.Ş.'ye ... A.Ş. tarafından ibrazı üzerine çeke ödeme yasağı şerh verildikten sonra ibraz edene iade edilmiş olup, muhatap banka olan davalı bankaya çekin ibrazı söz konusu olmadığından davalı bankanın kendisine sunulmayan çeki muhafaza altına alması söz konusu olmayacaktır.
\tÖte yandan, TBK'nun 66. maddesi uyarınca adam çalıştıranın sorumluluğundan söz edilebilmesi için zararın çalışanın işi gördüğü sırada hukuka aykırı bir davranışıyla meydana gelmesi gerekir. Bu davranış olumlu bir davranış olabileceği gibi olumsuz bir davranışta olabilir. Zararın çalışana verilen işin görülmesi sırasında meydana gelmesi gerekir. Bir başka anlatımla, çalışana verilen iş ile işin ifası sırasında meydana gelen zarar arasında doğrudan doğruya işlevsel bir bağ bulunması gerekir. Meydana gelen zarar ile çalışanın gördüğü iş arasında zaman veya yer ilişkisinin bulunması yeterli değildir. Çalışanın gördüğü iş ile meydana gelen zarar arasında işlevsel bir bağ bulunmuyor ise, zararın sadece bu iş fırsat bilinerek veya vesile kılınarak verilmesi halinde adam çalıştıranın bu zarardan sorumlu olması söz konusu olmayacak, oluşan zarardan doğrudan zarar veren çalışan sorumlu olacaktır (Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 23. Baskı, Ankara 2018, s:650 vd.).
\tDavalı ... şirketi davaya dayanak çekin çalışanı tarafından çalındığı iddiasıyla savcılığa başvurmuş, çalışan hakkında ceza soruşturması başlatılmıştır. Hakkında ceza soruşturması yürütülen çalışanın davalı şirkette 10 yıldır çalıştığı, çeklerin anılan çalışana teslim edilmediği, çalışanın muhasebede çalışmayan şirket işçisi olduğu anlaşılmıştır.
\tBu durumda, davalı ... şirketinin dava konusu çekin de içinde bulunduğu çekleri çalan çalışanının muhasebede çalışmadığı, çeklerin çalışana yaptığı iş nedeniyle teslim edilmediği, çalışanın gördüğü iş ile çekin çalınması arasında işlevsel bir bağ bulunmadığı, çalışanın işi vesile kılarak çekleri çaldığının ileri sürüldüğü gözetildiğinde TBK'nun 66. maddesi uyarınca adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin koşullar davalı şirket yönünden oluşmamıştır.
\tDavacı yan dava dilekçesinde maddi tazminat talebinin yanı sıra manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, davacının maddi tazminat talebinden davalılar sorumlu bulunmadığı, davacının kişilik haklarına yönelik herhangi bir saldırı olmadığı gibi, davalıların kusurlu bir eylemleri de bulunmamaktadır.
\tHal böyle olunca, mahkemece davalı bankanın davaya konu çek ile ilgili yaptığı işlemlerde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, çekin takas bankasına ibraz edildiği, davalı ... şirketinin TBK'nun 66. maddesi uyarınca sorumluluğunun bulunmadığı, davacının manevi tazminat talebinin koşullarının oluşmadığı, davalıların maddi tazminattan sorumluluklarının bulunmadığı gözetilerek maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin açılan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
\tTüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\tHÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
\t2-Alınması gerekli olan 427,60 TL istinaf karar harcından peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
\t3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
\t4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından davalılar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlık konusu miktar dikkate alındığında HMK'nın 362. maddesi gereğince kesin olmak üzere, tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 10/10/2024
Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.