T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2020/1667 - 2024/1587
\t T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ\t
23. H U K U K D A İ R E S İ
\t\t\t (D Ü Z E L T E R E K Y E N İ D E N
\t\t\t E S A S H A K K I N D A K A R A R)
ESAS NO\t: 2020/1667
KARAR NO\t: 2024/1587
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ\t\t: Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ\t\t\t: 23.06.2020
ESAS-KARAR NUMARASI\t: 2018/274 E., 2020/255 K.
DAVACI\t\t\t: \t
VEKİLİ\t
DAVALI\t:
\tDavacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ\t:
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ\t:
\tDavacı vekili, müvekkili teşekkülün kamu tüzel kişisi olduğunu, asıl işi olan elektrik üretimi dışındaki işlerini kamu ihale mevzuatı uyarınca dışarıdan temin ettiğini, ihale edilen iş kapsamında çalışan davalı yan işçilerinin alacaklarının ödenmediğini, dava dışı işçiler tarafından müvekkili teşekkül aleyhine Afşin İş Mahkemesinde vardiya tazminatı ve genel tatil ücreti talepli davalar açıldığını, görülen davalarda vardiya tazminatı isteminin reddi ile ubgt ücret alacağının tahsiline kesin olarak karar verildiğini, söz konusu alacağın, mahkeme masrafları, vekalet ücreti ve faiz alacağının tahsili için başlatılan icra takipleri neticesinde idarece 01.07.2016 tarihinde Elbistan İcra Müdürlüğü'nün 2018/3848 sayılı dosyasına 2.887,63 TL, 01.07.2016 tarihinde Elbistan İcra Müdürlüğü'nün 2018/3860 sayılı dosyasına 1.972,65 TL, 01.07.2016 tarihinde Elbistan İcra Müdürlüğü'nün 2018/3861 sayılı dosyasına 2.045,34 TL, 01.07.2016 tarihinde Elbistan İcra Müdürlüğü'nün 2018/3830 sayılı dosyasına 2.141,70 TL ödeme yapıldığını belirterek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla lehe hükmedilen 140,00 TL vekalet ücreti ile birlikte toplam 9.187,32 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
\tDavalı ... İnş. Mad. Enerji San. Tic. Ltd. Şti. vekili, dava dışı işçilerin en baştan itibaren davacı kurum işçisi olduklarını, muvazaalı şekilde asıl-alt işveren ilişkisi kurulduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde iç ilişkideki sorumluluğun kendilerine ait olduğu yönünde bir hüküm bulunmadığını, sözleşme hükümlerine göre ubgt ücretine ilişkin sorumluluğun EÜAŞ'a ait olması sebebi ile rücu edilemeyeceğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eki teknik şartnamenin 6.6. maddesinde işçilerin ubgt günlerinde çalıştırılmalarının kural olarak kabul edildiğini, çalıştırılmamalarının istisna kabul edildiğini, idari şartnamenin 25.maddesinde teklif fiyata dahil giderler içerisinde ubgt ücret alacaklarının da bulunduğunu, UBGT çalışmaları karşılığı işçilere ödenen ücretlerin davacı EÜAŞ tarafından müvekkili şirkete ödendikten sonra dava dışı işçilere ödediğini, iş mahkemesindeki davaların kendilerine ihbar edilmediğini, bu sebeple ellerindeki ödeme belgelerini sunma imkanı olmadığını ve itiraz haklarını kullanamadıklarını, icra aşamasında da alacağın varlığından haberdar edilmedikleri gibi faiz ve diğer masrafların davacının kendi kusurundan doğduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
\tDavalı ... Petrol...Ltd. Şti. adına usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilmiş, cevap dilekçesi vermemiştir.
İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ\t:
\tİlk derece mahkemesince \"... davacı davalı yükleniciler nezdinde çalışan dava dışı işçilere mahkeme kararları gereği icra dairesine ödemek zorunda kaldığı, ubgt ücretinin davalılardan rücuen tahsilini talep ve dava etmiş, davalılardan ... İnş. Mad. Enerji San. Tic. Ltd. Şti cevabında iş mahkemesinde dava dosyalarının ve icra dairesine ödeme sırasında müvekkili şirkete ihbar edilmediğini, davacı idarece işçilere ait puantaj kayıtları ve ödemelerin davada delil olarak sunulmaması sebebiyle mükerrer şekilde dava dışı işçiye ubgt ücreti ödendiğini, davacının kusurlu davranışlarının sonucunun kendilerine yüklenemeyeceğini savunmuş olup, mahkememizce alınan 23/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda dava dışı işçiler tarafından Afşin İş Mahkemesi nezdinde açılan işçilik alacağı davalarının yalnızca davacı idareye yöneltildiği, idarece davalı şirketlere ihbar edilmediği, davaların ve icra takiplerinin ihbar edilmemesi nedeniyle davalı şirketlerin mahkeme ve icra yargılama gideri, mahkeme kararı ve icra takibinden doğan faiz ve vekalet ücreti bakımından sorumluluk yöneltilemeyeceği, yine Afşin İş Mahkemesinde görülen davalarda söz konusu ubgt ücret alacaklarının tanık beyanına dayanarak hesaplandığı, imzalı ücret bordrolarının ise iş mahkemesi dava dosyasına sunulmayarak işçiler adına mükerrer ubgt ücret tahakkukunun yapılmasına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir. Kendisine karşı rücu davası açılan üçüncü kişi (davalı) davacının birinci davayı iyi takip etmediği için (yani kusuru nedeniyle) kaybettiğini ispat ederek, kendisine karşı açılan rücu davasının kısmen veya tamamen reddini sağlayabilir. Yani davayı ihbar etmemiş olan taraf her türlü kusurundan sorumludur. Davayı ihbar etmeyen tarafın kusuru nedeniyle davayı kaybettiğini ispat yükü (külfeti) üçüncü kişiye düşer. Mahkememizce alınan 23/03/2020 tarihli rapor denetime elverişli kabul edilerek benimsenmiş ve taraflar arasında akdedilen sözleşmede işçilere ödenecek ücretlerin yanı sıra ubgt günlerindeki çalışması karşılığı ücretinde sözleşme bedeline dahil edildiği, imzalı ücret bordrolarında ubgt çalışması karşılığı tahakkukların yapıldığı, imzalı bordrolar ve puantaj kayıtlarının davacı idarece Afşin İş Mahkemesine delil olarak sunulmadığı, davacı tarafından davaların davalılara ihbar edilmemesi sebebiyle söz konusu belgelerin sunulabilme imkanının yine davacı idarece ortadan kaldırıldığı, davacı idarenin Afşin İş Mahkemelerinde görülmekte olan davalarda ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve davaların yürütülmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermemesi sebebiyle kendi kusurundan kaynaklı olarak oluşan mükerrer ubgt ücretlerinin davalılardan tahsilini isteyemeyeceği kanaatine varılarak, davanın reddine...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t:
\tİstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:
\tDavalı ile müvekkili teşekkül arasında imzalanan sözleşme ve şartname hükümlerine göre tüm işçilik haklarından davalı şirketlerin sorumlu olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun genel tatil ücretleri ve ferilerini rücu edemeyeceklerine ilişkin değerlendirmesini kabul etmediklerini, söz konusu alacakların da işçilik alacağını olduğunu ve sözleşme kapsamından anlaşılacağı üzere davalıların sorumluluğunda olduğunu, bilirkişi raporunda sözleşmenin 7. maddesinin yanlış yorumlandığını ve böyle bir tespitte bulunulduğunu, söz konusu maddenin sözleşme ücretine dahil olan, yani teşekküllerince firmaya ödenen tutarın neleri kapsadığını düzenlediğini, bu hükmün bilirkişinin rücu edemeyeceklerine ilişkin tespitinin aksine rücu taleplerinin haklılığını ortaya koyan bir hüküm olduğunu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalılardan ... ... Şti. tarafından sunulan sadece bu firmanın çalışma dönemindeki bordrolara bakılarak, her iki davalının dönemi için geçerli olacak şekilde bordrolar gereği genel tatil ücretinin tümünün ödendiğini, teşekküllerince bordroların dosyaya sunulmaması sebebiyle mükerrer ödeme yapıldığı yönünde tespit yapıldığını, bilirkişinin söz konusu tespitinin yerinde olmadığını, davalıların işçisi olan iş davalarındaki davacılara ilişkin teşekküllerindeki mevcut her türlü bilgi ve belgelerin sunulduğunu, diğer davalının dosyaya cevap dahi vermemişken bordroları sunmuş olduğu varsayılarak bir tespit yapılmasının kabul edilemez olduğunu, davalı ... ... Şti. tarafından sunulan bordroların dilekçeleri ekinde taraflarına tebliği edilmediğinden teşekküllerince doğruluklarına veya teşekküllerinin kayıtlarıyla uyuşup uyuşmadığına dair bir araştırma yapma imkanı bile bulamadıklarını, davalıların söz konusu alacaktan haberdar olduklarını, davalı şirketlerin sorumluluğunun başlaması için bu şirketlere ihbar ve ihtara gerek olmadığını, yanlış değerlendirmeye dayanarak tespitler yapan bilirkişi incelemesinin itirazları doğrultusunda tekrar yapılması gerektiğini beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE\t\t:
Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.
\"Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.\"
(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları. Dairemizin 12.04.2023 T., 2019/1686 E., 2023/696 K. sayılı kararı.)
Somut davada, ilama bağlı olarak ödenen UBGT farklarının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Bu durumda ilk derece mahkemesince, bu ilkeler doğrultusunda hesaplamayı da içeren 23.03.2020 tarihli bilirkişi raporunun 7. sayfasında yazılı miktarlar için davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddedilmesi doğru olmamış, HMK m. 353/1,b,2 gereğince kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM \t\t\t:
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
I-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:
\tAnkara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/274 E., 2020/255 K. sayılı dava dosyasında verdiği 23.06.2020 tarihli KARARINI DÜZELTEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE.
\tBuna göre:
\t\"Davanın kısmen kabulü ile:
\t1.458,26-TL'nin davalı ... Petrol Sağlık Gıda Temizlik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den;
\t1.790,12-TL'nin ise davalılar ... İnş. Müh. Müş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Petrol Sağlık Gıda Temizlik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine.
\tAlacaklara dava tarihi olan 05.04.2018'den itibaren avans faizi işletilmesine.
Fazlaya ilişkin istemin reddine.
Karar ve ilam harcı:
Alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 192,00-TL'nin düşümü ile kalan 235,60-TL harcın sorumlulukları oranında davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına.
Yargılama giderleri ve gider avansı:
Davacı tarafça sarf edilen 35,90-TL başvurma harcı ve 156,90-TL peşin harç toplamı 192,80 -TL’nin davalılardan alınıp davacıya verilmesine.
Davacının 205,60 TL posta-davetiye gideri, 1.000,00 TL bilirkişi gideri olarak sarf ettiği toplam 1.205,60-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren 425,00-TL’sinin sorumlulukları oranında davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, gider/delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde gideri içerisinden karşılanarak ilgili tarafa iadesine.
Vekalet ücreti:
AAÜT uyarınca kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hesaplanan 3.248,38 TL'nin sorumlulukları oranında davalılardan alınarak alınarak davacıya verilmesine; davalı ... Ltd. Şti. vekille temsil edildiğinden ve istinaf yasa yoluna başvurulmadığından 3.400,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak işbu davalıya verilmesine. \"
\tII-Peşin olarak alınan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine.
\tIII-HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına.
\t27.11.2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,\tHMK m. 362/1,a gereğince miktar veya değeri üç yüz yetmiş sekiz bin iki yüz doksan (378.290,-) Türk Lirası'nı geçmeyen davalara ilişkin kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamayacağından miktar itibari ile KESİN olmak üzere,\t OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ \t: 29.11.2024
\tBaşkan Üye Üye Katip