T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 06/04/2021
DAVANIN KONUSU: Tazminat
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 08/11/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, ... plakalı açık kasa kamyonun, davacı şirket nezdinde ... No.lu Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik Sigortası) Sigorta Poliçesi ile 04.03.2014-04.03.2015 tarihleri arasında davalı ... adına sigortalı olduğunu, sigortalı aracın 13.06.2014 tarihinde, davalı tarafından kullanıldığı sırada sürücünün tam kusuru ile meydana gelen trafik kazasında, kamyon kasasında yolculuk eden ...vefat ettiğini, dava konusu trafik kazası sonucu vefat eden ...mirasçıları tarafından, destekten yoksun kalma tazminatı talebiyle müvekkili şirket aleyhine Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini, yargılama sonucunda verilen karar nedeniyle Serik 2. İcra Müdürlüğü'nün ,... Sayılı dosyasına davacı şirket tarafından 22.12.2017 tarihinde 176.475,64 TL ve 21.09.2017 tarihinde 82.624,02-TL ödendiğini, daha sonra davacının istinafı nedeniyle Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin ... E. ve ,... K. Sayılı istinaf kararı ile bakiye tazminata hükmedildiğini, davacı şirketin 21.05.2019 tarihinde Serik İcra Dairesinin ...E. sayılı dosyasına 71.638,09 TL bakiye tazminat ödemek zorunda kalındığını, işbu dava ile davalıdan bu ek olarak ödenen 71.638,09 TL'nin tahsili talep edildiğini, yolcu taşıma ruhsatı bulunmayan kamyon kasasında yolcu taşındığının sabit olduğunu, davacı şirketin sigortalı/işletene rücu hakkı doğduğunu, ayrıca olayda sigorta genel şartları birden fazla durum için ihlal edilmiş olup, istiab haddinin aşılması durumu ile ağır kusur durumları dahi davacı şirkete ayrı ayrı rücu imkanı verdiğini, bu nedenle zarar görene tazminat ödeyen davacı şirketin, taraflar arasında akdedilen sigorta sözleşmesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartları’nın B.4 maddesi ve KTK hükümleri uyarınca ödediği tazminatı sigortalıdan rücu etme hakkına sahip bulunduğunu, kaza sonucunda destekten yoksun kalma zararı meydana gelmiş bulunduğundan ve sair sebeplerle müvekkili şirketin ödemek zorunda kalabileceği tazminat tutarları için HMK'nun 107. maddesi anlamında bedel artırımı ve fazlaya ilişkin tüm dava ve talep haklarını saklı tuttuklarını belirterek davacı şirketin poliçe kapsamında ek olarak ödediği toplam 71.638,09 TL'nin 21.05.2019 ödeme tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı vekili; görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, dava konusu rücuen tazminat davası ile ilgili tarafı ve dava konusu aynı olan Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin .,..Esas sayılı dosyasının olması sebebiyle davanın öncelikle HMK 114. madde hükmü gereğince davanın reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise ilgili dosyanın celbi ile ilgili dosya kesinleşmemiş ise bekletici mesele yapılmasını, davacının kazanın oluşumunda davalının kusuru sebebiyle zararının olduğunu ispat etmesi gerektiğini, meydana gelen trafik kazasında tazminatın sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğunu, davalının herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, meydana gelen kazada davalının herhangi bir kusuru söz konu olmadığını, davalıya ait olan ... plaka sayılı aracın kasası kapalı bir araç olduğunu, kasası kapalı araç kasasında yolcu taşınabileceğinin KTK 65.mad.de belirtildiğini, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .,.. . sayılı dosyasında davacının davalıya karşı açmış olduğu rücuen tazminat davasında aldırılan hem Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi heyet raporunda hem de İstanbul Teknik Üniversitesi Trafik Kürsi Başkanlığı'nın vermiş olduğu heyet raporunda meydana gelen kazanın hiçbir şekilde istiap haddinin aşılması sebebiyle meydana gelmediğinin belirtildiğini, kusur ve müterafik kusur hususlarının mahkemece tespiti gerektiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, \"...Davacı sigorta şirketi trafik sigorta poliçesi nedeni ile üçüncü kişiye yapılan ödemenin rücuen tazmini istemi ile dava açmıştır. Davacı davamıza konu alacak dışında aynı kazaya ilişkin diğer bir kısım ödemelerle ilgili olarak Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine dava açmış, bu dosyada raporlar alınarak 28/01/2021 tarih .... .... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Davacının talebinin Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde talep edilen miktarın dışında ödemelere ilişkin olması nedeni ile dava esastan incelenmiştir. Sürücü ... .... günü, saat .... sıralarında, sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı açık kasa kamyonet ile ... mahallesi ... Sokak üzerinde seyrederken, olay mahalline geldiğinde aracının arka kasa kapağının açılması sonucu aracında yolculuk yapan .,.. yere düşmesi neticesi ölümlü dava konusu olay meydana gelmiştir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 kısmında, sigortacının sigortalısı işletene rücu hakkı düzenlenmiş, rücu edilebilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Adı geçen kısmın (ç) bendinde \"Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması yüzünden meydana gelmiş ise\" hükmü getirilmiş olup, sigortacının istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edebilmesi, kazanın münhasıran (salt) istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması şartına bağlanmıştır. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde aynı olaya ilişkin aldırılan Ankara Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığı'nın ... tarihli raporda ve Prof. Dr. Yük. Müh. ..., Dr. Öğr. Üyesi Yük... , Öğr. Gör. Dr. Yük. Müh. ...tarafından hazırlanan .... tarihli raporda kazanın salt istiap haddinin aşılması sonucu meydana gelmediğinin belirlenmesi, yeniden rapor aldırılmasını gerektiren bir neden de bulunmaması, hüküm kurumaya ve denetime elverişli bilirkişi raporları doğrultusunda, kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması suretiyle meydana gelmediği bu nedenle rücu şartının oluşmadığı anlaşılmakla davanın reddine,\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemenin yönetmelik şartlarına aykırı olarak kasada yolcu taşındığı sabit olmasına rağmen davanın reddine karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu kazada ... , kamyonet kapağının açılması sonucunda araç kasasından düşmek suretiyle hayatını kaybettiğini, Trafik Sigortası Genel Şartları'nın B.4-e. maddesi düzenlemesine göre; Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tesbit edilmiş olan istiab haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, sigortacının sigorta ettirene rücu edebileceğinin kabul edildiğini, davalının beyanları ile dosya kapsamında sabit olduğu üzere sürücünün yanındaki koltuklar boş bulunmasına rağmen yolcunun kamyonet kasasında seyahat ettiğini, kasa kapısının sağlam bir şekilde kapatılmadığını, yine Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerlerinin bulunmadığını, kamyonetin tentesinin açık ve bağlı olduğunu, kazanın oluş şekline göre sigortalı kamyonetin kasasında bu şekilde yolcu taşınmasının yönetmelik hükümlerine aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise dosya ve olay yeterince incelenmeden kanun maddesinin hatalı yorumlanarak eksik hüküm kurulduğunu, kasada taşınan yolcular kasada değilde sürücünün yanındaki boş koltuklarda seyahat etseydi dava konusu kazanın meydana gelmeyeceğini, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan sigortalı kamyonette -Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak- yolcu taşınması ve meydana gelen kazada bu yolcunun vefat etmesi nedeniyle sigortalı/işletene rücu hakkı bulunduğu gözetilmeden verilen red kararının hukuka aykırı olduğunu, dava dilekçesinde somut olayda sigorta genel şartlarının birden fazla durum için ihlal edilmiş olduğunu, sigortalının olayda ağır kusurlu bulunması sebebiyle de müvekkil şirketin rücu imkanı bulunduğunu belirttiklerini, iş bu davada hem yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan sigortalı araçta yolcu taşındığını, ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edildiğini, hem de sigortalının ağır kusurlu olduğunun dosya kapsamı ile sabit olduğunu, eksik incelemeyle çelişkili rapora dayanarak hüküm kurulamayacağından yerel mahkeme kararının tüm bu nedenlerle kaldırılmasını talep ettiklerini, davanın reddi nedeniyle yerel mahkeme kararında hükmedilen karşı vekalet ücreti miktarının da hatalı olduğunu, maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücretinin bu tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre maktu olarak hesaplanması gerekirken nispi olarak hesaplanmasının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 06.04.2021 tarih, ... E. ... K. sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:Dava, zorunlu trafik sigortası sözleşmesine dayalı tazminat alacağının rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesine göre zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin Kamyon, Kamyonet ve Römorklarla Yolcu Taşınabilmesi Esasları başlıklı 130.maddesi; \"Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşınması yasaktır. Gerekli hallerde, kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla;
a)Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerleri yapılması,
b)Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı ve üzerinin örtülü olması, şartıyla taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir.
c)Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasanın yanı ve arka kapaklarının 90 cm. yükseklikte ve sağlam şekilde kapalı olması, karoser zemininden itibaren en az 120 santimetre yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğunun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir. Bu amaçla kullanılan araçların üzeri açık olabilir.
d)Yükle birlikte yolcu ve hizmetlilerin taşınmasında aşağıdaki esaslara uyulması mecburidir.
1)Yüklerin sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olması,
2)Kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması,
3)Yolcuların kasa içinde ayrılacak bir yerde oturtulması,
4)Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmemesi, şartıyla yükle birlikte yolcu taşınabilir.'' hükmünü düzenlemektedir.
Ayrıca Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu hakkı düzenlenmiş, rücu edilebilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin (e) bendinde ise “Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması yüzünden meydana gelmiş ise” hükmü getirilmiştir.
Somut olayda; ilk derece mahkemesince kazanın münhasıran istiap haddinin aşılması sonucu meydana gelmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4 maddesinin (e) bendi uyarınca yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması da rücu sebebi olarak düzenlenmesine rağmen mahkemece bu konuya ilişkin gerekçede bir açıklama yapılmaması ve bu hususun mahkemece değerlendirilmemesi hatalı olmuştur.
O halde, mahkemece ölümlü kazanın oluş şekli de değerlendirilerek, kazaya konu kamyonet vasfındaki aracın yolcu taşıması için Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin Kamyon, Kamyonet ve Römorklarla Yolcu Taşınabilmesi Esasları başlıklı 130.maddesinde belirtilen şartları sağlayıp sağlamadığı, vefat eden kişinin yükle birlikte taşınıp taşınmadığı hususları değerlendirilerek gerektiğinde konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Kabule göre de; karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT’nin 13/4 maddesi uyarınca davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesi de doğru bulunmamıştır.
Öte yandan; davacı iş bu davaya konu alacak dışında aynı kazaya ilişkin diğer bir kısım ödemelerle ilgili olarak Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine dava açmış, mahkemece 28/01/2021 tarih ... . .,. sayılı karar ile davanın reddine karar verilmiş, kararın istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi üzerine Dairemizin 16/11/2023 tarih ...Esas ,... Karar sayılı ilamı ile iş bu kararımızdaki aynı gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi yapılan iş bu dosya, Antalya 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas ... Karar sayılı dava dosyasının devamı niteliğindedir. Bu nedenle dosya derdest ise iş bu dosyanın yeniden görülmesi için Antalya 4.Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilen dosya ile birleştirilmesi, karara çıkmış ise iş bu dosya için bekletici mesele yapılmak suretiyle oluşacak sonuç dairesinde karar vermekten ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,\t
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/04/2021 tarih ve ,... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 59,30 TL maktu istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-Dairemizin 06/10/2021 Tarih ve ....Esas sayılı icranın geri bırakılmasına dair karar doğrultusunda Serik İcra Müdürlüğü'nün 30/04/2021 tarih, ...Esas sayılı dosyasına yatırılan 13.000,00 TL nakdi teminatın talebi halinde İcra Müdürlüğünce ilgilisine İADESİNE,
8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
10-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a. maddesince kesin olarak karar verildi.08/11/2024
...