T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1355
KARAR NO:2024/1566
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:14/04/2021
NUMARASI:2020/201 E. - 2021/300 K.
DAVANIN KONUSU:Alacak (Ticari satımdan kaynaklanan)
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, her sene ihaleye girmek suretiyle özel okulların kitap ve kırtasiye ihtiyaçlarını online ve perakende olarak satışını gerçekleştirdiğini, ... Okullarının düzenlediği ihalenin, müvekkili şirket tarafından alındıktan sonra, satışların online gerçekleştirilmesinin istenildiğini, kitap ve kırtasiye satışına online olarak başladıktan 15 gün sonra, ...tarafından (eğitim kurumları müdürü) müvekkili şirket yetkilisi ...'in çağırıldığını, kendisine; ... Okulları 2013- 2014 yılında tabletli eğitime geçildiği, 5,6,7, Lise Hazırlık, 9 ve 10. sınıf öğrencilere ... tablet dağıtıldığını, bu yönetim programı ile daha iyi bir eğitim vereceklerinin anlatıldığını, ... tabletlerin erişim ve yönetim programına ihtiyaç duyduklarını, bu yazılımı da müvekkili şirketin sağlamasının istenildiğini, vakıf olarak, velilere böyle bir yazılım programı satışını kendilerinin gerçekleştiremeyeceklerini, bu yazılım bedelini kitap kırtasiye listesine eklemek istediklerini açıkça beyan ettiklerini, müvekkili şirket yetkilisinin, öğrencilere herhangi bir ürün teslim edilmeyeceği için bu isteği red ettiğini, ....'in, müvekkili şirketin eğer bu işin sorumluluğunu almaz ise, ... Okulların ihalelerine bir daha giremeyeceğini ifade etmesi üzerine, yıllardır bu kuruma hizmet veren müvekkili şirketin, davalı kurumun da garantörlüğünde yazılım programını satmaya karar vererek, öğrencilerin eğitiminde kullanılmak üzere ... Şti.‘ne ait ...yazılım lisanslarının temini ve İktisadi İşletmeye satılması hususunda taşeron olarak ../09/2014 tarihli sözleşmeyi imzaladığını, bir başka ifade ile müvekkili şirket ile dava dışı ... Ltd. Şirketi arasında, 2014 yılının Eylül ayında, davaya konu olan sözleşmenin imzalandığını, işbu sözleşme ile ... Ltd. Şirketinin, müvekkili şirkete, ... projesi dâhilinde “...” yazılım lisanlarını temin edecek olmasından kaynaklanan tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içerdiğini, bu sözleşme çerçevesinde 1980 öğrenci için eğitmen ve deneme sınıfları dahil 2785 lisans hususunda anlaşma yapıldığını, bu anlaşmanın tüm gereği müvekkili şirket tarafından yerine getirildiğini, taraflar arasında, 13.10.2014 tarihli anlaşma uyarınca, dava dışı ... Şirketi ile müvekkili arasında yapılmış bulunan sözleşme konusuna davalı kurum garantör olduğunu, sözleşmeyi ... Okulları İktisadi işletmesi adına ... ile vakıf kaşeli taraflar arasında imzalandığını, sözleşme gereği tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, ... Okulları iktisadi işletmesinin isteği üzerine müvekkili şirketin .... Şti ile ... (... Tabletlere erişim ve yönetim programı- tüm öğrencilerin kullanması zorunlu kılınan program) bedeli olan 82.241,00$ karşılığında anlaşıldığını ve taraflarınca dolar olarak ödendiğini, sözleşmeye..., ... Okulları velilerine online olarak satışının gerçekleştirildiğini, ... Okulları velilerinin, bu programı satın almamaları halinde, kalan tutarın ... İktisadi İşletmeleri tarafından ödeneceğinin kararlaştırıldığını, dava dışı şirketten alınan ürünlerin lisanslarının müvekkili şirket tarafından ödendiğini, dava dışı şirketin paket olarak sunduğu ürünlerin kullanımının okul tarafından verilen şifreler ile gerçekleştirildiğini, okuldaki tüm öğrencilerin bu hizmeti kullandığını ve davalının ödeme yapmayan veliler adına garantör olmasına rağmen, müvekkili şirkete bakiyesinin ödenmediğini, davalı kurum ile müvekkili şirketin uzun yıllara dayalı ticari ilişkisinin mevcut olduğunu, bu sebeple de, davaya konu olayın çözüleceği umudu ile iyi niyetle beklediğini, sözleşmede, ... Okulları velilerinin bu yönetim programını satın almadığı takdirde, kalan tutarın ... Okulları İktisadi İşletmeleri tarafından ödeneceğinin beyan edildiğini, tahsil edilemeyen bedelin o zaman ki müvekkili firmanın ünvanı olan ... Şti. fatura etmek için ...’a ve ...‘a mail atılarak, sözleşmenin gereğinin yerine getirilmesi için onay istendiğini, 03.11.2015 tarihinde ... Direktörü:... dan gelen mail de “Avukatımızın görüşüne istinaden, tek imzalı olan sözleşme isimli belge hukuki açıdan geçerli değildir. bu sebeple satılmayan lisanslara ilişkin talep ettiğiniz tutarın ödenmesi uygun görülmemiştir” diye beyan bildirildiğini, aynı sözleşme çerçevesinde 1551 öğrenci tarafından ödeme yapıldığını, 429 öğrenciden ücret alınamadığını, bu alınamayan ücretin, Garantörlük Sözleşmesi çerçevesinde davalının yükümlülüğünde olduğunu, ödemesi yapılmayan öğrencinin 429 adet olduğunu; satış bedelinin 120- TL(53.67$)olarak belirlendiğini, o gün ki dolar kurunun 1$= 2,2357- TL’ olduğunu, uğradıkları zararın 23.024,43-Dolar olduğunu, 60 yıllık kurum olan müvekkili şirketin uğradığı maddi ve manevi zarardan ötürü şirket faaliyetlerini fiilen bırakmak zorunda kaldığını ve çalışanların işlerine son vermek durumunda kalındığını, üç yıldan sonra, bu davayı açma sebebinin uzun yıllarca ticari ilişkileri devam etmesi, bundan sonrada devam edeceğini düşündüklerini, haklarını mail atarak aradıkları için kurumun ihalelerine dâhil edilmediklerini, bu hususta yapılan müteaddit e-mail yazışmalarına olumlu bir cevap alınamadığını iddia ederek,, alacak bakiyesi olan 23.024.43- Amerikan Dolarının gecikme faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; davacının tüm bu iddialarının mesnetsiz, gerçeğe aykırı olduğunu, davacı şirketin davaya dayanak yapmaya çalıştığı sözleşmenin, davacı şirket ile dava dışı bir şirket arasında imzalanmış olduğunu, müvekkili kurumun sözleşmeye herhangi bir dâhili bulunmadığı gibi taraflara karşı herhangi bir hak ve yükümlülüğünün de mevcut bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla; davacı şirketin, dava dilekçesinde 1 adet lisansın 120 TL-53.67 $ olduğunu belirtmesine rağmen, dilekçe ekinde delil olarak sunduğu maillerde ise 27.50 $ olduğunun belirtildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...davacı tarafından satın alınan yazılım programının öğrenci velilerine 1980 adet satılamaması veya ödeme yapılmaması halinde 237.600,00-TL ye kadar tutarın davalı garantörlüğünde olduğuna ilişkin sözleşmenin, davalı adına, ... tarafından imzalanmış olduğu, Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlanan Yönetim Kurulu kararına göre, ...'in, bu meblağda sözleşme yapabilmesi için Yönetim Kurulu Başkanlığı'nın kararından sonra, isimleri sayılı temsilcilerden birinin müşterek imzası ile sözleşmenin imzalanması gerektiği,...'in, tek başına imza yetkisi bulunmadığından, yetkisiz temsilci olarak imzaladığı sözleşmenin davalıyı bağlamayacağı değerlendirilmekle...\" gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Müvekkili şirket ile taraflar arasında süregelen ilişki gereği her sene ihaleye girmek suretiyle aralarında davalının bulunduğu özel okulların kitap ve kırtasiye ihtiyaçlarını online ve perakende satış yoluyla karşıladığını, ... Okullarının 2013-2014 eğitim öğretim yılına ilişkin düzenlenen ihalenin müvekkili şirket tarafından alındıktan sonra satışların çevirim içi gerçekleştirilmesinin istenildiğini, çevrim içi olarak başlangıçtan 15 gün sonra okulların o tarihteki müdürü ve davalı kurumun yetkililerinden olan ...'in müvekkili şirket yetkilisi ... ile görüştüğünü, kendisine okullarında tabletli eğitimine geçildiğini, öğrencilere tablet dağıtıldığını, söz konusu tabletlerin erişim ve yönetim programına ihtiyaç duyulduğunu, davalı kurumun vakıf olarak yazılım programı satışını gerçekleştirilemeyeceğinden okul tarafından bu yazılımın bedelinin kitap kırtasiye listesine eklenmek üzere müvekkili şirket aracılığıyla sunulmasının istendiğini, müvekkili şirketin esasen kitap ve kırtasiye ürünlerinin satışını gerçekleştirdiğinden ve yazılım programı satışının kendi faaliyet alanına dahil olmadığından bu teklife sıcak bakmadığını ancak yıllardır süregelen ticari ilişkilerin zedelenmemesi amacıyla teklifi kabul etmek zorunda kaldığını, sonrasında müvekkili ile dava dışı .. Ltd Şirketi arasında sözleşme akdedildiğini, kullanılması planlanan yazılım lisanslarının müvekkili şirketçe temin edildiğini, anlaşma yapıldığını, okul öğrencileri tarafından satın alınmayan lisanslar bakımından davalı şirket ile müvekkili arasında 13.10.2014 tarihli garantörlük sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme ile davalının okul öğrencileri tarafından satın alınmayan lisanslar bakımından müvekkili şirkete garantör olmayı taahhüt ettiğini, şirket yetkililerinden olan ... tarafından sözleşmenin imzalandığını ve davalı kurum kaşesinin mevcut olduğunu, toplam 1980 yazılım lisansından 429 adedinin okul öğrencileri tarafından satın alınmadığını, bunun üzerine müvekkili şirket tarafından satın alınmayan yazılım lisanslarının tahsili amacıyla garantörlük sözleşmesi ile garantör olmayı üstlenen davalı kuruma başvurulduğunu ancak kurumun sözleşmenin tek imzaya dayalı olması sebebiyle geçerli olmadığını ileri sürerek başvurusunu kötü niyetli olarak reddettiğini, müvekkili ile davalı kurumun bağlı olduğu... Okulları arasında uzun yıllara dayanan bir ticari ilişkinin mevcut olduğunu, tüm sözleşmelerin bu şekilde imza edildiğini, taraflar arasında mutat uygulama haline geldiğini, müvekkili şirketin yönetim olan ilişkilerini koruyabilmek amacıyla süregelen uygulamaya güvendiğini, davalı kurumun tek imza ile düzenlediği garantörlük sözleşmesinin geçerli olduğu düşüncesiyle okul öğrencilerine yazılım lisanslarını temin etme sorumluluğunu üstlendiğini, müvekkilinin tek imza uygulamasının davalı kurumla aralarında yıllarca ve sorunsuzca devam ettirilerek ticari bir teamül haline gelmesine güvenerek tek imza ile sözleşme akdettiğini, müvekkilinin taraflar arasındaki ticari teamüle olan güveninin korunması gerektiğini ve davalı kurumca kötü niyetle ve haksızca geçersiz olduğu iddia edilen sözleşmenin tarafları bağladığının kabul edilmesi gerektiğini iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :Dava, sözleşme kapsamında alacağın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Uyuşmazlık, 13.10.2014 tarihli adi yazılı şekilde düzenlenen ve konusu ... Satışı Adet Garantisi olan sözleşme kapsamında davalı şirketin garantör olarak sorumlu olup olmadığı, davalı adına sözleşmede imzası bulunan ....'in tek başına davalı şirketi temsil yetkisinin olup olmadığı, şirketin söz konusu sözleşme başlıklı belgede yazılı edimden sorumlu olup olmayacağı ile kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir.Dosya kapsamından, davacı şirket tarafından dava dışı... Ltd Şirketi ile imzalanmış olan 09/2014 tarihli iş sözleşmesi başlıklı sözleşmenin 2.maddesinde, sözleşme konusunun dava dışı şirketin davacı şirkete ... Projesi dahilinde, ... yazılım lisanslarının temin edilecek olmasından kaynaklanan tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesine ilişkin olduğunun belirtildiği, davalı şirketin söz konusu sözleşmede herhangi bir imzasının veya kaşesinin olmadığı, 30.09.2014 tarihli mailin dava dışı sözleşmenin taraflarından ... Şirketi tarafından davalı çalışanlarından olduğu anlaşılan gerçek kişiye gönderildiği, söz konusu mailde bir kısım lisans bedellerinin veliler tarafından ödenmemesi olasılığı karşısında firma alacağı riskinin yüksek bulunduğu, bu riski ortadan kaldıracak adımlar atılmadan lisansların ...'ye siparişini gerçekleştirilemediklerini,...'nın konu ile ilgili desteğinin ödeme vadesinin esnetilmesi şeklinde olduğunu, kendi önerilerinin ise tabloda belirtilen 1980 adet öğrenci için (eğitmen ve demo sınıfları dahil 2785 lisans) lisansların yenilenmesi tarihinden itibaren 45 gün içinde eğer varsa ödeme yapmayan öğrencilerin toplam lisans tutarı için okulun garantör olması ve bunun sipariş öncesinde yazılı olarak bildirilmesinin belirtildiği, 20.08.2014 tarihli gönderilen mailin ise 2014/2015 döneme Sotı lisanslarına dair olduğu, maillere verilen herhangi bir cevabın olmadığı, davacı şirket kaşesini taşıyan 13.10.2014 tarihli sözleşme başlıklı adi yazılı sözleşme konusunun, ... satışı adet garantisi hakkında olarak belirtildiği, içeriğinde; \"... OKULLARI ....ŞTİ İLE İMZALANAN SÖZLEŞMEYE İSTİNADEN SOTI MOBICONTROL BEDELİ OLAN 82.241 $ (DOLAR) .....ŞTİ TARAFINDAN İLGİLİ FİRMAYA NAKİT DOLAR OLARAK ÖDENECEKTİR. (SATİŞ 120,00 TL*1980 ADET -237.600,00TL) VELİLERİMİZE SATIŞ SONRASI , 1980 ADET SATILMADIĞI TAKDİRDE ÖDEMESİ GEREKEN TUTARIN TAHSİL EDİLEMEYEN KISMININ ... OKULLARI İKTİSADİ İŞLETMELERİ GARANTÖRLÜĞÜNDEDİR.,.... ŞTİ FATURA EDEREK TAHSİL EDİLECEĞİ, KARŞILIKLI OLARAK KABUL EDİLMİŞTİR.\" ifadelerine yer verildiği ve söz konusu belge altının ... Mektepleri adına ifadesi yazılarak dava dışı ... tarafından ve davacı şirket kaşesi ile birlikte davacı firma adına ... tarafından imzalandığı,...'in imzası üzerinde ... Okulları İktisadi İşletmesi .... logosunun yer aldığı, davalı şirkete ait herhangi bir kaşenin mevcut olmadığı, davalı işletmeye ait ticaret sicil kayıt örneklerinden, 27.04.2014 tarihinde gerçekleştirilen ... Yönetim Kurulu toplantısında, işletmede dahil olmak üzere imza yetkilerinin belirlendiği ve (a) bendinde,.. Okulları iktisadi işletmeyi temsil etmeye, vakıf ve iktisadi işletme adına her türlü temsil ve ilzam edici sözleşmelerde ve işlemlerde yönetim kurulu başkanı ... münferit, yönetim kurulu başkan vekili Av. ... ile yönetim kurulu genel sekreteri ...'ın müşterek başkan vekili ve genel sekreterlerden birinin bulunmaması halinde mevcut olan ve isimleri yazılı yönetim kurulu üyelerinden birisinin müşterek imzalarını ... Mektepleri kaşesi veya ... Mektepleri ... Okulları kaşesi üzerinde bulunmasının gerekli olduğuna, (b) maddesinde, 30.000,00 TL'ye kadar bankalardan para çekmeye, bankalarda hesap açmaya, hizmet ve mal satın almaya, bankalarda bulunan hesapları gerekirse kapatmaya ve bu miktarla sınırlı sözleşmeler üzerinde yazılı yetkililerin imza yetkileri baki kalmak üzere ..., ..., ..., ... ve ...'dan herhangi ikisinin müşterek imzalarının vakıf veya iktisadi kaşesi üzerinde bulunmasının yeterli olmasına dair kararlar alınmış olduğu anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından 14.04.2021 tarihli zapta geçen beyanında; garantörlük sözleşmesinde imzası bulunan kişinin okul müdürü olduğunu, zararın davalı tarafça karşılanması gerektiğini, İstanbul Ticaret Sicil yazı cevabında, sözleşmeyi imzalayan ...'in yetkili olarak ismi bulunmamakta ise de yazı cevabında bildirilen isimlerin güncel temsilciler olduğunu, ...'in sözleşme tarihi itibariyle davalıyı temsile yetkili kişilerden olduğunu beyan ederek, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili zapta geçen beyanında; ticaret odasından gelen evrakların beyanlarını teyit ettiğini, ...'in garanti sözleşmesi tarihinde tek başına temsil ve ilzam yetkisinin bulunmadığını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, Ticaret Sicil Gazetesindeki yönetim kurulu kararı gereğince dava dışı ...'in tek başına imza yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Dosya içerisindeki mail yazışmalarından, taraflar arasında dava konusu edilen ve garantör sözleşmesi olarak nitelendirilen sözleşme öncesinde yazılım lisans ürününe dair ticari ilişkinin olduğu anlaşılmaktadır. Garantör sözleşmesinde ifade edilen ve davada ileri sürülen, satışı yapılmayan ve garanti edildiği iddia edilen ürünlere dair ödeme talebi davalı şirket tarafından kabul edilmemiştir. 03.11.2015 tarihli cevabi mailde, tek imzalı olan sözleşme isimli belgenin hukuki açıdan geçerli olmadığı belirtilerek satılmayan lisanslara ilişkin talep edilen tutarın ödenmesinin uygun görülmediği belirtilmiştir. Yukarıda yer verilen davalı işletmeye ait ticaret sicil kayıtlarından, sözleşme konusu edilen belge altında imzası bulunan gerçek kişinin davalı işletmeyi tek başına temsil etme yetkisinin olmadığı tartışmasızdır. Diğer taraftan, davacı tarafça her ne kadar güvene bağlı olarak ilişkilerin bu şekilde yürütüldüğü iddia edilmiş ise de tek imza ile gerçekleştirilen sözleşmelere dair herhangi başka bir örnek dosyaya ibraz edilmemiştir. Mutat uygulama iddiası, iddianın ileri sürülüş şekli ve deliller dikkate alındığında, davacı iddiaları yerinde görülmemiştir. Taraflar arasında ticari ilişkinin iddia edildiği şekilde teamül haline geldiğine yönelik iddiayı destekler başkaca bir delil mevcut değildir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 368,30 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline,3-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,2-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 07.11.2024 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.