T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t:...
KARAR NO\t: ....
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ...( ...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ŞANLIURFA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: ..
NUMARASI\t\t: ...
DAVACI\t\t: ... ...-...
VEKİLİ\t\t: Av. ......
DAVALI\t\t: ...
VEKİLLERİ\t\t: Av. ...-...
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇE TARİHİ : ....
.... Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;\t\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1.DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... tarihinde yaya olarak .. .. . .. petrol karşısında karşıdan karşıya geçerken plakası tespit edilemeyen aracın müvekkiline çarpması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, bu kaza sebebiyle yaralandığını, her ne kadar kaza tespit tutanağında . . .. yönetimindeki ..... plakalı araca da kusur verilmişse de ......Esas sayılı dosyasında ....plakalı aracını sürücüsünün kusurundan kaynaklı olarak açılan dava kapsamında .... alınan ......göre plakası tespit edilemeyen araç sürücüsünün.. oranında kusurlu olduğunu, müvekkilinin bu kaza sebebiyle malul kaldığını, ailesinin psikolojik olarak etkilendiğini, ... tarafından .... tarihinde müvekkiline .. TL ödeme yapıldığını, ek ödeme taleplerinin red edildiğini, arabuluculuk başvurularının sonuçsuz kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla .. TL geçici, .. TL kalıcı ve . TL bakıcı gideri olmak üzere toplam .. TL'nin davalıdan, (sigorta şirketi kusuru oranında ve poliçe kapsamında teminat limitiyle sorumlu olmak kaydı ile) alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili dava değerini ..... TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın dava miktarını tam olarak dava dilekçesinde belirtmesi gerektiğini, dava konusu edilen tazminat miktarının ödendiğini, ancak davacı taraf eksik ödeme olduğundan bahisle dava açtığını, davacı tarafa, dava değerini belirtmek ve harcı ikmal etmesi için kesin süre verilmesi gerektiğini, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında meydana gelen trafik kazaları nedeniyle ödenecek bedeni tazminatların, . ...’nın siciline kayıtlı bağımsız aktüerler tarafından yapılan hesaplamalar ile tespit edildiğini, yasal zorunluluk çerçevesinde, davacı ...’ın maluliyeti için ..... teknik faiz uygulaması suretiyle yapılan hesaplama sonucunda .. TL tazminat bulunduğunu, davacı tarafın başvuru sırasında ve davası esnasında ... ile ilgili herhangi bir ücret bordrosu ibraz etmediğini, bu nedenle hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapıldığını, söz konusu trafik kazası ile ilgili olarak düzenlenen Kaza Tespit Tutanağına göre plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen araç sürücüsünün ..oranında kusurlu bulunduğunu, hesaplanan tazminattan.. oranında kusur indirimi yapılarak belirlenen .. TL hak sahibine ödenmediğini, davacı tarafın sunmuş olduğu .. raporunu kabul etmediklerini, bu nedenle.... kusura ilişkin olarak heyet raporu alınması talep edilmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince, dava ve talep arttırım dilekçesi birlikte nazara alınarak, davacının davasının kabulü ile, .. TL sürekli iş göremezlik, .. TL geçici iş göremezlik, .. TL bakıcı gideri tazminatının, 2918 Sayılı KTK 99. Maddesi gereğince belirlen temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Hesabın'dan, alınarak; davacı ...'a verilmesine,
Mahkemenin....tarihli ara kararı ile hükmedilen .. TL geçici ödemenin ... maddesi uyarınca ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte hükmedilen tazminattan mahsubuna karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF:
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar:
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;...... Karar sayılı ilam ile açılan davanın karara bağlandığını ve kesinleştiğini, bu nedenle kesin hüküm doğrultusunda davanın reddi gerektiğini, kaza tespit tutanağına göre plakası tespit edilmeyen araç için tam kusur belirlenmediğini, kusur durumları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, maluliyet raporları arasında çelişki olduğunu, ....... Hastanesinden verilmiş olan sağlık kurulu raporunda %.. teknik faiz uygulaması yapılmadığını, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderine de hükmedilmediğini, ancak hükmedilen bu tazminatların teminat dışı olduğunu, tazminatlara ..... tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verildiğini, oysa müvekkilinin temerrüte düşmediğini, esasa ilişkin kararda geçici ödemenin mahsubuna karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe:
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:
Uyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri tazminatı talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk:
6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları
3. Değerlendirme:
HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;
3.1.Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı günde hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp incelemek durumunda olup; bu konuda tarafların talep ve beyanları ile bağlı değildir.
Dava şartları dava açılmasından hüküm verilmesine kadar var olmalıdır. Dava şartlarının davanın açıldığı günde bulunmaması ya da bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemenin davayı dinlenebilir olmadığından reddetmesi gerekir.
Mahkemece, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılır; taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler (HMK. m.115/1).
Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi hâlinde davanın usulden reddine karar verilir, ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için ilgili tarafa kesin süre verilecek olup, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilecektir (HMK m.115/2).
Dava şartlarından bazıları olumlu (davanın açılması sırasında var olması gerekli); bazıları ise olumsuz (davanın açılması sırasında bulunmaması gereken) şartlar olup, derdestlik olumsuz dava şartları arasında yer alır.
Derdestlik; mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda (HUMK) ilk itiraz olarak düzenlendiği hâlde, 6100 sayılı HMK’da dava şartı olarak kabul edilmiştir.
Açılmış ve görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmış olduğundan artık onun aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmamaktadır. Bu nedenle daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmasında hukukî yararı olmadığı gerekçesi ile HMK'nın 114. maddesiyle derdestlik dava şartı kabul edilerek maddenin (ı) bendinde “Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması” düzenlemesine yer verilmiştir. HMK'nın 114. maddesinin gerekçesinde derdestlik itirazının hukukî yarar eksikliğinin somut ve özel planda bir düzenleniş biçimi olduğu, onun da temelinde yatan bu düşünceye uygun işlev görmesinin sağlanabilmesi için ilk itiraz olmaktan çıkartılıp, dava şartına ilişkin usulî itiraza dönüştürülmesinde kaçınılmaz bir zorunluluk olduğu belirtilmiştir.
Derdest bir davanın ilk koşulu, tarafları, müddeabihi ve dava sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılmış olmasıdır. İkinci koşulu ise daha önce açılmış bulunan davanın hâlen görülmekte olması, kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır. Bu iki koşulun birlikte bulunması hâlinde derdest bir davanın varlığı kabul edilmelidir. Bir davanın açılması ile şeklî anlamda kesin hükme bağlanması arasında geçen sürede davanın derdest olduğu kabul edilir ... Davanın derdest olması, taraflar arasında o konuda ortaya çıkan uyuşmazlığın henüz tam olarak çözümlenemediği anlamına gelir.
Derdestlik (görülmekte olan dava), yargılamanın başlaması anından hüküm verilmesine ve bu hükmün de kesinleşmesine kadar geçen süreç, görülmekte olan yargılamayı ifade eder. Başka bir ifadeyle, bir davanın görülmekte olması için, verilen kararın şeklî anlamda da kesinleşmemiş olması gerekir .....
Öte yandan bu noktada davanın açılmamış sayılmasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı HMK’nın 150. maddesine değinilmesi gerekmektedir. Bu madde;
“(1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.
(2) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.
(3) Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır.
(4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır.
(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.
(6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır.
(7) Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır” şeklinde düzenlenmiştir.
Usulüne uygun biçimde çağrıldıkları hâlde, davanın taraflarından hiç biri duruşmaya gelmezse veya yalnız bir taraf gelip de takip etmeyeceğini bildirirse, mahkemece dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.
Dosyanın işlemden kaldırılması hâlinde, üç ay içerisinde yenilenmeyen davalar sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava en çok iki defa takipsiz bırakılabilir. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır ....
Davanın açılmamış sayılması kararı ile açılmasıyla meydana gelen sonuçlar ortadan kalkar. Davanın açılması ile doğmuş olan derdestlik durumu, açılmamış sayılması kararının kesinleşmesi ile son bulur. ..
3.2.Somut olayda UYAP'tan yapılan incelemede; ......esas sayılı dosyasında davacının ..., davalıların ...olduğu, dava konusunun sigorta sözleşmesinden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olduğu ve davanın takipsiz bırakılması nedeniyle .... tarihinde mahkemece davanın açılmamış sayılmasına kararı verildiği, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmediği, davacının incelemeye konu davayı ...tarihinde açtığı anlaşılmıştır. Bu durumda davacının davasının ikame ettiği sırada henüz kesinleşmemiş derdest bir dava olup HMK'nın 115/2.maddesi uyarınca mahkemece davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararın kesinleşmesinin sağlanması için taraflara kesin süre verilip sonucunun beklenmesi gerekmektedir.
3.3.Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile sair hususlar incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklarda dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE,
2-Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince...... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davalı tarafından peşin yatırılan istinaf karar harcının talep halinde iadesine,
4-Davalı tarafından karşılanan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda değerlendirilmesine,
5-Kararın kesin olması nedeniyle tebligatların ve harç tahsil/iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 10/10/2024\t\t
Başkan\t\t Üye \t Üye\t Katip
...\t\t ...\t ...\t ...
e~imzalıdır. e~imzalıdır. e~imzalıdır. e~imzalıdır.
S.E.