T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/408 Esas
KARAR NO: 2024/1766 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/12/2022
NUMARASI: 2021/308 E. - 2022/257 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 20/11/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, medyada tanıtım ve reklamları yapılan tanınmış ... mağaza adı/markasıyla bilinen ve \"...\" olarak tarif edilen konseptte 2008 yılında kurulduğunu, 30 binden fazla mağazası bulunduğunu, saygın bir perakende firması olduğunu, konsept itibarıyla müvekkilinin potansiyel alıcıları ve tüketicilerinin her gelir düzeyinde tüm tüketiciler olduğunu, davalının ambalaj tasarımının tescil için aranan yenilik ve ayırt edicilik şartlarını sağlamadığını, davalının tescil ettirdiği ambalaj tasarımının Türkiye’de ve dünyada yaygın olarak kullanıldığını, davalı yanın ... numara ile kayıtlı tasarım tescilinin 2020 yılında Bültende yayınlanarak tescil edildiğini, söz konusu ürünün herkes tarafından ve yıllarca oyuncaklı çikolatalı yumurta şeklinde satışının yapıldığını, Google’da oyuncaklı yumurta yazıldığında çıkan sonuçların dahi davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığının göstergesi olduğunu, ... başvuru nolu marka ve dava dışı Somartek firmasına ait ... başvuru nolu şekil markası ile karşılaştırıldığında ayniyet derecesinde benzer olduklarının anlaşılacağını, 2018 yılında satışa çıkan \"...\" ürünlerine ait broşürler bulunduğunu, müvekkilinin \"...\" ürünlerini uzun zamandır sattığını, buna ilişkin fatura suretlerini de ekte sunduklarını ve davalının tasarım tescil başvurusunu kötü niyetle yaptığını iddia ederek, davalı adına ... sayı ile tescilli tasarımın iptalini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olduğunu, müvekkilinin tasarımının çocuklara hitap ettiğini, çocukların içerisinden çikolata ve oyuncak çıkan ürünler bakımından ne kadar seçici ve gözlemci olduklarının aşikar olduğunu, benzer olduğu iddia edilen ürünlerin müvekkilinin tasarımı ile benzer olmadığını, müvekkilinin tasarımına eklenmiş olan ayakçıkların tasarımın görünüm özellikleri açısından asli unsuru oluşturduğunu, yumurtanın alt kısmına doğru genişleyen çeperi ile \"...\" görselinin oluşturulduğunu, müvekkilinin tasarımında yola çıkış şekli olan \"yumurta\" şeklinin farklılaştırıldığını ve tescil alabilecek surette asli unsur olma niteliğini taşıyan unsurlar eklendiğini, müvekkili tarafından yumurta şekliyle sevimli ve insani bir figür oluşturma çalışmasının tescile konu edildiğini, müvekkiline ait ürünün \"yumurta\" şekli üzerinde gerçekleştirilmiş yeni ve ayırt edici özellikler ile SMK bakımından tasarım sınıfında yer alacak şekilde oluşturulduğunu ve tescil almaya hak kazandığını, tescil tarihi öncesinde piyasada müvekkilinin tasarımı şeklinde ya da benzer başka bir ürün bulunmadığını, müvekkili tarafından tescilli tasarımı ile birebir aynı şekilde üretim ve satış gerçekleştirildiği gerekçesiyle üretici şirkete ihtarname gönderilip tescilden doğan hakların kullanılacağının ihtar edildiğini, davacının müvekkiline ait tasarımı birebir kopya etmek suretiyle satmaya devam etmek amacıyla mesnetsiz iddialarla ve kötü niyetle müvekkiline ait tasarımı hükümsüz kılmak istediğini, davacı tarafından müvekkiline ait iki ayaklı ürünün tüketici tarafından beğenilmesi ve talep görmesinin ardından aynı ürünün birebir taklit edilerek satışa sunulmasının iyi niyetli olmadığı gibi, haksız rekabete de sebebiyet verdiğini, mesnet gösterilen ürünün yabancı bir şirkete ait olmasının da düşündürücü olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 06/12/2022 tarihli 2021/308 E. - 2022/257 K. sayılı kararıyla; \"...Dosya kapsamı deliller, aldırılan bilirkişi rapor ve ek raporlarına göre, dava konusu ... (1) ve (2) numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 28.09.2020 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, hükümsüzlüğünü gerektirir SMK 77 maddesi kapsamında başkaca bir neden de bulunmadığı...\" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece denetime uygun olmayan, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini, rapora itiraz ederek yeni bir heyetten rapor alınmasını talep etmelerine rağmen, aynı heyetten itirazlarını karşılamayan ek rapor alınarak karar verildiğini, bu durumun HMK’nun 281. maddesine aykırı olduğunu, Mahkeme kararının yeterli gerekçe içermediğini, yalnızca bilirkişi raporlarındaki görüş ve ifadelere yer verildiğini,Ek raporun itirazlarıyla ilgili göstermelik bir inceleme yapılarak hazırlandığını,İtirazlarının temelinde ambalaj yüzeyindeki grafik ögelerden ziyade elipsoid şekil ve üründe yer alan kulakçıklardan kaynaklandığını, ancak hazırlanan kök raporda benzer şekilde kulakçık içeren ürünler karşılaştırmaya esas alınmışken, ek raporda itirazlarına rağmen hiçbir şekilde benzer özellikler içermeyen, hatta artık piyasada kullanımı bulunmayan dışı çikolata kaplı, içerisindeki plastik tüpte oyuncak bulunan eski ürünlerin kıyaslamaya konu edildiğini, dava konusu ürünlerin ise bir yarısında çikolata kreması, diğer yarısında ise oyuncak yer alan ürünler olup, bu ürünlerin kulakçıklı yapıda olduklarını, kulakçıklı ürünlerin incelemeye konu edilmemesinin doğru olmadığını, Davalının tasarım başvurusunun elipsoid şekilli ayakçıklı sürpriz yumurta ürünü için tescil talebinde bulunduğunu, tasarımın esas unsur olan şekil üzerinden değerlendirilmesi gerekirken tali unsur olan renk ve yazı unsurları üzerinden farklılık değerlendirmesi yapılmasının hatalı olduğunu,Davalının tasarımının ... tasarımı ile ayniyet derecesinde benzer olduğunu,Tasarımcının seçenek özgürlüğünün oldukça fazla olduğunu, davalının tasarımının daha önce kamuya sunulan tasarım ile benzerliğinin teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığını, şeklin ve şeklin altına eklenen ayakçıkların tesadüf eseri yerleştirilmiş unsurlar olmadıklarını, Davalının tasarımının delil olarak sunulan marka ve tasarımlardan uzaklaşmayı sağlayacak esaslı ve belirgin farklılıklar içermediğini, aksine davaya konu ürün tasarımı bakımından sınırsız seçenek özgürlüğü bulunmasına ve ortada herhangi bir teknik zorunluluk olmamasına rağmen, “çikolata/şekerleme” konulu tasarım modellerinin ortak özelliklerinin esinlenmekten öte benzediği; davaya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadığını ve hükümsüzlük şartlarının oluştuğunu belirterek, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 06/12/2022 tarihli, 2021/308 Esas, 2022/257 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, önceki talep ve beyanları doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ... tescil numaralı çoklu ambalaj tasarımının 04/03/2021 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ..., marka uzmanı ... ve bilişim uzmanı ...’den oluşan bilirkişi heyetinden alınan 21/06/2022 havale tarihli bilirkişi raporda sonuç olarak, ... (1) ve (2) numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 28.09.2020 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu belirtilmiştir. Davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine aynı heyetten alınan 01/11/2022 tarihli ek raporda; ... (1) ve (2) numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 28.09.2020 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu belirtilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava, ambalaj tasarımının hükümsüzlüğü davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya incelendiğinde; davaya konu ambalaj tasarımının çocuklara yönelik oyuncaklı yumurta ürününe ait olduğu, bu nedenle elipsoid yani yumurta şeklinde olmasının kaçınılmaz olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğünün çok geniş olmadığı, nitekim bilirkişi raporunda da görsellerine yer verilen benzer ürün ambalajlarının hepsinin de elipsoid şeklide tasarlandıkları anlaşılmaktadır. Bu nedenle ambalaj tasarımının diğer özellikleri ile benzerlerinden farklı olup olmadığına bakılması gerekir.Bilirkişi kök ve ek raporunda da belirtildiği gibi, ambalaj yüzeyi üzerine uygulanan grafik kompozisyonda yer alan grafik ögelerinin gerek biçim olarak, gerekse renk, oran ve yerleşimlerinin tamamen farklı olduğu, ayrıca davalının tasarımında iki adet kulakçığın mevcut olduğu, yenilik kırıcı olarak sunulan tasarımlarda ve bilirkişiler tarafından resen yapılan araştırmalarda tespit edilen benzer ürünlere ait ambalaj tasarımlarının hiç birisinde iki kulakçığın mevcut olmadığı, bu durumda davalının tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu anlaşılmakla, Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 20/11/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.