T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/463 Esas
KARAR NO: 2024/1763 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/12/2022
NUMARASI: 2020/318 E. - 2022/199 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini
KARAR TARİHİ: 20/11/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; 2008 yılında yapılan \"...\" belgeselinde kullanılan \"...\" isimli eserin sözlerinin müvekkiline ait olduğunu, yorumunun ise ... tarafından yapıldığını, şarkının ... tarafından benimsendiğini, adeta takımın marşı haline geldiğini, özellikle şarkının son iki dizesini oluşturan \"...\" sözlerinin slogan haline geldiğini, haricen yaptıkları araştırmalarda davacının bu sözleri tekstil ürünleri üzerinde izinsiz kullandığını tespit ettiklerini, bu ürünlerden birisinin müvekkili tarafından satın alındığını, Beyoğlu ... Noterliğinin 14/10/2019 tarihli, ... Yevmiye numaralı ihtarnamesinin davacıya gönderilerek kullanımına son vermesinin ihtar edildiğini, ancak davacının kullanımına devam ettiğini, davacının daha önce de haklarını ihlal etmesi nedeniyle İstanbul C. Başsavcılığına şikayette bulunduklarını, 2015/94303 Sor. sayılı soruşturmanın başlatıldığını, bu süreçte davalı şirket yetkilileri ile müvekkili ve ... arasında 30/03/2018 tarihli protokol ile haricen anlaşma sağlandığını ve şikayetlerinden vazgeçtiklerini, yani davalının müvekkilinin haklarını ihlal ettiğinin bilincinde olduğunu, davalı hakkında yeniden yaptıkları şikayet üzerine İstanbul C. Başsavcılığının 2020/41920 Sor. sayılı soruşturmasının başlatıldığını, ancak takipsizlik kararı verildiğini, karara yaptıkları itirazın reddedildiğini belirterek, davacının sözleri kendisine ait \"haydi kalk ayağa\" isimli eserin sözlerinin \"...\" isimli bölümünün izinsiz olarak davalı yanca ürünler üzerinde kullanıldığından davalı eyleminin tecavüz teşkil etmesi nedeniyle tecavüzün menine, ref'ine, FSEK 68.madde kapsamında 3 misli olacak şekilde şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın , FSEK 70/3. madde uyarınca davalı yanca temin edilen kar tam olarak belirlendiğinde bu bedelin FSEK 68. maddesi kapsamında hükmedilecek tazminat bedelini geçmesi halinde, temin edilen karın ve ihlal edilen manevi haklar kapsamında 30.000,00 TL manevi tazminatın tişörtlerin satışa sunulduğu tarih itibariyle işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
ISLAH: Davacı yan 12.20.2022 tarihli ıslah dilekçesinde; mali hakları nedeniyle FSEK m.68,70/3 uyarınca 6.634,90-TL maddi tazminat ve ihlal edilen tüm manevi hakları nedeniyle 30.000,00-TL manevi tazminatın tişörtlerin satışa sunulduğu tarih itibariyle işleyecek ticari faiz ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı söz konusu eserin \"söz yazarı\" olduğunu, dava dışı ... ’in ise beste sahibi olduğunu iddia etse dahi, kendisinin işbu esere ilişkin şiiri yazdığına ya da ...’in söz konusu eseri bestelediğine dair meslek birliğine yapılan eser kaydı dışında herhangi bir kanıt sunamadığından davanın husumet yokluğu sebebiyle reddedilmesi gerektiğini, esas yönünden ise ... söz öbeğinin hususiyet içermediğinden FSEK 1/b maddesi uyarınca eserin bir parçası olarak korunamayacağını, birçok kişi, şirket veya kurum tarafından da kullanılan, halka mal olmuş bir söz öbeği olduğunu, anonim bir söz öbeğinin kimseye özgülenemeyeceğini, davacının hem FSEK 68. maddesi uyarınca, hem de FSEK 70. maddesi uyarınca maddi tazminat talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu savunarak, tüm taleplerin reddine karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
MAHKEME KARARI: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 07/12/2022 tarihli 2020/318E. - 2022/199K. sayılı kararıyla; \"...Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, mevcut delil durumu ve HMK 266 madde kapsamında denetim ve hüküm kurmaya elverişli mali yönden de denetime uygun bilirkişi heyet raporları ve ıslah dilekçesi dikkate alındığında ; söz konusu eserin davacıya ait olduğunun ve izinsiz kullanıldığının dosya kapsamı ile sabit bulunduğu , davacının mali haklarından olan çoğaltma haklarını ihlal edildiği, yine FSEK'in 15. maddesinde düzenlenen eser sahibinin adının belirtilmesi hakkının da ihlal olunduğu gözetildiğinde ,Davalının davacının eserden kaynaklı mali ve manevi haklarına yönelik gerçekleştirdiği tecavüzün tespitine,men ve ref’ine, Davacı hem FSEK 68 hemde FSEK 70. Madde kapsamında tazminat talep etmiş olup, hakların yarışması söz konusu olduğundan ve bulanan en yüksek rakam FSEK 70/3 madde kapsamında bulunduğundan, davacının ise ıslah dilekçesinde 68 ve 70/3 madde kapsamında 6.634.80 TL nin tahsiline yönelik talepte bulunduğu gözetilerek FSEK 70/3 Madde kapsamında 6.634.80 TL maddi tazminatın 8.10.2019 tarihinden(ürün satın alma tarihi) işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsiline,FSEK 70. Madde kapsamında tazminat belirlendiğinden ayrıca FSEK 68 göre bir tazminat hükmü kurulmasına yer olmadığına, davacıya ait söz öbeğinin izinsiz ve adı belirtilmeksizin tişört üzerinde kullanılması, kullanılan yer ve mecra gözetildiğinde, manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme aracı olamayacağı, tarafların dosyaya yansıyan mali ve ekonomik durumları ve hakkaniyet ölçüsü gözetilerek takdiren 10.000 TL Manevi tazminatın 8.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine\" karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF İSTEMLERİ: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davaya konu söz öbeğinin herkes tarafından kullanılan kelimelerden oluştuğunu, hususiyet taşımadığını, ayırt edici vasfının bulunmadığını, bu nedenle FSEK'in 1/B maddesi uyarınca korunamayacağını,\"...\" ifadesinin sahibinin hususiyetini taşımadığını, eser niteliğinde olmadığını, davacıya, ya da başka kurum ve kişilere özgülenemeyeceğini, Söz konusu eserin müzik eseri olarak asla kullanılmadığını, davacının da eserin kullanıldığına dair bir iddiasının bulunmadığını, Davacının aynı konuyla ilgili İstanbul C, Başsavcılığına yaptığı şikayet nedeniyle başlatılan 2020/41920 Sor. sayılı soruşturmada, davaya konu söz öbeğinin hususiyet içermemesi nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, Müvekkilinin davacının mali ve manevi haklarını ihlal eden bir davranışı bulunmadığından davacının tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği halde, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 07/12/2022 tarihli, 2020/318 Esas, 2022/199 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, mesnetsiz davanın tümden reddine, davanın istinaf mahkemesinde yeniden görülmesi mümkün değilse hükmün bozularak dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili katılma yoluyla sunduğu istinaf dilekçesinde; Mahkemece hükmedilen 10.000,00 TL manevi tazminatın, müvekkilinin maruz kaldığı davalı eylemlerinin yoğunluğu, ihlaldeki açık kastın varlığı, manevi tazminatın caydırıcı ve tarafların mali ve içtimai durumuna uygun olması koşulları bir arada değerlendirildiğinde oldukça düşük kaldığını belirterek, bu nedenle manevi tazminatın yükseltilerek tazminat miktarının dava dilekçesinde belirttikleri 30.000,00 TL olarak kabulü ile sadece manevi tazminat yönünden kararın düzeltilerek onanmasını talep etmiştir.
DELİLLER: Davacı tarafça dosyaya sunulan 30/03/2018 tarihli \"PROTOKOL\" incelendiğinde; ... San. ve Tic. A.Ş., ... San. ve Tic. A.Ş. ile ... ve ... arasında imzalandığı, taraflar arasında \"...\" isimli musiki eserinin protokolde taraf olan şirketler tarafından kullanılması nedeniyle ortaya çıkan ihtilafın çözümü için anlaşma olduğu, eserin ... A takımının oynadığı maçlarında ve muhtelif platformlarda protokolün imzalandığı tarihe kadar kullanımları nedeniyle ... San. ve Tic. A.Ş., ... San. ve Tic. A.Ş.'nin hak sahiplerine 30.000,00 TL ödenmesi için anlaşmaya varıldığı tespit edilmiştir. Davacı tarafından dosyaya sunulan 09/05/2019 tarihli \"Sulh, İBra ve Basit Lisans Protokolü\" başlıklı protokol incelendiğinde; ..., ..., ... A.Ş. ve Beşiktaş Jimnastik Kulübü Derneği ve İştirakleri arasında imzalandığı, konusunun eser sahiplerinin hak sahibi oldukları \"...\" isimli musiki eserinin kullanımına ilişkin olduğu, 08/02/2018 tarihinde bir yıllığına imzalanan ... Telif Sözleşmesinde tanınan hakların 02/02/2019 tarihinden 09/05/2019 tarihine kadar uzatılması konusunda mutabık kaldıkları, 09/05/2019 tarihinden sonra tüm kullanımın sonlandırılacağı ve kaldırılacağı, telif ücreti olan 20.000,00 TL'nin ... tarafından ödeneceğinin kararlaştırıldığı tespit edilmiştir. Bilirkişiler ...,..., ...'den oluşan bilirkişi heyetinden alınan 03/03/2022 tarihli raporda; dava konusu ... isimli eserin FSEK m.3 kapsamında musiki eseri niteliğinde olduğu, bu eserin söz yazarının davacı olması sebebiyle eser üzerinde hak sahibi olduğu, davalı eyleminin bu eserin üzerindeki mali haklardan çoğaltma hakkının ihlali niteliğinde olduğu, söz konusu ihlal sebebiyle davacının FSEK m.68 uyarınca talep edebileceği rayiç bedelin 1.434,79-TL olduğu , bu rakamın üç katını (4.304,37-TL) talep etme hakkının olduğu, davacının FSEK m.70/3 uyarınca talep edebileceği tazminatın 6.634,90-TL olduğu, davacının her iki madde uyarınca tazminat talebi kabul edilirse FSEK m.70/3 son cümle uyarınca FSEK m.68 uyarınca elde edilen bedelin indirilmesi gerekeceği, bu durumda davacının FSEK m.68 uyarınca 4.304,37-TL, FSEK m.70/3 uyarınca ise 2,330,53-TL tazminat talebinde bulunabileceği, davacının eser sahibinin manevi haklarının ihlaline yönelik bir tespite varılamadığı, bu husustaki takdirin Mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Bilirkişiler ..., ..., ...'dan oluşan yeni bir heyetten alınan 28/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; Davaya konu \"... \" isimli parçanın FSEK kapsamında eser olarak korunduğu, davacının eser sahibi olduğu, davalının tshirt üzerindeki kullanımının davacının mali haklarını ihlal ettiği ve FSEK mad.68 kapsamında emsal alınması gerek bedelin davalı ile davacı arasında tişört üzerine baskı yapılması amacıyla çoğaltma ve yayma hakkına ilişkin bir sözleşme yapılması durumunu içerdiği ve yapılan hesaplama noktasında önceki tarihli rapora katılmakla birlikte bu ihlal nedeniyle davacının manevi haklarının da ihlal edildiği, uygun düşen manevi tazminat konusunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
G E R E K Ç E : Dava, davacının söz yazarı olduğu musiki eserinden alınan \"...\" sözlerinin davalı tarafından tişört ürünleri üzerinde izinsiz kullanılması suretiyle FSEK’ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz edildiği iddiasıyla, tecavüzün tespiti, meni, refi, maddi ve manevi tazminat davasıdır. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı her iki taraf vekili de istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekilinin istinaf taleplerinin incelenmesinde; taraflar arasında aynı eserin çeşitli platformlarda kullanılmasından dolayı daha önce de ihtilaf yaşandığı, davacı tarafından dosyaya sunulan ve davalı tarafından da imzası ve içeriği inkar edilmeyen protokollerden anlaşıldığı üzere davalının bu eserin çeşitli platformlarda ve Erkek Futbol A Takımının maçlarında kullanılması için davacıya telif bedeli ödemeyi kabul ettiği, eserin sözlerinin davacıya ait olduğunu bildikleri ve davacının eser üzerindeki mali haklarını kabul ettikleri tespit edilmiştir. Alınan 28/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda da, \"...\" ifadesinin tişört üzerinde kullanılmasının davacının mali ve manevi haklarını ihlal ettiğine dair görüş bildirildiği, davalının davacıya ait şarkı sözünün bir kısmını bu şekilde kullanarak davacının hak sahibi olduğu ve davalı tarafından daha önce de farklı platformlarda kullandığı ve belli bir tanınırlığa ulaşan \"...\" isimli musiki eserine gönderme yaptığı, davacının FSEK’te belirtilen çoğaltma ve yayma mali hakkı ile adın belirtilmesi manevi hakkının ihlal edildiği, bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf talebinin incelenmesinde; davacının söz yazarı olduğu musiki eserinin yalnızca bir cümlesinin izinsiz olarak kullanılmış olması, kullanım süresi, taraflar arasında daha önce eserin tamamıyla ilgili imzalanan protokoldeki emsal lisans bedeli ve davalı tarafın kusur derecesine göre hükmedilen 10.000,00 TL manevi tazminatın olaya ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmakla, davacı vekilinin de istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekili ile davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,2-Davacı yandan alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı yandan alınması gereken 1.136,32 TL nispi harçtan, peşin alınan 284,08 TL harcın mahsubu ile bakiye 852,24 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 5-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 65,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 32,50 TL davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı avansından kullanıldığı anlaşılan; 91,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 45,50 TL davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 20/11/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.