T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
ESAS NO\t: 2024/428 Esas
KARAR NO\t: 2024/869
DAVA\t: Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ\t: 27/07/2023
KARAR TARİHİ\t: 30/09/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t: 30/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... davalı .... Konut Yapı Kooperatifi'ne 22.09.2022 Tarihinde üye olduğunu, müvekkilinin üyeliğinin reklamlarda \"... Projesinden 2+1 Daire için 1.300.000 TL\" şeklinde belirtilen daire fiyatının 500.000 TL'sini peşinat olarak kooperatife vermesi şeklinde gerçekleştirildiğini, öncelikle on iki ay olmak üzere aylık 12.000 TL ödeme yapacağı, daire tesliminde ise kalan bakiyeyi ödeyeceği şeklinde anlaşma sağlandığını ancak davalı kooperatiften gelen SMS yoluyla bilgilendirme sonucunda aylık aidat bilgilerinin 18.000 TL'ye yükseltildiğinin kendisine iletildiğini, müvekkilinin aylık 6.000 TL olan bu fahiş aidat artışı karşısında oldukça mağdur olduğunu ve söz konusu geçen bedelleri ödemesinin mümkün olamadığını ayrıca müvekkiline aidat ve satış bedelinin artırılabileceği hususu bilgisinin üyeliği gerçekleşmeden öncesinde hiçbir şekilde verilmediğini, bunun üzerine müvekkili tarafından bu uyuşmazlığa ilişkin Kadıköy ... Noterliği 13.02.2023 Tarihli ... Yevmiye Numaralı ihtarnameyi davalı kooperatife keşide ederek peşinatın kendisine eksiksiz ödenerek üyeliğinin sonlandırılmasını ihtaren davalıya bildirdiğini, bahsi geçen ihtara davalı kooperatifçe herhangi olumlu/olumsuz bir dönüş sağlanmadığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile; müvekkilinin ödediği 500.000- TL peşinatın fesih tarihinden itibaren işlemiş avans faizi ile iadesiyle kooperatiflikten üyeliğinin sonlandırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kooperatifler Kanunu Madde 12- (bildirme süresi ve çıkma zamanı) anasözleşme madde 13- (ortaklıktan çıkma maddeleri incelendiğinde davacı ...'ın bildirim süresi gereği henüz herhangi bir alacağının muaccel olmadığının açık olduğunu, Yargıtay kararlarında da açıkça görüleceği üzere muacceliyet kazanmamış ortaklık çıkış iadesinin davacı tarafça talebinin mümkün olmadığını, bu nedenle erken açılmış davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından 22/02/2023 tarihinde yapılan ortaklıktan ayrılma bildiriminin 2023 yılı için hüküm ifade edeceğini, 2023 yılı bilançosu da 2024 yılı Genel kurulunda kesinleşeceğinden davacı alacağının henüz muacceliyet kazanmadığını, Kanun ve Anasözleşmede öngörülen sürede borç muaccel olduğu anda davacı ...' a iadesinin yapılacağını bu nedenlerle vaktinden önce talep edilen ortaklıktan çıkışta Koop. Kanunu 17. Maddesince ödenmesi lazım gelen bedele ilişkin talebin borç muaccel olmadığından bahisle reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 13/11/2023 tarih, ... Esas, .... karar nolu kararı ile davanın reddine karar verildiği, davacının istinaf talebi üzerine İstanbul BAM .... Hukuk Dairesine gönderildiği, İstanbul BAM .... Hukuk Dairesinin ... Esas, ... karar, 24/04/2024 tarihli ilamı ile \"Davacı, Kadıköy .... Noterliği'nin 13/02/2023 tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile kooperatif ortaklığından istifa etmiştir. Bu durumda davacının ayrıldığı yıla yani 2023 yılına ait kooperatif bilançosu, 2024 yılında yapılacak genel kurul toplantısında görüşülecek, davacının çıkma payı alacağı ise bilançonun genel kurul toplantısında görüşülüp kabul edilerek kesinleşmesinden bir ay sonra muaccel hale gelecektir. Dava ise 27/07/2023 tarihinde açıldığı için erken açıldığı düşünülebilir ise de Kooperatif ana sözleşmesinin 15.maddesinde; \"Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Ancak ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın 21'inci madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal geri verilir. Ayrılan ortaklar kooperatifin yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler...\", Kooperatif ana sözleşmesinin 21.maddesinde; \"Ortaklar, taahhüt ve tediye ettikleri ortaklık payı bedelleri dışında, kooperatif amaçlarının gerçekleşmesini sağlamak üzere genel kurulca kararlaştırılacak miktarlardaki arsa, altyapı, inşaat ve benzeri gider taksitlerini ödemek zorundadır...\" düzenlemesi yer almaktadır.
Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 30/11/2022 tarihli ... E. ... K. sayılı ilamında; \"Dava, çıkma payı alacağının tahsili istemine ilişkindir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu`nun 17/1. ve anasözleşmenin 15. maddeleri gereğince, kooperatiften ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haiz olup, bilançonun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ay geçtikten sonra bu hak talep edilebilir.
Çıkma payı alacağının kooperatifçe benimsenerek ödenmiş olması durumunda, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. ve anasözleşmenin 15. maddesi hükümlerindeki koşula ve sürelere gerek kalmaksızın benimseme ya da ödeme tarihi itibariyle çıkma payının muaccel olduğunun kabulü gerekir.
Diğer yandan, anasözleşmenin 15/2. maddesinde, \"Ortaklığı sona erenlerin yerine ortak alınması halinde eski ortağın 21. madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal ödenir.\" hükmü yer almaktadır. Ayrılan ortağın doğrudan üyelik payı yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın yapmış olduğu ödemelerin derhal kendisine iade edilmesi gerekmektedir. Davacıların istifası ile boşalan payının yeni ortağa tahsisi halinde derhal ödeme gerekir. Üyeliği sona eren diğer üyelerin payları yerine yeni üye alınması halinde ise, davacılara derhal ödeme yapılamaz.
Bu durumda mahkemece, kural olarak davacıların çıkma payı alacağının, ayrıldıkları yıl bilançosunun görüşüldüğü 29.07.2016 tarihli genel kurul toplantısından 1 ay sonra muaccel olduğu, 07.01.2016 dava tarihi itibariyle ortada talep edilebilir bir alacak bulunmadığı ancak yerine yeni ortak alınması ya da çıkma payı alacağının benimsenmesi durumlarında, davalı kooperatifin temerrüde düşürülmesine gerek kalmaksızın, çıkma payı alacağını derhal ödemesi gerektiği gözetilerek, davacıların çıkma payı alacağının muaccel olduğu tarihin belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.\" şeklinde karar verilmiştir.
Mahkemece alacağın muaccel olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, kooperatif ana sözleşmesinin 15.maddesi uyarınca davacının ortaklıktan istinaf etmesi karşısından, boşalan ortaklığı yerine yeni ortak alınıp alınmadığı hususunun tespit edilmesi gerekmektedir. Emsal kararda da açıklandığı gibi davacının yerine yeni ortak alınması ya da çıkma payı alacağının benimsenmesi durumlarında, çıkma payı alacağının derhal ödemesi gerektiğinden, alacağın muaccel olduğu tarihin belirlenmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi için davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilerek...\" gerekçesi ile kaldırıldığı, yukarıda yazılı esas numarasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunduğu anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Davacının 22/09/2022 tarihinde üye olduğu Konut Yapı kooperatif ortaklığından, kooperatif üyeliğinin feshi nedeniyle muaccel alacağının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 12. ve anasözleşmenin 13. maddesine göre, kooperatiften çıkış, ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır. Somut olayda, davacının istifa tarihinin, 22/02/2023 olması nedeniyle istifası, 2024 yılında hüküm ifade edeceği, Kooperatif ana sözleşmesinin 15.maddesinde; \"Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Ancak ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın 21'inci madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal geri verilir. Ayrılan ortaklar kooperatifin yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler...\" düzenlemesinin yer aldığı, davacının ortaklıktan istifa etmesi karşısında, davacının yerine yeni bir ortak alınmadığının tespit edildiği, bu durumda 2023 yılsonu bilançosu 2024 yılında toplanan genel kurulda kesinleşeceğinden davacı alacağı henüz muacceliyet kazanmamıştır. Dolayısıyla henüz muaccel olmamış bir alacak yönünden açılan dava erken açılmış bir davadır. Yargıtay İBK'ya göre (YİBGK 18.02.2022 tarih, 2019/5 Esas, 2022/1 Karar Sayılı İlâmı) dava şartlarından biri de alacağın muaccel olmasıdır. Somut olayda alacağın henüz muaccel olmaması dikkate alınarak dava şartı eksikliği nedeniyle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL maktu ilam ve karar harcının davacı tarafından peşin yatırılan 8.538,75-TL harçtan mahsubuna, artan 8.111,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde DAVACIYA İADESİNE,
3-Arabuluculuk ücreti hakkında 07/02/2024 tarih, ... harç nolu harç tahsil müzekkeresi düzenlendiğinden yeniden bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerine BIRAKILMASINA,
6-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının HMK m.333 hükmü gereği ilgilisine iadesine,
7-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davalı vekilinin ( e duruşma ile) yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/09/2024
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza