T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 11/01/2024
NUMARASI\t\t: Esas - Karar
İSTİNAF EDEN
DAVACILAR\t: 1-
\t\t2-
VEKİLİ\t: Av.
DAVALILAR\t: 1-
\t\t2-
\t\t3
\t\t4-
\t\t5-
\t\t6-
VEKİLLERİ\t: Av.
\t Av.
İHBAR OLUNANLAR\t: 1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
10)
11)
12)
13)
14)
15)
İLGİLİ\t\t:
DAVA\t: Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 15/10/2024
YAZIM TARİHİ\t: 16/10/2024
Taraflar arasında görülen davada Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas-.... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacılar vekili, müvekkillerin, ........... İnş. Müh. Mad. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'nin kurucu ve ortakları olduklarını, davalılar tarafından usul, yasa ve ahlaka aykırı bir şekilde şirketin ellerinden alındığını, müvekkili ....in, ... Ltd. Şti.'nin kurucusu ve halihazırda müdürler kurulu başkanı olduğunu, diğer müvekkili .....'ın ise, müvekkili ......'in kızı, aynı zamanda da ... Ltd. Şti.'nin ortağı olduğunu, davalı ........'in ise, diğer davalı ......'in oğlu olup, her iki davalının da ...... Ldt. Şti.'nin ortakları olduklarını, müvekkillerinin sahibi ve yöneticisi oldukları ... Ltd. Şti.'nin 2014-2015 yıllarında ekonomik zorluk yaşaması üzerine ticari hayattan tanıdıkları olan davalılardan borç aldıklarını, borcu geri ödeme noktasında bazı sıkıntılar baş gösterdiğini, davalıların verilen borç karşılığında müvekkillerinden teminat talep ettiklerini, bu doğrultuda ilk olarak 2015 yılının Şubat ayında kendi muhasebe çalışanı olan .....'i ... Ltd. Şti.'ne dışarıdan şirket müdürü olarak atandıklarını, davalıların ilerleyen süreçte ... Ltd. Şti.'de daha fazla söz sahibi olmak için aynı borca teminat olarak hisse talep ettiklerini, nitekim 2015 yılı Mart ayında müvekkili ......'in davalı ... Ltd. Şti.'de bulunan 19.800 adet hisseye karşılık olarak 3.900.000,00 TL hissesinin 10.000 adet hisseye karşılık 2.000.000,00 TL hissesini davalı ........'e söz konusu borca teminat olarak devrettiğini, davalıların, müvekkillerinin sahibi ve yöneticisi oldukları ... Ltd. Şti.'ni kötü niyetli olarak planlı bir şekilde ele geçirmeye başladıklarını, müvekkillerini şirketten uzaklaştırdıklarını, düzenledikleri bir takım senetlere sahte imzalar atarak ... Ltd. Şti.'ni kendilerine borçlandırdıklarını, şirketin mali açıdan çökmesine, tesislerinin kapatılmasına, çalışanlarının işten çıkartılmasına, iflas ve tasfiyesine yol açtıklarını ileri sürerek, davalıların tefeci olduklarının ve tefecilik yaptıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekilleri, ayrı ayrı davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, \"...Somut olayımızda dava dilekçesinin incelenmesinde davacılar tarafından netice-i talep olarak \"Davalıların Tefeci Oldukları Ve Tefecilik Yaptıklarının Tespiti\" talep edilmiştir.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunumuzun \"Tefecilik\" başlıklı 241/1. Maddesinde; \" Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.\" denilmiştir.
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunumuzun \"Tespit\" davası başlıklı 106. Maddesinde;
\"Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.
Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.
Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.\" amir kanun hükmü yer almaktadır.
Yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14/09/2021 Tarih ve 2018/9-926 Esas-2021/983 Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere Mahkeme tarafından tespit davasının esasına girilerek davacının talebi hakkında bir hüküm verilebilmesi için usul hukukundaki genel dava şartlarına ek olarak, dava konusunun bir hakka veya hukukî ilişkiye yönelik olması ve davacının tespit davası açmakta hukukî yararının bulunması gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, Yüksek Mahkeme ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Tefecilik suçunun maddi ve manevi unsurunun oluşup oluşmadığının tespitinin ceza mahkemelerinin görev alanında kaldığı, bunun yanı sıra davalının tefecilik yapıp yapmadıklarının, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği olaylarının gerçekleşip gerçekleşmediği, ne zaman ve ne şekilde meydana geldiği ve kimlerin ne sıfatla bu olayda rol aldıkları hususunun tespitinin \"maddi vakıa\" kapsamında kaldığı, nitekim davacılar tarafından ileri sürmüş oldukları iddialara ilişkin olarak T.C. Konya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu gibi 2..... Esas, 2...... Esas, 2......... Esas sayılı soruşturmaların yürütüldüğü, 6100 Sayılı Kanunun 106/2 maddesi gereğince tespit davasının açılabilmesi için davacıların hukuki yararının olması gerektiği ve adı geçen kanunun 106/3 maddesi gereğince maddi vakıaların tespit davasının konusu olamayacağı anlaşılmakla (eldeki davanın basit yargılama usulüne tabi olması, davacıların \"davalıların tefecilik yaptığının ve tefeci olduklarının tespiti\" yönündeki taleplerinde açıkça hukuki yararları olmaması, bu taleplerin maddi vakıalara ilişkin olmasının yanı sıra suç teşkil eden eyleminin tespitinin ceza mahkemelerinin görev alanında kalması karşısında yukarıda detayı verilen T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 23/12/2022 Tarih ve ........ Esas-.......... Karar sayılı ilamı ile T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11/04/2019 Tarih ve 2017/15-2141 Esas-2019/442 Karar sayılı ilamı da emsal alınarak 6100 Sayılı Kanunun 320/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi eldeki dava açısından dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde) davacıların davalarının 6100 Sayılı Kanunun 114/1-h maddesi gereğince hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek...\" gerekçesiyle, davanın, hukuki yarar dava şartı yokluğundan her bir davalı yönünden ayrı ayrı usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili, dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, delilleri toplanılıp tartışılıp değerlendirilmeden, dava ilgililerine ihbar edilmeden, adil ve hukuka uygun bir yargılama yapılmadan karar verildiğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacı tarafça, davalıların tefeci olduklarının ve tefecilik yaptıklarının tespiti istemi ile açılan işbu davada, mahkemece yukarıda özetlendiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın ''Tespit Davası'' başlıklı 106. maddesinde '' (1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.
(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.
(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.'' hükmü düzenlenmiştir.
Dava şartları da HMK'nın 114. maddesinde düzenlenmiş olup, davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartları arasında sayılmıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2012/19-1827 E-, 2013/802 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemeden hukuksal korunma istemi ile bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta veya mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine ilişkin ilke anlamına gelir. Davacının dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalı ve davacı mahkemeyi gereksiz yere uğraştırmamalıdır (Arslan, Ramazan; Aktaran: Hanağası, Emel: Davada Menfaat, Ankara 2009, Önsöz VII).
Öte yandan, bu yararın, \"hukuki ve meşru\", \"doğrudan ve kişisel\", \"doğmuş ve güncel\" olması da gerekir (Hanağası, a.g.e., s.135).
Bu şart, dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri olup, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan olumlu dava şartları arasında sayılmaktadır. Bu nedenle, menfaate; davanın dinlenebilmesi (mesmu olması, kabule şayan olması) şartı da denilmektedir (Hanağası, a.g.e., s.19-21).
Aynı görüş, Hukuk Genel Kurulu'nun 24.11.1982 gün ve 1982/7-1874 E.-914 K.; 05.06.1996 gün ve 1996/18-337 E.-542 K.; 05.02.1997 gün ve 1997/18-797 E.-53 K.; 11.03.1998 gün ve 1998/8-176 E.-217 K.; 20.10.1999 gün ve 1999/14-840 E.-859 K.; 10.11.1999 gün ve 1999/1-937 E.-946 K.; 30.05.2001 gün ve 2001/14-443 E.-458 K.; 29.05.2002 gün ve 2002/2-401 E.-451 K.; 17.03.2010 gün ve 2010/3-119 E.- 159 K.; 31.03.2010 gün ve 2010/11-143 E.-196 K.; 10.10.2012 gün ve 2012/19-477 E sayılı kararlarında da benimsenmiştir.
Bir davada, menfaat (hukuki yarar) ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olacağı her türlü duraksamadan uzaktır.
Bu ilkeden hareketle, bir davada hukuki menfaatin bulunup bulunmadığı konusu mahkemece; tarafların dava dosyasına sunduğu deliller, olay veya olgular çerçevesinde kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında gözetilmelidir. Bu sayede, haksız davalar açmak suretiyle, dava hakkının kötüye kullanılmasına karşı bir güvence de sağlanmış olmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise; Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında, davacı tarafça, davalıların tefeci olduklarının ve tefecilik yaptıklarının tespiti talebi ile açılan işbu davada, ilk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı ve bu itibarla, davacılar vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaati ile aşağıda yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacılar vekilinin istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2- Alınan harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4- İstinafa başvuran davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5- Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliği işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,
6- Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 15/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ....... Üye .......... Üye ............. Katip .................
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır