T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO:2023/812 Esas
KARAR NO:2024/1816
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:27/02/2023
NUMARASI:2021/638 Esas, 2023/128 Karar
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:21/11/2024
GEREKÇELİ KARARIN
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... tarafından keşide edilen ...bank ... şubesine ait, 31.10.2021 keşideli, ... seri nolu, lehdarı ....A.Ş. olan, 25.000TL bedelli çekte lehdar olan .... A.Ş.'nin kaşe ve imzasının sahte olduğunu, çekleri çalan kötüniyetli kişilerin, ticaret sicil gazetesi vs.'den kolaylıkla tespit ettikleri davacı ...'a ait şirket bilgilerini içeren sahte bir kaşe yaptırarak, çekleri davacı ... adına sahte imza ile ciro edip piyasaya sürdüklerini, çalınan çekler davacı ...'a ulaşmadan çalındığı için çeklerde ciroları eksik olarak çalındığını, çeklerdeki ....A.Ş. yerine atılan imza ve kaşenin kesinlikle sahte olduğunu, dolayısı ile dava konusu çeklerin kambiyo vasfının olmadığını, bununla ilgili olarak Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptali davası açtıklarını, davanın devam ettiğini, mahkemece çekler hakkında ödemeden men kararı verildiğini, bu kararın çeklerle ilgili ihtiyati haciz ve icra takibini engellemediğini, ayrıca Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılının 2021/51431 soruşturma nolu dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, davalı ... A.Ş. dava konusu çeki 01.11.2021 tarihinde ... kanalı ile ibraz ederek ödeme yasağı olduğunu öğrenince iade aldığını, daha evvelde yine aynı hırsızlık olayında çalınan davacı ... tarafından keşide edilen 31.09.2021 tarihli, lehdarı ... olan çeki ... sayılı dosyasından işleme koyulduğunu ve haciz tehdidi nedeni ile ödendiğini, ayrıca istirdat davacı açılacağını, davalı ...'in 01.11.2021 tarihinde çeki bankaya ibraz ederek bu çekle ilgili ödeme yasağı olduğunu öğrendiğini, ancak çek iptali davasına bakan mahkemeye çeki ibraz ederek çekin hamili olduğunu ileri sürmediğini, ibraz etmiş olsaydı iptal davası açan lehdara istirdat davası açması için mehil verilerek ve sonucuna göre karar verilecek olduğunu, bu nedenlerle davacıların söz konusu çekler nedeni ile borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadına, %20' den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 6361 sayılı ..., ..., ... Şirketleri Kanunu çerçevesinde dava dışı müşteri ... ile müvekkili şirket ... A.Ş. arasında 24.03.2021 tarihli ... müşteri numaralı Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, davacı borçlu ... tarafından 31.10.2021 tarihli, ... seri numaralı, 25.000,00 TL bedelli çek keşide edildiğini ve diğer davacı borçlu .... A.Ş.'ne ciro edildiğini, borçlu ... ise dava dışı ...'a ciro ettiğini, davacı ... İle dava dışı ... arasındaki ticari ilişkide ... nolu 30.03.2021 tarihli e-faturaya konu malların satın alınması sonucu bahsi geçen çek düzenlendiğini ve anılan çekin ciro yolu ile müvekkili şirkete teslim edildiğini, sözleşme kapsamında müşteri ... huzurdaki itiraza konu çeki 02.04.2021 tarihli çek teslim bordrosu ile müvekkil şirkete ciro ettiğini, ...yetkili hamil sıfatını haiz olduğunu, sözleşmeye konu çekin müvekkili yanca bankaya ibraz edildiğini, ancak çek hakkında; karşılığı olmadığını, Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14.04.2021.2021 tarih ve 2021/313 Esas sayılı dosyasından ödeme yasağı kararı olduğu gerekçesi ile tahsil edilemediğini, bu durumun çekin arka yüzüne dercedildiğini, çekin bila tahsil kalmasından bahisle 10.11.2021 tarihinde .... Sayılı dosyasından kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe girişildiğini, bu nedenlerle; davacının haksız ve kanuna aykırı ihtiyati tedbir talebinin ve menfi tespit davasının reddini, iyi niyetli hamil olan müvekkilin alacak hakkının korunarak çek bedelinin taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:\"1-)Davanın KABULÜ ile; Davacıların ...bank ... şubesine ait ... seri numaralı 31/10/2021 keşide tarihli, 25.000,00TLbedelli çeke ilişkin davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, davaya konu mezkur çekin istirdatı ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine, 2-)Davalının kötü niyeti sabit olmadığından kötü niyet tazminat talebinin reddine\" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacı ... ile dava dışı ... arasındaki ticari ilişkide ... nolu 30.03.2021 tarihli e-faturaya konu malların satın alınması sonucu bahsi geçen çek düzenlenmiş ve anılan çek ciro yolu ile müvekkil şirkete teslim edilmiş olduğunu, müşteri ... huzurdaki itiraza konu çeki 02.04.2021 tarihli çek teslim bordrosu ile müvekkili şirkete ciro ettiğini ve müvekkilinin yetkili hamil sıfatına haiz olduğunu, işlemlerin yasaya uygun olduğunu, Keşideci ile cirantanın çekte yazılı bulunan borçtan sorumlu olduklarını, çekin zayi olması yetkili ve iyiniyetli hamil olan müvekkilinin durumunu değiştirmeyeceğini, çek zayine ilişkin yargılamaların çekişmesiz yargı işi olup kararların da maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini,dava dışı ...İle itiraz eden borçlu arasında ticari ilişkinin bulunmaması yahut kambiyo senedinden bağımsız olan asıl ilişkiden doğan defiler müvekkile ileri sürülemeyeceğini, kambiyo senetlerinin asıl ilişkiden mücerret olup bağımsız bir borç ilişkisi meydana getiren kıymetli evraklar olduğunu, 6361 sayılı Kanun'un MADDE 9/3 \" Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun \" şeklinde olduğunu, aslolanın iyiniyet olduğunu, aksinin ispatı gerektiğini, Müvekkilinin tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, Müvekkilin yapmış olduğu işlemlerin tamamı kanunlara ve yüksek mahkeme kararlarına uygun olmakla müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, müvekkilinin çeki iktisap tarihinde takip konusu çeke ilişkin ne bir dava ne bir savcılık soruşturması olduğunu, ödemeden men yasağı icra takibi başlatılmasına engel olmadığını, imzaların sahte olup olmadığını bilme olasılığı olmadığını, takip konusu çek davacılar elinde iken, davacıların ihmali davranışları sonucu kaybolduğunu,Müvekkili şirketin defter ve kayıtları incelenmeden eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını, davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, çek istirdadı ve İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava konusu çekte, davacı lehtar ...Şti'ye atfen mevcut imzanın davacı şirket yetkilileri eli ürünü olmadığı bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. İmza defi mutlak defi olup herkese karşı ileri sürülebileceğinden mahkemece davacı şirket yönünden menfi tespit isteminin kabulü yerindedir.Ancak, davacı ... çekteki keşideci imzasına itiraz etmemiştir. Davacıların iddiası, çekin lehtar ... Şti'nin yedindeyken rıza dışı elden çıktığı, davalı ... şirketinin çek hakkında ödeme yasağı olduğunu bilebilecek durumda olduğu ve ... şirketinin çeki iktisapta iyiniyetli olmadığına ilişkindir. Davacı keşideci, kendi imzasını inkar etmediğinden imzaların istiklali ilkesi gereğince lehtar imzasının sahteliğine dayanamayacaktır. Bununla birlikte davacı keşideci ile faktoring borçlusu arasında görünürde temel ilişki /ciro bulunmadığından, üçlü ... ilişkisinde yer almayan davacının davalı şirketin çeki iktisap ederken kötüniyetli olduğunu ispat etmesi gereklidir. Çekin, lehtarın elinden rıza dışı çıkması kötüniyetin ispatı için tek başına yeterli olmayıp davalı yanca sunulan sözleşme, ekleri ve e-fatura da dikkate alındığında davacı keşideci ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yerinde görülmemiştir. (Aynı yönde Y.11 HD, 2020/3927E, 2021/3336 k sayılı, 06.04.2021 Tarihli kararı) Mahkemece, çekin istirdadı istemi de kabul edilmiş ise de; davalı hamil çeki görünürde düzgün ciro silsilesine göre iktisap etmiş olup çeki iktisapta kötüniyetli, ağır kusurlu olduğu ispatlanamamıştır. Ciro silsilesinde başka ciranta da olduğu, davalının yetkili hamil sıfatına haiz olduğu da dikkate alınarak çek istirdat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yerinde görülmemiş, kararın bu yönden de kaldırılması gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, kararın HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince kaldırılarak Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE,-İlk derece mahkemesinin kararının HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 2- A. Davacı ...ŞTİ 'nin menfi tespit isteminin KABULÜ ile, Davacı şirketin ...bank ... şubesine ait ... seri numaralı 31/10/2021 keşide tarihli, 25.000,00TL bedelli çeke ilişkin davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,-Davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine, - Davacı ...'in menfi tespit isteminin REDDİNE,- Davaya konu çekin istirdatı isteminin reddine,3- İlk derece aşamasındaki yargılama giderleri ve harç masrafları:-Davacı ..Şti'nin kabul edilen menfi tespit istemi yönünden alınması gereken 1.707,75TL harçtan peşin alınan 426,94TL harcın mahsubu ile bakiye 1.280,81TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,- Davacı ... yönünden alınması gereken 427,60TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,- Davacı tarafça yapılan 59,30TL başvuru harcı, 426,94TL peşin harç, 3.600,00TL bilirkişi ücreti, ki toplam 4086,24TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı ...şti'ye verilmesine (bilirkişi incelemesi davacı şirketin imza incelemesine ilişkin olmakla bu davacı yönünden yargılama giderlerinden davalının sorumlu tutulmasına)- Davacı ... yönünden yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,- Davacı ... ŞTİ kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT 2/3.maddesine göre 25.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı şirkete verilmesine,- Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT 2/3.maddesine göre 25.000,00TL vekalet ücretinin davacı ...'den alınarak davalıya verilmesine, 4- İstinaf harç ve yargılama giderleri-Davalının istinaf istemi kısmen kabul edildiğinden istinaf peşin harcının istek halinde davalıya iadesine, - İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 492,00TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 72,00TL posta masrafı olmak üzere toplam 564,00TL'nin davacı ...'den alınarak davalıya verilmesine, -Davacı ... Şirketi'nin gider avansından kullanıldığı anlaşılan 30-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacı ...Şti'ye verilmesine, -İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.21/11/202