T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İncelenen Kararın
Mahkemesi: Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi: 18/06/2019
Dava Türü: Menfi Tespit (Eser Sözleşmesi) (Denizli 8. İcra ... Esas)
Karar Yazım T: 05/11/2024
İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili açtığı dava ile, davacıların,... İlçesinde faaliyet gösteren ... İşletmesi isimli iş yerini işlettiklerini, bu işletmenin, hazırlanan proje kapsamında Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından davacılara verilmiş olan teşvik sayesinde kurulduğunu, davacıların bu projenin yapım ve tedarik işleri için 663.964,26 TL bedel üzerinden davalı ile anlaştıklarını, iş bu sözleşmenin imzalanmasından önce, davalı şirket yetkililerinin isteği doğrultusunda teminat amaçlı olarak, davacı ...'nin asıl borçlu, davacı ...'nin ise kefil sıfatıyla imzaladığı borç senedinin davalı şirket yetkililerine teslim edildiğini, davacıların sorumlu olduğu miktarların davalı tarafa ödenmesine karşın, boş olarak verilen senedin davacılara iade edilmediğini ve bu senedin 223.000,00 TL bedelli olarak doldurulması suretiyle davalı tarafından, davacılar aleyhine icra takibine girişildiğini, davacıların senede konu hiçbir borcu bulunmadığı gibi, aksine davacıların davalıdan eksik ve ayıplı imalatlar nedeniyle alacaklarının bulunduğunu, davacıların zarara uğradığını belirterek, davacıların icra takibine konu 223.000,00 TL bedelli senede ilişkin olarak borçlu olmadıklarının tespitine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevabında, davalının projeye göre tesisin inşaatını üstlendiğini, ancak davacıların isteği ile projede olmayan ya da projedeki metrajları aşan imalatların yapıldığını, Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı tespit dosyasında alınan bilirkişi raporuyla, davacı ...'nin 230.432,29 TL borçlu olduğunun belirlendiğini, davacılar bu borcu hemen ödeyemeyeceklerini bildirdiklerinden, 230.000,00 TL tutarlı senedi davalıya verdiklerini, söz konusu senedin teminat senedi olmadığını ve boş olarak verildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, tespit dosyasında belirlenen 230.432,29 TL yapım bedeli, davacı ...'nin isteği üzerine davalı tarafından bu davacının kardeşine verilen 45.000,00 TL ve inşaattan alınmak istenildiğinde davacılarca verilmeyen davalıya ait inşaat kalıplarının bedeli olan 80.000,00 TL olmak üzere, davalının yaklaşık 335.000,00 TL alacağı bulunduğunu belirterek, davanın reddine ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, iki taraf arasında imzalanan 02/10/2014 tarihli yapım işleri tedarik sözleşmesi ile davaya konu ... İşletmesi inşaatının, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından desteklenen % 65'i hibe olan bir proje olup, bu sözleşme uyarınca davalı şirketin yüklenici sıfatıyla TKDK tarafından keşif özeti ve projesine konu edilen imalatları yapmayı yükümlendiği, iki taraf arasındaki sözleşmeye göre imalat bedelinin 663.964,24 TL olarak (KDV hariç) belirlendiği, davalı tarafça ... İşletmesi inşaatında yapılan toplam imalat bedelinin ise, sözleşme yılı 2014 yılı birim fiyatlarına göre 615.439,76 TL olduğunun bilirkişi tarafından rapor edildiği, aynı bilirkişi raporunda, davacı tarafından, davalı şirkete ödenen miktarın dosyadaki tüm belgelere göre 808.000,00 TL olduğu rapor edilmiş ise de, 04/12/2014 tarihli ... nolu 224.000,00 TL bedelli makbuzdaki imzanın, davacı ...'e ait olduğu alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiğinden, bu bedelin banka yolu ile davalı şirkete ödendikten sonra 04/12/2014 tarihli ... nolu makbuz ile davacıya geri iade edildiği, bu şekilde davacının nakit sıkıntısının çözüldüğü kanaatine varıldığı, ayrıca davacı tarafın, Denizli 8. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında icra takibine konu 12/02/2016 tanzim, 22/02/2016 vade tarihli 223.000,00 TL bedelli senedin teminat senedi olarak davalı şirkete verildiğini iddia ettiği, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin ... E. ... K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, bir senedin teminat senedi vasfını taşıyabilmesi için, ya senet metninde açık olarak teminatın hangi hususta verildiği belirtilmeli, ya da ayrı bir sözleşmeyle söz konusu teminat senedine atıf yapılarak senedin teminat senedi olduğunun belirlenebilir olmasının sağlanması gerektiği, senet üzerine yazılacak olan \"teminattır\" ibaresinin, tek başına senede teminat senedi olma hüviyetini kazandırmayacağı, \"teminat senedidir,\" \"devredilemez\", \"ciro edilemez\", ibarelerinin tek başına geçersiz olup, hiç yazılmamış kabul edileceği, somut olayda icra takibine konu senet metninde senedin teminat senedi olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmede de senede yapılmış bir atıfın bulunmadığı, buna göre dava konusu senedin teminat senedi olduğu iddiasının davacı tarafça ispatlanamamış olduğu ve yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın subüt bulmadığı, mahkemenin 23/03/2016 tarihli tensip tutanağının ... nolu bent uyarınca İİK 72/3 maddesi uyarınca teminat karşılığında icra veznesine yatacak paranın tedbiren davalı alacaklıya ödenmemesine karar verildiğinden, davacı taraf aleyhine İİK 72/4 maddesi uyarınca tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine, İİK 72/4 maddesi uyarınca dava değeri olan 223.000,00 TL'nin % 20'si oranındaki tazminatın davacılardan alınarak davalıya verilmesine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
B. İstinaf Nedenleri
Davacılar vekili, yerel mahkemenin ispat yükünde hataya düştüğü, açılan menfi tespit davasında ispat yükü davalı alacaklıda olduğu gibi, davalının cevap dilekçesinde senedin davacının işletmesine yapılan iş bedeline ilişkin olduğu savunulmakla, artık davacı tarafın senedin teminat senedi olduğunu ispat yükünün ortadan kalktığı, artık bono bedeli kadar bakiye alacağı olduğunu ispatla, davalının mükellef olduğu dosyada alınan bilirkişi raporları ile sabit olduğu üzere iş bedelinin KDV hariç 615.439,76 TL, davacının ödeme tutarı ise 808.000,00 TL olup, 192.560,24 TL fazla ödeme olmakla, bononun bedelinin bakiye alacağına istinaden olduğunun davalı tarafından ispatlanamadığı, 224.000,00 TL bedelli tediye fişindeki imzanın davacı ..... ait olduğu yönündeki bilirkişi raporunun eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olarak düzenlendiği, bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, İcra İflas Kanununun 72. maddesine göre açılmış menfi tespit davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacılar iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.TKDK'nın hibe sözleşmesi kapsamında uygun görülen yapım işlerinin yapılması hakkında, davacı iş sahibi ... ile davalı yüklenici şirket arasında, KDV hariç 663.964,26 TL iş bedeli üzerinden 01/10/2014 tarihli eser sözleşmesinin imzalandığı anlaşılmaktadır.
3.2.Davalı alacaklı tarafından, davacı ...'nin borçlu, davacı ...'nin ise kefil olarak yer aldığı, alacaklısı davalı şirket olan, 223.000,00 TL bedelli bonoya istinaden davacı borçlular hakkında, Denizli 8. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılmıştır. Davacı taraf, iş bu takibin dayanağı senedin davalı tarafın isteği üzerine boş vaziyette teminat senedi olarak davalıya teslim edildiğini, sorumlu oldukları miktarların ödenmesinden sonra iade edilmesi gerekirken iade edilmediğini ve davalının bu senedin ilgili kısımlarını doldurmak suretiyle takibe koyduğunu ileri sürmektedir. Davalı taraf ise, yaptırdığı delil tespiti neticesinde sözleşme konusu iş nedeniyle, davacı ...'nin 230.432,29 TL borçlu olduğunun belirlenmesi ve davacıların bu borcu hemen ödeyemeyeceklerini bildirmeleri üzerine, takibe konu 223.000,00 TL tutarlı senedi kendisine verdiklerini savunmaktadır.
3.3.Davacı taraf, icra takibinin dayanağı olan bono vasfındaki kambiyo senedinin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunu ve teminat senedi olduğunu yazılı delillerle usulünce ispatlayamamıştır. O halde, ispat külfetinin davacı tarafta olduğu gözetilerek, davalı yüklenicinin yapılan iş karşılığı ödenmeyen iş bedeline istinaden düzenlendiğini belirttiği senetten dolayı alacağının bulunup bulunmadığının belirlenerek, sonuca gidilmesi gerekmektedir. Düzenlenen bilirkişi raporu ile sözleşme konusu inşaat işine ilişkin olarak davalının yaptığı imalat tutarının 615.439,76 TL (KDV hariç) olduğu bildirilmiştir. Bu tutara KDV eklendiğinde bulunan 726.218,91 TL imalat bedeline, davalının 04/12/2014 tarihli tediye fişine istinaden davacı ...'ye ödediği 224.000,00 TL ilave edildiğinde ulaşılan 950.218,91 TL'den, davacı tarafça davalıya ödendiği ispatlanan 808.000,00 TL düşüldüğünde, davalı yüklenicinin bakiye iş bedeli alacağının 142.218,91 TL olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla, takibe konu bono bedelinin 223.000,00 TL olduğu dikkate alındığında, davacıların bu bononun 80.781,09 TL kısmından dolayı davalıya borçlu olmadıklarının kabulü gerekmektedir.
3.4.Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacıların Denizli 8. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası üzerinden, davalı alacaklı tarafından aleyhlerine yürütülen icra takibinin dayanağı olan 223.000,00 TL bedelli senedin, 80.781,09 TL kısmından dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, davacıların fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, İİK 72/4 maddesi uyarınca reddine karar verilen 142.218,91 TL'nin % 20'si oranındaki tazminatın davacılardan alınarak davalıya verilmesine, davacı tarafın yasal koşulları bulunmayan tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın tümden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden, davacılar vekilinin belirtilen hususa yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b/2 maddesi uyarınca, kararın düzeltilmesi amacıyla kaldırılarak, yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)İlk derece mahkemesi kararının tümüyle ORTADAN KALDIRILMASINA,
2)Denizli 8. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, takibe konu 223.000,00 TL bedelli bonodan kaynaklı asıl alacağın, 80.781,09 TL'lik kısmından, davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespitine,
3)Reddedilen 142.218,91 TL'nin % 20'si oranında tazminatın İİK'nun 72/4 maddesi gereğince davacılardan tahsiliyle davalıya ödenmesine,
4)Fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
5)Alınması gerekli 5.518,15 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 3.808,29 TL harcın mahsubuyla bakiye 1.709,86 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, harç tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
6)Davacıların başvuru harcı ile birlikte peşin olarak yatırdığı 3.837,49 TL harcın davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
7)Davacılar tarafından harç dışında yapılan 2.129,25 TL yargılama giderinin 80781/223000 oranında davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine, kalan kısmının davacıların kendi üzerinde bırakılmasına,
8)Davalı tarafından yapılan 3.084,50 TL yargılama giderinin 142218/223000 oranında davacılardan tahsili ile davalıya ödenmesine, kalan kısmının davalının kendi üzerinde bırakılmasına,
9)Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
10)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalıya ödenmesine,
11)Taraflarca yatırılan gider avanslarının kullanılmayan kısımlarının HMK'nun 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince yatıran taraflara iadesine,
12)Peşin alınan istinaf karar harcının, isteği halinde ilk derece mahkemesince istinaf yoluna başvuran davacılara iadesine,
13)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 05/11/2024 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.\t
\t\t\t\t
....