T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/733
KARAR NO\t: 2024/1661
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 20/12/2023 (Karar)
NUMARASI\t: 2023/570 Esas, 2023/886 Karar
DAVA\t: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili...'in ticari ilişki içerisinde bulunduğu, ... Makine ...Ltd. Şti 'nden satın aldığı mallar karşılığında davaya konu çeki keşide edip teslim belgesiyle... Kargo ile kapalı zarf içeresinde gönderdiğini, söz konusu çek ile birlikte zarf içerisinde 5 adet çek olduğunu, söz konusu... Kargo Dağıtım elemanının dağıtım aracından söz konusu kargo zarfı ile birlikte birçok kargonun çalındığını, buna ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu ve tüm çekler hakkında kayıp-çalıntı olduğuna ve işlem yapılmaması ve el konulmaması hakkında tedbir kararı verildiğini, dava konusu çekinlehtarı ve yetkili hamili'nin ... Makine San. Ltd. Şti olduğunu, keşideciden alacaklı durumda olan kişinin kendisi olduğunu, söz konusu çekin çalıntı olduğunu, çek vasfını yitirdiğini ve ciro silsilesinin bozulduğunu, davalıların basiretli tacir gibi davranmadığını, iyi niyetli olmamaları ve çek bedelinin müvekkilinden tahsilinden sonra ... Makine San. Ltd. Şti tarafından geri alınmasının da mümkün olmayacağından keşidecisi ... olan, ...Bankası Erzurum ...Şubesi ... numaralı 27.949,61 TL bedelli, 30/.../2017 keşide tarihli çekin kayıp- çalıntı ve tahrifata uğramış olduğundan bahisle müvekkilinin davalılara borçlu olmadıklarının tespiti ile çekin iptalini ve dava sonuna kadar söz konusu çekin icra takibine konu yapılmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/...Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı taraflar cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince, \" Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili dava konusu çekin tam ciro ile ciro edildiğini, ardından... Kargo ile tam ciro edilen ... A.Ş.'ye gönderilmek üzere kargoya teslim edildiğini ancak kargoda çekin çalınması ve ardından ciro kısmının daksil ile silinmesi nedeniyle ciro silsilesinin bozulduğunu bu nedenle müvekkilinin bu çek nedeniyle borçsuzluğunun tespitini talep etmiştir.
Mahkememiz'in 2019/... Esas 2021/... Karar sayılı ilamı ile davacının dava konusu çeki kargo şirketine teslim ettiği ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz'in bu ilamı Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin yukarıda belirtilen ilamı ile, çekteki cironun tam ciro olduğu ve bu cironun daksil ile silinmesi iddiasının sahtelik iddiası olduğu, çek üzerinde alanında uzman bilirkişiden tahrifata ilişkin rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.
Mahkememiz'ce istinaf ilamı doğrultusunda dava konusu çek Adli Tıp Kurumu'na gönderilmiş ve düzenlenen raporda dava konusu ... ...Sitesi Erzurum Şubesi'ne ait ... numaralı 30...2017 keşide tarihli 27.946,61 TL bedelli çekin 1.ciranta bölümünde üzeri dakstil ile kapalı bölümün altında \"... Mak. San. A.Ş emrine ödeyiniz\" ibaresinin bulunduğu tespit edilmiştir.
İstinaf ilamında da belirtildiği üzere, dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti. tarafından yapılan ciro çekin kime ödeneceğinin bildirilmesi halinde tam ciro olacak olup, dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'den sonra gelecek cirantanın da yine dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'nin çeki verdiği kişinin olması gerekir. Adli Tıp Raporunda çekin dakstil ile silinen kısmında \"... A.Ş'ye ödeyiniz ibaresi ile ciro edildiği tespit edildiğinden ... Makine San. Ltd. Şti.'nin çeki tam ciro ile devrettiği sabittir. Bu halde dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'den sonra gelecek cirantanın da yine dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'nin çeki tam ciro ile devrettiği ... A.Ş olması gerekirken ... Ltd. Şti. olduğu anlaşıldığından istinaf ilamı doğrultusunda ciro silsilesinin bozulduğu kanaatine varılarak davanın kabulü ile; davacının ... Erzurum ...Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 30/.../2017 keşide tarihli, 27.949,61 TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine,
karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\" gerekçesiyle \" 1-Davanın kabulü ile; Davacının ... Erzurum ...Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 30/.../2017 keşide tarihli, 27.949,61 TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, \" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ :
Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davaya cevap verirken davalı ...'nun çekin bedelini diğer müvekkili ... Şti.'den tahsil ettiğini, davacı tarafa icra takibi başlatmadığını ve bir önceki son cironun ...'ın sahte evrak kullanmasından bilgisi bulunmadığını, dava açmaya sebebiyet vermediğini, ... yetkililerinin piyasada olmadığını, dava masraflarından sorumluluğunun bulunmadığını savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, kayıp, çalıntı ve tahrifata uğramış çek iddiasına dayalı, borçlu olunmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasıdır.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekilinin dava dilekçesinde, müvekkilinin keşidecisi olduğu ...Bankası Erzurum ...Şubesi ... nolu 27.949,60-TL bedelli 30/.../2017 tarihli çekin dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti. elinde iken çalındığını, çekte tahrifat yapıldığını, hali hazırda çekte yetkili hamil olduğunu iddia edebilecek olan davalıların çekin tahrifata uğramış olduğunu ve ciro silsilesinin bozulmuş olması nedeniyle gerçek alacaklı olamayacaklarını, dava dışı ... Makine San. Ltd. Şit.'nin açtığı menfi tespit davasında verilen tedbir kararında davacının yararlanması mümkün olmadığından davacının çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davalılar davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece 20/01/2021 tarihli 2019/... Esas 2021/... Karar sayılı ilam ile;
''Davacı tarafın çekin çalındığını, bu nedenle ciro silsilesindeki kişilerin kötü niyetli olduğunu ispat edemediği'' gerekçesiyle ''Davanın Reddine'' karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizce 05/.../2023 tarihli 2021/... Esas 2023/... Karar sayılı ilam ile;
''Mahkemece davacının çekin hamilin rızası dışında elinden çıktığının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, davacı vekilinin dava dilekçesinde çek üzerinde tahrifat yapıldığı ve ciro silsilesinin bozulduğu yönünde de iddiası bulunmaktadır.
Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenledirki, borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde sahtekarlık (tahrifat) iddiası mutlak def’idir ve mahkemece bu iddia incelenmelidir (Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2015 gün ve 2013/19-1746 E., 2015/896 K.).
TTK’nın 702. maddesi “ Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde salahiyetli hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takibederse bu son ciroyu imzalıyan kimse çeki beyaz ciro ile iktisabetmiş sayılır.” düzenlemesine yer vermiş iken; 704. madde ile de “Çek, her hangi bir suretle hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisabetmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir.” hükmü getirilmiştir.
Bilindiği üzere kambiyo senetlerinden olan çek ciro ve teslim suretiyle el değiştirebilmektedir. Çeki elinde bulundura hamilin yetkili hamil olduğunu çekin arka sayfasında bulunan ciro silsilesi ile ispat etmesi gerekir. Ciro silsilesinde bir kopukluk bulunması halinde çeki elinde bulunduranın yetkili hamil olmadığı söylenerek bu kişiye ödeme yapılmasından kaçınılması mümkün olacaktır. Yine belirtmek gerekir ki senet metninden anlaşılan mutlak defiiler herkese karşı ileri sürülebilir. Senedin üzerinde yapılacak bir tahrifatta mutlak defi niteliğinde olup, keşideci davacı tarafından herkese karşı ileri sürülmesi mümkündür.
Davacı vekili davaya konu çekin dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'ye verildiğini, çekin arka sayfasında ... Makine San. Ltd. Şti.'in cirosunun üzerinde yazılı olan kısmın daksil ile silindiğini ileri sürmektedir. Dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti. Tarafından yapılan ciro çekin kime ödeneceğinin bildirilmesi halinde tam ciro olacak olup, dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'den sonra gelecek cirantanın da yine dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'nin çeki verdiği kişinin olması gerekir. Davacı vekili ... Makine San. Ltd. Şti. Tarafından çekin ... A.Ş.'ye ödenmek üzere tam ciroyla cirolandığını, ... Makine San. Ltd. Şti. Cirosu üzerindeki ... A.Ş'ye ödenmesine ilişkin yazının daksillendiğini ileri sürmektedir. Davaya konu çek incelendiğinde çekin arka sayfasında ... Makine San. Ltd. Şti. Ondan sonra ... Ltd. Şti. Ve ondan sonra da ... ... Organizasyon Ltd. Şti. Ondan sonra ... ismi olduğu, görülmektedir. Bu itibarla davacı vekilinin çek arkasında yapılan daksil işlemine ilişkin iddiası sahtelik iddiası olup mutlak defi niteliğinde bulunduğundan herkese karşı ileri sürülmesi mümkündür. Davacı vekilinin bu iddiasına ilişkin olarak alanında uzman bir bilirkişiden rapor alınarak çekin arkasında tahrifat yapılarak çek ciro silsilesinin bozulup bozulmadığı hususunda inceleme yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.'' gerekçesiyle ''Davacı mirasçıları vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, yerel mahkeme kararının, HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,'' karar verilmiştir.
Mahkemece kaldırma kararı doğrultusunda yapılan yargılamada dava konusu çek Adli Tıp Kurumu'na gönderilmiş ve düzenlenen raporda dava konusu ... ...Sitesi Erzurum Şubesi'ne ait ... numaralı 30...2017 keşide tarihli 27.946,61 TL bedelli çekin birinci ciranta bölümünde üzeri daksil ile kapalı bölümün altında \"... Mak. San. A.Ş emrine ödeyiniz\" ibaresinin bulunduğu tespit edildiği, dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'den sonra gelecek cirantanın da yine dava dışı ... Makine San. Ltd. Şti.'nin çeki tam ciro ile devrettiği ... A.Ş olması gerekirken ... Ltd. Şti. olduğu anlaşıldığından, ciro silsilesinde kopukluk olduğu bu nedenle davanın kabulü ile; davacının ... Erzurum ...Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 30/.../2017 keşide tarihli, 27.949,61 TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verildiği anlaşıldığı anlaşılmış, karara karşı davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İstinaf talebinde bulunan davalı ... vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, mahkemece yargılama sırasında alınan ATK raporunda bilirkişi raporunda çekin birinci ciranta bölümünde üzeri daksil ile kapalı bölümün altında \"... Mak. San. A.Ş emrine ödeyiniz\" ibaresinin bulunduğu, çekte tahrifat yapıldığı, ciro silsilesinin bozulduğu anlaşıldığından, davalı ... vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davacı ...'in yargılama sırasında 16/09/2017 tarihinde vefat ettiği, mirasçıları tarafından veraset ilamı ibraz edilerek davaya devam edilmesine ve dairemizin kaldırma kararında da davacılar bölümünde ... mirasçıları ..., ..., ... ve ... 'in yer almasına rağmen gerekçeli karar başlığında karar tarihinde ölü bulunan davacı ...'in yer alması yerinde görülmemişse de yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından, Dairemizce bu husus eleştirilmekle yetinilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Başvuru sırasında alınması gerekli 1.909,23-TL harçtan peşin alınan 477,31-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.431,92-TL harcın davalı ...'dan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı ikmali/iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere .... tarihinde oy birliğiyle karar verildi.