T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1057 - 2024/1551
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2023/1057
KARAR NO\t\t: 2024/1551
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...(...)
ÜYE\t\t: ...(...)
ÜYE\t\t: ...(...)
KATİP\t\t: ...(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 06/12/2022
NUMARASI\t: 2022/145 Esas - 2022/702 Karar
DAVACI \t: BERTECH İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI \t: BİTECH İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t: Alacak
DAVA TARİHİ\t: 04/03/2022
KARAR TARİHİ\t\t: 06/11/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t\t: 06/11/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket yetkilisi ...'in 08/12/2009 tarihinde müvekkiline ait şirket hisselerini devralarak ortak haline geldiğini, davalı şirketin ... tarafından 01/03/2012 tarihinde kurulduğunu, ...'in 13/03/2013 tarihinde müvekkili şirket ortaklığından ayrıldığını, müvekkilinin muhasebe kayıtlarının incelenmesinde müvekkili adına kayıtlı olan ... (...) ve ... plakalı araçların Mengerler Ticaret Türk A.Ş'ye satıldığı, ancak bedellerinin müvekkil şirket banka hesaplarında ve muhasebe kayıtlarında olmadığının görüldüğünü, Mengerler ile yapılan yapılan görüşme sonrasında ... ve ... plakalı araç bakiyelerinin ... tarafından müvekkili şirket yetkilisi sıfatı ile verilen talimata istinaden BİTECH İNŞ.SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ hesabına aktarıldığının bildirildiğini, müvekkili adına kayıtlı ... (...) plakalı ve ... plakalı iki adet aracın bedelinin davalı şirket yetkilisi ... tarafından Bertech İnş. Ltd. Şti. yetkilisi sıfatıyla Mengerler Ticaret Türk A.Ş. Kocaeli Şubesi Mali İşler Müdürlüğü'ne verilen 30.09.2012 tarihli; talimatlarla iki araca ait toplam 193.000,00 TL devir bedelinin virman usulü ile davalı Bitech İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin hesabına ödendiğini, davalının bu bedeli müvekkiline ödemediğini, ...'in kötü niyetli olduğunu beyan ederek; ... (...) plakalı ve ... plakalı iki adet aracın toplam devir bedeli olan 193.000,00 TL'nin virman tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalı şirket tarafından müvekkil şirkete ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı talebinin zamanaşımına uğradığı, davacı ile davalı arasında ticari sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmadığı, davacının talebinin sebepsiz zenginleşme hükmünde olduğu, on yıl sonra ileri sürülen talep nedeniyle zamanaşımı def'inde bulundukları, davacının olaydan sonradan haberdar olduğu şeklindeki yaklaşımın hukuki dayanağı olmadığı, dava davacı şirkete ait iki aracın satıldığı ancak satış bedellerinin davacı şirkete ödenmediği iddiasına dayalı olup, bu durumda davacı şirketin şirket defterlerinde iki aracın satışından dolayı alacaklı, davalı şirketin de talep edilen miktar kadar borçlu olması gerektiği, bu yöndeki ispat davacı tarafa ait olup davacı taleplerinin yerinde olmadığı, ayrıca davacı tarafça temerrüd gerçekleştirilmemiş olduğundan virman tarihinden itibaren faiz talebinin de yasal dayanağının olmadığı savunmaları ile davanın reddi talep edilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"...Davanın REDDİNE, ...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece, gerekçe bildirilmeyerek davaya ışık tutan bilirkişi raporu, cari kayıtlar ve diğer deliller dikkate alınmayarak verilen kararın, haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalı şirket yetkilisi ...'in davacı şirkette yetkili olduğu tarihteki yetkisini kötüye kullandığını, ilgili virman işleminin yapıldığı dönemde hem davacı şirketin hem de davalı şirketin yetkilisi olan ...'in kendi lehine davacı şirketi zarara uğratacak iş ve işlemlerde bulunmuş olduğu, bu durum aynı zamanda TCK m.155 hükmü uyarınca güveni kötüye kullanma suçunun meydana gelmesine sebebiyet verdiğini, hem hukuk yargılamasına hem de ceza yargılamasına konu olan olay hakkında farklı bilirkişilerce düzenlenen raporlarda davacı şirketin alacaklı olduğunun tespit edildiğini, Mahkeme tarafından bilirkişi raporuna itibar edilmeyerek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/2022 tarih, 2022/145 Esas - 2022/702 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava alacak talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; Davacı adına kayıtlı olan ... ve ... plakalı araçların dava dışı Mengerler Ticaret Türk A.Ş'ye satıldığı, iki aracın satış bedellerinin toplamının 193.000,00 TL olduğu, anılan araç bedellerinin 30.09.2012 tarihinde hem davacının hem de davalının ortağı ve yetkilisi olan ... tarafından verilen yazılı talimatla davalının hesabına ödenmesine muvafakat edildiği, anılan durumun daha sonra yapılan muhasebe kontrollerinde ortaya çıktığı, anılan bedellerin iadesi için eldeki davanın açıldığı, davalı taraf zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddini talep ettiği, yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı tarafın istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.
Somut olayda öncelikle, havale, ispat kuralları ile sebepsiz zenginleşme kavramlarının açıklanmasında fayda vardır.
Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir. Havale bir hukuki işlem olup taraflar arasında üç köşeli bir ilişkin kurulmaktadır. Havalede; havale eden havale ödeyicisine ifada bulunma yetkisi verirken, havale alıcısına da havale ödeyicisi tarafından yapılan ifayı kabz (kabul) yetkisi vermektedir. Bu sebeple havale ilişkisi bir sözleşme olmayıp, havale ödeyicisine havale eden tarafından verilen yetki, havale ödeyicisi tarafından kabul edilmediği takdirde ifada bulunma yükümlülüğünü meydana getirmemektedir. (YAVUZ, Cevdet/ ACAR, Faruk/ ÖZEN, Burak; Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 10. Baskı, İstanbul, Beta Yayıncılık, 2014. S.1335)
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 555 inci maddesinde havale; \"...havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir.\" şeklinde düzenlenmiş olup, Türk Borçlar Kanunu'nun 555. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal nitelikçe (tıpkı onun özel biçimlerinden biri niteliğindeki çek gibi), bir ödeme vasıtasıdır. Eş söyleyişle, havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil), bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür. (Havale kavramı hakkında geniş bilgi için bkz: Prof. Dr. Arif B.Kocaman. Türk Borçlar Hukukunda Havale, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayını, Ankara 2001; Yargıtay’ın bu konudaki uygulamasına örnek olarak: Yargıtay 11.H.D.’nin 28.9.1992 Tarih ve 1991/1956 Esas- 1992/9316 Karar, Yargıtay 3. H.D.’nin, 18/12/2019 Tarih ve 2018/7661 Esas-2019/10265 Karar sayılı kararları).
Kural olarak belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) \"İspat yükü \" başlıklı 6 ncı maddesi uyarınca; \"Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.\" Aynı yöndeki düzenleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 190 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, \"İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.\" şeklinde ifade edilmiştir.
Buna göre ispat yükü, ispatı gereken vakıalara dayanan tarafa ait olup, herkes iddiasını ispatla mükelleftir.
Kural olarak; bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrar ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar veya değeri kanunda öngörülen sınırı geçtiği takdirde senetle ispatlanması gerekir. (HMK m. 200/1)
Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler iki bin beş yüz Türk Lirasından (dava tarihi olan 2020 yılı itibariyle 6.640,00-TL) az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamayacaktır. (HMK m. 201)
Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının haklı (geçerli) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının sebebi zarar değil, alacaklının (davacının) mal varlığında meydana gelen eksilmedir.
Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır.
Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. (6100 sayılı HMK m. 82/1).
Ayrıca bir davada, maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek ise hakime aittir (6100 sayılı HMK m. 33).
Somut olay yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirilecek olursa; Dosyaya gelen Mengerler Ticaret Türk A.Ş. kayıtlarına göre; davacı adına kayıtlı olan olan ... plakalı Mercedes Benz GLK 250 CDI marka aracın Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’ye davacı tarafından 158.000,00 TL’ye satıldığı, yine davacı adına kayıtlı olan ... plakalı Toyota Avensis marka aracın dava dışı Mengerler Ticaret Türk A.Ş'ye 35.000,00 TL’ye satıldığı, anılan araçların bedellerinin davacının anılan tarihteki yetkilisinin 30.09.2012 tarihli yazılı talebiyle davalının Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’deki cari hesabına aktarıldığı, anılan bedellerin davalının Mengerler Ticaret Türk A.Ş. nezdindeki borçlarından mahsup edildiği görülmüştür.
Yukarıda detaylandırıldığı üzere; Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir. Havale, soyut bir hukukî ilişki olup, sebebe ve amaca bağlı değildir. Havale ödeyicisi ile havale alıcısı, havale edenle aralarındaki temel bir ilişkinin varlığını ispatlamak zorunda değildir. Karşılık veya bedel ilişkisindeki herhangi bir sakatlık, havaleye etki etmez ve havale geçerliliğini korur. Havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil), bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.
Eldeki olayda; davacının Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’den olan alacağını davalıya ödenmesi talep edilmiştir. Bu şekilde davacı, davalı ve dava dışı Mengerler Ticaret Türk A.Ş. arasında havale ilişkisi kurulmuş olup, davacı havale eden, davalı havale alandır. Dosyaya gelen bilirkişi raporu ve Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’nin kayıtlarına göre, davacının yaptığı havalenin aynı tarihte, yani 30.09.2012 tarihinde davalının hesabına aktarıldığı, davalının Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’ye olan borcuna mahsup edildiği, 2012 yılı sonu itibariyle davalının Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’ye hiçbir borcunun kalmadığı, davalının defter kayıtlarında da Mengerler Ticaret Türk A.Ş.’ye borcun 2012 yılı sonu itibariyle kapatıldığı görülmektedir. Bu şekilde davalının anılan havale işleminden haberdar olduğu ve havaleyi kabul ettiği anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulan dava ve cevap dilekçeleri, yazılı beyan dilekçeleri ve taraf vekillerinin 17.06.2022 tarihli duruşmadaki beyanlarına göre; taraflar arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığı beyan edilmiş, yine dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da taraflar arasında bir ticari ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda davacı tarafından davalıya gönderilen havaleye konu paranın gönderilmesinin haklı bir nedeni olmadığı, davacının iddiasını bu yönüyle ispat ettiği anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Eldeki olayda da, davacının malvarlığında haklı bir sebep olmaksızın davalı lehine olacak şekilde biz eksilme meydana gelmiştir. Bu şekilde davacı taraf davalıdan anılan zenginleşmeyi talep edebilecektir.
Ancak; davalıya dava dilekçesinin 15.03.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davalının 29.03.2022 tarihinde süresinde verdiği cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunduğu görülmektedir. 6098 sayılı yasanın 82/1.maddesine göre; sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Eldeki olayda; taraflar arasında hiçbir hukuki ilişki yokken, 6102 sayılı yasanın 18.maddesine göre basiretli tacir olan davacının davalıya havale ettiği paranın davacı lehine sebepsiz zenginleşmeye sebep olduğunu ve geri isteme hakkının olduğunu gönderim tarihi olan 30.09.2012 tarihi itibariyle bilebilecek durumda olduğu nazara alındığında, 30.09.2012 tarihinden dava tarihi olan 04.03.2022 tarihinde kadar zamanaşımı süresinin dolduğu görülmekle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.
Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Bu nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun yukarıdaki nedenlerle kamu düzeni yönünden kabulüne, diğer istinaf istemlerinin reddine, yerel mahkemenin kararının anılan nedenlerle kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;
A-)Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/2022 tarih, 2022/145 Esas - 2022/702 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,
YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın zamanaşımı nedeniyle REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 80,70 TL harcın, peşin alınan 3.295,96 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.215,26 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden 29.950,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Hazine tarafından karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
B-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 247,70-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
2-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
7-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.06/11/2024
\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*