T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/655
KARAR NO: 2024/1432
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/38
KARAR NO: 2022/276
DAVA TARİHİ: 23/11/2020
KARAR TARİHİ: 21/03/2022
DAVA: Kayıt Kabul
KARAR TARİHİ: 06/11/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığını İzafeten ... tarafından Malatya Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu tarafından 4106 sırasına kayıtlı 77.500,00 TL alacağın sıra cetveline kaydı için davalı iflas idaresine başvurulmuş ise de iflas idaresinin bu alacağın tamamının teminat mektubu muhatabı tarafından alacak kayıt başvurusu yapılmaması nedeniyle talebin reddine karar verilmiş olması nedeniyle, reddedilen alacaklarının (reddedilen diğer alacaklarla birlikte) sıra cetveline kaydına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından iş bu davayı hak düşürücü süre içinde açılmamış ise dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, davacı tarafından dava konusu edilen alacak kayıt taleplerinden büyük bir kısmının ilk sıra cetveline kaydı yapılan alacak kayıtları ile mükerrer olması sebebiyle haklı ve hukuka uygun olarak reddedildiğini, bir kısım alacak kayıt taleplerinin ise alacağın mevcut olmaması nedeniyle haklı ve hukuka uygun olarak reddedildiğini, kamu alacaklarının iflas idaresi tarafından reddine karar verilemeyeceği yönünde bir kanun maddesi bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''Dava, İİK m.235 kapsamında kayıt kabul davasıdır. Davacı T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığını İzafeten ... tarafından Malatya Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosu tarafından ... sırasına kayıtlı 77.500,00 TL alacağın sıra cetveline kaydı için davalı iflas idaresine başvurulmuş ise de iflas idaresinin bu alacağın tamamının teminat mektubu muhatabı tarafından alacak kayıt başvurusu yapılmaması nedeniyle talebin reddine karar verilmiş olması nedeniyle, reddedilen alacaklarının (reddedilen diğer alacaklarla birlikte) sıra cetveline kaydı için 23/11/2020 tarihinde dava açmış ve bu davanın mahkememizin 2020/665 Esas sayılı dosyası üzerinden kayıt görmesi neticesinde yargılama heyet tarafından yürütülmüş ise de mahkememizin 23/12/2021 tarihli duruşmada ön inceleme yapılmaksızın vermiş olduğu 1 nolu ara kararı ile her bir başvuruya ilişkin talebin ve ret kararının ayrı bir dava üzerinden görülerek karar verilmesi gerektiğinden bu talebe ilişkin davanın tefrikine karar verilmiş olması neticesinde; dava mahkememizin 2022/38 Esas sayılı dosyası üzerinden kayıt görmüştür. Dosyanın incelenmesinde, davalı iflas idaresinin cevap dilekçesini sunmuş olduğu, iflas müdürlüğüne yazılan yazıya verilen 06/02/2021 tarihli cevabi yazıdan ret kararının 18/11/2020 tarihinde davacıya tebliğ edildiği ve bu kapsamda davanın 15 günlük yasal süresinde açıldığı görülmektedir.İhtilaf, davacının reddedilen miktar bakımından alacaklı olup olmadığı, varsa miktarının tespiti ile bu alacağın sıra cetveline kaydı gereken bir alacak olup olmadığı noktalarında toplanmakta olup davacı alacağının varlık ve miktarı ile bu alacağın sıra cetveline kaydı gereken bir alacak olduğunun ispat yükü altındadır. Ancak davacının alacağının tespiti için banka kayıtlarının incelemesi gerektiğinden ve bu incelemenin hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olması ve 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden bilirkişi incelemesine başvurması mümkün olduğundan taraf defterlerinin bilirkişi tarafından incelenmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda bağımsız denetçi yeminli mali müşavir bilirkişi ...'den alınan bila tarihli ve 02/03/2022 ibraz tarihli bilirkişi raporu ile; davacının, dava konusu ettiği 20/07/2016 tarih ve 2016/99064 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler doğrultusunda kapatılarak varlıkları hazineye intikal eden ve merkezi Malatya'da bulunan ... AŞ'nin müflis ... Bankası'ndan almış olduğu 27/01/2015 tarih, ... seri nolu ve 6.000,00 TL, 27/01/2015 tarih, ... seri nolu ve 30.000,00 TL, 11/11/2011 tarih, ... seri nolu ve 23.500,00 TL ve 13/12/2011 tarih, ... seri nolu ve 18.000,00 TL miktarlı olmak üzere toplam bedelleri 77.500,00 TL olan kesin teminat mektuplarının ... AŞ'ye verildiği ve bu mektuptan kaynaklanan alacağı 4106 nolu kayıt ile masaya başvurulmuş ise de davacının bu mektuptan kaynaklanan bu alacağı talep hakkı olmadığı tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamı, alınmış olan bilirkişi raporu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan bilirkişi raporu doğrultusunda iş bu davaya konu teminat mektubunu alma hakkı ... Dağıtım AŞ'de olduğundan aktif husumet yokluğundan davanın reddine\" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; iflas idare memurlarının kamu alacağını resen araştırma görevinin bulunmadığını, kamu alacağının aynen kabul etmesi gerektiğini, mahkemece eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna itibar edilerek hatalı karar verildiğini beyan ederek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEİstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki \"İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz\" kuralı nazara alınmıştır.Dava, İİK'nın 235. maddesi gereğince açılmış olan sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davasıdır. Sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davası açma süresi, İİK 235.maddesi uyarınca 15 gündür ve özel dava şartı niteliğindedir. Bu süre iflas masasına başvurulduğu sırada tebliğ masrafının yatırılması halinde sıra cetvelinin tebliğ tarihinden aksi halde son ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar. İstanbul ... İflas Dairesi'nin ... İflas sayılı dosyasından verilen cevabi yazıya göre; İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/41 E. sayılı dosyasından 16/11/2017 tarihinde iflas kararı verilmiştir. Davacının masaya 4106 kayıt numarası ile alacak için kayıt yaptırdığı, alacak talebinin reddedildiği, davacı tarafça tebliğ masrafı yatırılıp yatırılmadığının tespit edilmediği, sıra cetvelinin Takvim Gazetesinde 08/11/2020 tarihinde, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 13/11/2020 ilan edildiği ve davacı tarafa 18/11/2020 tarihinde tebliğ edildiği bildirilmiş olup davanın 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde 23/11/2020 tarihinde açıldığının tespiti ile işin esasının incelenmesine geçilmiştir. Somut olayda uyuşmazlık; davacı tarafın aktif husumetinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Sıfat davanın esasına yani maddi hukuka ilişkin bir kavram olup dava konusu talep bakımından kimin hak sahibi, kimin yükümlü olduğunu ifade eder. Davada davacı ve davalı olarak yer almakla taraf olarak gösterilenlerin, maddi hukuk bakımından gerçekten bu niteliği taşıyıp taşımamaları tümüyle birbirinden farklı kavramlardır. Sıfat, tarafın bir özelliği olmadığı gibi usule ilişkin bir kavram da değildir. Aksine sıfat, davanın taraflarının ihtilaflı maddi hukuk ilişkisinin gerçek süjesi olup olmadığı ile ilgilidir (Pekcanıtez Usul, Prof. Dr.Hakan Pekcanıtez, Prof.Dr. Muhammet Özekes, Doç.Dr.Hülya Taş Korkmaz, Doç.Dr.Mine Akkan, Cilt.I, s.607). Sıfat, nihai karar verildiğinde, davanın haklı veya haksız olduğunu ifade eder. Dava takip yetkisi ve sıfatın davadaki durumunu belirtmek bakımından, davanın yürütülmesi ve karara ulaşmasındaki sürecin dava takip yetkisini, bu sürecin sonunda maddi hukuka yönelik sonucun ise sıfatı karşıladığı söylenebilir (Pekcanıtez Usul, s.612). Bir sübjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı (aktif husumet ehliyeti) da o hakkın sahibine aittir. Mesela, bir alacak davasında davacı olma sıfatı, o alacağın alacaklısına aittir. Alacak davası o alacağın alacaklısından başka bir (üçüncü) kişi tarafından açılırsa, (dava konusu alacağın mevcut olmadığından dolayı değil) davacının davacı (borçlu) sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan, husumetten) dolayı reddedilir.(Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Prof. Dr. Baki Kuru, Av. Burak Aydın, Cilt.I, s.332). Taraf sıfatı dava şartı değildir. Çünkü sıfat, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (subjektif) hakkın özüne ilişkin, bir maddi hukuk sorunudur. Sıfat yokluğu, bir def'i değil, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itirazdır. Hakim kendisine sunulan dava malzemesinden (davalı veya davacının bildirdikleri vakıalardan yani dava dosyasından) bir itiraz sebebinin varlığını (sıfat yokluğunu) öğrenirse, bunu kendiliğinden gözetir (Medeni Usul Hukuku El Kitabı, s.333, 334). Banka teminat mektupları, garanti veren konumunda olan bankanın, muhataba yani garanti alacak kişiye karşı, üçüncü bir kişinin/lehtarın fiilini taahhüt ettiği garanti sözleşmeleridir. Teminat mektubu ilişkisi, üçlü bir borç ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Teminat mektupları ile garanti veren banka, garanti alan muhataba karşı, lehine garanti verilenin fiilini taahhüt etmektedir. Bu nedenle öncelikle taraflar arasında temel bir ilişki mevcuttur ve bu temel ilişkinin alacaklısının isteği üzerine borçlu, bankadan kendisinin ediminin taahhüt altına alınmasını talep eder. Bankanın teminat mektubu vermesi ile de üçlü ilişki meydana gelmiş olur. Davacı tarafın kayıt kabul talebi, müflis ... Bankası A.Ş. Malatya Şubesi tarafından düzenlenen, lehtarı ... Anonim Şirketi, muhatabı ... Anonim Şirketi olan, toplam 77.500,00 TL bedelli 4 adet kesin ve süresiz teminat mektubuna dayanmaktadır. Teminat mektuplarının lehtarı olan ... Anonim Şirketi ise Kanun Hükmünde Kararname gereğince kapatılarak Hazineye devredilmiştir. Teminat mektupları yönünden talep hakkı mektubun lehtarına değil, muhatabına aittir. Somut olayda, KHK kapsamında kapatılan ... Anonim Şirketi teminat mektuplarının muhatabı değil lehtarıdır. Teminat mektuplarının muhatabı ise ... Anonim Şirketi olup, bu tespitler karşısında davacının işbu dava yönünden aktif husumeti bulunmamaktadır. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususunda re'sen ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak inceleme yapılmış olup, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus tespit edilemediği gibi istinaf sebeplerinin yukarıda açıklanan gerekçelerle yerinde olmadığı, dosya kapsamına göre ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı taraf harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacıya ilk derece mahkemesince iadesine,5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 06/11/2024