T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/653
KARAR NO: 2024/1846
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/11/2021
NUMARASI: 2018/347 E. - 2021/680 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/11/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin Krispy Kreme Sistemini ve Markalarını kullanarak alt lisans verdiğini, davalı şirketin franchise sözleşmesi için \"... Cad. ... Sok.no:.. Ortaköy /Beşiktaş\" adresindeki taşınmazda faaliyet göstermesini şart koştuğunu, davalı şirket ile 01.06.2017 tarihinde, faaliyet gösterecekleri taşınmazı davalı şirketin taraf olduğu Alt Kira Sözleşmesi ile kiraladıklarını 350.000,00 TL dekorasyon masrafının yapıldığını, davalı şirketin hileli davranışlar ile müvekkiline kiraladıkları taşınmazın tarihi bina olduğunu gizlediklerini, kiralanan yerde yangın merdiveni yapılmasının imkansız oluşu nedeniyle kullanım amacına yönelik olarak ruhsat alabilmesi için uygun şartları taşımaması nedeniyle mecurun ruhsatsız faaliyetten dolayı mühürlendiğini, yangın merdiveni yapılamasından dolayı ruhsat alınamıyor oluşunun sözleşme uyarınca borcun ifasını imkansızlaştırdığını, davalı şirket müvekkili şirkete işyeri ruhsatı alınamayacak bir taşınmazı kiralayarak hileli şekilde davrandığını, davalının kusurlu ve hileli davranışları sebebiyle 24.07.2017 tarihli alt franchise sözleşmesi ve 01.06.2017 tarihli alt kira sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini, davalı şirketin ağır kusur ve hileli davranışları sonucunda haklı sebeple feshedilen 24.07.2017 tarihli Alt Franchise Sözleşmesi ve 01.06.2017 tarihli Alt Kira Sözleşmesinden kaynaklanan fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak üzere şimdilik 6100s. HMK'nın 107 maddesi uyarınca 50.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine,karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: muhatap ... San. Dış Tic.Ltd.Şti. ile müvekkili şirket arasında Alt Franchise Sözleşmesi ve ... Cad. ... Sok. Beşiktaş adresindeki işyeri için alt kiralama sözleşmelerinin imzalandığını, muhatabın işyerini gördüğünü ve buranın iş yapma imkanlarını ve durumunu uygun görmesi üzerine de yeri beğenip onaylayarak işbu sözleşmeleri imzalandığını, davasını basiretli bir tüccar gibi davranmadığına dayandırarak haksız çıkar sağlamak istediğini, davacı şirketin kuruluş tarihinin sözleşmeden çok kısa bir süre öncesi olduğunu, davacı şirket işyeri ile ilgili kendisinin beyanına göre ruhsat başvurusu yaptığını, bugüne kadar da işyerini çalıştırıldığını ve kazanç elde ettiğini, davacının franchise sözleşmesi imzalanması için işbu işyerinde faaliyet gösterilmesinin şart koşulmadığını, davacının başkaca bir yer talebinin olmadığını, sözleşmeler imzaladıktan sonra 6 ay içerisinde hiç bir itiraz bildirim ve uyarı dahi yapmadan ticaretlerini yürüttüğünü, ancak ödemeleri gereken bedelleri, vermeleri gereken belge ve bilgileri vermediklerini, satışını yaptıkları ürünlerin bedellerini de ödemediklerini ve müvekkili şirketi büyük zarara uğratarak kaçtıklarını, bu nedenle müvekkili şirkete karşı asıl kiralayan tarafından icra takibi ve dava açıldığını, 350.000,00 TL dekorasyon masrafı yapıldığı iddiasını da kabul etmediklerini, binanın tarihi olduğunu gizledikleri iddiasıda gerçek dışı olduğunu, bina ile ilgili olarak yaptıkları ruhsat başvuruları ve diğer bilgi ve belgelerin istendiği halde sunulmadığını, mühürlü binayı nasıl tahliye ettiklerini açıklamalarının gerektiğini beyanla, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; \"Davanın REDDİNE,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın basiretli tacirmiş gibi davranarak tüm sorumluluğun müvekkili şirkete yüklendiğini, davalı şirketin kötü niyetinin hiç bir surette dikkate alınmadığı bilirkişi raporu hükme esas alınarak hukuka ve yasaya aykırı bir karar verildiğini, davalı şirket müvekkili şirkete işyeri ruhsatı alınamayacak bir taşınmazı kiralayarak hileli şekilde davranarak ifayı imkansız hale getirdiğini, bu imkansızlıktan müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gibi ifa imkansızlığına davalı şirketin hileli ve dürüstlük kuralına aykırı hareketleri sebep olduğunu, davalı müvekkiline iş yeri açması için bir binanın 1 ve 2. katında anlaştıklarını ve oranın 4 katına birden davalın dekorasyon çizdiğini 2. Kata yangın merdiveni yapılamaması nedeniyle belediyeden ruhsat çıkarılamadığını, davalı 2.katın ayıplı kusurlu olduğunu bilerek müvekkilini kötü niyetli şekilde zor durumda bıraktığını, müvekkili sözleşmeden vazgeçtiğini ve davalıya ödeme yapmadığını, 2.katın iptal edilerek işletmeye devam edilmesi durumunda müvekkilinin uğrayacağı zararın görmezden gelindiğini, müvekkilinin basiretli tacir olması davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, alınan bilirkişi raporlarında 2.katın kullanılmamasının etkisini m2 hesabı olarak hesaplama yapıldığını ve bunun somut olay bakımından uygun olmadığını, ruhsat alınmadan herhangi bir işletme faaliyetinin yapılamayacağı, 2. Katın kapatılması halinde de müvekkil şirketin zarara uğrayacağı dolayısıyla gerek franchise sözleşmesinin gerekse kira sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin ortada olduğunu, 2.katın kapatılması durumunda müvekkilinin zararının hesaplanmadığını, mahkemece alınan çelişkili bilirkişi raporuna itibar edilerek karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı belediye kayıtlarını incelemeden iş yeri ruhsatı alınıp alınmayacağını araştırmadan söz konusu yeri 3.kişiden kiralayıp Franchise sözleşmesi imzalaması için bu taşınmazı kiralamayı şart koştuğunu, basiretli bir tacir gibi davranarak kayıtları incelemesi gereken davalı olduğunu, davalı hileli hareketlerde bulunduğunu, bilirkişi raporları ve yerel mahkeme kararı müvekkili şirketin 2. Katı ruhsat alana kadar kapalı tutmadığını ve sonrasında illegal bir şekilde ruhsatsız olarak işletmediği için hukuka ve yasaya aykırı olarak müvekkilin sözleşmeleri feshetme nedenini önemsiz bulduğunu, mahkeme müvekkili şirketin zararı dahi hesaplamadan müvekkilin haklı nedenle fesih yapmadığını ifade ederek eksik inceleme ile karar verdiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece davacı tarafın haksız olarak bu davayı açtığını ortaya konduğunu, davacının istinaf taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı tüm beyanları ile mahkemeyi yanıltmaya çalıştığını, davacı şirket franchise sözleşmesi gereğince söz konusu yerde faaliyette bulunduğunu, müvekkili şirketten aldığı ürünleri sattığını ve paralarısın aldığını ancak müvekkiline ödemediğini, davacı şirketin kötü niyetli olduğunu, davacı şirket işyeri ile ilgili kendisinin beyanına göre ruhsat başvurusu yaptığını ve bugüne kadar da işyerini çalıştırdığını ve kazanç elde ettiğini, bilirkişi raporunda burada ruhsat alınabileceğinin ortaya konduğunu, davacının dava konusu yeri haksız olarak boşaltıp gittikten sonra kiralayan tarafından yeniden kiraya verildiğini ve bu kiralayanında ruhsat alarak burayı işlettiği keşifte ortaya çıktığını, davacı şirket müvekkili şirket tarafından kiralanıp teslim edilen su arıtma cihazını dahi alıp götürdüğünü ve iade etmediğini, müvekkili şirketi bu nedenle de zarara uğrattığını, davacının müvekkili şirkete yüklü miktarda ticaretten kaynaklanan borcu olduğunu, belirterek istinaf taleplerinin reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, franchising sözleşmesinin haklı nedenle feshine dayalı tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili, taraflar arasında alt franchise sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme kapsamında davalı şirket tarafından \"... Cad. .. Sok. No:... Ortaköy /Beşiktaş\" adresindeki taşınmazın kiralanmasının şart koşulduğunu, 350.000,00 TL dekorasyon masrafının yapıldığını, davalı şirket hileli davranışlar ile müvekkiline kiraladıkları taşınmazın tarihi bina olduğunu gizlediklerini, kiralanan yerin tarihi bina olması nedeniyle yangın merdiveni yapılmadığını, bu nedenle binanın mühürlendiğini, ruhsat alınamayan bina nedeniyle yüklenen borcun ifasının imkansızlaştığını, davalının kusurlu ve hileli davranışları sebebiyle alt franchise sözleşmesi ve alt kira sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini, bu nedenle 50.000,00 TL maddi tazminatın davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Bilirkişi raporunda; \"Dava konusu taşınmaza 2.Katın kapatılması ve kullanılmaması kaydı ile sıhhi işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının verildiğini, taşınmazın 2. Katının kullanılması için yangın merdiveni yapılması gerektiği, ancak taşınmaz tarihi eser niteliğinde, kültür varlığı olduğundan dışına yangın merdiveni yapılmadığı için, 2. Katın kullanımından feragat edilerek işyerinin ruhsatlandırılabileceğini, zemin katın satış ve oturma, 1. normal katın oturma yeri olduğu ve bu kattan itibaren 2. katın çıkışının olmadığı ve merdivenin çıkışının duvar örülerek kapatıldığı, davacının dava konusu taşınmazı kiralarken, dava konusu taşınmaza 2. katın kapatılması ve kullanılmaması kaydı ile sıhhi işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı alınabildiğini bilmemesinin “hayatın olağan akışı” ile bağdaşmadığı gibi “basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü” ile de bağdaşmadığını, kira konusu taşınmazdaki bu ayıp, kanaatimizce TBK.md.306/f.2'de tanımı yapılan olan “kiralananın öngörülen kullanıma elverişliliği ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde engelleyen ayıp (önemli ayıp)” niteliğinde de olmadığını, bu nedenle bu ayıp davacıya, “Alt Kira Sözleşmesini” ve bununla bağlantılı “Franchise Sözleşmesini” haklı bir sebeple feshetme hakkı vermeyeceğini, bu ayıbın, “kiralananın kullanımı etkileyen bir ayıp” niteliğinde olup, davacıya kira bedelinden indirim yapma hakkı vereceğini (TBK.md.307), ne var ki davacının kira bedelinden indirim talep etmeden, bu ayıba dayanak doğrudan doğruya kira sözleşmeyi feshettiğini, açıklanan nedenlerle davacının davalı ile arasında akdedilen Alt Kira Sözleşmesi ile Franchise Sözleşmesini haksız olarak feshettiği, bu nedenle de davalıdan herhangi bir tazminat talep etme hakkının bulunmadığı kanaatine varıldığı ..\" belirtilmiştir.Franchise Sözleşmesi, franchise verenin, kendisine ait üretim, işletme ve pazarlama sistemini oluşturan fikri ve sınai unsurlar üzerinde, franchise alana kullanma hakkı ( lisans ) tanıyarak, onu kendi işletme organizasyonuna dahil etmek ve onu sistem içerisinde devamlı olarak desteklemek borcu altına girdiği; franchise alanın ise sisteme dahil mal ve hizmetlerin sürümünü kendi nam ve hesabına yapmayı ve franchise verene belirli bir ücret ödemeyi taahhüt ettiği sürekli bir borç ilişkisi kuran çerçeve bir sözleşmedir ( E. Erdem, Milletlerarası Tic. Huk., Oniki Levha Y., s.419 ). Söz konusu sözleşmeler içeriklerine göre çoğu zaman, lisans sözleşmesi, kira sözleşmesi, alım-satım sözleşmesi, komisyon sözleşmesi gibi sözleşmeleri de içinde barındıran çerçeve ( şemsiye ) sözleşmeler niteliğindedir. Franchise sözleşmesini ilgilendiren bir somut olayda, ihtilaf sözleşmenin hangi kısmına ilişkin ise o kısma ilişkin kuralların uygulanması gerekir. Görüldüğü üzere franchise sözleşmesi her iki tarafın da borç altına girdiği karşılıklı edimler içeren bir sözleşme olup, her bir tarafın borcu diğer tarafın borcunun karşılığını oluşturmakta ve edimler arasında değişim söz konusu olmaktadır. Başka bir deyişle franchise sözleşmesinde franchise alan ile franchise verenin borçları aynı zamanda diğer tarafın ediminin karşılığını ihtiva etmektedir. Franchise verenin kendisine ait franchise sistemini franchise alana kullandırma ve onu ticari faaliyeti sırasında devamlı olarak destekleme yükümlülüğüne karşılık, franchise alanın franchise verenin mal veya hizmetlerin sürümünü kendi nam ve hesabına yürütme ve franchise verene belli bir bedel ödeme yükümlülüğü gelmektedir. Ayrıca franchise alanın, franchise verene karşı onun menfaatlerini koruma, sırlarını saklama, gerektiğinde hesap verme gibi güven ve sadakate dayanan yükümlülükleri vardır. Somut olaya gelince ; Taraflar arasında 24.07.2017 tarihli Alt Franchise Sözleşmesi'nin akdedildiği, bu sözleşme kapsamında davacı şirket tarafından \"... Cad. ... Sok. No:.. Ortaköy /Beşiktaş\" adresindeki taşınmazın kiralandığı, kiralananın tarihi bina olması nedeniyle 2. Katın kullanılabilmesi için gerekli yangın merdiveni yapılmadığı, belediye tarafından 2. katın kapatılması ve kullanılmaması kaydı ile sıhhi işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının verildiği, davacı şirket tarafından davalı şirketin binanın tarihi eser olduğu 2. Katın kullanımının mümkün olmadığı hususlarını gizleyerek kusurlu ve hileli davranışlarla sözleşmenin imzalanmasını sağladığı iddia edilmiş ise de, binanın diğer kısımlarının kullanıma elverişli olduğu, binanın tarihi eser olduğunun davalı yanca gizlemeye elverişli bir husus olmadığı, ayrıca davacının sözleşme düzenlenmeden önce taşınmazı görmeden özelliklerini bilmeden sözleşme imzalamış olmasının davacının tacir olduğu dikkate alındığında hayatın olağan akışı ve basiretli davranma yükümlülüklerine uygun olmadığı, davacının sözleşmede faaliyet gösterilecek yer olarak şart koşulan binanın resmi merciilerden araştırarak işyeri açma ve çalıştırmaya uygun olup olmadığını basit bir araştırma ile öğrenebileceğinden bu konuda objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, yine yangın merdiveni yapılamaması nedeniyle 2. Katın kullanılamamasının kiralanan taşınmaz için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı alınmasına bütünüyle engel teşkil etmediği bu nedenle TBK. 306-f.2 maddesine göre haklı fesih nedeni olmadığı, 2. Katın iptal edilmesinin sözleşmenin esaslı unsurlarında bir değişiklik meydana getirmediği bu durumun karşılıklı edimlerin yeniden güncellenmesini yada işletmenin başka bir mekana naklini gerektiren nitelikte olduğu, davacının sözleşmede bu konuda yer alan hükümlere de başvurmadığı dolayısıyla davacının franchise sözleşmesini haklı bir sebeple feshettiğinin söylenemeyeceği dikkate alındığında mahkemece haklı fesih ve zarar iddiası ispatlanamayan davanın reddi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/11/2021 tarih ve 2018/347 E., 2021/680 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 07/11/2024