T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1620
KARAR NO: 2024/1371
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/833 (DERDEST)
ARA KARAR TARİHİ: 04/10/2024
TALEP: Konkordato (Adi Konkordatodan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 30/10/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Konkordato talep edenler vekili 03/10/2024 ve 04/10/2024 tarihli talep dilekçesinde özetle; müvekkiline ait çeklere karşılıksızdır şerhi yazılmasının önlenmesine, senetlerin protesto edilmesinin önlenmesine, müvekkillerin bankalardaki hesaplarına yatırılan paralara bankalarca rehin veya takas hükmünde olmak üzere konulan ve uygulanan blokajların kaldırılmasına ve blokaja tabi tutulan bedellerin müvekkillerinin ilgili banka hesabına müvekkillerinin kullanımına sunulmak üzere iadesine, banka ve finans kuruluşlarına tahsil, takas ve teminat olarak verilmiş olan çek, senet ve her türlü kıymetli evrakın iadesine dair ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.Mahkemenin 27/09/2024 tarihli tensip ara kararı; \"...12-Konkordato talep edenlerin, borçlu oldukların banka hesaplarına geçici mühletin karar tarihi ve sonrasında gelecek olan alacakları konusunda alacaklı bankaların kendi alacakları yönünden mahsup işlemi yapmalarının önlenmesine, hesabın konkordato projesi ve konkordato komiseri denetiminde kullanılmasına, 13-Alacaklı olsun veya olmasın bankaların mühlet kararını gerekçe göstererek borçlunun hesabında bulunan paraların üzerine bloke konulmasının önlenmesine, hesabın konkordato projesi ve konkordato komiseri denetiminde kullanılmasına...\" karar verilmiştir. Mahkemenin 04/10/2024 tarihli ara kararı; \"...Talebe konu işbu çeklerin tahsil ve teminat cirosuyla mı yoksa temlik cirosuyla mı alacaklılara verilmiş olduğu, borçlular tarafından tahsil ve teminat cirosuyla verilmiş olduğu iddia edilen çeklerin, alacaklılar tarafından Mahkemeye sunulan dilekçelerde temlik cirosuyla verilmiş olduğu beyan olunduğu, alacaklılar ve borçlular arasındaki işbu uyuşmazlığın muhakemeye muhtaç olduğu görüldüğü, bu uyuşmazlık çözülmeksizin sadece borçlunun beyanına dayanılarak bir kanaate varılması ve çeklerin iadesinin kabulü işbu çekişmeli durumda alacaklının hukuki dinlenilme hakkının ihlaline yol açacağı, böyle bir halde işbu uyuşmazlığa yönelik ayrı bir davanın ikame edilmesi gerekeceği, bu davada görevli ve yetkili mahkeme genel hükümlere göre tespit edileceği dikkate alınarak çeklerin iadesi talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.Mahkememizin taleple ilgili önceki ara kararlarında bankalara kredi kapsamında teminat olarak verilen ciro edilen çeklerin kredi tutarlarına mahsup edilmemesi yönünde ve söz konusu çeklere ilişkin olarak, bankaların geçici mühlet ilanından önce doğmuş alacaklarına ilişkin olarak takas, mahsup ve bloke işlemleri yapmaması açıkça hüküm kurulmuş olup, bankalarca mahsup edilen bedellerin davacıya iadesine yönelik kararlar maddi hukuku doğrudan ilgilendirdiği gibi bankaların kredinin teminatı olarak aldıklar çek bedellerinin iadesinin tedbir yoluyla çözülemeyeceğinden bu hususta tedbir kararı verilmemiş olup, davacıların çek bedellerinin iadesine, çek bedellerinin iadesinin temini kapsamında tahsil ve takip yoluna başvurmakta davacılar vekilinin muhtariyetine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek istemiştir.\" gerekçesiyle; \"...4-Davacıların takas mahsup talebine aykırı olarak bankaların yapmış olduğu mahsuplar sebebiyle bedel iadesi talebi bakımından maddi hukuka ilişkin bu şekilde tedbiren davacılara iadesine karar verilemeyeceğinden uyuşmazlığın ayrı bir yargılamayı gerektirmesi sebebiyle davacıların görevli ve yetkili mahkemede bu hususta ayrı bir dava açmakta MUHTARİYETİNE, 5-Borçlular tarafından iadesi talep edilen çekler bakımından ise doğrudan maddi hukuku ilgilendiren bu hususta tedbir kararı verilemeyeceğinden davacıların görevli ve yetkili mahkemede bu hususta ayrı bir dava açmakta MUHTARİYETİNE\" karar verilmiştir. Konkordato talep edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından kredi kullanmak maksadıyla bankalara teminat senedi verildiğini, ilgili senetlerin temlik cirosuyla alındığı ve dolayısıyla ilgili senet üzerindeki tüm hakların kendilerine ait olduğu yönünde bir takım tezler öne sürülse de alacağın temliki sözleşmesi kapsamında yapılan senet temlik işlemi her ne kadar temlik cirosu ile verilmiş olsa da senetlerin esasen teminat için verildiğini, konkordato projesinin başarıya ulaşabilmesi için bankalara verilen teminat senetlerinin iadesi gerektiğini beyan ederek; tedbir yönelik mahkemenin 4 ve 5 no.lu maddeleri yönünden kararın kaldırılmasını, bankalara verilen teminat senetlerinin müvekkili şirkete iadesi, vadesi gelen senetlerin tahsil edilenler yönünden senet bedellerinin komiser denetiminde bulunan müvekkil şirket hesabına aktarılması, henüz vadesi gelmeyen senetler yönünden ise geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında yatacak olan bedellerin bankalar tarafindan kendi alacaklarına mahsup, takas edilmemesi, hapis hakkına konu edilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.İstem, İİK 285 vd. maddelerinde düzenlenen konkordato tasdikine ilişkindir.Konkordatonun amacı borçluyu borçlarından ve eğer iflas şartlarını taşıyorsa muhtemel bir iflastan kurtarmak, alacaklıların da belirli bir vadede ve/veya indirimle alacaklarını tahsil etmelerini sağlamaktır. Konkordato süreci alacaklılar arasında eşitlik ilkesine dayalı olarak yürütülür. Konkordatoda alacaklılar arasında herhangi bir ayırım yapılmaksızın benzer durumda bulunan bütün alacaklıları kapsayan adil ve dengeli bir ödeme planının ortaya konulması ve alacaklıların tatmin edilmesinde de aynı ilkelerin gözetilmesi gerekir. Mahkeme, konkordato talebi üzerine İİK'nın 286. maddesinde belirtilen belgelerin mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhal geçici mühlet kararı vererek borçlunun malvarlığının korunması ve işletmesinin bütünlüğünün korunması, konkordatonun amacına ulaşması için gerekli olan tüm tedbirleri alır.İİK 294/4. fıkrasında konkordato mühletinde takasın İİK'nın 200 ve 201. maddelerine tabi olduğu ve bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilan tarihinin esas alınacağı belirtilmiştir. İİK'nın 200.maddesinde; \"Alacaklı alacağını müflisin kendinde olan alacağı ile takas edebilir. Aşağıdaki hallerde takas yapılamaz. 1-Müflisin borçlusu iflas açıldıktan sonra müflisin alacaklısı olursa; 2-Müflisin alacaklısı iflas açıldıktan sonra müflisin veya masanın borçlusu olursa; 3-Alacaklının alacağı hamile muharrer bir senede müstenit ise...\" İİK'nın 201.maddesinde; \"Müflisin borçlusu iflasın açılmasından evvel alacaklısının aciz halinde bulunduğunu bilerek masanın zararına kendisine veya üçüncü bir şahsa takas suretiyle bir menfaat temin etmek için müflise karşı bir alacak ihdas ederse bu takasa mahkemede itiraz olunabilir.\" hükümlerine yer verilmiştir. Kural olarak konkordato talep eden borçluya karşı alacaklı olan şahıs, bu olacağını konkordato talep edenin kendisinde olan alacağını geçici mühletin ilan tarihini esas olarak takas edebilir. İflastaki sıkı takas yasakları konkordato mühletinde de geçerlidir. (Mahmut Coşkun, Konkordato ve İflas.s.128) İflastan farklı olarak konkordato mühleti verilmesi borçlunun borçlarının vadesinin gelmesi sonucunu doğurmadığından, henüz alacağının vadesi gelmemiş olan alacaklı, takas beyanda bulunamaz. (Atalı/Ermenek/Erdoğan, İcra ve İflas, s:666) öncelikle takasın mümkün olması için TBK m. 139 uyarınca -borcun kat edilmesi ile veya ödenmeyen kredi alacağının aylık vadesinin talep edilmesi -alacağının muaccel olması ve bu muaccel olan borcun da geçici mühlet kararının ilanından önce doğması gerekir. (Kale, Öztek, Konkordato Şerhi,m. 294, s.351) Mühletin ilanından önce konkordato borçlusunun hesabında paranın bulunması halinde banka borcunun mühletin ilanından önce doğduğunun, dolayısıyla bankanın parayı üstünde takas hakkını kullanılabileceğinin; buna karşın mühletin ilanından sonra borçlunun hesabına para gelmesi halinde, borcun, mühletin ilanından sonra doğduğunun dolayısıyla da bankanın para üzerinde takas hakkını kullanamayacağının kabulü gerekecektir (Kale, Öztek, Konkordato Şerhi,m. 294, s.351, Atalı/Ermenek/Erdoğan, İcra ve İflas, s:666) İİK'nın 294.maddesindeki sınırlamalar konkordatoya tabi alacaklı için geçerlidir. Mühlet talebinden önce doğmuş bir alacağın alacaklısının, mühlet kararının ilanından sonra, komiserin izni dahilindeki yahut haricindeki bir işlemle konkordato talep eden borçluya karşı bir borç altına girmesi halinde takas yapabilmesi mümkün değildir. Ancak konkordatoya tabi (mühlet talebinden önce doğmuş yahut mühlet kararından sonra komiserin izni dışında doğmuş) bir alacağın alacaklısı mühletin ilanından önceki herhangi bir dönemde aynı zamanda konkordato talep eden borçluya karşı bir borç altına girmişse takas yapabilecektir. Yasal düzenlemeler değerlendirildiğinde; konkordato mühleti içinde takasın gerçekleşebilmesi için alacağın ve borcun geçici mühlet tarihinden önce doğmuş olması gerekmektedir. Bu düzenlemeye uygun olarak Mahkemece tensip ara kararıyla da geçici mühlet tarihi ve sonrasında banka hesaplarına gelecek alacaklar yönünden takas mahsup işleminin önlenmesine dair karar verilmiştir. Ancak gerek borç gerekse alacağın geçici mühlet karar tarihinden önce doğmuş olması durumunda takasa engel bir hal olmadığından bu yönde bir tedbir karar verilemeyecektir. Bu nedenle geçici mühlet tarihinden önce vadesi gelen ve geçici mühlet tarihinden önce tahsil edilen senetler yönünden, bu bedeller bankaların yine mühletten önce doğmuş alacaklarına mahsup edilmiş ise bedellerin iadesine dair karar verilemeyeceğinden, mahkemece bu yönde verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Yine bankalara verilen senetlerin teminat senedi olduğu ileri sürülerek senetlerin iadesi talep edilmiş ise de, senetlerin teminat olarak mı yoksa tahsil cirosuyla mı verildiği belirli olmadığından mahkemenin kararı bu yönde de doğrudur. Henüz vadesi gelmeyen senetler yönünden ise her ne kadar mahkemece \"Davacıların takas mahsup talebine aykırı olarak bankaların yapmış olduğu mahsuplar sebebiyle bedel iadesi talebi bakımından maddi hukuka ilişkin bu şekilde tedbiren davacılara iadesine karar verilemeyeceğinden uyuşmazlığın ayrı bir yargılamayı gerektirmesi sebebiyle davacıların görevli ve yetkili mahkemede bu hususta ayrı bir dava açmakta muhtariyetine\" karar verilmiş ise de, bu karar hatalıdır. Zira bu nevi bedellerin bankalar tarafindan kendi alacaklarına mahsup, takas edilmemesi, İİK'nın 294.maddesi gereği olup, mahkemece bu hususta tensiple tedbir kararı verildiği de anlaşılmakla, şayet bankalar tarafından bu tedbirin aksi yönde işlem yapılmış ise, bedelin iadesi gerektiği açıktır. Ancak talep eden vekili tarafından tedbirin aksi yönünde işlem yapıldığına dair somut bir iddia ileri sürülmediğinden netice itibariyle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının ve istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacıya ilk derece mahkemesince iade edilmesine, 5-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğ edilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.f maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 30/10/2024