T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi Esas-Karar No: 2023/678 - 2024/1311
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
35. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/678
KARAR NO\t: 2024/1311
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 17/01/2023
NUMARASI\t\t: 2020/519 Esas 2023/17 Karar
DAVACILAR\t:
VEKİLİ\t:
DAVALI\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat
KARAR TARİHİ\t: 31/10/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ\t: 04/11/2024
\tMahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
\tTARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
\tDavacılar vekili dava dilekçesinde; 28.10.2017 tarihinde meydana gelen kazada otobüs durağında bekleyen davacılar murisi ...’ın hayatını kaybettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile destekten yoksun kalan davacılar için ayrı ayrı 500,00’er TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL maddi tazminatın 29.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile davacı ... için dava değerini 20.902,00-TL olarak artırmıştır.
\tDavalı, cevap dilekçesi sunmamıştır.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece yapılan yargılama sonunda, davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
\tİLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
\tDavacılar vekili istinaf dilekçesinde; kararın yanlış olduğunu,davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.\t
\tDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
\tDava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
\tSuriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olduğu anlaşılan davacılar eş ve babalarının,davalının ZMMS sigortacısı olduğu araç sürücüsünün de kusuru ile meydana gelen kaza sonucu ölümü nedeniyle maddi tazminat talep etmişler, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karar davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.
\tTürk Hukuku'nda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.
\t5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; Türk Mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.
\tÖte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu HMK’nın 114/1-ğ maddesi uyarınca teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.
\tMÖHUK’un 48/2 maddesinde ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.
\tBuna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, Kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.
\tSöz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup anılan Sözleşme’nin 17nci maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.
\tYine; \"Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları\" düzenleyen 5484 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 88. maddesinde; \"(1)Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, karşılıklılık şartından muaftır. (2) Başvuru sahibine, başvurusu reddedilen veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilere sağlanan hak ve imkânlar, Türk vatandaşlarına sağlanan hak ve imkânlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz.\" düzenlemesi getirilmiş ise de, ilgili düzenlemeden aynı Yasa kapsamında, \"geçici koruma\" kapsamında bulunanların istifade edebilmesi \"uluslararası koruma statüsünde\" olması halinde mümkün görülmektedir.
\tSomut olayda,davacıların Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup dosya kapsamından, mahkemece davacıların teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Kanun’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.
\tBu sebeple ilk derece mahkemesi tarafından, öncelikle davacıların statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadıkları hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak, alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, HMK'nın115/2 maddesi gereğince teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir.
\tAçıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin istinaf sebeplerinin kabulüne, HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, teminata ilişkin dava şartı değerlendirilerek, bundan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
\tHÜKÜM \t\t: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
\t1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun ilk derece mahkemesi kararının kamu düzenine aykırı olması nedeniyle KABULÜ ile; Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 17/01/2023 tarihli 2020/519 Esas - 2023/17 Karar sayılı kararın, HMK’nın 353/1-a-4. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
\tKararın kaldırılma sebebine göre, davacılar vekilinin istinaf sebeplerinin İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,
\t2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
\t3-İstinaf edenler tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf eden taraflara iadesine,
\t4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesinde değerlendirilmesine,
\t5-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
\tDair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 31/10/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.