T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/437 Esas
KARAR NO: 2024/1678
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 08/12/2021
NUMARASI: 2020/627 E. - 2021/941 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/10/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Anonim Şirketi, müşterilerine iklimlendirme ve soğutma sistemleri imalatını yaptığını, müvekkilinin keşidecisi olduğu '... bank A.Ş. .... San. Böl. Şubesi hesabından keşide olunun... seri no.lu 26.09.2020 tarihli 168.380,00-TL bedelli çekin ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlendiğini ancak çek lehdar ...'a ulaşmadan kargoda kaybolarak çekin zayi olduğunu, lehdar tarafından İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/268 Esasına kayıtlı çek iptali davası açıldığını, Mahkeme tarafından verilen karar ile anılan çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, müvekkilinin ... Ticaret Anonim Şirketine çek bedelini ödediğini, çek iptali davasının ikame edilmesinden sonra kargo dağıtımı sırasında kaybolan çekin, 29.09.2020 tarihinde ...Bankası/Takas Odası marifetiyle Davalı ... tarafından ibraz edildiği ve çekin arka yüzüne ...'ın sahte kaşe cirosu ve imzasının atıldığını çekte hamil görünen ... tarafından çeke dayalı İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyadan ihtiyati haciz kararı alındığını ve uygulandığını, Kemalpaşa İcra Müdürlüğü'nün ...Talimat sayılı dosyası aracılığıyla müvekkil şirketine hacze gelindiğini, haczi durdurabilmek maksadıyla 03.12.2020 tarihinde 230.189,93-TL icra dosyasına teminat olarak yatırıldığını beyanla; müvekkili şirketin davalılara borcunun olmadığının tespiti ve çek üzerinde verilen ihtiyati haciz sebebiyle takip dosyasına yatırılan paranın alacaklı tarafa ödenmemesi ve takibin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve takibin iptali ile davalıların haksız takip tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, çekteki lehtar imzasının şirket yetkililerine ait olmaması imzaların istiklali gereği ciro silsilesini bozmayacağı gibi müvekkilini kötü niyetli hale getirmeyeceğini, davanın çekteki imzalarına da itiraz etmediğini, bu nedenle çekteki sorumluluğunun devam ettiğini, dava dışı bir şirketin çeki kaybettiği gerekçesiyle borçtan kurtulma çalışmalarının iyi niyetli olmadığını, beyanla; davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu ... Kemalpaşa Org. San. Böl. / İzmir Şubesi'nin ... seri numaralı keşidecisi davacı ... SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ, lehtarı dava dışı ... SAN. TİC. A.Ş. Olan 26/09/2020 tarihli 168.380,00-TL bedelli çekin, lehtar ...SAN. TİC. A.Ş. tarafından davalı ... İNŞAAT ANONİM ŞİRKETİ'ne cirolandığı bu şirket tarafından da davalı ...'a ciro edildiği, ... tarafından ise diğer davalı son hamil olan ...'e çekin ciro yolu ile geçtiği, ciro silsilesi bakımından çek fotokopisinin incelenmesinden çekteki ciro silsilesinde herhangi bir kopukluğa rastlanılmadığı anlaşılmıştır. Buna göre; davacının dava konusu çekte keşideci olduğu ve davalı ...'ün ise son hamil olduğu gözetildiğinde; davacı her ne kadar davaya konu çekin lehtar... SAN. TİC. A.Ş.'ne ulaşmadan kargoda kaybolduğunu, lehtar ... SAN. TİC. A.Ş.tarafından İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/268 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çekte hamil görünen ... tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi açıldığını beyan ederek müvekkilinin keşidecisi olduğu ve kargo gönderisi sırasında zayi olduğu öğrenilen davaya konu çeke ilişkin davalılara borçlu olmadığının tespiti talep etmişse de; davacının davaya konu çekte keşideci olduğu, davacının davalılar ile ticari ilişkinin bulunmaması nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine yönelik kişisel defilerinin davalılara karşı ileri sürülemeyeceği, kaldı ki davacının herkese karşı ileri sürülebilen mutlak defilerden birinin de somut olayda ileri sürülmediği; gözetilerek davacının davasının reddine, Mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararı bulunmadığından kötü niyet tazminatı tayinine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş ve DAVANIN REDDİNE,\" karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Dava konusu çekin lehdarına ulaşmadan zayi olduğunu, zayi edildiği kesinleşen ve ödemeden men kararı bulunan çekler hakkında üçüncü kişilerin iyi niyetinden bahsedilemeyeceğini, çek üzerindeki tahrifat sonucu ciranta ve lehdar olarak görünmekte ise de bu durum somut gerçeği yansıtmadığı gibi davalıların iyi niyet ve zilyetlik hükümlerinden yararlanmasının hukuka aykırı olduğunu, çekin lehdarına ulaşamadan kaybolması ve ortaya çıktığında lehdarının kaşe ve imzasının çek arka yüzünde yer alması ve işbu kaşe ve imza sayesinde Davalılara ciro edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ... tarafından İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/268 Esasına kayıtlı çek iptali davası açıldığını, Mahkeme’nin 30.06.2020 tarihli kararıyla anılan çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, çek iptali davasının ikame edilmesinden sonra, işbu çekin 29.09.2020 tarihinde ... Bankası/Takas Odası marifetiyle Davalı ... tarafından ibraz edildiği ve çekin arka yüzüne...’in sahte kaşe cirosu ve imzasının atıldığı; sırasıyla... İnşaat A.Ş., ... ve ... cirolarının bulunduğu öğrenildiğini, çek hakkında Thermoway tarafından çekte ciranta görünenler aleyhine Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı'na 2021/10988 soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, soruşturmanın halen devam etmekte olduğunu, savcılık dosyası akıbetinin beklenmesi gerektiğini, -müvekkilinin ... Makine Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’ne çek bedelini ödediğini, Müvekkili Şirket'in çek bedelini lehdar ...'e ödemesi ile bahse konu çekten dolayı sorumluluğu sona erdiğini, Davalı tarafın çeki hangi hukuki ilişkiye dayanarak iktisap ettiğine dair hiçbir güvenilir ve açık bir somut delil sunamadığını, üstelik tüm cirantaların aynı ticaret adresinde faaliyet gösterdiği, muvazaalı bir ilişki içinde oldukları dosyadaki adres ve ticaret sicil kayıtlarından açıkça anlaşıldığını, bu nedenle her ne kadar davalı taraflarca birden çok ciro silsilesi kurulmaya çalışılmış ise de, bunların tamamının aynı kişi veya kişiler tarafından fikir birliği ile ve tahrifat sonucu hukuka aykırı şekilde işlendiğini, bu nedenle kötü niyetle iktisap edildiği ve çekin yetkili hamili olmadıkları yerel yargılama sürecinde defalarca dile getirilmesine rağmen mahkeme yeterli inceleme yapılmadığını, çekte hamil görünen ... tarafından çeke dayalı “ihtiyatî haciz” kararı alınıp, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esasına kayıtlı takip dosyasıyla ihtiyatî haciz kararı uygulandığını ve Kemalpaşa İcra Müdürlüğü’nün ... Talimat sayılı dosyası aracılığı ile Müvekkiline hacze gelindiğini, haczi durdurabilmek maksadıyla 230.189,93 TL 03.12.2020 tarihinde icra dosyasına teminat olarak yatırıldığını ancak Müvekkil tarafından teminat olarak yatırılan bedel İcra Müdürlüğünce alacaklı davalılara ödendiğini, Davalıların Müvekkilin borçlusu olmadığı çek nedeniyle tahsilatı gerçekleştirdiğini, bu nedenle Müvekkili aynı borcu iki defa ödemek zorunda kaldığını, Dava konusu çekin kötüniyetli davranılarak iktisap edildiğini, çekin arka yüzünde bulunan ... kaşesi ve imzası sahte olduğunu, imza sahteliği iddiasının Müvekkilinin üstün hukuki yararı ve kanun hükmü kapsamında yapılabileceğini, bunun üçüncü bir firmanın faaliyetlerine müdahale niteliğinde olmadığını, yapılacak imza incelemesi neticesinde kaşe ve imzanın ...’e ait olmadığı ve sahte olduğu anlaşılacağını, Davalıların çeke iyiniyetli hamil görünümü vermeye çalıştıkları, çeklerde açıkça kanunen tanınan üçüncü kişinin iyi niyetini koruma şeklinde bir kazanım oluşturmak için ciro silsilesi yaratıldığını, Yerel Mahkeme tarafından bu talepleri usulünce araştırılmadan dava reddedildiğini kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı ... Soğutma'nın, dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, çekteki imzasını ikrar eden davacının dava konusu çekten ötürü sorumlu olduğunu, davacının, davadışı lehtar şirkete ödeme yapmış olması bir şahsi defii olup TTK'nun 687.maddesi uyarınca, müvekkilin bile bile kendilerinin zararına hareket ettiği ispatlanmadıkça şahsi defiilerin iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülebilmesi mümkün olmadığını, davacının, çek iptal kararı almayan davadışı lehtar şirket ödeme yapması TTK 646 maddesine göre onu borçtan kurtarmayacağı gibi basiretli bir tacirin göstermesi gereken özene de aykırı bir davranış olduğunu, Kanunun öngördüğü bu şartlar bulunmamasına rağmen bir ödeme yapılmış ise davacının TTK 646/2'nin belirlediği anlamda ağır kusurlu olduğunun kabulü ve yapılan ödemenin geçerli bir ödeme olmadığının kabul edilmesi gerektiğini, TTK'nun 677.maddesi uyarınca kambiyo senetlerinde imzaların istiklali prensibi geçerli olduğunu, lehtar imzasının sahte olması keşidecinin sorumluluğunu ortadan kaldıran bir sebep olduğunu, Davacı, çekte ödeme yasağı bulunduğunu ileri sürerek müvekkilin kötüniyetli olduğunu iddia etmiş ise de; çekteki ödeme yasağı kararının müvekkilini kötüniyetli hale getirmediği gibi çekin icra takibine konu edilmesini de engellemeyeceğini, çekin çalıntı olup olmadığı hususunda müvekkilinin bir bilgisi bulunmadığını, Davacı, savcılık soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini ileri sürmüş ise de önümüzdeki dava TTK'ya 792'ye göre açılan bir çek istirdat davası olmayıp İİK 72'ye göre açılan bir menfi tespit davası olduğunu, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72. maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır. Davaya konu ... Kemalpaşa Org. San. Böl. / İzmir Şubesi'nin ... seri numaralı keşidecisi davacı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, lehtarı dava dışı ... San. Tic. A.Ş. Olan 26.09.2020 tarihli 168.380,00-TL bedelli çekin, lehtar ... San. Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Anonim Şirketi'ne cirolandığı bu şirket tarafından da davalı ...'a ciro edildiği, ... tarafından ise diğer davalı son hamil olan ...'e çekin ciro yolu ile geçtiği anlaşılmıştır. 6102 sayılı TTK’nin 792. Maddesine göre, zayi olan çekte menfi talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir. TTK 677. Maddesinde düzenlemeye göre senet kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzalar içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez. İmzaların bağımsızlığı olarak ifade edilen bu ilkeye göre, poliçeye atılan her geçerli imzanın sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Dolayısıyla senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hâli, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Somut olayda, dava konusu çekin, davacı tarafından, ... San. Tic. A.Ş. lehine keşide edilmiş olduğu, ciro silsilesine göre, ... Cihazları ve San. Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Anonim Şirketi'ne cirolandığı bu şirket tarafından da davalı ...'a ciro edildiği, ... tarafından ise diğer davalı son hamil olan ...'e çekin ciro edildiği, davacının , keşideci olup senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde bir iddiasının bulunmadığı, lehtarın imzasının geçersiz, sahte olduğunun ileri sürülmesi keşideci yönünden ciro zincirini koparmaz, zira imzaların bağımsızlığı ilkesi ciro zincirinde bulunan imzalardan birinin veya bazılarının sahteliğine dayanılarak keşidecinin menfi tespit davası açmasına olanak sağlamaz. Bu durumda TTK 792.maddesi gereğince davacı keşidecinin dava konusu çekten kaynaklanan sorumluluğundan kurtulabilmesi için çalınan çekin davalı tarafından kötü niyetli ya da ağır kusurlu olarak elde edildiği ve icraya konduğunu kanıtlaması gerektiği , buna göre çekin hamili ve kendisinden önceki cirantalar hakkında resmi evrakta sahtecilik suçundan soruşturma dosyasının mevcut bulunduğu, Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı'na 2021/10988 E.sayılı dosyasının incelenmesi sonucu davalılardan ... hakkında İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi 2024/70 Esas sayılı dosyası ile resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık iddiası ile dava açıldığı ve yargılamanın devam ettiği, buna göre İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi 2024/70 Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılıp yapılmayacağının değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurması gerekirken eksik inceleme neticesinde karar verildiği, 6102 sayılı TTK 792 mad.göre çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığının değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verildiği anlaşıldığından, davacılar vekilinin , istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine, sair istinaf sebepleri incelenmeksizin karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih, 2020/627 E. 2021/941 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran Davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 17/10/2024