T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1557
KARAR NO\t: 2024/1408
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 26/05/2022 (Karar)
NUMARASI\t: 2021/184 Esas, 2022/337 Karar
DAVA\t: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapıldığını, bulunan 2016/... ihale kayıt nolu \"... Göleti ve ... tesisi yapım işi müvekkillerinin ortağı olduğu ... Kolektif Şirketi & ... adi ortaklığının taahhüdünde kaldığını, müvekkillerinin bu iş kapsamında gerekli malzemeyi almak için davalı ... İnşaat Taah. İnşaat Malzeme Pazarlama Ticaret Limited Şirketi ile görüşme yaptığını, ilk etapta alınması öngörülen malzeme bedeli olarak davalıya; muhatabı ... Erzurum ... Şubesi keşidecisi müvekkili ...'a ait İletişim ... Lid. Şti. Olan 30/06/2017 keşide tarihli 75.000,00 TL, 30/07/2017 keşide tarihli 75.000,00 TL ve Erzurum.... İcra Müdürlüğünün 2020/... E. Sayılı dosya kapsamında takibe konan 20/09/2017 vade tarihli 180.000,00-TL tutarındaki senedi imzalayarak verdiklerini, sözü edilen iş kapsamında tüm malzemenin davalıdan temin edilmesi gündeme geldiğini, taraflar tedarik hususunda mutabakata varıldığını, davalı, 17/10/2016 tarihili fatura kapsamında 266.500,14-TL, 19/11/2016 tarihli fatura kapsamında 478.371,74-TL, 21/11/2016 tarihli fatura kapsamında 210.227,77-TL, 15/12/2016 tarihli fatura kapsamında 266.384,12-TL olmak üzere toplam 1.221.483,77-TL tutarında malzeme teslim ettiğini, müvekkilinin satın aldıkları malzeme bedeli olarak davalının talimatı üzerine ... Sanayi Ticaret A.Ş. lehine Bursa .... Noterliğinin 27/09/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı alacağın devri sözleşmesi ile 2.000.000,00-TL temlik yapıldığını, sözü edilen temliğin ... Su ve Kanalizasyon İdaresi 990.000,00-TL + 202.000,00-TL olarak onaylandığını ve 1.192.000,00-TL ... Sanayi Ticaret A.Ş. hesabına ödendiğini, müvekkillerinin davalının elinde bulunan ve bedelsiz olan 20/09/2017 vade tarihli 180.000,00-TL tutarındaki senedi birkaç kere istediklerini, her defasında davalı temsilcisinin vereceği gibi ifadeler kullandığını, ve müvekkillerini oyaladığını, senet Erzurum.... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosya kapsamında takibe konulduğunu, müvekkilinin ödemiş olduğu çekler, takibe konulan senet, ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi lehine verilen temlikler kapsamında yapmak istediği, yapılması gereken hesap mutabakatından davalı çeşitli hile ile desiselerden kaçındığını, davanın ... San. Ticaret Anonim Şirketine ihbarını, Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı takip dosyasının iptalini, %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak müvekkile verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; bonoya ilişkin olmayan dava dışı şirketlerin ticari ilişkisinden doğan faturalar, devir temlik sözleşmeleri, çek örneklerini, dosyaya sunan davacıların miktarı 180.000,00-TL olan bonoyu ödediğine dair, noterlikçe onaylı bir belge, noterden veya tevdi mahallinden alınan makbuz, mahkeme ilanı, PTT havale makbuzu, banka havale makbuzu veya dekontunun davacılar da olmaması, hayatın olağan akışına aykırı bir durum olduğunu, borcun ödenmediğini açıkça ortaya koyduğunu, bu nedenlerden dolayı davanın usul ve esastan reddini, davacıların dayanaktan yoksun kötü niyetli olarak açmış oldukları dava nedeniyle tüm alacak miktarı üzerinden %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda;\"Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava Erzurum.... İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olunmadığının tespiti taleplidir.
Davacılar vekili, müvekillerinin... Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ... Göleti ve ... tesisi yapım işinin müvekkillerinin ortağı olduğu ... Kollektif Şirketi & ... adi ortaklığı taahhüdünde kaldığını, müvekkillerinin bu iş kapsamında gereken malzemeyi almak için davalı şirket ile görüşme yaptığını bu nedenle de Erzurum.... İcra Müdürlüğü 2020/... Esas sayılı icra dosyasına konu senedin verildiğini, davalı tarafından 1.221.483,77TL tutarında malzeme teslim edildiğini, müvekkilinin davalının talimatı üzerine dava dışı ... San.Tic.A.Ş. lehine alacağın devri sözleşmesi ile temlik yapıldığını, yapılan temlik üzerine ... Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından ... San Tic. Aş. Hesabına ödeme yapıldığını, müvekkillerinin davalının elinde bulunan ve bedelsiz olan 20.09.2017 vade tarihli 180.000 TL tutarlı senetlerin iadesini istemişlerse de davalı tarafından kötüniyetli olarak takibe konulduğunu ileri sürerek; Erzurum....İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı dosyasının iptaline, takibe konu 20.09.2017 vade tarihli 180.000,00TL tutarındaki senedin bedelsizlik nedeniyle iptaline , %20 den aşağı olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Yargıtayın yerleşmiş uygulamalarına göre, kambiyo senetleri illetten mücerret olup, soyut borç ilişkisi doğurduğundan, kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığını iddia edenin bu hususu ispat etmekle yükümlü olduğu sabittir. Davacılar her ne kadar ...bankası ... şubesine ait beş adet çekle davalı tarafa ödeme yapıldığını beyan etmişse de ilgili çekler incelendiğinde keşidecisinin İletişim ... Pet. Ve Oto Ür.İnş Taah.Tur.Tic.ve Sa.Ltd.Şti olduğu, İletişim .... Pet. Ve Oto Ür.İnş Taah.Tur.Tic.ve Sa.Ltd.Şti şirket müdürünün ...olduğu ancak iş bu çeklerin hangi borca ilişkin olduğunun sunulan delillerden anlaşılmadığı,taraflar arasında yazılı bir sözleşmenin bulunmadığı, davacıların sunmuş olduğu temlik sözleşmesinin davalı şirketle yapılan sözleşmeye ilişkin olduğuna veya davalı talimatıyla yapıldığına dair bir delil sunulamadığı, taraf defterlerinde dava konusu senede veya sunulan çeklere ilişkin bir kayıt bulunmadığı, uyuşmazlığın icra takibine konu senede ilişkin olduğu gözetildiğinde mahkememizce davanın reddine karar verilmesi\" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; 20/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda belirtiliği üzere müvekkilinin davalıdan 4 adet fatura karşılığı 1.221.483,74-TL tutarında mal aldığını, 75.000,00-TL tutarında 2 adet çek vererek ödediği ve davalı şirketin talimatı ile dava dışı ... Plastik San. Tic. A.Ş... Genel Müdürlüğü nezdinde tahakkuk edecek alacaklarına karşılık temlikle ödeme yaptığını açık olduğunu, müvekkilinin davalıdan 398.996,00-TL alacağı bulunduğunun ortaya çıktığını, davalının bedelsiz senede dayanarak takip yaptığını, ticari kayıtların delil değerinin bulunduğunu, salt kambiyo senetlerine ilişkin mücerretlik ilkesi gereğince hüküm tesis edilemeyeceğini, taraflar arasındaki ilişkinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, bonodan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde, ... Göleti ve Devirasyonu Tesisi yapım işini müvekkillerinin ortağı olduğunu ... Koll. Şti. ve ...'in aldığını, davacılardan ...'un vekaletname kapsamında ...'i temsil ettiğini, bu iş kapsamında gerekli malzemeyi almak için davalı ile görüşme yapıldığını, toplam 1.221,483,77-TL tutarında malzeme satın alındığını, davacıların davalıya 75.000,00-TL tutarında 2 adet çek, dava konusu 180,000,00-TL tutarında senet verdiğini, daha sonra davalının talimatı üzerine davalının tedarikçisi olan ... San. Tic. A.Ş.'ye 2.000.000,00-TL'lik temlik yapıldığını, bu temlik kapsamında 1.192.000,00-TL'nin ... San. Tic. A.Ş'ye ödendiğini, dava konusu 20/09/2017 vade tarihli 180.000,00-TL tutarlı senedin bedelsiz kaldığını, iddia ederek bu senet dolayısıyla davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, davalı davanın reddini savunmuş, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine dair verilen karara karşı davacılar vekilinin istinaf yasa yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Dava ve takip konusu 20/09/2017 vade tarihli, 15/07/2017 keşide tarihli, 180.000,00-TL bedelli bononun incelenmesinde, senedin davacılar ...ve ...tarafından kendi adlarına keşide edildiği, davalının lehtar olduğu, anlaşılmıştır.
20/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalının ticari kayıtlarında davacıya ait borç kaydı veya dava konusu senede ait bir kaydın bulunmadığı, dava dışı adi ortaklığın ticari kayıtlarında davalı tarafından düzenlenen faturaların ve dava konusu senedin kayıtlı olmadığı, ... San. Tic. A.Ş'ye 2.000.000,00-TL temlik yapılmış olduğu, ancak bu temlikten kaynaklanan ödemelerin davalının davacının alacağına karşılık tedarikçi ... San. Tic. A.Ş'ye ödendiğini gösteren kayıt bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü davalı alacaklıya ait ise de, alacak ilişkisi kambiyo senedinden kaynaklanıyorsa senede karşı senetle ispat kuralı gereği ispat yükü davacı borçlu tarafa geçmektedir. Davacılar, dava dışı adi ortaklık ile davalı şirket arasındaki mal alım sözleşmesi dolayısıyla dava ve takip konusu senedin davalıya verildiğini iddia etmiş iseler de, dava konusu senedin adi ortaklığı temsilen verildiğine dair bir bilgi belge olmadığı gibi iddialarını ispatlar yazılı bir delilde sunamamışlardır. Dolayısıyla ispat yükü kendisine düşen davacıların davaya konu kambiyo senedi sebebiyle davalıya borçlu olmadıklarını ispat edemediği nazara alındığında davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacılar vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacılar vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,\t
2-Başvuru sırasında peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 346,90-TL harcın davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından istinaf yoluna başvuran taraflar aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere .... tarihinde oy birliğiyle karar verildi.