T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1791 - 2024/1694
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/1791
KARAR NO\t: 2024/1694
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 15/06/2021
NUMARASI\t\t: ... ESAS ... KARAR
DAVACI\t:
VEKİLİ\t: Av.
DAVALI\t: ... BANKASI ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLLERİ\t: Av.
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit ve İstirdat
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 11/10/2024
YAZIM TARİHİ : 11/10/2024
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkili olduğu ... Turizm Taah. Taş. San ve Tic Ltd Şti ile davacı banka nezdinde davadışı ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş.'nin öğrenci taşıma işini üstlenmek adına 18/07/2012 tarihinde ... nolu 220.000,00.TL tutarında teminat mektubu akdedildiğini, ancak 21/07/2016 tarih ... numaralı KHK ile muhatap firmanın faaliyetine son verildiğini belirttiğini, akdedilen sözleşme gereğince davalı bankadan temin edilerek şirkete sunulan ... ... Bankası ... Şubesi'ne ait 18/07/2012 tarih ... nolu, 220.000,00.TL meblağlı teminat mektubundan dolayı fazla ödenen komisyonların iadesi talebi saklı kalmak kaydı ile şimdilik davalı tarafa herhangi bir borcunun olmadığının tespiti ile teminat mektubundan kaynaklanan komisyonun davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile hakları saklı kalmak kaydı ile fazla ödenen komisyon bedeli olan 6.946,21.TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi özetle; Davacı tarafından davaya konu teminat mektubunun iadesi gerçekleşmeden resen iptalinin sağlanmadan veya ibra edilmesi koşulları gerçekleşmeden kesin ve süresiz verilen teminat mektubunun yükümlülüğün ortadan kaldırılmayacağını, 23/07/2016 tarihinde 29779 sayılı resmi gazetede yayımlanan 667 sayılı olağanüstü hak kapsamında alınan tedbiler kapsamında FETÖ aidiyatı belirlenen davadışı firmanında dahil olduğu tüm işletmelerin vakıfların her türlü alacak ve hakları dahilinde Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne aktarıldığını, davacının bahsi geçen kayyumun verdiği 01/07/2019 tarihli yazı içeriğinde 06/09/2016 tarihinde kayyumluk görevinin sona erdiği bu sebeple verdiği beyana istinaden teminat mektubunun iadesinin mümkün olmadığını bu nedenlerle teminat mektubundan doğan komisyon yükümlülüklerinin devam edeceği bilgisini vererek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı ile; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın özünün davacı ile dava dışı KHK kapsamında kapatılan kurumlardan olan ... özel işletmeleri AŞ arasındaki sözleşmeden kaynaklı 18/07/2012 tarihli kapatılan kurum lehine düzenlenmiş teminat mektubu nedeni ile komisyon borcu bulunup bulunmadığını ve fazladan ödenen komisyon var ise iadesi talebine ilişkin olduğunu, lehine teminat mektubu düzenlenen kurumun 23/07/2016 tarihi itibari ile kapatıldığı aldırılan bilirkişi raporuna göre tedbir kararı gereği 19/10/2020 tarihinde borcun sıfırlandığı bu tarih için mektup için davacı tarafça toplam 50.838,04.TL komisyon ödendiğini, kapatılma tarihinden sonra ise davacı tarafından davalı bankaya 15.031,21.TL komisyon bedeli ödendiği dava tarihinden sonrasında ise toplamda 6.946,21.TL komisyon ödendiğinin banka kayıtlarından tespit edildiğini, lehine teminat verilen şirketin kapatılma tarihi olan 23/07/2016 gününden sonra bu teminat mektubu nedeni ile lehtarın kapanması dolayısı ile davalı bankanın riskinin ortadan kalktığı ve mektup nedeni ile komisyon ve faiz hakkının bulunmadığı anlaşılmakla menfi tespite ve taleple bağlı kalınarak 6.946,21.TL istirdata yönelik davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf talebi ile; mahkeme her ne kadar davanın kabulüne karar vermiş ise de işbu davanın öncelikle husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, teminat mektuplarının, bankalar tarafından gerçek ve tüzel kişiler lehine, bir malın teslimi, bir işin yapılması veya bir borcun ödenmesi ve benzeri konularda muhatap kuruluş veya kişilere hitaben verilen ve sözkonusu yüklenimin yerine getirilmemesi durumunda, tutarın ödenmesi taahhüdünü içeren bir garanti sözleşmesi olduğunu, garanti sözleşmesi ile garanti veren, garanti alan için ortaya çıkabilecek olan belli bir riski teminat altına aldığını, garanti sözleşmesi, garanti veren ile garanti alan arasında kurulmakta olduğunu, somut olayda da, garanti veren (garantör) müvekkili banka olmakla birlikte, garanti alan ise dava dışı ... Özel Eğitim İşletmesi A.Ş. olduğunu, müvekkili banka aleyhine davacı tarafından bir menfi tespit davası açılabilmesinin hukuken ve usulen mümkün olmadığını, böyle bir davanın olsa olsa asıl borç ilişkisinin tarafları olan davacı ile dava dışı ... Özel Eğitim İşletmesi A.Ş. arasında söz konusu olabileceğini, davanın müvekkili bankaya karşı açılması mümkün olmayıp davanın idareye karşı açılması ve teminat mektubundan kaynaklanan riskin kalmadığının ispatı ile teminat mektubunun bulunamaması halinde ise hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, yargılama aşamasında da davacı tarafın doğru olarak ilgili idareye başvurarak teminat mektubunun hükümsüz kaldığının tespiti talebinde bulunulduğunu, davanın menfi tespit davası olduğunu, değeri belli olan menfi tespit davasının kısmi veya belirsiz olarak açılmasının mümkün olmadığını, dava değerinin, borçlu olunmadığı iddia edilen teminat mektubu bedeli olan 220.000,00.TL olması, harcın da bu değer üzerinden ödenmesi gerektiğini, bankalar, müşterilerine verdikleri teminat mektupları ile belli yükümlülükler üstlendiğini, verilen teminat mektubu ile üstlenilen yükümlükler; ancak ve ancak; Bankanın muhatap tarafından ibra edilmesi, teminat mektubunun iade edilmesi, teminat mektubunun resen iptal edilmesi ile sona erebileceğini, mahkemenin dava tarihinden sonra yatırılan komisyon bedellerinin iadesine karar vermesi de ayrıca yanlış olup kararın bozulması gerektiğini, mahkemece teminat mektubunun iptaline, hükümsüzlüğüne karar verilmemiş olup işbu karar ile teminat mektubu halen yürürlükte olduğunu, müvekkil bankanın işbu karara dayanarak teminat mektubunu iptal edemeyeceğini, teminat mektubu yürürlükte ise bu durumda taraflar arasında imzalanan sözleşme doğrultusunda komisyon tahakkuka da devam edeceğini, teminat mektubunun iptaline karar vermeden komisyon ödenmesinin durdurulması ise taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerine yerel mahkeme tarafından yapılan haksız bir müdahale olup, mahkeme kararının bu açıdan da ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, diğer yandan, yine kabul anlamına gelmemekle birlikte, teminat mektubunun hükümsüzlüğüne karar verilmemesi halinde ise davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmesi gerektiğini, gerek yargılama giderleri gerekse vekalet ücreti yönünden ayrı hüküm kurulması gerektiğini, bu nedenlerle; mahkemece \"davanın kabulüne\" ilişkin verilen kararın istinaf yolu ile incelenmesi suretiyle ortadan kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini, ilamın icra takibine konu edilmesi ihtimali bulunduğundan tehiri icra kararı verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.
Davacı vekili, taraflar arasında davalı banka nezdinde dava dışı ... Özel Eğitim İşletmeleri A.Ş.'nin öğrenci taşıma işini üstlenmek adına 18/07/2012 tarihinde ... nolu 220.000,00.TL tutarında teminat mektubu akdedildiğini, ancak 21/07/2016 tarih ... numaralı KHK ile muhatap firmanın faaliyetine son verildiğini, teminat mektubunun hükümsüz kaldığını ancak davalı tarafından haksız olarak komisyon bedeli tahakkuk ettirildiğini bu sebeple davalı tarafa herhangi bir borcunun olmadığının tespiti ile fazla ödenen komisyon bedeli olan 6.946,21.TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı vekili teminat mektubunun hükümsüz kalmadığını bu sebeple komisyon tahakkuk ettirilmesinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; işbu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.\t
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı ile dava dışı KHK kapsamında kapatılan kurumlardan olan ... Özel işletmeleri AŞ arasındaki sözleşmeden kaynaklı davacı lehine düzenlenmiş 18/07/2012 tarihli 220.000,00 TL bedelli teminat mektubu nedeni ile davacının komisyon borcu bulunup bulunmadığı noktasındadır.
Somut olayda, dava dışı ... Özel işletmeleri AŞ ile davacı arasında taşımacılık işi sebebiyle sözleşme düzenlendiği, bu sözleşmenin teminatı olarak davacı tarafın davalıdan 18/07/2012 tarihli 220.000,00 TL bedelli teminat mektubu temin ederek dava dışı ... Özel işletmeleri AŞ' ye aslının teslim edildiği, sözleşme süresince teminat mektubunun paraya çevrilmediği, dava dışı kurumun 23/07/2016 tarihi itibari ile kapatıldığı, kapatılan kuruma kayyım atandığı, kayyımın görevinin 06/09/2016 tarihinde sona erdiği bu tarihten sonra ... Defterdarlık KHK İşlemler Bürosuna tüm hak ve alacakların devredildiği anlaşılmaktadır.
Davalı banka nezdinde her 3 ayda bir tahakkuk eden komisyon ve vergisine istinaden 18/07/2012-19/10/2020 tarihleri arasında 48.109,83 TL komisyon 2.710,17 TL BSMV 17,18 gecikme faizi 0,86 BSMV olmak üzere toplam 50.838,04 TL komisyon tahakkuk ettirildiği ve davacıdan tahsilat yapıldığının tespit edildiği, dava açılış tarihi olan 11/02/2020 tarihi sonrası toplam 6.946,21 TL komisyon ve vergi tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.
Dairemizce ... Defterdarlık KHK İşlemler Bürosuna müzekkere yazılarak, söz konusu teminat mektubunun hükümsüz kalıp kalmadığı, kapatılan kurumun davacıdan alacağının olup olmadığı sorulmuş, gelen yazı cevabı uyarınca
dava dışı ... Özel Eğitim A.Ş ile davacı ... Turizm Taahhüt Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasında
yapılmış sözleşme gereği ve bu sözleşme konusu ... numaralı teminat mektubundan kaynaklı
olarak kapatılan ... Özel Eğitim A.Ş.'nin söz konusu firmadan herhangi bir mevcut veya muaccel
alacağının olmadığının tespit edildiği ayrıca, sözleşme konusu ... numaralı teminat mektubu ile ilgili olarak; ... KHK İşlemleri İl Bürosu KHK İl Komisyonunca alınan ... sayılı karar ile
'' Teminat Mektubunun bulunamadığı için hükümsüz\" olduğuna ilişkin karar alındığına dair cevap verildiği görüldüğünden teminat mektubunun hükümsüz olduğuna dair alınan karar ve kapatılan ... Özel Eğitim A.Ş.'nin teminat mektubunun lehtarı olan davacı ... Turizm Taahhüt Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden herhangi bir alacağının bulunmadığına dair yazı cevabına göre davalı bankanın riskinin ortadan kalktığı ilk derece mahkemesinin bu yönüyle kararının usul ve yasaya uygun bulunduğu, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebinin ise yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.
Ancak Mahkemece lehine teminat verilen şirketin kapatılma tarihi olan 23/07/2016 gününden sonra bu teminat mektubu nedeni ile lehtarın kapanması dolayısı ile davalı bankanın riskinin ortadan kalktığı ve mektup nedeni ile komisyon ve faiz hakkının bulunmadığı anlaşılmakla menfi tespit talebi yönünden muhattabı davalı ... Bankası AŞ ... şubesi olan 18/07/2012 tarih ve ... mektup nolu 220.000 TL bedelli teminat mektubu nedeni ile davacının davalıya 23/07/2016 gününden sonra komisyon ve faiz yönü ile borçlu olmadığının tespitine karar verildiği görülmüş ise de ; lehine teminat mektubu verilen şirketin KHK ile faaliyetine son verilmesinin doğrudan teminat mektubunun hükümsüzlüğü sonucunu doğurmadığı, zira bu şirketlere ait hak ve alacakların hazineye devredildiği, resmi makamlarca ve yetkili kişilerce bankaya teminat mektubuna konu herhangi bir yükümlülük bulunmadığı ve hükümsüz olduğuna dair bildirim yapılmadığı sürece davalı bankanın teminat mektubundan kaynaklı sorumluluğunun devam ettiğinin kabulünün gerektiği, davalı bankaca görevi sona eren kayyım tarafından düzenlenen yazıya göre işlem yapmamasının ve komisyon tahakkuk ettirilmesinin doğru olduğu, ancak davalı bankanın açılan işbu dava üzerine teminat mektubunun hükümsüz olduğunu öğrenmiş olması sebebiyle bu tarihten sonra komisyon tahakkuk ettirmesinin doğru olmadığı davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebinin yerinde olduğu anlaşıldığından hükmün muhattabı davalı ... Bankası A.Ş. ... Şubesi olan 18/07/2012 tarih ve ... mektup nolu 220.000,00TL bedelli teminat mektubu nedeni ile davacının davalıya dava tarihi olan 11/02/2020 gününden sonra komisyon ve faiz yönü ile borçlu olmadığının tespitine ve davalı tarafından davacıdan haksız olarak tahsil edilen 6.946,21.TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmesi gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararın kaldırılmasına ancak yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından davanın kabulü ile, muhattabı davalı ... Bankası A.Ş. ... Şubesi olan 18/07/2012 tarih ve ... mektup nolu 220.000,00 TL bedelli teminat mektubu nedeni ile davacının davalıya dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren komisyon ve faiz yönü ile borçlu olmadığının tespitine, 6.946,21.TL'nin dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine dair hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde oluşturulması uygun görülmüştür.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1-Davalı vekilinin .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararına ilişkin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-2 maddesi gereğince .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1-b-3 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
4-Davanın KABULÜ İLE,
a)Muhattabı davalı ... Bankası A.Ş. ... Şubesi olan 18/07/2012 tarih ve ... mektup nolu 220.000,00.TL bedelli teminat mektubu nedeni ile davacının davalıya 11/02/2020 tarihinden itibaren komisyon ve faiz yönü ile borçlu olmadığının TESPİTİNE,
b)6.946,21.TL'nin dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya VERİLMESİNE,
c)Alınması gereken 474,50 TL harcın peşin olarak yatırılan 171,32 TL harçtan mahsubu ile bakiye 303,18 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
d)Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti, müzekkere ve tebligat gideri ve 171,32 TL harç olmak üzere toplam 958,82 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan AAÜT uyarınca hesap olunan 4.080,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Arabuluculuk asgari ücret tarifesi kapsamında 1.320,00.TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
7-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine İADESİNE,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davalıdan peşin alınan 118,62.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,
2-6100 sayılı HMK'nun 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan 162,10.TL istinaf başvuru harcı olan istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
3-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4-6100 sayılı HMK.333 maddesi uyarınca peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince taraflara İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince karar tarihindeki dava değerinin 378.290,00.TL'nin altında olması nedeniyle kesin olmak üzere 11/10/2024 tarihinde karar verildi.\t
\t\t\t\t
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır