T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2021/1202
KARAR NO\t\t: 2024/1812
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 06/04/2021
NUMARASI\t\t: 2018/908 Esas 2021/353 Karar
DAVA\t\t: İTİRAZIN İPTALİ
KARAR TARİHİ\t: 17/10/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 17/10/2024
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/908 Esas ve 2021/353 Karar sayılı dava dosyasından yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Mahkemece yapılan açık yargılama sonucunda; ''...Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davacının, davalının Direkt Satış Noktası Sözleşmesinin 7. maddesi hilafına, davacının yazılı onayını almadan satış mahalini sözleşmeye aykırı olarak terk ettiğini, bu durumun Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2018/13 D. İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, işletmeyi kapatarak sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, sözleşmenin süresi 3. madde İşletmenin haksız bir nedenle şirkete iade etmemek koşulu ile 4.000 (dörtbin) kasa miktarında ve özel hükümlerde belirtilen ürünü, şirketten satın almak suretiyle müşterilerine satmayı plandığını, belirtilen miktarda satış miktarının tamamlanması ile birlikte sözleşmenin sona ereceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin özel hükümler bölümünün 1. maddesi uyarınca, işletmenin satış noktasında şirketin ürünlerini etkin bir şekilde satabilmek için yapacağı her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak işletmenin sözleşmede öngörülen yükümlülüklere aykırı davranması neticesinde süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi üzerine bu meblağın kıstalyevm usulu belirlenecek olan kısmını KDV si ile birlikte şirkete iade edeceğini, \tsözleşmenin bütün hükümleri devam ettiği halde davalının sözleşme ile yüklenmiş olduğu edimleri yerine getirmediğini, açık kabul ve taahütlerine, bütün girişimlere rağmen edimlerini uygulamaya yanaşmadığını, davalının icra dosyasına sunmuş olduğu itiraz dilekçesinde işletmesini kapattığını, faaliyetini sonlandırdığını ikrar ettiğini, davalıya İzmir 7. Noterliğinin 21.03.2018 tarih ve 2324 yevmiye sayılı ihtarnemeyi keşide ettiğini, sözleşmenin fesh edildiğini, fesih sebebiyle sözleşmeden doğan hak ve alacakları 8 gün içinde ödemesi hususunu ihtar ettiğini, ihtarnamenin 23.03.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, davalının 01.04.2018 tarihinde temerrüde düştüğünü, sunulu olan ve yargılamanın seyrinde ortaya çıkacak olan nedenler ile açılan davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin devamına, haksız ve kötü niyetle itiraz edip takibin durmasına neden olan davalının, davacıya %20 den az olamamak kaydı ile icr inkar tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ile dava vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine ve sair yasal sonuçlarına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Dava dosyasında, davalının Sayın Mahkeminize hitaben düzenlediği herhangi bir cevap dilekçesine rastlanmamıştır.
DELİLLER: İzmir 23. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6088 E sayılı dosyası, ticari defter ve kayıtlar, bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.
Davacının davalıdan icra takip tarihi itibariyle alacaklı olup olmadığının tespiti için yapılan bilirkişi inelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; \"...1-) Davacı şirket ile davalı arasında akdedilen Direkt Satış Sözleşmesinin 09.05.2014 tarihinde imzalandığı, 1.maddesine göre geçerlilik süresinin 5 yıl 3.maddesne göre 4.000 kasa kota dolumu ile son bulabileceğinin yazılı olduğu,
2-) Davacının dava dilekçesinde sözleşmedeki kaşedeki adres olan ... Mh. ... Cd. ... Blok No:.../... ... adresinde Antalya 2.Sulh Hukuk Mahkemesince Delil tespiti yaptırdığı ve belirtilen adreste davalının faaliyetine sözleşmedeki 4.000 kotasına ulaşmadan ve 7.maddesine aykırı olarak son verdiği gerekçesi ile iş bu davayı ikame ettiği, davacı yanca satış sözleşmesinin Özel Hükümler maddesine göre davalıya 50.000 TL lik pazarlama katkı payı olarak verilen 50.000 TL nin, satın alımı gerçekleşen 369,50 lik miktarına denk gelen kısmı ayrıştırıldıktan sonra gerçekleşmeyen kısmına denk gelen 45.381,25 TL nin değişen oranlarda avans faizi ile birlikte ve Antalya 2.Sulh Hukuk Mahkemesi Delil Tespiti için ödediğini iddia ettiği 820,80 TL si ve 253,30 TL Noter İhtar Masrafının yıllık %9 yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep edilmiş olup, Davalının beyanlarındaki iddiaların hukuki yorumu Sayın Mahkemenize ait olmak üzere Sayın Mahkemenizin 15/01/2019 tarihli ara kararının 9.maddesindeki görevlendirmesi çerçevesinde davacı 369,50 miktar mal alındığı iddiasına karşın davalı yanca miktara itiraz edilmediği gibi gerek 19.01.2019 tarihli duruşmadaki beyanında gerekse de 28.01.2019 tarihli dilekçesinde kotayı dolduramadığını beyan ederek Kabul ettiği dikkate alındığında Bilirkişi tespiti yapılan adreste davalı yanca davacıdan 369,50 miktar ürün satın alınarak sözleşmenin 1. 3. Ve özel hükümlerine davalı yanca aykırı davranılmış olduğu, aynı zamanda da Bilirkişi Delil Tespiti ile sözleşmenin 7.maddesine aykırı davranıldığı sonucuna ulaşılmakla birlikte nihai takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu,
3-) Sözleşme gereği davacının üzerine düşen maddi yükümlülükleri yerine getirdiği, sözleşmenin özel hükümlerine göre 50.000,00 TL nakdi katkıda bulunduğu ve bu tutarı kıstalyevm usulü sözleşmenin özel hükümleri gereği iade istediği, Sayın Mahkemenizce davalının sözleşmeyi ihlal ettiği kanaatine varılır ise sözleşmenin özel hükümleri gereği; Nakit katkı payı olarak davacının davalıdan KDV Dahil 45.381,25 TL si ile 2.Sulh Hukuk Mahkemesine ödemek durumunda kaldığı 262 TL yi ve Davalıya İzmir 7.Noterliği vasıtası ile gönderdiği ihtarname masrafı olarak katlandığı 253,80 TL toplamı 45.897,05 TL ile 193,96 TL işlemiş faiz talebinde bulunabileceği kanaatine varılmaktadır...\" şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE;
1-Dava bayilik sözleşmesi nedeniyle davacı tarafından davalıya yapılan pazarlama katkı payının iadesi talepli itirazın iptali davasıdır.
2-Davacı taraf davalının faaliyetlerini yürüttüğü satış noktasının kapatıldığını, sözleşme kapsamında davalının üzerine düşen edimlerini yerine getirmeksizin faaliyetlerini sona erdirdiği, alması gereken ürün kotası doldurulmadan satış noktasının kapatılmış olması nedeniyle kıstelyevm usulü ile belirlenen satış miktarı ve hedef miktar orantılanmak suretiyle elde edilen pazarlama katkısının iadesini talep etmiştir.
3-Davalıya çıkartılan tebligatın iade dönmüş olması nedeniyle mernis adresine TK 21/2. Maddesi uyarınca çıkartılan tebligat 31/08/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, davaya cevap sunulmadığı görülmüştür.
4-Uyuşmazlık davacı ile davalı arasında imzalanan 09/05/2014 tarihli direkt satış noktası sözleşmesinin Özel hükümler başlıklı aynı tarihli eki uyarınca davalıya yapılan 50.000,00TL tutarındaki pazarlama katkı payı ödemesinin davacı tarafça iadesi talep edilip edilemeyeceği, talep edilebilecekse talep miktarının ne olduğu noktasında toplanmaktadır.
5-Sözleşmenin incelenmesinde davalının 4.000 can(koli) ürünün satın alınmasıyla sözleşmenin sona ereceği, sözleşmenin sona ermesine sebep olunması veya edimlerin ifa edilmemesi halinde ödenen 50.000,00TL tutarlı katkının kıstelyevm usulü ile hesaplanan kalan kısmının davacıya iade edileceği düzenlenmiştir. Gerek sözleşmenin düzenlenmesinden gerekse davalı beyanlarından sözleşmenin davalının her iki işyeri için ortak düzenlendiği anlaşılmaktadır.
6-İcra takip dosyası içerisinde bulunan hesap tablosunda davacının 4000 can satın alma limitinden 370 tanesinin yerine getirildiği anlaşılmaktadır.
7-Dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, düzenlenen 26/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda davacının incelenen ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun olduğu, davacının 45.381,25TL katkı payı iadesi talep edebileceği yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.
8-Davalının dosyaya sunmuş olduğu bir kısım faturalarda davacı dışında başkaca yerlerden içecek alımı yapıldığı görülmüştür. Davalı bu faturaları cevap süresinden sonra 28/01/2019 tarihinde dosyaya sunmuş olup savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında davacının açık muvafakati olmaksızın dikkate alınabilmesi mümkün değildir. Bu nedenle davalının cevap süresinden sonra davacı dışındaki yerlerden alınan içeceklere ilişkin savunmaları kabul edilmemiştir.
9-Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 18/02/2021 tarihli bilirkişi raporunda davalının 30/04/2015 tarihli işyeri terkinden sonra davacıdan sözleşme kapsamındaki malları almadığı tespit edilmiştir.
10-Davalı tarafça her ne ne kadar bu süre zarfında davacı dışında başka satıcılardan davacının ürünlerinin satın alındığı ileri sürülmüş ise de gerekçemizin 8. Paragrafında da açıklandığı üzere cevap süresinden sonra savunmanın genişletilmesi niteliğindeki bu delillerle ilgili davacının açık muvafakati bulunmadığından değerlendirmeye alınması mümkün değildir.
11-Sözleşme davalının 2 farklı adresinde kurulu işyeri için düzenlenmiş ise de işyerlerinden birinin kapatılmasından sonra açık kalan diğer işyeri için de davalıdan alım yapılmadığı davalının icra dosyasına sunduğu itiraz, mahkememizde alınan beyanı ve ticari defter kayıtları ile sabittir.
12-Sonuç itibariyle davalının sözleşme kapsamında satış noktası pazarlama katkısı adı altında belirli bir sayıda ürün satışının yapılması vaadi karşılığı kendisine ödenen 50.000,00TL'yi aldığı, buna karşılık sözleşme süresi sona ermeden işyerlerinden birinin kapatıldığı, diğer işyerine ise ürün alımı yapılmadığı, davalının kendisine ürün satışı yapılmadığı ve bu nedenle başka satıcılardan davacının ürünlerinin satın alındığı yönündeki savunmalarının cevap süresi içerisinde ileri sürülmemesi nedeniyle dikkate alınamayacağı değerlendirildiğinden davanın kabulü yönünde kanaat oluşmuştur.
13-Mahkememize sunulan bilirkişi raporunda her ne kadar 193,96TL işlemiş faiz hesabı yapılmış ise de bilirkişi tarafından temerrüt tarihinin hatalı olarak belirlendiği görülmüştür. İzmir 7.Noterliği tarafından davalıya gönderilen ihtarname 23/03/2018 tarihinde tebliğ edilmiş olup davalıya verilen 8 günlük sürenin sona erdiği tarih 02/04/2018'dir. Bu tarihten icra takibinin yapıldığı 17/04/2018'e kadar işlemiş faiz asıl alacak yönünden 181,84TL, diğer alacak kalemleri yönünden ise 4,30TL olmaktadır. Bu yönden bilirkişi raporunda bildirilen görüşe iştirak edilmediğinden mahkememizce yapılan hesap doğrultusunda işlemiş faiz yönünden itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
14-Davalı tacir olup ticari faaliyeti sırasında imzaladığı sözleşme nedeniyle borçlu olduğu tutarı belirleyebilecek gerekli kayıtları tutmakla sorumludur. Bu nedenle alacak likit nitelikte sayılmış ve inkar tazminatına hükmedildiği...\" gerekçesi ile; Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacının İzmir 23.İcra Dairesi'nin 2018/6088 Esas sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline, takimin 45.381,25.TL asıl alacak, 253,30.TL ihtar gideri, 820,80.TL tespit gideri ve 186,14.TL işlemiş faiz üzerinden devamına, alacak miktarlarına asıl alacak yönünden avans faizi, ihtar gideri ve tespit gideri yönünden yasal faiz uygulanmasına, fazlasına dair istemlerin reddine, Alacak likit nitelikte görüldüğünden hükmedilen alacak miktarının %20'si oranında hesaplanan 9.291,07.TL inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, verilen bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin sözleşmeyi ihlal etmediğini, müvekkili davalının davacı şirkete bağlı alt bayi şirketlerden ürün almaya devam ettiğini, alt bayiden alınan ürünlerin hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, mahkemece eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, alacağın likit olmadığını, icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, direk satış sözleşmesinin haklı nedenle feshinden dolayı kıstalyevm usulü katkı bedelinin iadesi için yapılan icra takibine vaki itirazının iptali istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle taraflar arasında imzalanan sözleşmenin davalı tarafından ihlal edilmesinden dolayı davacı tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesine, davacının ödediği katkı payını sözleşme doğrultusunda davalıdan isteyebileceğine, somut uyuşmazlıkta takip konusu alacağın likit ve belirlenebilir olmasına, yargılamada eksiklik bulunmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2021 tarih ve 2018/908 Esas 2021/353 Karar sayılı hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 3.186,08.TL nispi karar harcından peşin olarak alınan 800,00.TL harcın mahsubu ile bakiye 2.386,08.TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf başvurusu sırasında davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 17/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.\t