T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/214 Esas
KARAR NO: 2024/1638
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 17/06/2021
NUMARASI: 2017/583 E. - 2021/279 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 10/10/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin profesyonel bir fotoğrafçı olduğunu, davalı firmanın mekan fotoğraflarını çekmek için anlaşıldığını, ulaşım ve konaklamanın davalı tarafından karşılandığı otelde 99 adet fotoğraf çekildiğini, 29 adet fotoğrafın davalı tarafa gönderildiğini, bunun karşılığında herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin yazılı izni olmaksızın fotoğrafların yazılı basın ve dijital medyada kullanıldığını, telif bedelleri ödenmeyince ihtarname çekildiğini, müvekkilinin, fotoğrafların haklarını hiçbir şekilde devretmediğini ve karşılığında bedel de ödenmediğini beyanla , FSEK 6. maddesi gereğince 30.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davaya konu olan fotoğrafların eser olduğunun tespit edilmesi gerektiğini, fotoğrafların otelde konaklama karşılığında çekildiğini, herhangi bir sözleşme yapılmadığını, fotoğrafların alenileşmiş olduğunu, maddi veya manevi tazminat talep şartlannın gerçekleşmediğini, davanın reddini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; \"DAVANIN KISMEN KABULÜNE, 15.000 TL maddi tazminatın, dava tarihi olan 26/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat ve diğer taleplerin reddine,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davacının fotoğraf çekimi için 30.000,00 TL+KDV bedel karşılığında anlaştığını ,bu bedelin çekilecek olan tüm fotoğrafları kapsayan paket bedeli olduğunu maddi tazminat tutarının 30.000,00 TL üzerinden takdir edilmesi gerektiğini, tarafların sözlü anlaşmasının yalnızca bedeli karşılığı davalı otelinin fotoğraflarını çekilmesine ilişkin olduğunu, eser sahipliğinden kaynaklı fotoğrafların kullanımına ilişkin mali hakkın devrini içermediğini, sözlü anlaşmanın unsurlarının güven teorisi esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğini, davaya konu olayda FSEK 68. madde uyarınca üç katı tazminat tutarı şartları oluştuğunu, müvekkilinin izni olmaksızın kullanılan, umuma iletilen ve yayımlanan eserlerde davacı müvekkilinin adının belirtilmemiş olmasının manevi haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, 20.000,00 TL tutarında manevi tazminatın davalıdan tahsiline, davanın kabul edilmeyen kısımlar yönünden de kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili tarafından katılma yolu ile istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu fotoğrafların eser olarak nitelendirilemeyeceğini, taraflar arasında kurulan ilişkinin barter ilişkisi olduğunu, sözlü olarak eser sözleşmesi yapıldığı kabulünün hukuka aykırı olduğunu, eser sözleşmesinden bahsedebilmek için ortada fotoğrafların çekilmesine dair bir talebin onayın olması gerektiğini ,davacının davalı şirketin bu yönde bir talebinn olduğu hususunu ispat edemediğini, taraflar arasında sözleşmenin varlığı halinde FSEK 68. Maddenin uygulanmayacağını, sektör teamülleri gereği şehir dışı çalışmalarında sanatçının yol, konaklama ve yeme-içme giderlerinin işveren tarafından karşılanması yönünde hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerekse de mahkeme tarafından yapılan değerlendirmenin hatalı olduğunu, davaya konu olayda FSEK 68. maddesi hükmü gereğince 3 kat tutarında tazminat ile manevi tazminat talep edilemeyeceğine yönelik kararının hukuka uygun olduğunu, belirlenen hizmet/telif bedelinin fahiş olduğunu beyanla , davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dava ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, dava konusu fotoğrafların eser niteliğinde olduğu ve taraflar arasında fotoğraf çekimi konusunda sözlü anlaşma yapıldığı, fotoğrafların kullanımına izin verilmediği, iyiniyetli olarak telif bedeli alınmadan teslim edildiğini , davalının istinaf taleplerinin reddi gerektiğini beyan etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava , sözleşme bedelinin ödenmemesi ve eserden kaynaklanan mali ve manevi hakların ihlali nedeniyle FSEK 68. maddesine dayalı maddi ve eser sahibinin adının belirtilmemesine dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir.Davacı vekili, davacı ve dava arasında , mekan fotoğraflarının çekimi için yapılan anlaşma gereği 99 adet fotoğraf çekildiğini, 29 adet fotoğrafın davalı tarafa gönderildiğini, bunun karşılığında herhangi bir ödeme yapılmadığını, yazılı izni olmaksızın fotoğrafların yazılı basın ve dijital medyada eser sahibinin adı belirtilmeden kullanıldığını, FSEK 68. maddesi gereğince 30.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, fotoğrafların otelde konaklama karşılığında çekildiğini, herhangi bir sözleşme yapılmadığını, fotoğrafların alenileşmiş olduğunu, tazminat şartlannın gerçekleşmediğini beyanla , davanın reddini talep etmiştir. Dosyada mevcut bilirkişi raporları; -14/05/2018 tarihli bilirkişi raporunda : Davacıya ait dava konusu fotoğrafların FSEK 4.maddesi ve yine FSEK 6.maddesi anlamında eser olduğu, davacının fotoğrafların eser sahibi olduğu davalı işletmenin fotoğrafları teslim aldıktan sonra izin almaksızın kullanmasının eser sahibinin mali haklarından FSEK 22 ve 23 maddesi anlamında çoğaltma ve yayma hakkının ihlali olduğu, davacının kullanımının kayıt altına aldığı fotoğrafların kullanımı için talep edebileceği rayiç bedelin 4.950 TL ve güncel haliyle 6.308,13 TL olabileceği, FSEK 68 maddesi çerçevesinde bu bedelin 3 katını talep edebileceği, davacı tarafın manevi tazminat talebinin yerinde olmadığı bildirilmiştir. -04/12/2018 tarihli bilirkişi ek raporunda : fotoğrafların sözleşmeye konu edilmemeleri nedeniyle paket olarak değil beher eserler olarak yorumlanabileceği, dava konusu uyuşmazlıktaki davacıya ait dava konusu fotoğrafların eser olduğu, davacının ise eser sahibi olduğu, fotoğrafların izin almaksızın kullanmasının eser sahibinin çoğaltma ve yayma hakkının ihlali olduğu bildirilmiştir. 19/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda : Uyuşmazlıktaki dava konusu fotoğrafların FSEK 4.maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının FSEK 11/1.maddesi gereğince dava konusu fotoğrafların eser sahibi olduğu , davaya konu fotoğrafların özelliği, sektörel piyasa rayiçleri ve fotoğrafların değer ölçüleri, kullanılan mecra, kullanım adedi, ticari amaçlı kullanım, eser sahibinin tanınmışlığı da dikkate alındığında davacının talep edebileceği maddi tazminatın daha önceki bilirkişi heyetine ek olarak 1 adet fotoğraf daha eklenmesiyle toplam bedelin 5.700,00 TL ve güncel haliyle 8.765,30 TL olabileceği, FSEK 68 maddesi çerçevesinde 3 kat tazminat hususunun dava konusu olayda gerçekleşmediği, davaya konu fotoğrafların kullanımında davacının eser sahibi olarak ismine yer verilmediğinden davacının FSEK 15 maddesi çerçevesinde manevi hakkının ihlal edildiği, davacının manevi tazminat talebinin yerinde olduğu bildirilmiştir. 06/01/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda : Kök rapordaki değerlendirmelerin aynen geçerli olduğu bildirilmiştir. 19/03/2021 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Dava konusu fotoğrafların, FSEK’da tanımlandığı şekliyle reklam ve tanıtım amacıyla üretilen sahibinin hususiyetini taşıyan eser olduğu, davacı fotoğrafçı ...'ın, reklam tanıtım amacıyla kullanılmak üzere ... Otel’in fotoğraflarının çekimi hususunda davalı tarafla sözlü olarak 30.000-TL + KDV bedel karşılığı anlaştıklarını beyan ederken, davalı taraf olan ...nin ise alınan hizmetin davacının otelde 2 gün konaklaması karşılığı BARTER olarak yapıldığını iddia ettiği , taraflar arasında söz konusu fotoğrafların çekimi ve/veya üzerindeki mali hakların ve/veya kullanım hakkının devrine ilişkin kurulmuş yazılı hak devri veya istisna sözleşmesinin dosyada mevcut olmadığı, her iki tarafın da iddialarının ispatının dosyaya sunulan deliller açısından mümkün olmadığı, aradaki ilişkinin barter olarak nîtelendirilemeyeceği, davacı fotoğrafçının, çektiği eser niteliğindeki fotoğrafların kendisinden izin alınmaksızın kullanıldığı gerekçesiyle FSEK 68. maddesi hükmü gereğince 3 kat tazminat şartlarının oluşmadığı ancak davacı fotoğrafçının hakların devrinden doğan fotoğraf bedellerini almadığı ve bu bedelin, davacı olan fotoğrafçının, davalıya ait otelde 2 (iki) gün çalışma yaptığı, davacının hizmet ve telif bedeli piyasa rayiçlerine göre günlük 7.500,- TL + KDV, 2 günlük karşılığı ise 15.000,- TL + KDV tutarında olduğu, sektörel teamül gereği yol ve konaklama giderleri hizmet talebinde bulunan davalı tarafından karşılandığından ve bu hususun aksinin ispatına ilişkin dosyada bir delil de bulunmadığından bu bedelin mahsubunun mümkün olmadığı, reklam ve tanıtım amacıyla üretilen eserlerin mecrada yayınlanmasında sanatçı adının zikredilmesi teamüllere uygun olmadığı, adsız kullanımın söz konusu olduğu, davacının manevi hak ihlâli iddiası ve manevi tazminat talebinin yerinde olmadığı bildirilmiştir. Somut olayda, dosyadaki tüm bilirkişi raporlarında , dava konusu uyuşmazlıktaki fotoğrafların FSEK 4 .maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının bu fotoğraflar üzerinde FSEK 11. maddesi uyarınca eser sahibi olduğu, davacı tarafından reklam ve tanıtım amacıyla kullanılmak üzere ... Otelin fotoğraflarının çekimi hususunda ve mali hakların devrine ilişkin davalı şirketle FSEK 52. Maddesine uygun yapılmış yazılı bir sözleşmesinin mevcut olmadığı, davacının şifahi sözleşme bulunduğu iddiasına karşılık davalının sözleşmenin davacının otelde 2 gün konaklaması karşılığı BARTER olarak yapıldığını iddia ettiği, karşılıklı iddia ve savunmaların içeriğine göre; taraflar arasında sözlü bir anlaşma bulunduğu ve davacının taraflar arasındaki sözleşmeye konu fotoğrafları davalıya ait otelin reklamlarında kullanılması amacıyla çektiği, bu hususun iddia ve savunmalarla sabit olduğu, sözleşme dışı bir kullanım iddiasının bulunmadığı, ihtilafın sözleşme ile kararlaştırılan davalı ediminin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin olduğu, her ne kadar davacının ulaşım ve konaklama giderleri davalı tarafından karşılanmış ise de taraflar arasındaki anlaşmanın niteliği ve sanatçının bu tip masraflarının iş sahibi tarafından karşılanmasının teamül gereği olduğu, iddianın ispatına elverişli bir delilin dosyada mevcut olmaması nedeniyle sözleşmenin barter olduğunun kabul edilemeyeceği, somut olayda, taraflar arasında sözleşmesel ilişki bulunduğu ve davacının edimini yerine getirdiği ancak davalı tarafından sözleşme bedelinin ödendiğinin ispatlanamadığı anlaşılmakla, somut olayda, sözleşme ilişkisi kurulmaksızın eser sahibinin izni bulunmadan gerçekleştirilen ihlaller nedeniyle düzenleme getiren FSEK m.68 uyarınca tazminat talep edilemeyeceği davacı eser sahibinin sözleşmenin ihlali nedeniyle fotoğraf bedelini talep edebileceği anlaşılmıştır. Davacının, fotoğraf çekimi için davalıya ait otelde iki gün çalışma yaptığı, hükme esas alınan denetime elverişli son bilirkişi heyet raporunda , davacının hizmet ve telif bedelinin, davacının profesyonel fotoğraf sanatçısı olması, piyasa rayiçlerine göre, günlük 7.500,- TL + KDV, 2 günlük karşılığının ise 15.000,- TL + KDV tutarında olduğu, sektörel teamül gereği yol ve konaklama giderlerinin hizmet talebinde bulunan davalı şirket tarafından karşılandığı ve bu hususun aksinin ispatlanamadığından bu bedelin mahsubunun mümkün olmadığı hususunun tespit edildiği, bilirkişi raporundaki bu tespitlerin usul ve yasaya uygun olduğu mahkemece hüküm altına alınan maddi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu ayrıca eser sahibinin adının FSEK 15. Maddesi kapsamında düzenlenen ve korunan fikri mülkiyet haklarından olduğu, eserin eser sahibinin adı ile yada adsız olarak kullanılması konusunda karar verme yetkisinin eser sahibine ait olduğu, davalı tarafından kullanılan fotoğraflarda eser sahibinin adının belirtilmediği, eser sahibi davacının, fotoğrafların eser sahibin adının belirtilmeden kullanılmasına izin verdiğine ilişkin ispat bulunmadığı, bu nedenle davacının FSEK 70/1 maddesi gereğince manevi tazminat talep edebileceği, somut olayın özelliği hak ve adelet ilkesi çerçevesinde taktiren 10.000,00 TL manevi tazminatın hüküm altına alınması gerektiği buna karşılık taraflar arasında şifahi bir sözleşmenin kurulmuş olmasına göre fotoğraflarının izinsiz kullanıldığı, esere vaki tecavüz ve buna bağlı ileri sürülen diğer taleplerin haklı olmadığı, kanaatine varılmıştır. Davalı vekilinin katılma yolu ile İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına , davanın kısmen kabulüne, 15.000 tl maddi tazminatın, dava tarihi olan 26/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 10.000,00 manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,3- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/06/2021 tarih, 2017/583 E., 2021/279 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,4-DAVANIN KISMEN KABULÜNE, - 15.000,00 TL maddi tazminatın, dava tarihi olan 26/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,- 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, 5- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken maddi tazminat davası yönünden 1.024,65 TL, manevi tazminat davası yönünden 683,10 TL, olmak üzere toplam 1.707,75 TL harçtan, peşin alınan 853,88 TL'nin mahsubu ile eksik alınan 853,87 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 31,40 TL başvurma harcı, 853,88 TL peşin harç, 4,60 TL vekalet harcı olmak üzere 889,88 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,5/c- 6.910,00 TL bilirkişi ücreti, 478,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 7.388 TL'nin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 3.694,00 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 5/ç-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, 1.460,00 bilirkişi ücretinin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 730,00 TL'sinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/d- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/(1)-(2). maddesine göre maddi tazminat talebi yönünden 15.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/e- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10.ve 13/(2). maddelerine göre manevi tazminat talebi yönünden 10.000,00 nispi TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/f- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/(1)-(2). maddesine göre reddedilen maddi tazminat talebi yönünden 15.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/g- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10.ve 13/(2). maddelerine göre reddedilen manevi tazminat talebi yönünden 10.000,00 nispi TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 6- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 6/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 6/b- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.024,65 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 256,16 TL harcın mahsubu ile bakiye 768,49 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 6/c-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 76,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 238,10 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6/ç-stinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 7- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.10/10/2024